Kjo eshte nje liste e pjesshme e disa prej dijetareve muslimane ne civilizimin Islam ne shekujt e hershem te Islamit. Kontributet madhore te muslimaneve vazhduan edhe pas shekullit te pesembedhjete. Kontributet e qindra personalitetesh te rendesishem muslimane mund te gjenden neper shume publikime te njohura te historianeve perendimore. Xhabir ibn Haijan (Geber) Kimi (babai i kimise) Vdiq me 803 e.r Al-Asmai Zoologji, botani, mbareshtimin kafshesh 740-828 Al-Huarizmi (Algorizm) Matematike, astronomi, gjeografi (algorizem, algjebra, kalkulus) 770-840 Amr ibn Bakar Al-Xhaiz Zoologji, gramatike arabe, retorike, Leksikografi 776-868 Ibn Ishak al-Kindi (Alkindus) Filozofi, fizike, optike, mjekesi, matematike, metalurgji 800-873 Thabit ibn Kura (Thebit) Astronomi, mekanike, gjeometri, anatomi. 836-901 Abas ibn Firnas Mekanika e fluturimit, planetarium, kristale artificiale Vdiq me 888 Ali ibn Raban Al-Tabari Mjekesi, matematike, kaligrafi, letersi 838-870 Al-Batani (Albategnius) Astronomy, matematike, trigonometri 858-929 Al-Fargani (Al-Fraganus) Astronomi, inxhinieri civile 860 Al-Razi (Razes) Mjekesi, optalmologji, lije, kimi, astronomi 864-930 Al-Farabi (Al-Farabius) Sociologji, logjike, filozofi, shkence politike, muzike 870-950 Abul Hasan Ali Al-Masudi Gjeografi, histori Vdiq me 957 Al-Sufi (Azofi) Astronomi 903-986 Abu Al-Kasim Al-Zahravi (Albukasis) Kirurgji, mjekesi, (babai i kirurgjise moderne) 936-1013 Muhamed al-Bujzani Matematike, astronomi, gjeometri, trigonometri 940-997 Ibn al-Haitham (Alhazen) Fizike, optike, matematike 965-1040 Al-Mauardi (Alboacen) Shkence politike, sociologji, jurisprudence, etike 972-1058 Abu Raihan Al-Biruni Astronomi, matematike, (percaktoi perimetrin e tokes) 973-1048 Ibn Sina (Avicenna) Mjekesi, filozofi, matematike, astronomi 981-1037 Al-Zarkali (Arzarkel) Astronomy, (shpiku astrolablin) 1028-1087 Omar al-Kajam Matematike, poezi 1044-1123 Al-Gazali (Algazel) Sociologji, teologji,filozofi 1058-1111 Vala e pare shkaterrimtare ndaj muslimaneve: Ne vitin 1085 Toledo iu mor muslimaneve, me 1090 Korsika dhe Malta, Provenca me 1050, me 1091 Sicilija dhe Jeruzalemi me 1099. Ne kete periudhe kohore muslimanet u perballen me shume kryqezata. Kjo periudhe kohore shenon nje periudhe 100 vjecare shkaterrimi te popujve musliman qe zgjati rreth 100 vjet. Abu Bakr Muhamed ibn Jahja (Ibn Baxha) Filozofi, mjekesi, matematike, astronomy, poezi, muzike 1106-1138 Ibn Zuhr (Avenzoar) Kirurgji, mjekesi 1091-1161 Al-Idrisi (Dreses) Gjeografi (Harta e Botes, Globi i pare) 1099-1166 Ibn Tufajl, Abdubacer Filozofi, mjekesi, poezi 1110-1185 Ibn Rushd (Averroes) Filozofi, ligj, mjekesi, astronomi, teologji 1128-1198 Al-Bitruxhi (Alpetragius) Astronomi Vdiq me1204 Vala e dyte shkaterrimtare ndaj muslimaneve: Ne nje periudhe prej 100 vjetesh. Kryqezatat e 1217 - 1291, pushtimi Mongol (1219-1329). Kryqetaret ne kete kohe jane aktive ne te gjithe mesdheun nga Jeruzalemi deri ne Perendim ne Spanjen Islame. Renia e Kordoves muslimane (1236), Valencias (1238) dhe Seviljes (1248). Pushtimi dhe shkaterrimi Mongol nga Lindja, Azia Perendimore, India, Persia deri ne boten Arabe. Renia e Bagdadit (1258) dhe renia e Khalifatit Abasid. 2 milion muslimane masakrohen ne Bagdad. Qendrat kryesore eksperimentale dhe shkencore Islame shkaterrohen ne kete kohe. Ibn al-Baitar Farmaci, botani ? - 1248 Nasir al-Din al-Tusi Astronomi, gjeometri jo Euklidiane 1201-1274 Xhalal al-Din Rumi Sociologji 1207-1273 Ibn al-Nafis Damashkiu Astronomi 1213-1288 Al-Fida (Abdulfeda) Astronomi, gjeografi, histori 1273-1331 Muhamed ibn Abdullah (Ibn Batuta) Udhetar boteror, 75,000 milje udhetim dhe kthim nga Maroku ne Kine 1304-1395 Ibn Khaldun Sociologji, Filozofi e Historise, Shkenca Politike 1332 - 1395 Ulug Beg Astronomi 1393-1449 Vala e trete shkaterrimtare ndaj muslimaneve: Kjo kohe shenon renien perfundimtare te muslimaneve ne Spanje (1492). Me teper se 1 milion volume shkencore, artistike, filozofike dhe kulturore Islame u dogjen ne menyre publike ne sheshin Vivarrambla ne Granade. Kolonizimi filloi ne kete kohe ne Afrike, Azi dhe ne Amerike. 200 vite me pare nje zhvillim tjeter ndodhi, shkencetari Turk Hazarfen Ahmed Celebi u nis nga kalaja e Galates dhe udhetoi permes Bosforit. 50 vite me vone Logari Hasan Celebi nje anetare tjeter i familjes Celebi dergoi raketen e pare te bere nga njeriu ne atmosfere, duke perdorur 150 okka (rreth 300 paund) barut si mjet mbushes. Tipu, Sulltani i Mysores (1783 - 1799) ne Jug te Indise, ishte shpikesi i raketes luftarake. 2 nga raketat e tija te kapura nga Britanezet ne Srirangapatana jane ekspozuar ne muzeumin e artilerise ne Woolwich ne Londer. * Datat e mesiperme jane kthyer nga kalendari islam (vit hixhri) i cili fillon me Hixhretin, emigrimin e profetit Muhamed nga Meka ne Medine. Kalendari islam bazohet ne ciklet mujore henore. 1 v. h. = 662 e.r. Don't just search. Find. MSN Search Check out the new MSN Search! _________________________________________________________________ News, entertainment and everything you care about at Live.com. Get it now! http://www.live.com/getstarted.aspx --~--~---------~--~----~------------~-------~--~----~ Ju merrni këtë mesazh sepse jeni të anëtarësuar në grupin "Fjala e Bukur" në Google Groups. Për të dërguar në këtë grup, dërgo email në [email protected] Për t'u ç'anëtarësuar nga ky grup, dërgo email në [email protected] Për më shumë mundësi, vizito këtë grup në http://groups.google.com/group/fjalaebukur -~----------~----~----~----~------~----~------~--~---
