Η μπουγάτσα και τα όρνια
Αναρτήθηκε από τον/την sarant στο 24 Μαρτίου, 2013
i 1 Votes
Πλησιάζει η 25η Μαρτίου, η επέτειος της επανάστασης του 1821, του ιδρυτικού
γεγονότος του νεοελληνικού κράτους, οπότε σκέφτηκα να ανεβάσω δυο-τρία
αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα του Φωτάκου, από τις πρώτες μέρες του
ξεσηκωμού (όπως είχα κάνει και πέρυσι). Ο Φωτάκος (Φώτης Χρυσανθόπουλος,
1798-1878) ήταν ο υπασπιστής του Κολοκοτρώνη και άφησε αξιόλογο συγγραφικό
έργο. Βέβαια, επειδή είναι γραμμένο σε (ευτυχώς) απλή καθαρεύουσα, δεν
αποτυπώνει παρά σπάνια τη γλώσσα που μιλούσαν οι μαχητές του ξεσηκωμού. Να
σημειωθεί ότι ο Φωτάκος, ενώ είναι γεμάτος εγκώμια για τον "αρχηγό" (τον
Κολοκοτρώνη), που τον λάτρευε, δεν διστάζει να αποκαλύψει περιστατικά που τον
εμφανίζουν να τρομάζει ή να κάνει γκάφες. Θαρρώ πως θέλει αρκετό θάρρος αυτό.
Το πρώτο απόσπασμα αφηγείται την καθοριστική στιγμή που έκρινε τη (δεύτερη)
μάχη του Βαλτετσίου, το πρωί της 13ης Μαΐου 1821, όταν η προσπάθεια των Τούρκων
να υποχωρήσουν συντεταγμένοι μετατράπηκε σε άτακτη φυγή και συντριβή. Εδώ
παραλίγο να παίξει μοιραίο ρόλο ένα κομμάτι μπουγάτσα -που δεν πρέπει να είναι
το γνωστό μας γλύκισμα αλλά μάλλον τυρόπιτα.
Επειδή και εις τα βουνά αυτά κάμνει ψύχρα πολλή την νύκτα και μάλιστα την
άνοιξιν, είχαν από μικρά τσάχαλα και από χαμόκλαδα φωτιά, αλλά δεν
εζεσταινόμεθα και αυτήν την νύκτα την επεράσαμεν κακά από το κρύο. Ο
Κολοκοτρώνης, ο Κωνσταντίνος Πετρόπουλος καπετάνιος από Μαγουλίανα και εγώ, οι
τρεις μας είχαμεν μόνον μίαν κοντοκαπόταν τσοπάνικην, αλλά ποίος να
πρωτοσκεπασθεί, μάλιστα εγώ εκρύωσα, έγιναν μαύρος σαν το συκώτι και μου επήραν
έπειτα αίμα και εγίανα.
Την αυγήν ο Κωνσταντίνος Αλεξανδρόπουλος από Στεμνίτσαν επροσκάλεσε τον
Κολοκοτρώνη και τους περί αυτόν αν ηθέλαμεν να πάμεν εις το ταμπούρι του, όπου
είχε φωτιά, κρασί και μπογάτσα, διά να φάμε και να ζεσταθούμε. Ενώ λοιπόν
επαίρναμε ολίγην μπογάτσαν ο καθένας μας και επίναμεν και κρασί, οι Τούρκοι από
το αντικρινόν μέρος της ανατολικομεσημβρινής πλευράς έκαψαν μπαρούτη και έκαμαν
φουμάδα, εις την οποίαν ανταπεκρίθη ο Ρουμπής. Ο Κολοκοτρώνης, αφού είδε τες
φουμάδες εγνώρισεν ότι ήτο σημείον να φύγουν, και επειδή το στόμα του ήτον
γεμάτο μπουγάτσα όπου τρίβεται και δεν αφήνει εύκολα την φωνήν να έβγει έβαλεν
ευθύς το δάκτυλόν του και την έβγαλε, και έβαλε τες φωνές «οι Τούρκοι θα φύγουν
και ριχθείτε επάνω τους»· ο τόπος τότε εβούισεν από τες φωνές του Κολοκοτρώνη.
Και τωόντι οι Τούρκοι όπου φύγει φύγει, άφησαν τα τσαντήρια τους, τα πολεμικά
τους πράγματα και πολλοί από αυτούς έριψαν τα άρματά των, ο δε αράπης ο οποίος
πάλιν το πρωί ανέβη εις την αχλαδιά, δεν επρόφθασε να καταβεί κάτω και κάποιος
Έλλην τον είδε και αφού του έριξε και τον εσκότωσεν, έπεσε κάτω σαν ασκί, τα
ρούχα του επήραν τότε φωτιά και εκάη όλος σαν το κερί· εγώ δε ήμουν κοντά του,
αλλά δεν τον έβλεπα· ο βρόντος του όμως, όταν έπεσε, με έκαμε και επήδηξα σαν
λαγός μανιάτικος από τον φόβον μου.
Την παρομοίωση "σαν λαγός μανιάτικος" ομολογώ ότι δεν την έχω συναντήσει άλλη
φορά. Ο αράπης της αχλαδιάς ήταν ένας Τούρκος που ανεβασμένος σε μια αχλαδιά
και αθέατος είχε σκοτώσει μερικούς Έλληνες την πρώτη μέρα της μάχης.
