(((((((( بازار زعفران در آستانه نابودی ))))))))
October 06, 2008
------------------------------------------------------------------------
Link: http://www.iranpressnews.com/source/047165.htm
<b>روزنامه کارگزاران: شاید تضعیف زعفران ایران در بازار جهانی برنامهای از
پیشتعیین شده از سوی دولت نبود. اما اقدامات دولت نهم منجر شد در سه، چهار سال
اخیر صادرات زعفران حداقل 50 در صد كاهش یابد. این خبر را فعالان بازار زعفران
مطرح میكنند اما آمار گمرك هم كاهش چشمگیر صادرات زعفران در سالهای اخیر را
تایید میكند. میزان صادرات زعفران در سالهای 83 معادل 220 تن بود اما این رقم در
سال 85 بیش از 70 درصد كاهش یافت. كاهش صادرات در سال 86 نیز قابل توجه بود؛ كاهشی
كه كماكان ادامه دارد. امسال پیشبینی میشود 100 تن زعفران صادر شود. البته آمار
چهار ماهه گمرك این رقم را نشان نمیدهد اما فعالان بازار معتقدند این رقم در آمار
شش ماهه نمایان خواهد شد؛ آماری كه نشان خواهد داد صادرات زعفران در مدت فعالیت
دولت نهم حداقل 50 درصد كاهش یافته است؛ كاهشی كه درنتیجه برنامهریزیهای
وزارتخانههای جهاد كشاورزی و بازرگانی پدید آمده است. اولین برنامه ریزها را نیز
وزارت جهاد كشاورزی برداشت. در سال 84 برنامه وزیر جهاد كشاورزی مبنی بر افزایش
قیمت توافقی زعفران و صادرات آن از سوی سازمان تعاون روستایی، منجر شد قیمت زعفران
رشد كند؛ رشدی كه در آغاز مورد استقبال تولیدكنندگان و فعالان واقعی بازار قرار
گرفت چون تصور میشد وزارتخانه طبق برنامه عمل خواهد كرد؛ اما این اتفاق نیفتاد و
بازار برهم خورد. البته این اقدام برروی بازار سال84 تاثیری نگذاشت، به همین دلیل
سال 84 صادرات روند پیشین، روند رو به رشد خود را طی كرد. اما سهلانگاری دولت در
ادامه برنامه تنظیم شده منجر شد سال 85 تولید حدود77 درصد كاهش یابد، این خبر را
همان زمان گمرك تایید كرد. این كاهش در سال 86 ادامه یافت. البته با تلاش
بازرگانان صادرات سال گذشته بیشتر از سال 85 بود، اما چون دولت اقدام جدی برای حل
مشكل انجام نداد سال جاری هم صادرات زعفران كاهش یافت. پیشبینی هم میشود این
روند ادامه یابد. زیرا تاكنون دولت برای كنترل قیمت زعفران هیچ اقدامی انجام
نداده. در حال حاضر قیمت زعفران در بازار یك میلیون و700 تا دو میلیون است؛
قیمتهایی كه تقاضایی برای زعفران ایران را كاهش داده و منجر به تخریب بازار ایران
شده است. رئیس اتحادیه زعفرانكاران خراسان در این باره میگوید: «صادرات سال جاری
در سطح 80 تا100 تن خواهد بود.» به گفته فرهاد سحرخیز با روند فعلی نیز هیچگاه
صادرات زعفران به نقطه اوجی كه در دهه 70 رسیده بود نمیرسد. رئیس اتحادیه زعفران
و صمغ و ریشه تهران نیز این موضوع را تایید میكند و درباره وضع كنونی میگوید:
«اكنون صادرات زعفران نسبت به 5 سال گذشته 60 تا70 درصد تنزل كرده؛ وضعیتی كه
تلاشی برای رفع آن نمیشود.» جلیل مغازهای حتی معتقد است عواملی مانع از كاهش
قیمت و رشد تقاضای جهانی میشوند، عواملی كه در مورد آنها صحبت نمیكند، ولی
میگوید: «درحال حاضر بازار زعفران ایران نهتنها به خاطر رشد قیمت بلكه به خاطر
تحریم كشور تحت تاثیر قرار گرفته است.» با این شرایط نیز پیشبینی میشود روند
افزایش قیمت وكاهش صادرات ادامه پیدا كند چون تاكنون حتی دولت واكنشی نسبت به وضع
