Baraya, neruskeun jejer ngajengkeun makalah ka KBS tea, punten pisan kaluli-luli, seueur hanca & pidameleun minggu ieu teh... Di handap ieu hasil kutrat-kotret saminggu ieu, di antarana mah aya nu sarua jeung nu diposting minggu kamari (nu dikirimkeun ka Cupumanik), nyobaan dilengkepan deui. Mangga, ka sugri sadayana, diantos pisan panambih/panggentosna.... Nyanggakeun bahan iloeun, ulah waka dikilo! * Miara jeung Ngamekarkeun Basa Sunda di Intern�t*
*Yayasan Perc�ka�Komunitas Urang Sunda di Intern�t* *Sari* (mangga eusian����.) Intern�t *Urang curug ngebul!* Kitu meureun babasan pikeun jalma jaman kiwari nu can kungsi ngad�ng�-ngad�ng� acan kecap Intern�t. Enya, pikeun masarakat kiwari, sahanteuna pikeun masarakat kelas panengah ka luhur, Intern�t t�h geus jadi hal nu teu an�h. Malah, pikeun sabagian masarakat mah Intern�t t�h geus jadi pangabutuh sapopo�, utamana di dunya usaha jeung dunya panalungtikan, og� gaul sapopo�. Intern�t geus jadi m�dia komunikasi jeung informasi nu penting di dunya kiwari. Intern�t nya�ta jaringan sistim interkon�ksi komputer nu nyalurkeun data ti jeung sakuliah alam dunya. Intern�t ieu diwangun ku jaringan komersil, akademik, pamar�ntahan, organisasi, jeung individu nu leuwih leutik. Intern�t mawa rupa-rupa �mbaran jeung layanan, kayaning surat �l�ktronik (sur�l�k, *email*), ngobrol (*chatting*) *online*, balantik, jeung kaca-kaca ramat sarta dokum�n s�j�nna di Ramat Saampar Dunya (*World Wide Web<http://en.wikipedia.org/wiki/World_Wide_Web> *). (mangga lengkepan deui�) Basa jeung Urang Sunda di Intern�t Dina data BPS, pangeusi propinsi Jawa Kulon jeung Banten t�h leuwih ti 42 yuta urang (s�nsus taun 2000, www.bps.go.id <http://www.bps.go.id>). Anggap ba� urang Sundana aya tilu parapatna, jumlah-jaml�h aya leuwih ti 30 yuta urang. Lamun ditempo tina kuantitasna mah, ampir sarua jeung pangeusi Kanada, saluhureun Malaysia jeung kalolobaan nagara �ropah atawa Australia. Tina sakitu puluh yuta populasi urang Sunda, duka sabaraha pers�nna nu wanoh (migunakeun) jeung Intern�t. Intern�t kiwari mangrupakeun m�dia penting pikeun rupa-rupa kagiatan, ti nu sipatna sosial nepi ka nu tujuan nyiar kauntungan/komersil. Mun urang nyobaan nyungsi basa Sunda di Intern�t, ramatloka (*website*) nu n�mbongan dina basa Sunda mah paling loba g� sigana bisa k�n�h diitung ku ramo. Ti sakitu puluh yuta urang Sunda, nu bisa jeung boga karep nembrakkeun basa Sunda di Intern�t t�h meureun ukur sababaraha urang. Mun ditilik tina tujuan kagiatanana, bisa dipastikeun teu aya ramatloka nu medal dina widang usaha migunakeun basa Sunda dina t�mbonganana. Tangtu ba�, ieu mah mangrupa balukar tina teu komersilna basa Sunda. Ceuk *Google*�hiji ramatloka pangpunjulna nu nyadiakeun fasilitas nyungsi �mbaran di Intern�t, di Intern�t t�h aya kana dalapan milyar leuwih kaca ramat (*webpage*). Ramatloka basa Sunda nu bisa kasebut daria, di antarana nu dikokolakeun ku kalawarta Sunda (*Mangl�*, *Galura*, *Cupumanik*), pamedal buku-buku Sunda (*Lalayang Girimukti*-Kiblat Buku Utama), jeung sawatara organisasi/individual kayaning Wahana Raksa Sunda (www.sundanet.com<http://www.sundanet.com>), Lingkung Seni Sunda-ITB (*Jamparing Online*, lssitb.f2o.org/)<http://lssitb.f2o.org/)>, KUSn�t (www.urang-sunda.or.id <http://www.urang-sunda.or.id>), *Wikip�dia Sunda* (su.wikipedia.org <http://su.wikipedia.org> katut proy�k-proy�k sawargi), jeung sababaraha ramatloka leutik