Ngaji, Novel, jeung Gelo
   
  Saur Ema jeung Apa, mangsa leupas susu, kuring kungsi dirorok ku salah sahiji 
kapi nini di Kalijati. Ngan teu lila. Ukur bubulanan. Waktu nini ngalih ka 
Madiun, alatan carogena, nu janten AURI, ditugaskeun di ditu, kuring dipundut 
deui ku Ema.  Sigana mah Ema teu luas ari tebih teuing ti Bandung mah. Hese 
ngalongokna.
   
  Sanajan teu lila, jeung teu inget-inget acan, kuring ngarasa kahutangan budi 
ku eta nini teh. Matak, sanggeus gede, mun sakalina ka Subang teh sok maksakeun 
nyimpang ka bumi bibi, salah sahiji putrana. Nini mah, oge Aki Oding, carogena, 
tos lami ngantunkeun. Mun teu salah, waktu kuring  kelas lima.
   
  Lian ti kahutangan budi, sok ngahajakeun nyimpang teh pedah bae bumina 
kaliwatan. Teu kudu pungkal-pengkol heula. Ongkoh sakalian milu ka cai.
   
  Sakali waktu mah, teuing ti mana mimitina, obrolan satengahing munjungan teh 
nepi kana perkara putuna. Bibi teh ngadon ngagulkeun salah sahiji putuna, nu 
harita keur anteng ulin di buruan. Lian ti pinter di sakola teh, eta budak 
pinter ngajina. "Hatam Qur'anna ge geus opat kali," saur anjeunna. Padahal, 
karak kelas lima. "Ajengan di pasantren mah geus menta sabaraha kali sangkan 
dipasantrenkeun di dinya," saur bibi. Sabaraha bumi ti anjeunna, memang aya 
pasantren Qur'an. "Ngan teu dibikeun," saur anjeunna deui.
   
  "Ku naon teu dipasihkeun?," ceuk kuring.
   
  "Ah, bisi gelo! Budak keneh," waler anjeunna.
   
  Ngadenge kitu, kuring ngan saukur ngaheheh. Teu wani neruskeun. Obrolan 
disalenggorkeun ngeunaan kasehatan anjeunna, wuwuhan anjeunna teh kagungan 
kasawat gagal ginjal. Tiap tilu dinten ngadon ka Bandung, cuci darah di Hasan 
Sadikin -- dugi ka pupusna, sabaraha bulan ka tukang.   
   
                                                              ++++
   
  Sanajan dina basa, jeung kakait, nu rada beda,  jawaban atawa pamadegan siga 
si bibi teh lain harita bae nu nepi kana ceuli. Di Cibadak, Sukabumi, misalna, 
kuring kungsi mergokan hiji tukang warung nu ngahulag anakna, budak SMP, nu 
keur tonggoy maca novel. "Tong maca bae bisi gelo," kitu ceuk eta tukang 
warung. Tayohna mah eta budak teh resep maca. Asa piraku ari maca dua tilu buku 
mah ngadon dicaram. Komo, bari nyebutkeun bisi gelo mah.
   
  Keur kuring, pamadegan siga kitu teh kaharti tapi teu saluyu. Kahartina, dina 
halna bibi kuring, budak teh nya can sawawa bae ari kudu ngaji tafsir atawa 
tauhid nu jero mah. Cukup bisa maca Qur'an, shalat, jeung prak-prakan ibadah nu 
dasar bae. Malah, boa-boa, ka hareupna, kahoyong anjeunna mah si putu teh 
ngalap elmu "sekular" bae. Sakola umum. Matak teu masihkeun ka pasantren teh, 
lain perkara gelona. 
   
  Da, ari gelo mah teu ku masantren teu ku sakola sekuler. Sarua bae 
lolongkrangna. Pangalaman kuring salila sakola: Paling heunteu aya tiluan nu 
disebut gelo teh. Hiji urang Sospol Unpad, hiji urang Senirupa ITB, hiji deui 
babaturan SMA, mahasiwa Matematika ITB. Mun kuring rek diitung mah, nya jadi 
opat. (Mun ditambah jeung nu maca ieu pangacaprukan, nya leuwih loba deui: 1387 
jalma!).
   
  Demi dina kasus di Sukabumi, manan maca novel mending mantuan manehna di 
warung. Di mana rek maca ge, meureun, leuwih hade maca buku-buku nu diajarkeun 
di sakola. Karuhan, pakait jeung niley, UAN, jste. 
   
  Atawa, manehna nganggap carita nu aya dina novel teh ngan lamunan nu nulisna 
wungkul. Bari teu napak dina kanyataan hirup -- paling heunteu, kanyataan hirup 
sapopoe nu kaalaman ku maranehna. Kaharti, mun manehna nyaram si budak maca 
novel teh. Utamana, mun novel eta napak jero dina diri budakna. Hartina, eta 
budak teh jadi teu napak dina realitas nu aya. Nya, gampangna, gelo tea. 
   
  Teu panujuna, dina kasus bibi kuring: Asa piraku ajengan teu boga ijiran mana 
nu merenah diajarkeun ka budak, mana nu pantes atawa wajib pisan keur nu geus 
sawawa. Malah, bisa jadi, si ajengan tadi geus ningali kamampuhan si budak. Di 
mana dibere elmu nu bareurat ge, eta budak moal nepi ka gelo. Mana anjeunna 
meredih ka bibi ge.
   
