Carita Pondok Sarabunis Mubarok NU NYALANGKRUNG DI CIBITUNG
"Mun inget ka anak, geuwat interlokal, mun inget ka pamajikan mah, lokal wé." Ti mangkukna ieu kalimah napel na ceuli, ngélég, ngégélan haté. Komo deui peuting ieu, tara-tara ti sasari, bet hayang siduru dina seuneu asmara nu ruhay, bari diharudum ku simbut nyawaan. Beuki peuting, panon kalah beuki curaling. Silih teuteup jeung Salma Hayek dina poster nu napel na tembok kamar kontrakan. Bet ujug-ujug ngalamun nu teu pararuguh, nyipta-nyipta manéh jadi Antonio Banderas, ngalalakon dina film Once Upon A Time In Mexico nu kungsi dilalajoan dina dividi bajakan. Haté kalah pakojot jeung pikiran nu pabaliut. Kuring tuluy luncat tina dipan, ngajewang jekét jeung konci skuter, rék liar peuting, ngabangbalérkeun kahayang nu kasimbeuhan ti dua poé katukang. Peuting tinggal rarawingna, teu ilahar keur nu hayang ulin atawa leuwih ti ulin. Aya gerentes ngangajak kuring ka kuloneun Pasar Induk Cibitung. Skuter maju lalaunan, aya sabil dina haté, najan dipeper ngarah teu kapaliré. Anjog ka nu dijugjug. Warung kopi nu dikubeng ku spanduk urut iklan obat kuat jeung mie instan. Ti jero warung ngagembréng sora musik tina radio dua band, awor jeung sora awéwé nu hahaleuangan, dibarung ku sora nu tingcikikik. Kalakuan Si Ucing Garong Gawéna ulin di kolong Pependak sareng pocong Papelong-pelong Kuring nyéréngéh, ngadéngé nu hahaleuangan, asa rada ngised tina lagu aslina, tarling Cirebonan nu keur diputer dina radio. Sup ka warung, tuluy mesen cikopi bari ngarérét nu tingcikikik. Nu saurang ngarana Conny, paningkahna rada jalingkak. Ngaran sabenerna mah Maskanah, ngan ganti ngaran ti saprak ngumbara ka Cibitung nuturkeun ka Bi Jumsih tukang warung, ti Cilimus, Kuningan. Demi awéwé nu saurang deui mah, kuring teu wawuh. "Nyalira Kang? Mani ngampleng tara ka dieu." ceuk Maskanah bari diukna ngised ngadeukeutan. Kuring mésem bari ngised ngajauhan, asa teu purun ngajawab da geus puguh datang sorangan. Maskanah rada baed. Awéwé nu saurang deui turun tina bangku, tuluy muter ka tukangeun warung, clé diuk kéncaeun kuring. Bujurna diadekkeun siga nu ngahaja. "Susi!" pokna bari ngasongkeun leungeun. Kuring neuteup bengeutna, manehna kalah ngadilak, bet asa rada siga aktris Ladya Cherryl. Dibabadé umurna dua puluhan. "Nono!" jawab kuring bari mapag leungeunna. Kep sasalaman. Getih tingseleser bareng karasa leungeun hésé dilésotkeun. Ditahan ku manéhna bari ngahaja ngulinkeun hela ramona. Ngélékéték bari mépédkeun awakna kana taktak kuring. "Ieu kopina, Jang!..., éta-éta manéh Suwarsih! Ulah mépéd teuing diukna! Jang Nono heurineun." Bi Jumsih ngagebah, rada nyorongot ka awéwé gigireun, nu cikénéh ngakukeun ngaran Susi. Manehna ngised saeutik bari camberut. Kuring ngan ukur balem bari ngeserkeun cikopi. Ngan haté ujug-ujug teu panuju kana caritaan Bi Jumsih. Cikopi diregot. Gap kana rokok, tuluy