موجود نشان نداده چه برسد به اینكه بخواهد این مشكل را حل كند. با این حال گروهی
از فعالان بازار معتقدند آینده بازار زعفران ایران غیرقابل پیشبینی است چون هم
شرایط كنونی بازار مبهم است و هم وضعیت تولید سال جاری مشخص نیست. سحرخیز در
اینباره میگوید:« ماهیت زعفران بهگونهای است كه تا از خاك سر در نیاورد،
نمیتوان در مورد میزان تولید آن صحبت كرد.» او به همین دلیل فقط امیدوار است
افزایش سطح زیر كشت زعفران سرمازدگی و خشكسالی را جبران كند. گروهی از فعالان نیز
این دیدگاه را قبول دارند و معتقدند با توجه به اینكه افزایش قیمت، زعفرانكاران
را به افزایش سطح زیر كشت این محصول ترغیب كرده، طی دو سال آینده افزایش تولید
زعفران، كاهش قیمت آن را به دنبال بیاورد و بازار سامان پیدا كند. یعنی باید
امیدوار بود بازار عرضه و تقاضا روند نزولی صادرات را تغییر دهد چون دولت قصد
ندارد بازار را اصلاح كند. در سال84 دولت با برنامهای كه خود از عاقبت آن باخبر
نبود زعفران را نابود كرد. دولت با هدف جلوگیری از ضرردهی كشاورزان، با اعمال
یكسری سیاستهای حمایتی قیمت توافقی خرید زعفران را افزایش داد، بهطوری كه قیمت
توافقی خرید هر كیلوگرم زعفران از حدود ۳۰۰ هزار تومان در سال 84 به بیش از ۵۰۰
هزار تومان در85 رسید. اما چون این اقدام بدون پیشبینی دقیق بود باعث شد قیمتها
رشد صعودی كرد؛ رشدی كه منجر شد بازار زعفران به هم بریزد و سقوط زعفران را به
دنبال بیاورد، اتفاقی كه تاكنون نیز صادركنندگان تاوان آن را میدهند. از آن پس هم
صادركنندگان زعفران دیگر جایگاه واقعی خود را بهدست نیاوردند؛ دولت هم هیچ اقدام
مثبتی در این خصوص انجام نداده تا این اتفاق نیفتد و افت صادرات ادامه پیدا نكند.
جریانی كه در نتیجه سهل انگاری مسوولین دولتی بوجود آمد. اگرچه از نگاه كارشناسان
افزایش قیمت زعفران در سال 85 منجر به حمایت کشاورزان میشد و اقدامی مثبتی بود
ولی چون دولت به درستی برنامهریزی نكرد این افزایش منجر به رشد بیرویه قیمت این
محصول هم شد. رشدی که باعث کاهش ۷۷ درصدی صادرات زعفران در سال ۸۵ شد. كاهشی كه در
سالهای بعدی هم جبران نشد. به همین دلیل همواره كارشناسان از بروز این روند ابراز
نگرانی میكردند. در تمام این سالها فعالان صنعت نسبت به تخریب هشدار میدادند
ولی دولت به آنها توجهی نمیكرد. بدینترتیب در کنار عدمثبات در بازار زعفران
کیفیت آن هم مسئلهساز شد. کشاورزان به دنبال گران شدن زعفران، سطح زیر کشت این
محصول را بدون توجه به کیفیت آن افزایش دادند؛ روندی كه همچنان ادامه دارد و وزارت
جهاد كشاورزی نسبت به آن همچون نابسامانی در بازار عكس العملی نشان نمیدهد. در
حالی كه سال گذشته هم فعالان بازار بارها خبر از اوضاع وخیم بازار ایران دادند،
سال 86 در ۲۰ روز اولی که زعفران به بازار آمده بود هیچ تقاضایی نداشت.صادركنندگان
در این مدت هیچ پیشنهادی مبنی بر خرید زعفران ایران دریافت نکردند که دلیل آن هم
گرانی غیرمنطقی زعفران بود. سال گذشته قیمت منطقی زعفران در دنیا یک میلیون و
۴۰۰هزار تومان بود ولی قیمتی كه ایران عرضه میشد در حدود دو میلیون بود قیمتی كه
برای كاهش آن مسوولان دولتی گامی نكردند؛ حتی عدهای از آنها گفتند کشورهای خارجی
مجبور به خرید زعفران ما هستند، در حالی که این دیدگاه در بلندمدت مصداق نداشت و
