Juan San Martinen bizibidearen errepasoetan, bere berak irakurri eta entzun
izan ditugu azken egunetan medioetan. Baten baino gehiagotan tokatu zait
irakurtzea, Juanitoren soldadutzako pasarteena, nonbait han ziotu
zitzaiolako euskararekiko grina edo...
Adibidez, atzo Berrian, San Martinen berba batzuk erreskatuta:
* euskaltzale, soldadutzan: �Soldadutzara joan nintzenean, amari idazten
hasi eta buruan ez zitzaidan sartzen amari gazteleraz ezer idaztea.
Euskaraz idatzi nion, erdarazko grafiarekin. Ez nekin besterik. Lehenengo
aldia izan zen euskaraz idatzi nuena. Eta giroaren aldetik, Madrilen txoke
handia izan nuen hango mentalidadearekin. Euskaraz ezin zenuen hitzik ere
atera, bestela, akabo. Erdaraz ez zekitenak zigortu egiten zituzten, eta
erdararik ez zekiten euskaldunak teoria klasetan burla egitearren
ateratzen zituzten, tontoak balira bezala. Itzultzaile egin behar izaten
nuen. Behin euskaraz entzun eta brigada batek esan zidan: 'Malditos
vuestros padres que os ense�aron esa pu�etera lengua!�... �Oiga, perdone,
a mi mis padres no me han ense�ado nada malo'. Esan banion esan nion! Eman
zidan jipoi ikaragarria! Lurrera bota, zapaldu... odolduta utzi ninduen.
Horrek erreakzioa sortarazi zidan. Niretzat azkena izan zen. Hor hasi
nintzen kontzientzia hartzen.
Soldadutzan beste eibartar batekin ibili zen Juanito gutungintzan. Jose
Luis Fernandez geure aitarekin (ordurako eibartar, Elgetakoa izatez).
Kintoak dira, soldadutzan, eta urte berean jaioak gainera. Gure aitarekin
Burgosen ibili zen. Akaso ez zuten ibilbide bera egingo, ze aita ez zen
Madrilen izan, Juanitok pasarte horretan dioen moduan, eta bai ostera
Burgosekoaz gain Donostian, ospitale militarrean, Donostiako Atotxako
inguru horretan.
Gutunak euskaraz idaztearena, aitarengatik dakit, ez bakarrik norberaren
familiarekin egiteko... Beste batzuei laguntzeko ere egiten zuten. Eta
horretan, neure aitak ere hartu zuen luma inoiz. Nafarroako euskaldun
analfabetoren baten komunikazioak bideratzen lagundu izan zuen gure aitak
Burgosko hartan, euskaraz halamoduz idazten eta irakurtzen nafar haiek
etxekoekin zituzten tratuak. Batek daki nola moldatzen ote ziren, grafiekin
eta euskalkiekin.
Beraz, hantxe hasi zen Juanitok eta Jose Luisek euskal letrei egindako
ekarpena. Geure aitaren kasuan, ekarpena hasi eta amaitu, hantxe bertan.
Juanitok, tornero gazte hark, beste ibilbide bat jarraitu zuen.
Luistxo
_______________________________________________
Adi gero, mezuak bidaltzeko: [email protected]
http://www.eibar.org/zerrenda
harpidetza eteteko: [EMAIL PROTECTED]