diseungeut. Kuring teu loba cacarita, ngan ngadéngékeun Bi Jumsih nu silih témpas jeung Maskanah, ngadongéngkeun ka Suwarsih, sagala kalakuan kuring nu katelah Si Nono Anting. Lima taun katukang, kuring datang ka Cibitung. Gilig rék digawé di pabrik. Ngan meunang salapan bulan, kaburu kaluar alatan paséa jeung Si Sartimin batur sapagawéan urang Banyumas. Pasualana mah, pédah kuring ngahéroan awéwé nu cenah geus jodokeun ku bapana jeung Si Sartimin. Ngaranna Marni, anak Mas Tarno tukang pecel lélé urang Banjarnagara, Purwokerto. Der teh aya pitenah ti nu séjén. Antukna Si Sartimin nangtang ngadu wawanén. Kuring teu keueung, lain ku bogoh-bogoh teuing ka Marni, ngan sakalian hayang mecak bebekelan ti lembur, ti tutugan Galunggung. Piraku ti bubudak wawuh jeung maenpo, kudu mopo méméh nanggung. Diladénan, najan tepi ka ngadu pakarang. Tepi ka derna tarung. Diriung. Teu kungsi ngaliwatan opat jurus gé Si Sartimin nambru. Isukna éar sa-Cibitung. Béja pabéja-béja, antukna pasualan jadi saliru. Najan Cibitung wewengkon Bekasi, balad-balad Si Sartimin henteu saeutik. Réwuan pagawé ti sawatara pabrik lolobana urang Jawa. Kagok asong kapalang ngarongkong, rék diladénan. Tengah peuting di daerah Cibuntu, di hiji lapang saratus meter ti Jalan Raya Setu, bedog patingbelentrang. Kuring tarung diriung ku lobaan. Musuh lain bantrak-bantrakeun. Dasar kudu meunang, pareng ngolépatna bedog musuh muru beuheung, kuring ngagiwar bari muihkeun kuda-kuda saarah jarum jam, awak kabawa dongko ka belah kénca marengan leungeun nu rikat nyabetkeun bedog. Beletrak! Bedog nyasar bincurang. Musuh ngajengkang tuluy nambru bari awong-awongan. Orokaya, rob téh balad-baladna kaharareup. Kuring dikepung. Digulung ku lobaan. Tepi ka teu inget di bumi alam. Genep poé di rumah sakit. Kuring mulang, bari awak pinuh ku perban. Sanggeus mérésan kontrakan, tuluy ka warung Mas Tarno, ngahaja menta hampura. Teu panggih jeung Marni, ngan kuring mihapé surat keur manehna. Kuring balik ka Tasik, ninggalkeun carita nu beuki lila beuki loba kembangna. Tilu taun di lembur, kungsi kuliah heula di salah sahiji paguron luhur di Tasik. Ngan kuat dua seméster, teu diteruskeun kaburu meunang pamajikan. Teu kosong heula, nuluy boga budak, lalaki. Lantaran teu boga pacabakan matuh, ari hirup diudag ku kabutuh, hiji mangsa kuring mutuskeun rék ka Cibitung deui. Kabeneran aya pausahaan kontraktor interior nu butuh tanaga kuring. Kiwari geus ampir sataun di Cibitung. Kajadian sawatara waktu katukang aya hikmahna. Kuring jadi loba kawawuhan. Boh urang Jawa boh urang Sunda. Loba keneh kuli-kuli pabrik di sapanjang Tambun, Cibitung, tepi ka Cikarang, nu apal ka ngaran Nono Anting. Ngan teu kungsi panggih jeung Si Sartimin. Aya bejana sanggeus kajadian harita, Si Sartimin kawin jeung Marni, tuluy netep di Banyumas. Mun Mas Tarno, bapana Marni, cenah pindah ka Jakarta Utara, dagang pecel lélé di Sunter