Merhaba Güray bey, Öncelikle konuya gösterdiğiniz hassasiyete teşekür ediyorum ve anlıyorum. Bu gibi konularda genelde bir muhattap bulmak genelde imkansız bir hal alıyor. Bu nedenle sizi göstermiş olduğunuz medeni cesaretten dolayı kutluyorum.
Sanırım şahsım adına da cevap hakkı doğan bir durum mevcut. Öncelikle bunlarla başlayayım; daha sonra da size yeni sorularım olacak. Üzüm ve bağcı meselesi gerçekten tartışmanın boyutu çarptırmaktadır. Çünkü burada herhangi biri (en azından benim tanıdığım) şirketinizin servisine rakip durumda değildir ayrıca verdiğiniz servisi kullanmıyorum, çünkü google denen açık kaynak projelere destek veren internet deviyle çalışmayı yeğliyorum. Bu durumda ne üzüm yemekte ne de bağcıyı dövmekteyim. Ortada herhangi bir ahlaki ya da yasal durumun olmadığını savunmanız beni gerçekten şaşırttı. Nedenine gelince; listede GNU/GPL ile ilgili bu konuda bu kadar yorum yapılmışken ve işin "yasal" boyutunun Türkiye için çıkmazda gibi göründüğünden, ancak durumun ahlaki açıdan (en azından açık kaynak ahlakı açısından) kabullenebilir bir durumu olmadığı yolundaki yorumlar genel tavırken nasıl oluyor da bu konuda ahlaki yahut yasal bir sorun olmadığını savunuyorsunuz? Eğer ortada bir problem yoksa neden "adhood® tanıtım sayfaları WordPress ile güçlendirilmiştir" bilgisini bu tartışmalardan sonra koydunuz? Daha önce bu yazı ya da benzeri herhangi bir şey konulsaydı bugün bunları tartışmıyor olacaktık. İşim (yaklaşık 15 yıldır) açık kaynaklı projelere destek vermek ve açık kaynaklı yazılımların kullanılımını arttırmaktır. Bu yüzden bugün yaptığım da budur, daha fazlası ya da eksiği değildir. Nedenine gelince çok ama çok basit bir örnekle; websitenizi ziyaret eden herhangi birisinin sitenizin "cazibesine" kapılıp acaba bunu nasıl yapmışlar diyerek footerda yeralan copyright'a ilişkilendirilmiş olan linke tıklayarak bi anda kendini Wordpress sitesinde (açık kaynaklı bir proje) bulmasıyla belki de açık yazılım dünyası bir tane daha kullanıcı (dolayısıyla tester, geliştirici ve bazen de köstekçi) bulmuş olacaktır. "Emeğe saygı" ve "özgürlük" sadece size ve bize istenilecek, sadece bu dünyayla kısıtlanabilecek kavramlar değildir. Enternasyonal bir tavır ve birikimle oluşan, belki de prehistorik dönemlerimizden getirmiş olduğumuz kavramlardır. Öyle ki arkaik dönemde yapılan heykellerin, klasik dönemde yapılan bazı vazoların üzerlerinde onları yapanların, ustalarının isimleri yazardı. Hatta bazen biz arkeologlar bu vazoların bazılarına çok şüphe ile yaklaşırız. Çünkü ya vazonun üzerindeki sanat "vazoda adı yazan ustanınkine hiç benzemez" ya da vazonun üzerindeki sanat "vazoda ismi yazmayan" ustaya çok benzer. Daha erken dönem örnekleri için Noah Kramer'in saygıdeğer çalışmalarına bakabilirsiniz. Peki bizim de bir kullanıcı (dolayısıyla tester, geliştirici ya da köstek) olarak bu sistemi kodlayanların emeğine saygı istememiz gerekmiyor mu? Şirketiniz hakkında aklıma takılan soruların nedenine gelmeden önce şunu açıkça belirteyim ki şirketinizle bugüne kadar 1TL'lik bir ticari ilişkim olmadı. Bu nedenle şirketiniz hakkındaki sorularım sizinle hiç çalışmamış bir kişinin kendince haklı sorularıdır. Bir örnek vermek gerekirse; her zaman aldığınız (ya da almadığınız farketmez) bir ürünün eve getirip baktığınızda markasının altında başka marka çıkıyorsa siz bu ürün hakkında (dolayısıyla bu ürünü pazarlayanlar, ürünün üretildiği ortam ve koşullar hakkında) ne düşünürsünüz? Yoksa hiç önemsemeden "olsun, ne yaparsalar yapsınlar, benim çocuklarım, karşımdaki komşum da bunu bilmeden kullansınlar" mı dersiniz? Asrımızın son çeyreğinde büyüyen, güven veren firmalar, markalar ürünlerinin orjinini (menşei) yazmaktan hiç çekinmemeye başladırlar. Bunun üzerine yapılmış çeşitli iktisat doktoraları ve işletme teorileri oldukça fazla. Naçizane okuyabildiğim ve çıkarttığım kadarıyla buradaki amaç kendi ürününe (geliştirildiği ortama, ekibe, lojistik imkanlarına v.b.) güçlü referanslar bulabilmektir. Aslına