*Üzn-i eyser'
*Dil Bayramı'nı kutluyoruz. Türk Dil
Kurumu<http://milarsiv.milliyet.com.tr/Turk%20Dil%20Kurumu/1/1143497/>'nun
26 Eylül 1932'de kuruluşunun ve dil devriminin 77. yıldönümündeyiz. Aşağıda
Dil Bayramı'nın 56. yıl dönümününde, çok değerli
edebiyat<http://milarsiv.milliyet.com.tr/edebiyat/1/1143497/>araştırmacısı
ve yazar Cevdet Kudret'in yaptığı konuşmanın bir bölümünü
okuyorsunuz:
"...Benim Dil Devrimi'ne bağlanmamın nedeni, ta çocukluk yıllarıma uzanır.
İlkokulda idik. İlk kez tarih dersi okumaya başlamıştık. Pembe kâğıtlı,
incecik bir kitaptı. Halkalar içinde padişah resimleri vardı. Bunları bize
belletirlerdi:
Murad-ı evvel, Murad-ı sanî, Murad-ı sâlis, Murad-ı râbi, Murad-ı hâmis...
Bir türlü işin içinden çıkamazdım; Murad-ı hâmis mi önce, Murad-ı sâlis mi
önce anlayamazdım, bunalımlar geçirirdim. Birinci Murat, İkinci Murat diye
sıralansa ne kadar kolay olacaktı. Yaşımız biraz büyüdü, ortaokula, liseye
geçtik. Bu sefer karşımıza daha çapraşık sözler çıktı. Hendese diye bir
dersimiz vardı, geometri yani. Orada "zâviyetân-ı mütebâdiletân-ı dâhiletan"
diye bir terimle karşılaştık; "iç ters açılar" demekmiş bu. Daha sonra, "zû
erbaat-ül-adla" diye başka bir terim çıktı karşımıza; meğer "dörtgen"
demekmiş ? Hayatiyat diye başka bir dersimiz vardı,
Biyoloji<http://milarsiv.milliyet.com.tr/biyoloji/1/1143497/>dersi.
Orada "sağ kulak", "sol kulak" diyemezdik, "üzn-i eymen", "üzn-i
eyser" demek zorunda idik; "burun kemiği" yerine "azm-ı enf", ince barsaklar
yerine "em'â-yı rakika" demek zorunda idik...
Nebâtât (bitkibilim) dersimizde şöyle bir terim çıktı karşımıza:
"zât-ül-ilkah-iz zâhire", meğer "çiçekli bitkiler" demekmiş...
Edebiyat dili de aynı doğrultuda idi. Baki adlı ozanın
Kanun<http://milarsiv.milliyet.com.tr/kanun/1/1143497/>î
Sultan Süleyman için yazdığı ünlü mersiye okutulmuştu...
Şöyle başlıyordu:
"Ey pâybend-i dâmgeh-i kayd-i nâm ü neng
Tâ key <http://milarsiv.milliyet.com.tr/KEY/1/1143497/> hevâ-yı meşgale-i
dehr-i bî-direng"
Dil devrimi, öz dilimizle buluşmamızı sağlamıştır...

--~--~---------~--~----~------------~-------~--~----~
You received this message because you are subscribed to the Google Groups 
"Gugukluhayat" group.
To post to this group, send email to [email protected]
To unsubscribe from this group, send email to 
[email protected]
For more options, visit this group at 
http://groups.google.com/group/gugukluhayat?hl=en
-~----------~----~----~----~------~----~------~--~---

Cevap