Podomoro. Nu remen panggih mah jeung jelema nu kungsi disabet bincurangna ku bedog kuring di Cibuntu. Ngaranna Samsu. Kasebut jeger nu dipikaserab, di sabudeureun Pasar Induk Cibitung mah. Singhoréng manéhna téh lain balad salembur Si Sartimin, kawas panyangka kuring salila ieu. Aslina mah urang Péréng, Ciparay, Kabupaten Bandung. Pareng panggih deui teh di warung Bi Jumsih, kuring miheulaan hahampuraan. Ti harita kuring nyobat jeung manéhna. Singhoréng, diaduna kuring jeung Si Samsu taya patula-patalina jeung Si Sartimin. Si Samsu kahasud ku beja nu saliru, cenah kuring rek ngalindih wewengkon kakawasaanana. "Roko sabungkus Bi Jumsih!..., aeh aya Nono geuning!" lamunan buyar, Kagebah ku sora jalma nu asup ka warung. Barang dilieuk singhoreng Si Samsu, panjang umur. "Puguh kararesel di imah" kuring ngajawab, bari néma roko tina leungeun Bi Jumsih ka Si Samsukeun. "Aaay..., ijid aing mah, paribasa téh kesel di imah. Didinya mah inget ka lembur meureun. Sok siah, inget ka anak? Inget ka pamajikan?" Si Samsu ngélég, ngahaja make lentong jeung kekecapan has Péréng, Ciparay. Napel keneh si eta mah najan geus lila di Cibitung oge. "Heeeuh, mahal kénéh mayar lokal, euy, tibatan interlokal oge!" ceuk kuring, surti kana maksud saterusna caritaan Si Samsu. "Cingcay sajah, tinggal milih, Mau ditemenin Conny atow Susi?" Si Samsu kalah ngahajakeun, sorana diheos-heos bari ngiceupan ka Maskanah jeung Suwarsih. Kuring ngan ukur nyéréngéh. "Ditemenin Susi ajah ya, Kang! biar lebih ehm..ehm.. gitu lho!" ceuk Suwarsih milu ngindonesia bari imut ogo, imut has awéwé bangor. Imut nu gelenyuna pinuh ku kapanasaran, siga nu hayang leuwih naranjangan rusiah Nono Anting, nu dicaritkeun ku Bi Jumsih jeung Maskanah. Kuring ujug-ujug tagiwur. "Ulah diarélég waé, Ibi ge apal Jang Nono baheula, ulah disaruakeun atuh. Jang Nono nu ayeuna mah bageur, satia ka pamajikan, geus tara kikituan." Bi Jumsih nimbrung bari ngaleutikan sora radio. "Sakali-kali mah atuh teu nanaon Bi Jumsih, bisi... bisi naon teh, No, nu ceuk Si Ucok tea teh, oh heueuh, bisi... kanker prostat!" ceuk Si Samsu nyutat istilah ti Si Ucok, batur sapagawean kuring. "Conny rék kamana?" Kuring ngésérkeun obrolan, pareng nempo Maskanah cengkat. "Ka kaler!" "Bisi rék dianteur?" "Moal, pira ka warung Mas Tayo." Pokna teugeug bari ngabalieur, tuluy ngajengkat kaluar ninggalkeun warung Bi Jumsih. Kuring ngahuleng. "Keun wé, Kang, teu aya Téh Conny oge, aya Susi." ceuk Suwarsih ujug-ujug daria, bari ngised ngadeukeutan. Pagégéyé. Hate ngaguruh teu puguh. Si Samsu nyéréngéh, ngiceupan bari nyawel gado Suwarsih, tuluy ngaleos ninggalkeun warung. Peuting beuki nyérélék maju ka subuh. Ciibun geus tatahar na dangdaunan. Angin peuting tingselesep kana sela-sela spanduk. Nu datang ka warung beuki lila beuki carang. Radio disada kénéh, laun, mirig Bi Jumsih nu keur nundutan. Tinggal kuring jeung