ندارد و صادرات زعفران را با مشکل میكند همانطور كه در گذشته با مشكل مواجه كرده
است. به همین دلیل فعالان بازار معتقد بودند اگر دولت بخشی از نقدینگی بخش خصوصی
را تامین میكرد، قیمت زعفران را به موقع اعلام میكرد و در ایامی كه زعفران در
بازار كاهش مییافت آن را تزریق میكرد بتدریج در بازار تعادل ایجاد میشد. اما
متاسفانه دولت به این درخواستها توجهی نكرد و در مقابل با دخالتهای بیموردش
بازار رابیشتر بهم ریخت. رئیس اتحادیه فروشندگان زعفران مشهد در تایید این موضوع
میگوید: «دخالت دولت در امر صادرات زعفران باعث کند شدن روند آن شده در حالی که
بخش خصوصی از طریق یک تماس تلفنی و یا یک ایمیل سفارش خرید را دریافت و به سرعت
نسبت به ارسال محمولهها اقدام میكند كارهایی كه دولت میخواهد انجام دهد ولی چون
گرفتار قوانین مختلف میشود به تدریج بازار تضعیف شده است.» البته مسوولان دولتی
همواره علت گرانی زعفران را احتکار این محصول مطرح میكنند، ولی این ادعا از سوی
فعالان بازار پذیرفتنی نیست زیرا در این سالها فصل برداشت زعفران نیز قیمت افزایش
پیدا کرده است. در حالی که بهطور طبیعی زمانی كه گل زعفران در زمین است جای
احتکاری وجود ندارد. رئیس اتحادیه فروشندگان زعفران مشهد در اینباره به ایسنا
گفته بود با توجه به افزایش قیمت در پایان سال گذشته، کشاورز همه محصول خود را
نمیفروشد و آن را نگهداری کرده و به مرور زمان و با توجه به نیاز خود آن را به
بازار تزریق میکند تا به تدریج درآمد آن را به دست آورد و این امر نباید احتکار
تلقی شود. او میافزاید: « اگر هیچ حرکتی در جهت کنترل افسار گسیخته قیمت زعفران
صورت نگیرد و همچنان بخش خصوصی به کوتاهی در انجام وظایفش متهم شود، این امر فرصتی
برای افزایش تولید کشورهای رقیب شده و مشتریهای زعفران ایران جذب کشورهایی خواهند
شد که به تازگی به تولیدکنندگان این محصول تبدیل شدهاند؛ لذا باید چارهای
اندیشیده شود تا در درازمدت باعث نابسامانی بازار زعفران کشور نشود.» هشدارهایی كه
دولت به آنها توجهی نكرد. به همین دلیل بازار هم اكنون نیز با مشكلات عدیدهای
مواجه است.
افغانستان رقیبی كه نادیده گرفته شد
شاید سالها طول بكشد دولتمردان ایران بفهمند با زعفران ایران چهكار كردند.
سالها بعد بفهمند با اجازه ورود به افغانستان چه بلایی سر زعفران آوردند و شاید
زعفران ایران را نابود كردند. چون هنوز چند قدمی با نابودی فاصله دارد. هنوز عمده
كشورهای واردكننده زعفران نیازمند ایران هستند هنوز افغانستان و سایر كشورهای
متقاضی پیاز زعفران به ایران نیاز دارند. اگرچه در سالهای اخیر زعفران در شرایط
نامساعدی قرار گرفته شرایطی كه هرچه میگذرد بدتر میشود. هنوز نیاز متقاضیان اصلی
اسپانیا، امارات، ایتالیا و فرانسه را تامین میكند. البته خطری هم برای تجارت
آنها ندارد. هنوز بیشترین بازارهای صادرات از آن امارات و اسپانیاست. ایران هم هیچ
گام جدی برای كسب بخش محدودی از این بازار نگرفته است. البته مدیران دولتی همواره
از تلاشهای خود در برای بهدست آوردن بازارهای جدید صحبت كردند، اما در عمل به
غیر از بازارهای قدیمی بازارهای قابل توجهی در اختیار ایران نیست و شرایط
نگرانكننده است. در حال حاضر نهتنها بازارهای هدف افزایش نیافته بلكه بازارهای
موجود بازارهایی كه مصرفكننده نهایی محصول زعفران هستند نیز در حال تهدیدند.
