Tüp bebek nedir
Tüp bebek ile ilgili terimler ve anlamlarý
IVF (Tüp bebek):
Ýlk uygulamaya konulan yýllarda Tüp Bebek yönteminde anlaþýlan þu idi: Kadýnýn yumurtasý ve erkeðin sperminin vücut dýþýna alýnarak laboratuvar þartlarýnda ve bazý özel plastik kaplar içinde bir araya getirilerek, döllenmenin saðlanmasýdýr. Ýþte, bu vücut dýþýnda yapýlan iþleme IVF (in vitro fertilizasyon) veya
tüp bebek denilmektedir. Günümüzde, yapýlan tüm uygulamalar için genel bir terim olarak tüp bebek tanýmý kullanýlmaktadýr.
1970lerin baþýnda rahim kanallarý kapalý olan kadýnlarýn çocuk sahibi olabilmeleri için geliþtirilmiþ olan bu yöntem ilk tüp bebek olan Louise Brownýn 1978de doðmasý ile popülarite kazanmýþtýr. Kullanýma giren ilk yöntem olmasi dolayýsýyla halk arasýnda kýsýrlýk tedavileri içinde en bilinenidir.
ICSI (= Mikroenjeksiyon):
Sperm hücrelerinde ileri derecede sayý, hareket ve þekil bozukluðu görülen erkekler için geliþtirilmiþ bir yöntemdir. IVF ile döllenme elde edilemeyen vakalarda da kullanýlýr. Mikroinjeksiyon iþlemi, özel bir mikroskop kullanýlarak her bir yumurtanýn içine seçilmiþ bir adet sperm hücresinin yerleþtirilmesidir. Tüp bebek te en sýk kullanýlan bir tekniktir.
TESA (Testiküler sperm aspirasyonu) ve TESE (Testiküler sperm ekstraksiyonu):
Verdiði örneklerde hiç sperm hücresine rastlanmayan, ancak testis lerinde sperm yapýmý olan hastalarda, spermin testislerden iðne veya biyopsi ile alýnarak icsi de olduðu gibi kullanýlmasýdýr. Tüp bebek te sýk kullanýlýr.
Embriyo:
Kadýn yumurtasýnýn sperm hücresi ile birleþmesi sonucu oluþan insan yavrusu taslaðýna embriyo denilir. Önce 2 hücreli olarak yaþama baþlayan embryo hýzla bölünerek hücre sayýsýný artýrýr ve genellikle döllenmeden 5-7 gün sonra rahim içindeki dokuya (endometrium)
tutunur. Burada geliþmesi devam ettikçe plasenta (eþ) adý verilen doku aracýlýðý ile anneden beslenmeye baþlar ve bu arada kendi varlýðýný belli eden bir hormon salgýlar. Bu hormonun anne kanýnda veya idrarýnda tesbit edilmesi için gebelik testi yapýlýr (hcg testi).
Assisted Hatching (Embriyo zarýnýn inceltilmesi):
Normal þartlarda embriyo, rahime tutunmasýndan hemen önce, çevresini koruyucu olarak saran tabakadan (zona) kurtulur. Zona tabakasýnýn ileri derecede kalýn olmasý halinde,
embriyo bu tabakadan dýþarý çýkamaz ve rahime tutunamaz. Tüp bebek yapýlan vakalarda embriyo rahime verilmezden önce zona tabakasýnýn bir kenarýndan inceltilmesinin, gebelik þansýný artýrdýðý ileri sürülmektedir. Ancak, bu teknikle embriyonun zedelenme ihtimali az da olsa vardýr.
Blastosist transferi (Geç dönemtransfer-5. gün transfer):
Anne ve babadan alýnan üreme hücrelerinin birleþmesi ile embriyo denilen yeni bir yapý ortaya çýkar. Embriyo sürekli bölünerek hücre sayýsýný arttýrýr. Tüp bebek te embriyo genellikle, anne adayýndan yumurta toplandýktan sonraki üçüncü gün,
yaklaþýk 7-8 hücreli safhada iken rahim içine yerleþtirilir (embryo transferi). Her zaman uygulanmamakla birlikte kaliteli embriyo sayýsý fazla ise embriyo geliþimi daha ileri safhalara kadar takip edilerek daha geç bir günde (en geç 5. gün) embriyo transferi uygulanabilir. Böylece, embriyolardan daha iyi geliþenleri seçme þansý olabilir, transfer ve rahime tutunma arasýndaki süre kýsaltýlmýþ olur. Embriyonun doðal ortamýna dönüþünü geciktirmesi ve kalan embriyolarýn dondurulmasý þansýný azaltmasý, bu uygulamanýn olumsuz yönleridir. Ancak çok sayýda yumurta ve embryo geliþenlerde uygulanabilecek bir yöntemdir.
Embriyo dondurulmasý (Cryopreservation):
Tüp bebek yapýldýktan ve Embriyo transferi tamamlandýktan sonra elde kalan iyi kalitede embriyolar özel bir teknikle dondurularak, daha sonra kullanýlmak üzere saklanabilir. Tekrar tüp bebek yapýlmasýna gerek kalmadan donmuþ embryolar çözülüp transfer edilerek gebe kalmak mümkündür. Donma ve çözülme sýrasýnda kalitesini koruyabilen embriyolardan oluþan bebeklerin özel bir saðlýk sorunlarý olmamaktadýr. Ülkemizdeki ÜYTEM yönetmeliði embriyolarýn 3 yýl saklanmalarýna izin vermektedir. Dondurulmuþ embryolarýn transferi taze embryo kadar verimli olmamaktadýr. Çünkü, donma iþleminden açýlan embryolarýn yaklaþýk % 30-50 si ölmektedir.
Preimplant genetik taný (PGD):
Embriyonun 8 hücreli safhasýnda bir veya iki hücrenin embriyodan alýnarak genetik tetkik için kullanýlmasý embriyonun geliþimine engel olmaz. Alýnan bu hücreler kromozomal olarak incelenebilir ya da ailede bilinen genetik bir hastalýk var ise, bu hastalýk yönünden tetkik edilebilir. Sonuçta uygun nitelikte olan embriyolar, transfer için seçilir. Bu yöntemle yapýlan tüp bebek te gebelik þansý yarý yarýya azalmakla birlikte genetik hastalýklar için olumlu sonuçlar saðlar. Bu uygulamayý yapmak her hastada mümkün olmamaktadýr.
Daha fazla bilgi için www.tupbebekbilgi.com adresini ziyaret edebilirsiniz.
New Yahoo! Messenger with Voice. Call regular phones from your PC for low, low rates.