Suwarsih. Pagégéyé. Karasa haneut. Haneutna mebes kana haté. Haneut wanoja nu keur meumeujeuhna. Mimitina mah kararagok, lila-lila kalah betah, ngimeutan biwir Suwarsih nu capétang nyaritakeun lalampahan hirupna salila dua taun katukang. Ti mimiti kabur ti kulawargana di Kalijati, Subang, aprak-aprakan di sawatara tempat di Karawang, tug nepi ka nyangsang di Cibitung ti sabulan kalarung. Rét kana arloji, geus ampir jam opat. Kuring cengkat. Tuluy ngahudangkeun Bi Jumsih. Sanggeus babayar kuring ninggalkeun warung dituturkeun ku Suwarsih. Clak kana Skuter, diselah sababaraha kali, rada hésé hurung bubuhan motor kolot, kaluaran taun 1975. Leuwih kolot batan umur nu numpakna. Sanggeus hurung kuring nyeletingkeun jékét. Gibeg, motor rada ngagibeg. Barang lieuk, Suwarsih geus nyégclé dina jok tukang bari leungeunna ngarayap kana cangkéng, tuluy nangkeup pageuh siga nu sieun lesot. Kuring kawas nu kasirep. Skuter dipajukeun lalaunan ninggalkeun warung, mawa Suwarsih nu napel tukangeun. Sajajalan jémpé, nu kadenge iwal ti sora skuter nu dodorotdotan. Aya nu nyeleser haneut kana tonggong. Haneutna rembes kana hate. Haneut wanoja nu keur meumeujeuhna. Tepi ka hareupeun kontrakan, Suwarsih turun. Sanggeus muka konci panto. Kuring nungtun skuter ka jero. Suwarsih nuturkeun milu asup, bareng jeung asupna waktu subuh, nu tinghaleuang tina spiker toa di saban masjid. *** Poe Ahad nu hareudang. Kuring hudang jam sabelas berang. Pikiran ngalayang, inget kana lalampahan peuting tadi. Inget ka Suwarsih. Kuring ngoréjat, turun tina korsi panjang, tuluy ngeteyep ka kamar. Hordéng disingkabkeun saeutik, katoong Suwarsih masih keneh tibra. Kuring teu wani ngagareuwahan. Gap kana anduk, tuluy ka cai. Réngsé kuring mandi, kasampak Suwarsih geus diuk na korsi hareupeun kamar. "Mun rek ka cai, andukna nu itu tuh, nu beresih. Ngan taya salin, aya ogé kaos jeung calana panjang." ceuk kuring bari nuduhkeun anduk. Suwarsih ngan ukur unggeuk. Teu lila tuluy cengkat muru jamban. Kadéngéngé gegejeburan, Suwarsih mandi bari hahariringan. Hariring plesetan nu tadi peuting, Si ucing garong nu papelong-pelong jeung pocong. Teu dinyana, kuring ujug-ujug kahebos ku seuneu birahi, bareng nempo Suwarsih kaluar ti jamban, awakna dibulen ku anduk. Awak nu keur sedeng pepel, mani sampulur dibungkus kulitna nu konéng langsat. Buukna nu galing muntang dirumbaykeun ka hareup nutupan dadana tepi ka wates bulenan anduk. Kuring neuteup renghap ranjug, parat tepi ka wates anduk belah handap. Aya nu ngagurilap ti satengah pingping tepi ka bitis Suwarsih nu baseuh. Dumadakan lini rongkah jeroeun dada. Awak ngagedur teu puguh rasa. Suwarsih nu teu maké pupulasan katempo leuwih geulis tilu tikelna ti batan manéhna dangdan. Pabebeurang. Bet aya nu ngaheab leuwih ti panasna hawa Cibitung. Hawa birahi nu ngagedur dipirig ku kerepna ketug jajantung. "Mana kaos sareng lancingan teh, Kang?" Suwarsih