bakarsanız bu herhangi bir küçük çaplı hosting şirketinin bile yaptığı şeydir. (Ana sayflarının footerlarına eklenen PHP, APACHE, CentOS, Zend v.s. imgelerini kastediyorum.) Ancak bu konuda sizin sıkıntınız şu: "Ben Wordpress tabanlı bir sistem yapıp bunun pazarlamasını yapmıyorum, sadece pazarladığım ürünü tanıtmak (kullandırtmak, kitleye ulaşımını sağlamak) amacıyla Wordpress tabanlı bir sistem geliştirip kullanıyorum. Bu durumda ben de bir kullanıcıyım ne gibi bir sorun olabilir ki? Hem bu sistemi ben aldığımda böyle değildi ki üzerinde çok çalıştım, kodlar ekledim daha "farklı" bir hale getirdim." Benim (ve benim gibi düşünenlerin) sıkıntısı ise şu: "Siz bu sisteme ne kadar şey katmışsanız, değştirmişseniz de bu ortaya yeni çıkan sistemin temelinde başka bir ürün var. Bu ürünün ücretsiz olarak dağıtılıyor olması, o ürünün üzerindeki tüm hakların bu ürünü ücretsiz bir şekilde indirenlere aktarıldığı anlamına gelmez. Hem neden sisteminizin temeline (ya da bir parçasına) oturtmaktan çekinmediğiniz sistemin ismini "zikretmek" üzerine bu kadar tartışma çıkartıyorsunuz? Madem bu sistem sizin şahsi çekincelerinizi tamamen ya da kısmen engellemeyi başarmış, işlerinizin bir bölümünü kolaylaştırmış (öyle ya hangimiz işlermizi zorlaştıracak, çekingelerimizi gidermeyen şeylerle uğraşmak isteriz?); bunu diğer insanların da bilmesinde ne zarar var?" Kısaca özetlemek gerekir ise : "When we say these application programs are free software, we're talking about freedom, not price. It means that you are free to use these programs constructively, either alone or in a community, while respecting the freedom of others. The source code is available, so that you can study the software, adapt it to your needs, fix bugs, and release versions with new features. You can also convince or pay others to do these things for you. You are also free to give away and free to sell copies, under the terms of the applicable free software license. These programs are free software because you have freedom in using them. Free software develops under the control of its users."[1] "When we call software “free,” we mean that it respects the users' essential freedoms: the freedom to run it, to study and change it, and to redistribute copies with or without changes. This is a matter of freedom, not price, so think of “free speech,” not “free beer.” These freedoms are vitally important. They are essential, not just for the individual users' sake, but because they promote social solidarity—that is, sharing and cooperation. They become even more important as more and more of our culture and life activities are digitized. In a world of digital sounds, images and words, free software comes increasingly to equate with freedom in general."[2] Yaptığınız iş, "sahip olmak" ile "elde etmek" arasındaki farktaki gibidir. Herhangi bir şeye para (yahut herhangi başka bir değişim / değer biçme kabiliyeti olan madde) verirsiniz ve ona sahip olursunuz. Bu saatten sonra onun üzerinde istediğiniz her türlü değişikliğe gidebilirsiniz hatta "bunu ben yaptım bu benim eserim" bile diyebilirsiniz. İnsanlar inanır ya da inanmaz sizin sorununuzdur. Sonuçta elde etmek adına verdiğiniz şey de sizin emeğinizle yaptığınızdır. Ancak sahip olmak çok farklı bir konudur. Yukardaki satırlarda da bahsettiğim gibi insanlığın temel çelişkilerinden (dolayısı ile hemen hemen tüm sosyal ilişkilerimizi düzenleyen) birisidir. Bu çelişkilerin toplumların sosyal yapılarına göre hiç değişmeden devam ettiğini görüyoruz. Tabi ki burada değişen tek şey "insanın" tavrı ve değişen "üretim araçları"dır. Konuyu fazla uzatmak istemiyorum, sanırım gerçekten özgür bir topluma[3][4][5] ulaşmadan bu çelişkilerden sıyrılmamız imkansız.