Finansal sistem i�inde kullan�lan paran�n k�resel sistemin sahip oldu�u ger�ek paradan kat kat fazla oldu�unu bilmeyen yoktur. Bir�oklar�na g�re g�r�nmeyen ya da sahte olarak nitelendirilen bu para s�rekli bir hareket halindedir. Finansal piyasalar �o�u zaman t�pk� pop m�zik piyasas� gibi hareket eder. �zerinde bir resim ve i�inde birka� �ark� ile sat�lan bir CD, pop starlar� k�sa s�rede d�nyan�n en zenginlerinden yapar. Bu nedenle pop m�zik piyasas�n�n ruhu ile finansal piyasalar�n ruhunun �ok da farkl� olmad��n� s�ylemek yerinde olacakt�r.

Alman m�zik yap�mc�s� Frank Farian’�n elinde yetenekli birka� �ark�c� vard� ve bunlar�n k�sa zamanda �nl� olacaklar�n� d��n�yordu. Fakat yapt�� ara�t�rmalar sonucu bu m�zisyenlerin pazarlanabilir imajlar�n�n d��k oldu�unu fark etmi�ti. Bir g�n kar��s�na Fab Morvan ve Robert Pilatus adl� iyi g�r�n�ml� iki erkek dans�� kar. Her ikisinin de m�zikle hi�bir alakalar� yoktur ama yap�mc� Farian’�n akl�na dahiyane bir fikir gelir. Fab ve Robert’in ilk alb�mleri birka� ay i�inde ��kar ve d�nya m�zik piyasalar�n� bir anda alt�st eder. 50 milyona yak�n alb�m sat�� ve kazand�klar� Grammy �d�l� sonras� herkes onlar�n �ark�lar�na hayran olur.

Grubun ilk uluslar aras� alb�m�n�n ��kt�� 1989 y�l�ndan bir y�l sonra ABD’de Connecticut halk� b�y�k bir heyecanla grubun konserini beklemektedir. Stat t�kl�m t�kl�m doludur ve MTV kanal� konseri anbean kaydetmektedir. ��te en sonunda Amerika’y� sallayan Alman grup sahnededir: Milli Vanilli!

Grubun giri� �ark�s� ayn� zamanda en sevilen �ark�lar�ndan biri olan “Girl You Know It’s True” adl� �ark�d�r. Fab �ark�ya girer ama k��k bir hata yapar. Hata o kadar k��kt�r ki o an kimse fark edemez. Fab, �ark�n�n nakarat�n� s�ylerken “True” s�zc��n� s�rekli unutur ve “Girl You Know It’s” der. Ertesi g�n kay�tlar� inceleyenler Fab’�n tak�lmas�n� izlerken tuhaf bir ger�e�i fark ederler: Fab ve Robert �ark�lar� s�ylememekte yani playback yapmaktad�r.

Bu hata k�sa zamanda pop m�zik tarihinin en b�y�k skandallar�ndan birine d�ner. Grup �ark�lar� kendilerinin s�ylemedi�ini itiraf ederler. Ger�ek sesleri ile �ark� s�ylediklerinde ise herkes onlarla dalga ge�er. ��nk� sesleri berbatt�r. Grup k�sa s�rede da��l�r. Robert Pilatus intihar etti�inde ise sadece 32 ya��ndad�r. Milli Vanilli pazarlaman�n yaratt�� en iyi sahte paketleme �rneklerinden biri olarak hala hat�rlanmaktad�r. Fakat bu sekt�r�n hi� de rahats�zl�k duydu�u bir konu de�ildir. ��nk� pop m�zik piyasas� b�yle bir yerdir ve ba�ar� daima pazarlamadad�r.

1990’larda ba�lay�p 2007 y�l�ndaki krize kadar s�ren k�resel refah�n bir�ok sebebinden bahsedilir ve bir�ok ki�inin bu d�nemin mimar� oldu�u s�ylenir. Fed Ba�kan� Greenspan, Goldman Sachs ve JP Morgan gibi b�y�k yat�r�m bankalar� ya da Bill Gates, Steve Jobs gibi ki�ilerin 20 y�la yak�n bir s�re refah i�inde ya�ayan k�resel ekonominin lokomotifleri oldu�u s�ylenir. Bunlar�n hepsi kabul edilebilir de�erlendirmelerdir. Ama Amerika’n�n en �nemli entelekt�ellerinden say�lan yazar George F.Gilder’�n Telecosm adl� kitab�nda son 20 y�lda ya�anan ekonomik refah�n mimar� olarak Michael Milken g�sterilir. Fakat kitab� okuyanlar�n neredeyse tamam� i�in bu isim muammad�r. Peki ad� hi� duyulmam�� biri nas�l olmu�tur da d�nya ekonomisine 20 y�l s�ren bir refah yaratm��t�r? K�saca kimdir bu Milken?