nyarita bari ngadeukeutan. "Leuwih geulis teu di make up." Kuring lain ngajawab, ngadon neuteup leuwih leleb ka Suwarsih. Suwarsih beuki ngadeukeutan, kaangseu seungit sabun tina awakna. "Ih, Si Akang mah, ngarayu lain wayah! Mana atuh anggoan gentos teh!." ceuk Suwarsih tuluy camberut. Camberut ogo has wanoja umur dua puluhan. Kuring kalah ngimeutan biwir ipisna nu baseuh. Bangun amis. "Eeenggal..!" ceuk Suwarsih bari nyiwit. Kuring ngarenjag. Dumadakan éra parada. Tuluy ngajéngkat ka kamar mawa salin keur Suwarsih. Reuwas kénéh. Reuwas kareureuhnakeun. Ampir rek sagabrug-gabrugeun nempo awak Suwarsih nu baseuh dibulen anduk. Kuring Istighfar, ujug-ujug inget ka anak pamajikan. Teu lila Suwarsih kaluar ti kamar make calana jeans jeung kaos oblong. Kaos bodas gambar siluet Ernesto Che Guevara, meunang meuli ti outlet di jalan Caladi, Bandung. Mani mantes napel na awak Suwarsih. Jadi cute abiz ceuk istilah barudak ayeuna mah. Sanggeus ngobrol sakeudeung, Suwarsih cengkat bari metot leungeun kuring, manehna ngajak ulin ka Cikarang. Sakalian ka Mall, cenah, boga sesa duit rek balanja sawatara kaperluanana, bari sakalian rek nraktir dahar ka kuring. Ti harita, kuring mahing diri sangkan panon teu curaling. Geus opat poé saimah jeung Suwarsih. Najan ku kuring dianggap adi sorangan, angger we ragab. Kuring ati-ati, bisi aya jurig nyiliwuri kawas kamari. Lian ti inget ka pamajikan di lembur, ujug-ujug inget kana kasantrian nu kungsi lila kapopohokeun, dihenteu-henteu oge kuring teh kungsi kagecek ku Ajengan Anwar Mubarok di pasantren Sukaherang, Singaparna. Ti poé ka poé téh Suwarsih kalah beuki betah di imah kuring. Keur mah eukeur, euweuh pangbalikan. Era cenah, geus lila teuing numpang di kontrakan Maskanah. Oge cenah kakara saumur abur-aburan, manéhna manggih lalaki kawas kuring nu bisa ngajénan awewe teu uni siga ménéhna. Teu kawas bapa téréna nu téga merkosa, nepi ka manéhna kapaksa kudu abur-aburan ninggalkeun lembur. Demi kuring harita, jadi beuki teu wasa mun kudu ngusir Suwarsih. Tungtungna kuring meuli dipan jeung kasur hiji deui. Ngan kusabab taya deui tempat, kapaksa dipan anyar téh di sakamarkeun. Suwarsih surti, manehna hideng nyieun hohordéngan ku samping keur hahalangna. Aya hadena, ti saprak cicing jeung kuring, Suwarsih geus tara liar peuting, purah maturan lalaki bari ngan dihargaan ku kencring. Kuring ogé jadi betah, aya nu manguruskeun imah, mangmasakkeun jeung mangnyeuseuhkeun. Balik gawé aya nu ngabagéakeun, aya batur dahar, batur heureuy, batur ngobrol, batur ngalamun, batur sakamar maturan Salma Hayek nu teu weléh imut dina poster nu teu dipiguraan, jeung maturan kuring saré, sakamar, ngan misah dipan. Dasar atuh, hirup genah teh cenah kudu jeung merenah, sangkan tumaninah. Béja ngeunaan kuring saimah jeung Suwarsih teh jadi éar sapausahaan. Tuluy jadi headline di saban warung. Dihenteu-henteu ogé ngaran