Η νίκη στο Βαλτέτσι ήταν καθοριστική για το ηθικό των επαναστατημένων.
Σημειώνει ο Φωτάκος, με αφορμή μιαν άλλη νίκη, στη μάχη των Δολιανών: . έπειτα
από αυτάς τας μάχας έλαβαν οι Έλληνες τόλμην μεγάλην να μη φοβούνται πλέον τους
Τούρκους, όχι σαν πρώτα όπου έλεγαν έρχονται οι Τούρκοι και έφευγαν. Πολλές
φορές εκυνήγησαν τα ελληνικά στρατεύματα και πολλές καπότες έχασαν οι Έλληνες
στρατιώται έως να συνηθίσουν να παίρνουν των Τούρκων τες καπότες.
Το δεύτερο περιστατικό που θα παραθέσω συνέβη τον Αύγουστο του 1821, λίγο πριν
από τη μάχη της Γράνας, που έκρινε ίσως το πάρσιμο της Τριπολιτσάς. Ο
Κολοκοτρώνης έχει στείλει τον Φωτάκο να κατοπτεύσει με το κιάλι:
Αφού τους εξέτασε και τους εκατέβασε κάτω εις το ποτάμι έστειλεν εμένα εμπρός
να κατασκοπεύσω με το κιάλι τον τόπον και την Τριπολιτσάν δια να μη έβγουν οι
Τούρκοι έξω και μας ιδούν και έλθουν επάνω μας.
Καθώς επήγα κάμποσο και επλησίασα τες ράχες, έβαλα το κιάλι και εκοίταξα, ήτον
εις μίαν θέσιν υψηλήν όρνια πολλά όπου εστέκοντο και έτρωγαν από τα πτώματα των
Τούρκων Χατζή Κουλελέ και λοιπών.
Αυτά αφού με είδαν εγύρισαν όλα και με εκοίταζαν. Ο ήλιος ήτον χαμηλωμένος,
επήγαινε να βασιλεύσει· και επειδή τον είχα εμπρός μου, καθώς εκοίταζα και το
άλογον εσείετο, με το κιάλι δεν έβλεπα καλά. Μου εφάνηκαν τα όρνια ως
στρατιώται τακτικοί με άσπρα βρακιά και γελέκια. Έτρεξα αμέσως πίσω και
ειδοποίησα τον αρχηγόν δια να ιδεί τούτο το παράδοξον. Ευθύς λοιπόν ο αρχηγός
άμα τού το είπα εσταμάτησε τούς στρατιώτας, και τον επήγα εις την θέσιν όπου
ήμουν πρωτήτερα· έβαλεν ο ίδιος το κιάλι και είδε τα όρνια. Τότε μού λέγει
«όρνια είναι βρε όρνιο».
Έπειτα με οδήγησε πώς να πλησιάσω τον Άγιον Σώστην. Να πάω τριγύρω ξέμακρα να
μη με τρώγει το βόλι εύκολα. «Πρόσεξε», μου είπεν ακόμη, «τα πουλάκια τα μικρά
όταν τα σηκώνεις ή σηκώνονται μοναχά τους, εάν περνούν επάνω από το χωρίο και
τα ιδείς να κάθονται μέσα εις το χωριό άφοβα, τότε δεν είναι μέσα Τούρκοι και
πήγαινε άφοβα· ει δε και τα βλέπεις άμα φθάσουν κοντά εις το χωρίον και
γυρίζουν πίσω φοβισμένα και κάμουν [ε]λιγμούς ξαφνιασμένους, τότε είναι μέσα
Τούρκοι και μην πας».
Στο πρωτότυπο κείμενο έχει "λιγμούς" αλλά προφανώς είναι τυπογραφικό λάθος για
"ελιγμούς".
Κλείνοντας, να αναφέρω τα εξής παλιότερα άρθρα του ιστολογίου που έχουν σχέση
με το 1821 και την 25η Μαρτίου:
Από τον γλούπον καπνισμένον
Βρίζοντας και πολεμώντας
Λόρδε πριν να ξεψυχήσεις.
Μεθύστε με τ' αθάνατο κρασί του Εικοσιένα
Το μοιρολόι της Πάργας και ο θρήνος της Κάρυστος
Το πλαστό γράμμα του οπλαρχηγού Τζήμα Ζέρβα
Το στερνό ταξίδι του Βύρωνα
Σκόρπια για την 25η Μαρτίου
Ένας Δανός στο Μεσολόγγι
Από την Αγίου Μάρκου στη Ραφήνα
Πούτζον θα πει πηγάδι
Περσιάνοι και φραγκοφορεμένοι
About these ads
Περαιτέρω:EmailFacebook6Twitter2Like this:Like Φόρτωση...
Αυτή η καταχώριση έγινε στις 24 Μαρτίου, 2013 στις 09:39 and is filed under
1821, Αναδημοσιε
________
Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
και στο θέμα γράψτε unsubscribe
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας
στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net
Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/[email protected]
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
__________
Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο
ρεπερτόριο επισκεφθείτε το
http://www.isobitis.com
Φιλοξενείται δωρεάν από τον server της orasi mailing list
http://www.hostvis.net
______________