Michael Milken, ne bir hedge fon y�neticisi, ne politikac�, ne de bir i� adam�d�r. Milken, Drexel Burnham Lambert adl� g�rece k��k bir yat�r�m bankas�n�n trader’lar�ndan biridir. Yani daha a��k bir ifadeyle bankan�n basit bir memurudur. Peki bu memur nas�l olmu�tur da k�resel ekonomiye refah dolu y�llar ya�atm��t�r?

Milken, bir taraftan �irketi i�in k��k al�m sat�m i�lemleri yaparken, bir taraftan da �al��t�� m��terilerinin ilkel duygular�n� izliyordu. G�rd�� ey �irket patronlar�n�n b�y�me h�rs�yd�. Fakat her �irketin do�al bir b�y�me yakalamas�n�n �ok m�mk�n olmad��n� d��n�yordu. Fakat e�er m��teriler bir �ey istiyorsa bankac�lar�n da bunu vermesi gerekti�ini biliyordu. �yleyse ne yapmal�yd�?

Milken, kendi m��terileri kadar d��ar�daki yat�r�mc�lar�n da b�y�mek istediklerinin fark�ndayd�. Herkes daha �ok kazanmak istiyordu. ��te o anda Milken’�n akl�nda t�pk� Milli Vanilli’nin plak��s� Frank Farian’�nki gibi bir fikir uyan�r. M��terilerini arar ve onlara nas�l daha b�y�k olacaklar�n� anlat�r. Bunun yolunun, rakip �irketleri sat�n almak oldu�unu s�yler. M��terileri bu fikre s�cak bakarlar ama kendilerinde bir �irket sat�n alacak paran�n olmad��n� s�ylerler. Milken, tasa etmemelerini ve gerekeni kendisinin yapaca��n� s�yler. Onlardan bekledi�i tek �eyin hangi �irketi sat�n almak istediklerini kendisine s�ylemeleridir.

Milken, gereken paray� �irketler ad�na y�ksek faizli tahvil ��kararak sa�lar. Bu k��k �irketler y�ksek bir ratinge sahip olmad�klar� i�in ��kard�klar� tahviller y�ksek faizle sat�lmak zorundad�r. O da h�rsl� yat�r�mc�lar�n tam istedi�i �eydir. B�y�k bir �irketin tahvilinden %5 kazanmak yerine, k��k bir �irketin tahvilinden %10 kazanmak her zaman daha iyidir. ��te junk bond (��r�k tahvil) denilen tahviller b�yle do�ar.

Milken yat�r�mc�lardan toplad�� para ile m��terilerinin istedi�i �irketi al�r ve onlara verir. M��terileri r�ya g�rd�klerini d��nmektedirler ama bu r�yadan daha �tesidir. Milken, m��terileri gibi tahvil alan yat�r�mc�lar� da unutmaz. Sat�n al�nan �irketin hisselerini de onlar ad�na rehin ederek onlar� hem faiz, hem temett� gelirine bo�ar. Yat�r�mc�lar da r�ya g�rd�klerini sanmaktad�rlar ama bu onlar a��s�ndan da r�yadan daha �te bir �eydir. ��te Leveraged buyout (kald�ra�l� sat�n alma kredileri) denilen krediler de b�yle do�mu�tur.

Milken ve �al��t�� irket bir anda m��teri ak�n�na u�rar. Herkes bu karl� al��veri�e kat�lmak istemektedir. Junk bond ve leveraged buyout pazar� o y�llardan bu yana ekonomiye y�n veren en �nemli pazarlar olarak varl�klar�n� s�rd�rm��lerdir. Milken’in yapt�� bu i�lemler kar��l�� bir y�l i�inde ald�� primin uygarl�k tarihinin en b�y�k primi oldu�unu s�ylemek herhalde abart�l� olmayacakt�r. Milken bir y�l i�inde 550 milyon dolar d�zeylerinde y�ll�k prim alm��t�r. Fakat yaratt�� bu sanal sistemin arkas�ndaki etik d�� ili�kileri nedeniyle de hapse at�lm��t�r.

��te bug�n bile �irketlerin s�k��t�klar� anda bor� para bulma enstr�man� olan junk bond’lar ve neredeyse d�nyada yap�lan t�m �irket sat�n al�mlar�n�n finansman modeli olan buyout krediler sanal denilen para sistemini b�yle yaratmaktad�rlar. Y�ksek getirili ve teminatl� sistem ile de �irketler ve yat�r�mc�lar en zor anlarda bile yollar�na devam edebilmektedirler. Bug�n bile bu �ark kusursuz �ekilde i�lemektedir.

Milken, t�pk� Milli Vanilli gibi playback’ten okuyan bir star yaratm��t�. Hem yat�r�mc�lar, hem de �irketleri sat�n alanlar varl�k sahibi olduklar�n� d��n�yorlard�. Ama sahip olduklar� sadece bor�tu.

Yazar George F.Gilder hakl�yd�. Michael Milken d�nyay� kurtaran memurdu!

--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "Gugukluhayat" group.
To post to this group, send email to [email protected].
To unsubscribe from this group, send email to [email protected].
For more options, visit this group at http://groups.google.com/group/gugukluhayat?hl=en.

(GugukluhayaT) Dünyayı kurtaran memur!

Cevap