Nono Anting téh sohor keneh di Cibitung mah. Béja pabéja-béja, tepi ka warung Bi Jumsih, tepi ka Maskanah. Kuring panas ceuli, ku rupa-rupa saliruna beja. *** Saptu tanggal ngora, anyar gajihan, digawé ngan satengah poé. Saméméh balik ka kontrakan, kuring balanja heula ka toko kuéh. Inget ka Suwarsih, cenah isuk ahad teh jejeg umurna dua puluh dua taun. Ti dinya kuring ka Wanasari, rék nepungan babaturan awéwé nu kabeneran urang Sagalaherang. Sugan daekeun ditiitipan Suwarsih saheulaanan, pedah ka papada urang Subang. Meneran Ashar kuring mulang ka kontrakan. Tara-tara ti sasari Suwarsih teu mapagkeun ku imutna nu matak geugeut. Panto teu ditulakan, kuring asup lalaunan. Tuluy nendeun keresek babawaan na korsi hareupeun kamar. Kuring laha-loho ka dapur. Euweuh dahareun. Iwal sangu garing jeung cucuk lauk sésa deungeuna isuk-isuk. Kadenge aya nu ngérécék di jamban, ditempo téh euweuh sasaha, euweuh nanaon, iwal ti cai nu ngucur sagedé nyéré tina keran. Ti kamar kadéngé sora dipan ngarekét, Suwarsih sigana keur saré. Kuring tuluy muru kamar, panasaran. Barang hordéng disingkabkeun, kuring ngagebeg, gancang ditutupkeun deui. Sakolépat katempo Suwarsih keur nyuuh na dipan bari buligir. Kuring reuwas. Ngan asa panasaran, saliwat katempo Suwarsih siga henteu sorangan. Hordéng dibuka deui lalaunan, bareng ret ka lebah dipan hiji deui, meneran paadu teuteup jeung awéwé, nu taya lian ti Maskanah nu sarua buligir. Katempo reuwaseun pisan, manehna geuwat nutupan awakna ku sepré bari teu puguh rampa, tuluy ngadeukeutan Suwarsih. Kuring nutupan deui hordéng. Reuwas, heran, asa teu percaya kana tetempoan sorangan. Palangsiang aya lesbian affair antara Maskanah jeung Suwarsih. Kuring ngajanteng hareupan lawang kamar. Kadéngé ti jero sora Maskanah nyarita tinggerendeng silih témpas jeung Suwarsih. Beuki lila beuki narikan, tepi ka hog-hag paréa-réa omong. Heuleut sawatara menit nu paséa jempé. Tuluy kadéngé sora Suwarsih ceurik ngagukguk. Kuring gogodeg, nu kadenge matak hareneg. Nyel keuheul ka Maskanah jeung Suwarsih. Kalakuan maranehna teu jauh tina sangkaan. "Kalaluar siah, ungkluk!" kuring nyentak, sora rada ngageter. Teu lila Maskanah kaluar ti kamar. Sungutna jamedud. Panonna nu kahuru seuneu timburu, mureleng ka kuring nu keur ngageter nahan ambek. Tuluy ngaléngkah bari miceun beungeut, ngagedig kaluar ti imah bari ngageblugkeun panto. Suwarsih ceurik beuki tarik. "Kaluar manéh, Suwarsih!" kuring rada ngagorowok, ngungkulan tarikna ceurik Suwarsih. Kadéngé Suwarsih ceurikna ditahan, inghak-inghakan. Teu lila Suwarsih kaluar ti kamar. Ngeluk. Buukna kusut, papakéan padu nyangsang. "Diuk!" Suwarsih nurut. Kuring lajag-léjég. "Ari maneh, nu asih dipulang tai, dipikanyaah teh kalah ngalunjak! Wani-wani, ngotoran imah déwék! Mun geus mumul cicing di dieu, indit! Jung tuturkeun Si Maskanah!" Kuring nyarita heuras. Suwarsih kalah ceurik bari