  Ari dina kasus Sukabumi: Salah sahiji fungsi novel, malah fungsi kasenian 
umumna, nya memang keur ngimpi. Ngabeberah hate. Ngaleupaskeun kasusah, 
katugenah, kakesel, atawa kacangkel, tina kahirupan sapopoe. Biasa hirup 
walurat, nya hayang ngimpi jadi beunghar. Butek ningali kuleuheuna Bandung, nya 
hayang ngambeuan asrina kota-kota di Denmark. Munasabah, sawatara di antarana, 
eusina ngan impian wungkul. Teu napak jeung kahirupan sapopoe.
   
  Leuwih ti kitu, teu kabeh novel ngan sakadar dongeng. Teu saeutik, sanajan 
bari ngadongeng, novel nu mere kaweruh ngeunaan hal-hal lian dina kahirupan. 
Dua novel Jamal, misalna, mere pangaweruh ngeunaan sawatara kaweruh dasar 
ngeunaan senirupa jeung -- saencret -- ngeunaan sajarah, "adat", jeung "budaya" 
Sunda. 
   
  Novel  Umberto Eco, The Name of The Rose, lian ti nyengseurikeun jalma nu 
ngaharamkeun seuri teh, oge mere kaweruh kumaha ulama-ulama Nasrani abad 
pertengahan mulungan kaweruh ti sarjana-sarjana Muslim -- beh dituna, nya 
nembongkeun jumud sakaligus motahna kahirupan Eropa, paling heunteu Itali, 
samemeh maranehna meunang pencerahan, nu di antarana ngalahirkeun Michael 
Angelo jeung Leonardo da Vinci.
   
  Hartina, mun kuring jadi si bibi atawa indung budak Cibadak tadi, naon nu 
tumiba ka barudakna teh rek dihucuhkeun. Si budak rek diserahkeun ka pasantren. 
Ku cara kitu, paling heunteu, eta budak bisa nyerep kahirupan nu leuwih 
relijius. Bari teu jauh ti imah. Sakalina hayang ngalongok, tinggal ngalengkah. 
   
  Beh dituna, naon salahna jadi jalma gelo? Malah, ngeunah jadi jalma gelo mah, 
lin? Euweuh salah euweuh bener. Kuma karep. Agama sorangan teu ngahukuman jalma 
owah. Dalah, pamanggih kuring, di mana gelona ku alatan ngaji, diajar perkara 
agama, atawa nungtut elmu, gelo nu alus. Da, paniatan awalna hade. Ngalap elmu 
agama, nu beh dituna ngalap berkah Anjeunna. Batan gelo alatan ditampik ku 
kabogoh atawa mikiran buruan nu kagusur jalan tol?
   
  
  Hanas eta elmuna teu kataekan, bantet, atawa jadi gelo pisan, nya eta mah 
"nasib". Salila usahana geus bener, geus alus, hasilna goreng, nya lain salah 
urang. Pan, urang mah kadar usaha? Sakadar ngojayan awak.
   
  Jeung deui, naha enya mun jelema ngaji ti leuleutik, atawa loba maca buku, 
kaasup sarupaning novel, bisa gelo? Can tangtu. Malah, ceuk tadi ge: Dina halna 
ngaji, asa piraku ajengan teu boga ijiran? Dina perkara maca novel, piraku si 
budak teu boga pipikiran sorangan, nu nungtun manehna ngabedakeun mana realitas 
mana impian? Perkara mantuan gawe di warung, nya eta mah tinggal ngatur waktuna 
bae. Iraha maca, iraha ngaladangan. Euweuh pakaitna jeung gelo.
   
  Sepinggan, 12 Agustus 2006
   
  (Mangsa kageloan ku gelo jeung nu gelo)


Maman Gantra
Jalan Salemba Tengah 51,
Jakarta 10440.
0812-940-5441
 
---------------------------------
Sponsored Link

Mortgage rates near 39yr lows. $510,000 Mortgage for $1,698/mo -   Calculate 
new house payment

[Non-text portions of this message have been removed]



PENTING..!

attachment akan dihapus & tidak diteruskan kepada seluruh member.

dilarang beriklan. pelanggaran atas peraturan ini akan dikenai sanksi berupa 
pencabutan membership.

terutama bagi pengguna ms outlook/outlook express, dihimbau untuk selalu 
mengupdate antivirusnya.
 
Yahoo! Groups Links

<*> To visit your group on the web, go to:
    http://groups.yahoo.com/group/kisunda/

<*> Your email settings:
    Individual Email | Traditional

<*> To change settings online go to:
    http://groups.yahoo.com/group/kisunda/join
    (Yahoo! ID required)

<*> To change settings via email:
    mailto:[EMAIL PROTECTED] 
    mailto:[EMAIL PROTECTED]

<*> To unsubscribe from this group, send an email to:
    [EMAIL PROTECTED]

<*> Your use of Yahoo! Groups is subject to:
    http://docs.yahoo.com/info/terms/
 

Kirim email ke