lianna. Hartina, tina sakitu milyar kaca ramat nu aya, nu n�mbongan dina basa Sunda mah ukur sababaraha ratus ti antarana. Kawas di alam nyata ba�, urang Sunda loba nu geus 'ngababakan' jeung boga tempat ulin campur gaul di Intern�t. Lian ti migunakeun loka nu nyadiakeun rohangan interaktif, nu leuwih umum mah nya�ta mak� m�dia ngobrol *online*atawa ngaliwatan surat �l�ktronik. M�dia ieu jadi panyambung komunikasi antarurang Sunda nu datang ti mana-mana. Basa nu dipak�, sakumaha urang ilahar komunikasi di alam nyata, nya basa Sunda (jeung, kadang, basa Indon�sia). Tina sababaraha komunitas nu aya kiwari, utamana dina m�dia *mailing list* (komunitas kor�spond�nsi *via* surat �l�ktronik), widang-widang nu dibahas bisa rupa-rupa, kayaning ngeunaan basa, sastra & budaya Sunda, og� hal-hal s�j�n nu sipatna umum. Tina m�dia ieu, teu saeutik nu salajengna ngamalir kana kagiatan nu produktif, boh di Intern�t sorangan (utamana widang basa jeung budaya Sunda) atawa di alam nyata. KUSn�t, pikeun conto, geus bisa ngeureuyeuh kagiatan sosial kayaning m�r� b�asiswa ka sawatara barudak sakola jeung muka sababaraha pabukon di pilemburan ngaliwatan yayasan nu dibentuk pikeun ngawadahan kagiatanana. Ku beuki dalitna masarakat urang kana m�dia ieu, Intern�t pot�nsial pisan pikeun nyadiakeun rohangan ubar hanaang urang Sunda kana karya-karya atawa �mbaran-�mbaran nu migunakeun basa Sunda. Dina mangsa nu sarwa instan kawas kiwari, Intern�t bisa jadi m�dia nu bisa diandelkeun pikeun jadi 'corong' basa Sunda. Sabagian masarakat urang, utamana masarakat dayeuh, geus ilahar nyiar rupa-rupa �mbaran/pangaweruh sacara instan ngaliwatan Intern�t, kaasup nyiar unak-anik Sunda, boh budaya, basa, atawa naon ba� nu pakait. Ku disadiakeunana �mbaran nu munel tur r�pr�s�ntatif ngeunaan hal-hal �ta dina basa Sunda, masarakat urang bisa kapuaskeun kana naon-naon anu dit�angna, sarta sakaligus n�mbongkeun y�n basa Sunda t�h teu tinggaleun, bisa di bawa ka alam mod�rn kiwari. Conto Kasus: *Dijitalisasi bacaan Sunda & TQBS: kagiatan KUSN�t* Sababaraha bulan ka tukang, di milis (mailing list, komunitas kor�spond�nsi via surat �l�ktronik) [email protected] kungsi kedal ngeunaan kereteg dijitalisasi bacaan Sunda. Mimiti mucunghul nalika nyaritakeun buku-buku (heubeul) Sunda di Perpustakaan Nasional nu kaayaanana matak pikahariwangeun, sabab fisikna geus kahakan jaman, kertasna geus garetas m�h bubuk. Kumaha bangkarakna naskah-naskah buhun? Pantesna t�h leuwih parna ti buku-buku heubeul hasil nyitak, mangkaning cenah aya sakitu petina nu can katalungtik! Baraya KUSn�t (Komunitas Urang Sunda di Intern�t, landihan pikeun anggota milis tadi) kacida hagetna nalika jejer ieu ngamalir kana kereteg mindahkeun/nyalin bahan-bahan bacaan �ta kana wanda dijital. Ceuk gampangna mah, kari ngamodal komputer sas�t katut *scanner*-na, b�r�s. Ari prungna kumaha? Ti dieu mimiti mandegna t�h, sabab can aya nu prak datang ka Perpustakaan Nasional pikeun ngabadamikeun atawa m�nta idin sangkan niat �ta bisa kacumponan. Minangka panglalanyah, diluluguan ku MH, proy�k t�h dimimitian ku "murak" buku *Rusdi jeung Misnem* ka alam dijital. Dipigaw� r�r�ongan, hasilna nyugemakeun. L�ngkah saterusna, nincak kana bahan nu leuwih daria: narjamahkeun Terjemah Qur'an kaluaran Depag RI kana basa Sunda jeung nyalin *Poesaka Sunda *(kalawarta Sunda nu kungsi diterbitkeun ku Paguyuban Java Instituut antara taun 1922 nepi ka