[6] Saygılarımla. [1] http://www.gnu.org/software/for-windows.html [2] http://www.gnu.org/philosophy/open-source-misses-the-point.html [3] Feyerabend, Paul, 1975. Against Method: Outline of an Anarchistic Theory of Knowledge. London: NLB [4] Feyerabend, Paul, 1978. Science in a Free Society. London: NLB [5] Ritzer, George, 1997. Postmodern Social Theory. USA: McGraw-Hill Pub. [6] Stekeler-Weithofer, P. 2002. "Philosophie und Wissenschaft" In: Enzyklopädie Philosophie. Hrsg. von H. J. Sandkühler, Hamburg: Meiner, 2002 (CD-ROM), 1244-1249. Sal, 2009-01-27 tarihinde 13:32 +0200 saatinde, Güray SATICI yazdı: > Sanırım Doruk Bey bu konuda en güzel açıklamayı sizlere yapmış oldu. > turkticaret.net çalışanları olarak, bizlere cevap hakkı doğduğunu düşünüyoruz. > > Bilinçsiz bir şekilde yorum yapma hakkını kendinde bulan arkadaşlarımız var. > GNU/GPL lisansı hakkında gerekli bilgiyi edinmeden şuursuzca yorumda > bulunanlar için biz turkticaret.net çalışanları olarak > siteye uygun yazıyı yerleştirdik. İsteyen siteyi inceleyebilir. > > Buradaki amacın üzüm yemek değil de bağcıyı dövmek olduğuna > inanıyorum. Özellikle İbrahim beyin ve Bünyamın beyin yorumlarından > ben bunu çıkarıyorum. > turkticaret.net herkesin de kabul gördüğü üzere bir başarı öyküsüdür. > Verilen hizmetleri konusuna ise hiç girmiyorum. Bu hizmetten herkes > keyif alabilir. > Yada hiç kimse memnun olmayabilir. Bu kişilerin kendi keyfi hallerine > özgü bir şeydir. Bilinçsiz bir şekilde de şirket/kurum yorumları > yapmakta bu arkadaşların kendi keyfi hallerinden kaynaklanmaktadır. > > Konuyu fazla uzatmak istemiyorum. Dallanmasından da hoşlanmıyorum > zaten. adhood.com bir reklam platformudur. Bunun hukuki bir boyutunun > olmayacağı gibi etik ve ahlak açısından da bir sakıncası olmadığı > düşüncesi burdaki yorumlarla da tespitlenmiş olması sevindiricidir. > Kaldı ki böyle bir şeyi gizleme/saklama çabası hiç güdülmemiştir. > > Kendi kişisel yorumum ise; herkes işine baksın. bu tarz polemiklerle > kimsenin başı göğe ermeyecektir. > Ayrıca İbrahim beyden [email protected] adresine şirket içinde > iletişime geçtiği arkadaşı ile bilgi dönmesini istiyorum. Kendisine > ayrıca şirket mail adresimden de mail döneceğim. Bu arada ben kim > miyim? > > Güray SATICI - Elektronik Mühendisi - TURKTICARET.Net firması Yazılım Uzmanı > > > > > 2009/1/27 Bunyamin VICIL <[email protected]>: > > tamam işte webde verdiğim zaman tıpkı adhood gibi o zaman kod vermeme de > > gerek kalmıyor galiba... > > > > 27 Ocak 2009 Salı 11:25 tarihinde Doruk Fisek <[email protected]> yazdı: > >> > >> Tue, 27 Jan 2009 11:13:18 +0200, Bunyamin VICIL <[email protected]> : > >> > >> > bir şeyi daha öğrenmiş oldum ki: eğer yazılımın kodları GNU/GPL ise > >> > programı istediğim gibi paketlerim sağına soluna da bir şey yazmaya > >> > gerek kalmadan kendi yazılımım gibi pazarlarım ve üzerinden de para > >> > kazanırım. > >> "Istediginiz gibi" paketleyemezsiniz. Eger bu yazilimi bir baskasina > >> satiyorsaniz, kaynak kodlarini da beraberinde vermeniz gerekir. > >> > >> Doruk > >> > >> -- > >> FISEK ENSTITUSU - http://www.fisek.com.tr > >> _______________________________________________ > >> Linux-sunucu E-Posta Listesi > >> [email protected] > >> > >> Bu Listede neden bulunduğunuzu bilmiyorsanız veya artık bu listeden gelen > >> e-postaları almak istemiyorsanız aşağıdaki bağlantı adresini kullanarak 1 > >> dakika içinde üyeliğinizi sonlandırabilirsiniz. > >> http://liste.linux.org.tr/mailman/listinfo/linux-sunucu > > > > > > _______________________________________________ > > Linux-sunucu E-Posta Listesi > > [email protected] > > > > Bu Listede neden bulunduğunuzu bilmiyorsanız veya artık bu listeden gelen > > e-postaları almak istemiyorsanız aşağıdaki bağlantı adresini kullanarak 1 > > dakika içinde üyeliğinizi sonlandırabilirsiniz. > > http://liste.linux.org.tr/mailman/listinfo/linux-sunucu > > > > > > > _______________________________________________ Linux-sunucu E-Posta Listesi [email protected] Bu Listede neden bulunduğunuzu bilmiyorsanız veya artık bu listeden gelen e-postaları almak istemiyorsanız aşağıdaki bağlantı adresini kullanarak 1 dakika içinde üyeliğinizi sonlandırabilirsiniz. http://liste.linux.org.tr/mailman/listinfo/linux-sunucu