پیشبینی هم میشود بازارهایی كه مصرفكننده نهایی نیستند نیز تهدید شوند. چون
برای حفظ آنها تلاشی واقعی صورت نگرفته، به همین دلیل در سالهای اخیر هر گامی كه
برداشته شده تاثیر چندانی بر نگهداری بازارهایی كه مصرفكننده نهایی محصول زعفران
هستند و بازارهایی كه مصرفكننده نهایی نیستند، نگذاشته است و این مهمترین محصول
صادراتی كشاورزی ایران در حال از دست دادن بازارهای خود است. اگرچه هنوز 96 درصد
تولید زعفران جهان در ایران تولید میشود. اما طبق اطلاعات فعالان بازار عمده
واردكنندگان و مصرفکنندگان زعفران در جهان از تعلق زعفران به ایران اطلاع
ندارند. زیرا مصرفكنندگان نهایی، اسپانیا و امارات را عمده تولیدكننده و
صادركننده زعفران دنیا میدانند كشورهایی كه با عرضه زعفران تقلبی به نام ایران،
بازارهای ایران را تخریب میكنند. در حال حاضر متقاضیان نهایی زعفران در دنیا تصور
میكنند زعفران نهتنها از آن ایران نیست بلكه كشور زعفران تقلبی وارد بازار
میكند. این موضوع را فعالان عرصه تولید و بازار و حتی برخی مدیران دولتی هم تایید
میكنند. اما پذیرش این كوتاهی از سوی آنها چندان مهم نیست. مهم اقدام برای رفع
مشكلات موجود است تا تصوری كه از ایران نشان داده میشود پاك شود. ولی دولت در رفع
آن قدمهای قابل قبولی برنداشته است. برهمین اساس عمده مصرفكنندگان نهایی،
تولیدكنندگان اصلی این محصول در دنیا را اسپانیا، امارات و بعضا فرانسه میدانند.
اما با روند فعلی كه دولت در حفظ تولید و جایگاه آن پیش میبرد پیشبینی میشود،
در آینده نه چندان دور هم تمامی مصرف كنندگان زعفران ایران را فراموش كنند و تصور
كنند زعفران از آن نزدیكترین همسایه ایران است. پیشبینی میشود در آینده نه
چندان دور افغانستان نیز به جرگه این كشورها بپیوندد. البته با روندی هم كه كشور
افغانستان در تولید زعفران پیش گرفته بعید نیست در سالهای آینده دزدان گل زعفران
بازار ایران را هم تصاحب كنند. چون هنوز دولت حضور افغانستان را به عنوان رقیب
باور نكرده و با افتخار از آنچه گذشتگان كاشته صحبت میكند، در حالی كه چند سالی
هست رقیب جدید در حال فعالیت است اما آهسته و پیوسته حركت میكند چون مطمئن است با
كسب تجربه در مزارع ایران، قاچاق گلهای زعفران و با حمایت سازمان ملل و کشورهای
هلند و فرانسه است میتواند حركت ایران را محدود كند. موضوعی كه همه فعالان بازار
به آن اذعان میكنند. در نتیجه اگر ایران گام درستی برندارد در آینده بازار جهانی
این محصول مانند دیگر محصولات از دست خواهد رفت. افغانستان هم كه با ورود
غیرقانونی گلهای زعفران به كشورش تولیدكننده میشود دست به صادرات میزند هرچند
كه اكنون هم در كنار تولید زعفران دست به واردات زعفران از ایران و صادرات مجدد آن
میزند. در حال حاضر شرایط بازار زعفران ایران آنچنان وخیم شده كه زعفران ایران از
طریق افغانستان به اسپانیا صادر و از آنجا به بازارهای نهایی در دنیا عرضه میشود.