taun 1927, salinanana katampa ti Pa Ganjar Kurnia nu kiwari nuju di Prancis), nu nepi ka kiwari keur dikeureuyeuh. Kagiatan ieu m�mang teu bisa disebut jalan kalawan cepet sakumaha nu dipiharep, bubuhan nu ngeureuyeuhna ukur mak� jurus salingkuh tina pagaw�anana s�wang-s�wangan. *Wikip�dia jeung proy�k sawargi* Wikip�dia, ku nu boga alpukahna, Jimmy Wales, digambarkeun salaku "hiji usaha pikeun nyiptakeun/nyusun jeung nyebarkeun hiji �nsiklop�di b�bas nu kualitasna sahad�-had�na ka sadaya jalma di sakuliah dunya dina basana s�wang-s�wangan." Wikip�dia diwangun na ramatloka wikipedia.org<http://wikipedia.org>migunakeun hiji *software* nu disebut "wiki", tina kecap basa Hawaii wiki wiki ("cepet"). Nu jadi udagan, nya�ta sangkan Wikip�dia bisa ngahontal kualitas nu sahanteuna sarua jeung *Encyclop�dia Britannica *sarta dicetak tur disebarkeun ka masarakat. Proy�k ieu dimimitian 15 Januari 2001, nu mangrupa bagian nirlaba ti Yayasan Wikim�dia (AS). Mun sadaya basa digabungkeun, kiwari geus leuwih ti sayuta artikel, nu ampir satengahna basa Inggris. Pikeun babandingan, Wikip�dia Inggris nu dirempug ku puluhan-ratusan r�wu kontributor, dina opat taun bisa ngahasilkeun leuwih ti satengah yuta �ntri; Wikip�dia Indon�sia, nu mitembeyan disusun awal taun 2004 sarta dirempug ku ratusan kontributor, geus boga leuwih ti sapuluh r�wu �ntri; sedengkeun nu basa Sunda, nu dikeureuyeuh ku ukur sababaraha urang, hatur lumayan, kakara bisa ngumpulkeun 760-an �ntri, �ta g� pabaliut k�n�h jeung �ntri-�ntri dina basa Inggris nu kaluli-luli can kagarap deui ku kontributorna. Sakumaha eusi �nsiklop�di umum, nu dipedar t�h ngawengku rupa-rupa istilah dina rupa-rupa widang: ti �ntri *onom* dina kategori *carita rahayat* nepi ka �ntri *nanot�hnologi* dina kategori *t�hnologi*, ti �ntri *cacing kalung*dina kategori *organisme* nepi ka �ntri *heunceut* dina kategori *sistim baranahan*. Nya kusabab ambahana anu jembar pisan, nu kiwari ngeureuyeuh Wikip�dia Sunda t�h nyanghareupan sababaraha masalah. Pikeun istilah-istilah anu kawilang umum, biasana lahlahan nyoba-nyoba sorangan nyieun istilah nu kira sawanda jeung nu dimaksud. Tapi lamun geus nepi ka istilah-istilah husus nu teu (can) kapanggih ganti atawa tarjamahna, nya biasana sok nuturkeun istilah nu geus aya dina basa Indon�sia nu lajeng disundakeun. Padahal, lian ti merlukeun pisan ahli basa (Sunda), og� tangtu kudu aya pangdeudeul ti praktisi nu sapopo� campur gaul jeung istilah-istilah husus �ta. Lian ti Wikip�dia, aya sababaraha deui proy�k sawargi nu dikokolakeun ku organisasi nu sarua, di antarana *Wiktionary* (Kamus Wiki) jeung *Wikibook *(Buku Wiki). Sawanda jeung Wikip�dia, �ta proy�k t�h ditujukeun pikeun nyusun/nyieun kamus basa jeung buku-buku t�ks b�bas dina rupa-rupa basa. Kacindekan & Garapan ka Hareup (mangga eusian, pami tos cindek) [Non-text portions of this message have been removed] PENTING..! attachment akan dihapus & tidak diteruskan kepada seluruh member. dilarang beriklan. pelanggaran atas peraturan ini akan dikenai sanksi berupa pencabutan membership. terutama bagi pengguna ms outlook/outlook express, dihimbau untuk selalu mengupdate antivirusnya. Yahoo! Groups Links <*> To visit your group on the web, go to: http://groups.yahoo.com/group/kisunda/ <*> To unsubscribe from this group, send an email to: [EMAIL PROTECTED] <*> Your use of Yahoo! Groups is subject to: http://docs.yahoo.com/info/terms/
