SON’VARACHIM SUNGTTAM: Avoy-bhaxentlean Xikxonn: Sot kitem? Fott Kitem?
Eke kherit ritin toyar zaun ani pikun ailolea xikxonnik madeomachea vadacher, kal nhoi, poir Vidhan Sobhent Xikxonn Montri Atanasio (Babush) Monserrate hannem sorkarache torfen aplem tondd ugoddlem – Mullavea xallamni maim-bhaxentlean xikxonn divpachem sorkarachem jem dhoronn asa tem toxench urtolem! Itlench nhoi, tor xikxonachea mollavelea zannkaramni toyar kelolem xikxonnik dhoronn apunn Abrilache 11ver kollit kortolo oxem-i tannem sanglem. Tachea hea ulovpantlean ani sangnneantlean, xikxonnik madeomacho fulun ailolo vad-ui suttonk na, porjecho proxn-ui suttonk na ani porjechea hatantlean sorkar-ui suttonk na! Toxem monachea ‘microscope’-antlean xikxonnik madeomachea proxnacher barik-sarik nodor thiraun vichar kelo zalear, aiz Konknnintle Devnagori bamonn ani tanchea ghannant apli bud dovorloleo kaim zann Konknni mhonnit maim-bhaxechea nanvan Konknni vangdda Moratthi-i koxi-kat samballunk furfurtat tem kollun yeta. Moratthivale amche dusman, Moratthi bhaxek-ui Rajbhaxecho dorzo magun te Gõychem padd ghalunk sodtat, Rajbhas Kaideant vochona zaunk khuinche-i poristhitent Moratthik ami virodh korunk zai, adi. oxem Konknniche Devnagorivale Rajbhas chollvolle vellar sangtale. Punn aiz, mullavea xikxonnik madeomacho proxn Gõyant ubo zalo toso, hech Devnagorivale Moratthivaleank pãym poddun, apnnak vattay mhunn tanche kodde bhik magunk lagleat. Xikxonnik madeomachea sod’deachea zhuza panvddear denvonk, apnna kodde zai titlo ani favo titlo lok na mhunn Konknnichea Devnagorivaleank bhorpur khobor asa. Oxea vellar, atam apnnak vattaunk konn pavtolo hacho vichar kortana, tanchea dolleam mukhar ube ravle te Moratthivale. Moratthik-ui tor Rajbhas Kaideant “same cutting, but different folding” mhonntat te toren Konknni itloch zago asa. Zalear, tanchoch kiteak adar gheuncho nhoi? Faleam xikxonnachem madeom Inglezintlean-ui kelem zalear Moratthik-ui mar bostolo mhunn tannim Moratthivaleanche kan funkle. Ani bhurgeanchem mullavem xikxonn “avoy bhaxentleanuch zaunk zai” mhunn addecho agro dhorun, he Devnagorivale atam Moratthivaleanchea fatti-konneacho tenko gheun ube ravleat. Hache poilim, Konknni Rajbhas Kaideant ghalche khatir tannim Konknniche Romi lipientlea inosent lokacho aple khotte yevzonnen vapor kel’lo! Toxem polleunk gelear, faleam xikxonnik madeom Inglezintlean-ui aschem mhunn sorkaran jahir kelem zalear, mhojea motan Moratthi xallank matui mar boscho na. Kiteak, sorkarachem onudan tor tankam chaluch astolem. Ani chalu na zalear-ui Moratthi xallank aplea pãymancher ubi ravpachi tank ani kopxi asa. Punn ti tank mat Konknni madeomachea iskolamni na. Faleam sorkaran Konknni madeoma vangdda Inglez madeomak-ui duddvanchem onudan dilem zalear, sorkarachem onudan ason-ui Konknni madeomacheo xalla cholcheo nant hem sot aiche poristhitevelean onmonastana vo fattim-fuddem zainastana sangum yeta. Dekunuch, Konknnichea Devnagorivaleancho Inglez mullavea xikxonnik madeomak khor virodh asa. Dusrem, Konknniche Devnagorivale “avoy bhaxentlean mullavem xikxonn” mhonntana tem khuinche bhaxentlean aschem – Konknni vo Moratthi - tem mat tondd foddun sangonant. Karonn, Konknnintlean mullavem xikxonn mhonnlear Moratthivaleank rag yetolo. Ani aplea naddear Konknni khopounk bhonvta mhunn Moratthivaleank rag ailear, te apnnak lagim dovorche nant mhunn Devnagorivaleank bhorpur khobor asa. Ani bhurgeachem mullavem xikxonn Konknni kivam Moratthi bhaxentlean zalem mhunn Devnagorivaleank kosloch forok poddona, karonn bhaxeche tagddent tancho ek pãym Konknni daleant, ani dusro pãym Moratthi daleant asa. Dusrea utramni, tannim Gõyant don Rajbhaso asa mhunn bhitorlean mandun ghetlam, ani bhailean vegllem chador pangurlam. Konknnichea Devnagorivaleank svota Konknnicheach mon’xancho mellunk zai titlo tenko mellunk na mhunn anik eke gozalivelean spoxtt zata. Mullavea xikxonnachea Inglez madeomak virodh korunk, Gõychi adli Mukhel Montri ani Xikxonn Montri Shashikala Kakodkar hichea mukhelponna khal ‘Bharotiya Bhaxa Surokxa Manch’ nanvacho zomo ghoddla. Hea zomeant choddxe Moratthivale ani tanche vangdda, Rajbhas Kaido zancher mukhelponnan ‘back fire’ zalo tea Devnagorivaleancho aspav asa. Hea zomean, hava-xiva korit Inglez madeoma add Gõychea khanchim-konnxamni zomati gheupachem sotr choloylam ti hanspachi gozal tharlea. Kiteak, jea konnxachea vattaramni ‘Bharotiya Bhaxa Surokxa Manch’ zomati korta tea vattaramni Konknni poros Moratthi madeomachinch chodd iskolam asat. Mhonnche, Devnagorivaleancho Moratthi bhaxek-ui tenko asa ho anik ek ugto puravo asa. Kitem-i zaum, pap bhortoch khuim map ot’ta! Jose Salvador Fernandes