اسپانیا نیز زعفران را پس از فرآوری در بستهبندیهای کوچک یک گرمی با قیمت بالا
در بازارهای جهانی به فروش میرساند. پس غیرمعقول نیست عمده مصرفكنندگان، ایران
را تولیدكننده و صادركننده نمیدانند و در آینده نهچندان دور نام این
تولیدكننده اصلی واقعا پاك شود. البته دولت تلاش میكند این شرایط را تغییر دهد
مسوولان دولتی به زعفرانكاران توصیه میكنند به منظور حفظ شرایط مناسب زعفران در
بازارهای جهانی از فروش پیاز زعفران به دلالان ناآشنا و سودجو خودداری كنند.
بخشنامههای مختلفی را هم برای مدیریت بیشتر منتشر میكنند. از نیروهای انتظامی
میخواهند در این خصوص راهها را كنترل كنند، آنها هم تاكنون محمولههایی را متوقف
كردند اما هیچكدام از این اقدامات آن اقدام مورد نظری نیست كه كارشناسان در مورد
آن بارها صحبت كردند. دولت تا زمانی كه با مدیریت درست تولیدكنندگان و بازرگانان
را حمایت نكند سودجویان از وضعیت نابسامان موجود استفاده میكنند و بازار ایران را
نابود میكنند. اگرچه الان زعفران به صورت بستهبندی عرضه میشود، اما ایران تنها
یک فروشنده ساده است و هنوز با ایجاد صنایع تبدیلی زعفران و کسب ارزش افزوده آن
فاصله زیادی دارد. مدیرکل تعاون خراسانرضوی با تایید این موضوع میگوید: «٩٠ درصد
زعفران دنیا در خراسان رضوی به خصوص در تربتحیدریه تولید میشود ولی متاسفانه
زعفران از افغانستان به اسپانیا و از آنجا به دنیا صادر میشود و در نهایت سود
اصلی نصیب اسپانیا میشود.» علی شریعتیمقدم ـ رئیس صندوق توسعه صادرات زعفران و
عضو هیاتمدیره صادرکنندگان زعفران ایران ـ نیز میگوید: «واقعیت تلخی كه در
سالهای اخیر اتفاق افتاده قاچاق پیاز زعفران به افغانستان است. کشورهای اروپایی
نیز به افغانستان برای تصاحب این محصول کمک میکنند، آنها به تازگی پیازهایی که به
صورت ژنتیکی تولید شدهاند را از کشور هلند به افغانستان وارد كردند.» او
میافزاید: «توسعه کشت زعفران، جزء اولویتهای کاری كشورهای اروپایی در افغانستان
است که در این ارتباط بیشترین میزان فعالیت مربوط به موسسه داکار است كه فعالیتش
تحتنظر سازمان ملل متحد صورت میگیرد.» فرهاد سحرخیز رئیس اتحادیه زعفرانكاران
خراسان نیز با تایید این موضوع میگوید: «در حال حاضر شركتهای هلندی، آمریكایی و
فرانسوی بهشدت از تولید زعفران حمایت میكنند و این موضوع هم منجر شده عملكرد در
واحد سطح این كشور نسبت به ایران بیشتر باشد.» او در ادامه تاكید میكند: «اگر
بخواهیم با روند فعلی بازار را داشته باشیم به قطع در سالهای آینده نهچندان دور
شاهد حضور یك رقیب جدی در بازار باشیم.» </b>
--
http://www.IranPressNews.com/
--~--~---------~--~----~------------~-------~--~----~
- New: http://www.IranPressNews.com/javan/
- Baraye daryafte tamame khabarha dar yek email rozaneh
http://groups.google.com/group/IranPressNews/subscribe?hl=en lotfan gozineye
"Digest Email" ra tik bezanid
- Baraye Farsi didan View > Encoding > "unicode utf-8" ra dar browser khod
gozinesh konid
- To unsubscribe from this group, send email to [EMAIL PROTECTED]
-~----------~----~----~----~------~----~------~--~---