ngagabrug kana suku. Tuluy nyarita pegat-pegat. "Hapunten... Abdi... kang..! Hapunten...!" Suwarsih teu neruskeun caritaanana, kalah ceurik beuki tarik, nyuuh kana suku kuring. Kaambek nu kakara naék teh kaburu kacéos ku cipanon. Lila-lila jadi teu wasa. Tuluy nitah cengkat ka Suwarsih. Sanggeus rada leler, Suwarsih nyarita dumareuda. Singget ngan pajuliwet. Aya hutang budi nu teu pikahartieun, nu kudu dibayar ku Suwarsih ka Maskanah. Kuring ngahuleng. Ngabetem. Najan loba tanyakeuneun, teu purun rek cacarita. Nu kadéngé ngan sésa inghak Suwarsih nu beuki carang. Sanggeus kadéngé adzan magrib. Kuring ngaléos ka cai, tuluy wulu, rek shalat Magrib, ninggalkeun Suwarsih nu alum nguyung. Rengse shalat kadenge sora guludug pasusul-susul, teu lila cur hujan maseuhan suhunan. Kuring ngerem maneh di kamar. Cibitung malem Ahad, sora hujan ngendag-ngendag pangacian. Sanggeus shalat Isya, kuring mopoék di kamar, luhureun sajadah nu remen teu kashalatan. Ti luareun kamar kadéngé sora nu mandi, awor jeung sora hujan. Kuring ngadeluk wiridan beuki kerep, ngawuluku sumpeg nu minuhan saban kereteg. Teu lila kadenge Suwarsih asup ka kamar. Teu dipaliré, najan kaambeu seungit awak nu tas mandi ngendagkeun hate. Kuring peureum, neueulkeun wirid teu eureun-eureun kana mamaras nu lawas teu diropéa. Sora hujan ngaleutikan. Ngan guludug beuki kerep pasusul-susul. Kuring beunta bari tuluy cengkat. Kamar geus caang. Barang rét ka tukangeun, katempo Suwarsih keur nyuuh. Kuring hareugeueun. Kakara, nempo Suwarsih dimukena, najan ngan ukur ku samping. Kuring mencrong rada lila ka Suwarsih nu keur nyuuh luhureun sajadah. Haté bet ujug-ujug ngaheruk. Teu wasa ngantep wanoja nu hirupna pinuh ku rupa-rupa cocoba, bari taya batur pakumaha. Tada teuing beuratna hirup nunutur indung suku. Ras inget kana kaayaan manehna nu teu indung teu bapa. Boga oge bapa téré kalah ngadoréksakeun manehna. Ras ingat kana kajadian tadi soré. Kuring nyarékan Suwarsih bari satengah ngusir. Asa dosa. Asa sarua jeung ngagebruskeun manehna sina leuwih cilaka. Haté ngarakacak. Aya kanyaah nu nyambuang minuhan kamar. Suwarsih cengkat, panonna rambisak. Tuluy neuteup ka kuring nu keur ngabetem hareupeun manéhna. Dua panon silih teuteup. Teuteup nu dilimpudan ku rewuan kanyaah. Dua hate patingsérését, aya nu ditahan ngarah teu budal. Teu katahan. Suwarsih ngised ngadeukeutan. Tuluy ngagabrug. Ngagukguk ceurik bari nyuuh kana lahunan. Kuring beuki ngaheruk, tuluy ngusapan manéhna bari dumareuda, ngupahan sabisa-bisa. Suwarsih kalah beuki ngagukguk. Kuring teu kuat. Lila-lila cimata milu bedah, ngalémbéréh mapay pipi marengan kanyaah nu sumarambah. Marengan cimata Suwarsih nu maseuhan lahunan, marengan cihujan nu maseuhan Cibitung na wates jempling, wawates nasib nu mirig Suwarsih dina peuting munggaran nincak umur dua puluh dua taun. ***o*** Salam, Sarabunis Mubarok___________ Singaparna
