Em nghĩ những nhận định của Anh Tuấn rất đúng và chắc chắn là một điều cần cân nhắc. Bản thân em thì không tin là việc "đào tạo" cho các cán bộ tin học cấp xã biết cách vận hành Linux là một hướng đi đúng -- rất khó mà trông đợi một cán bộ cấp xã hay phường có thể troubleshoot được một chiếc máy chạy linux. Cũng rất khó khi mong đợi là đến một ngày Linux sẽ hỗ trợ tất cả các phần cứng - như vậy lý luận là cứ triển khai rồi hy vọng nó sẽ được hỗ trợ hay làm một cái workaround khoảng 50 bước trên terminal rồi bắt nhân viên tin học ở xã gõ theo là chuyện viễn tưởng.
Tuy nhiên cũng là người dùng Linux lâu năm, và cũng đã tham gia vào một số dự án triển khai Linux thành công nhất định, em xin được góp thêm kinh nghiệm và ý tưởng của mình về vấn đề này. > Linux nói riêng, hay FOSS nói chung có 3 điểm yếu cố hữu. Đó là: > 1, Người dùng phải dùng dòng lệnh quá nhiều để giải quyết vấn đề > 2, Hỗ trợ phần cứng kém: thật khó tìm trình điều khiển thiết bị. > 3, Khi người dùng phải tự biên dịch lại phần mềm thì gặp phải xung đột phiên > bản. Điều này có thể làm được nếu chúng ta làm được một distro tốt và một cấu hình phần cứng chuẩn của riêng mình. 1, - Việc support các vấn đề cần thao tác của chuyên gia: Nếu trung tâm có máy nối broadband thì setup một đường shortcut để tiến hành reverse connect tới trung tâm hỗ trợ (cho ví dụ Hanoilug) với một đội lành nghề. Nếu không có broadband (các vùng xa) thì contract với một đơn vị cung cấp 3G (e.g. Viettel) để cung cấp một USB dongle cắm ngoài, khi distro nhận thấy có modem 3G cắm vào thì tự động kết nối tới trung tâm hỗ trợ. Như thế các thao tác nâng cao không cần phải có một người ở địa phương rành linux, chỉ cần biết cắm modem vào cổng USB là có thể yêu cầu hỗ trợ được. 2, - Các vấn đề với máy in, driver, etc. không tương thích như Windows: Nhìn ở góc độ quản lý vĩ mô thì thật ra là có cách: Chuẩn hoá phần cứng. Các cơ quan hoạch định chính sách đặt mua số lượng lớn máy một đời duy nhất của một nhà sản xuất nào đó (e.g. máy tính elead của FPT, máy in của HP, máy scan của Epson ví dụ thế), bàn giao cho một đơn vị làm distro (e.g. Vietkey, HanoiLUG) chắc chắn chạy trên phần cứng đó. Xã phường nào có nhu cầu trang bị thêm máy tính thì mua từ nhà sản xuất đó, là có một máy tính giá rẻ và chắc chắn chạy ổn định và tương thích các thiết bị ngoại vi. Cứ mỗi năm thì mới đổi đời máy một lần, như thế cho rằng tuổi thọ một máy là 5 năm, thì trong bất cứ thời điểm nào cái distro cũng chỉ cần test chạy tốt trên 5 đời máy khác nhau. Về phần thiết bị cũ, nếu có ở các đơn vị thì cấp thêm cho họ một print server gọn nhẹ là chắc chắn sẽ chạy trên tất cả các máy. 3, Vấn đề an ninh và cập nhật: Việc có một distro ổn định, tự cập nhật, không sợ bị virus, backdoor, không sợ hỏng (trên linux) là điều cần thiết (mặc dù hiếm, nhưng không thể không tránh khỏi). Ý tưởng là hệ thống sẽ boot bằng cái gọi là trusted bootloader --> verify signature của root image để xem có thay đổi nguy hiểm nào không. Hệ thống mà em triển khai ( http://www.more.net/content/creating-thin-client-workstations-using-ubuntu ) có bootloader (gpxe) nạp trên NIC. Việc này ngăn chặn tất cả những hành động phá hoại có thể xảy ra, ngay cả khi ổ cứng bị xoá trắng thì lần reboot tiếp theo máy vẫn khởi động bình thường(!) Phần mềm (cụ thể là cả distro) được kiểm tra cập nhật bằng bootloader chứ không bằng các gói riêng lẻ cho nên khi nào có bản mới máy tính sẽ tự kéo cả image mới về bằng đường truyền internet. Việc này tránh được việc cập nhật các gói riêng lẻ vốn rất dễ làm hỏng distro. Như thế người dùng cuối cũng *không phải lo cập nhật*. Ho*n nữa là các máy tính công sở không sợ bị biến thành một hệ thống botnet vì không có cập nhật như tình trạng hiện nay (mà chắc chắn là đang xảy ra). Không ai biết điều gì sẽ xảy ra với an ninh quốc gia khi mà các chiến sỹ công an, dân phòng check email ở một máy Windows có đầy rẫy virus vì người cùng cơ quan vào tất cả các loại trang web trên mạng. 4, Vấn đề về chuẩn hoá phần mềm mới: Nếu bộ distro luôn đi kèm với, cho ví dụ Open Office (luôn cố định) để soạn thảo văn bản, Chrome để duyệt web và chỉ hỗ trợ một bản duy nhất thì việc chuẩn hoá phần mềm và đào tạo là không khó. Không thể mỗi người một bản mỗi người một kiểu, chỗ thích cài Fedora chỗ cài Ubuntu, chỗ cài Open chỗ cài Libre, chỗ cài Firefox chỗ cài Chrome thì sẽ loạn. 5, Vấn đề về phần mềm cũ: Nếu cần dùng phần mềm mà chỉ tương thích Windows thì có thể đầu tư các công nghệ ảo hoá (Ví dụ Vmware View) để hỗ trợ các phần mềm đời cũ, ai cần thao tác gì đặc biệt cần phần mềm cũ thì connect qua máy chủ trung tâm để thao tác. Dần dần phase out các phần mềm đặc biệt này đi. Tóm lại em nghĩ nếu có một hội đồng chuyên gia lập một đề án nghiêm túc, có sự hỗ trợ nhất trí từ trên và có kế hoạch lâu dài thì em nghĩ tương lai làm như thế này sẽ không chỉ giảm chi phí một cách đáng kể, mà Việt Nam còn có một distro an ninh tốt và được hỗ trợ đầy đủ. Linux (hay ngay cả Windows) nếu làm có kế hoạch, bài bản em tin rằng sẽ thành công. Thiển ý như vậy, có gì vội vã xin các bác bỏ quá và đóng góp. - H. -- Open source is a privilege, not an entitlement. _______________________________________________ POST RULES : http://wiki.hanoilug.org/hanoilug:mailing_list_guidelines _______________________________________________ HanoiLUG mailing lists: http://lists.hanoilug.org/ HanoiLUG wiki: http://wiki.hanoilug.org/ HanoiLUG blog: http://blog.hanoilug.org/
