Αυτό δεν είναι ένα κείμενο για την ίδια την πράξη· μπορεί το αγόρι να ήθελε να το κάνει και να το έκανε. Σκοπός του κειμένου είναι να σχολιάσει τον τρόπο που μεταφέρθηκε η είδηση και να υπογραμμίσει το πόσο σημαντικό είναι να διαβάζουμε, να βλέπουμε και να ακούμε όσα θέλουν να πουν οι ανάπηροι άνθρωποι.
Ως μη ανάπηρη γυναίκα, προσπαθώ συνειδητά να καταναλώνω περιεχόμενο που δημιουργείται από ανάπηρους ανθρώπους. Αυτό έχει οδηγήσει σε μια μεγάλη αλλαγή στο πώς βλέπω την αναπηρία. Σημειώνω, ενδεικτικά, κάποιες διαφορές. Πρώτον, παλιά έβλεπα την αναπηρία ως ανυπέρβλητο εμπόδιο για μια καλή ζωή. Τώρα, βλέπω την αναπηρία ως μια κατάσταση που θα ήταν ουδέτερη αν υπήρχε η δυνατότητα το ανάπηρο πρόσωπο να κινηθεί, να εργαστεί, να αθληθεί, να μετακινηθεί και να σπουδάσει. Δεύτερον, παλιά πίστευα ότι η αναπηρία είναι μια εξαίρεση στην ανθρώπινη συνθήκη. Τώρα διαπιστώνω ότι η αναπηρία έχει υφές, είδη και ποικιλομορφία. Κατάλαβα ότι οι περιπτώσεις αναπηρίας είναι πολύ συχνότερες απ’ ό,τι νόμιζα και ότι διακρίνεται σε ορατή και αόρατη. Μου κατέστη επίσης σαφές ότι ένας απ’ τους λόγους που τη θεωρούσα ως κάτι το σπάνιο είναι το ότι ζω σε μια χώρα που δυσκολεύει σημαντικά τη ζωή των προσώπων με ορατές αναπηρίες και ότι τα πρόσωπα με αόρατες αναπηρίες δεν θα κάτσουν να μου πιάσουν κουβέντα για τα προσωπικά τους ζητήματα. Τα διαβάζω και λέω, κοίτα να δεις, χρειάστηκα training για τα βασικά.
Κι αυτό με φέρνει στην επόμενη σκέψη μου: μέσα από τα podcasts «Ζούμε ρε», τη σελίδα «Cool Crips», την ιστοσελίδα «Sisters of Frida» και δεκάδες σελίδες στο Instagram και στο TikTok, έχω πλέον καταλάβει καλά ότι αυτό που ονομάζουμε «inspiration porn», όρος που δημιουργήθηκε από την ανάπηρη ακτιβίστρια Stella Young, προκαλεί μεγάλο πρόβλημα στη ζωή των ανάπηρων ανθρώπων. Το «inspiration porn» αναφέρεται στη συνθήκη εκείνη που η εικόνα ενός ανάπηρου προσώπου χρησιμοποιείται για να «εμπνεύσει». Ένα παράδειγμα θα ήταν ένας ανάπηρος άντρας σε αμαξίδιο που κάνει βάρη με τη λεζάντα «εσύ τι δικαιολογία έχεις;», υπονοώντας ότι, αφού ένας ανάπηρος, που έχει περισσότερες δυσκολίες από σένα, πήγε στο γυμναστήριο να κάνει προπόνηση, εσύ που «δεν έχεις προβλήματα», δεν έχεις πραγματικό λόγο να μην πας.
Διαβάζοντας τους τίτλους ειδήσεων σχετικά με το παιδί που σηκώθηκε απ’ το αμαξίδιό του, μέτρησα δεκάδες φορές τις φράσεις «ρίγη συγκίνησης» και «δύναμη ψυχής». Το 2021 είχε γίνει viral μια φωτογραφία του παραολυμπιονίκη κολύμβησης Νικόλα Σαμαρά. Η φωτογραφία έδειχνε τον παραολυμπιονίκη μέσα στο νερό, όρθιο, δίπλα στο αναπηρικό του αμαξίδιο. Το σχόλιο της εφημερίδας όπου έγινε η δημοσίευση ήταν, μέσα σε όλα τ’ άλλα, το εξής: «Δύναμη ψυχής από έναν σπουδαίο αθλητή». Το περιστατικό αυτό σχολιάστηκε τότε από τους Cool Crips σε μια ανάρτηση που έγραφε, μεταξύ άλλων:
FacebookTwitter Η ανάρτηση των Cool Crips.
«Η δύναμη, η μαχητικότητα, η αποφασιστικότητα κ.ά. δεν μπορούν να υπάρχουν σε καθιστή θέση; Από πότε είναι πνεύμα παραολυμπισμού να στέκεσαι όρθιος; Γιατί να κοιτάμε σχεδόν υποτιμητικά ένα εργαλείο που χαρίζει αυτονομία; Γιατί ο εχθρός πρέπει να είναι τα σώματά μας και όχι το εμπόδια που οδηγούν στον αποκλεισμό μας; Γιατί να πρέπει να αλλάξουμε εμείς και όχι το περιβάλλον το οποίο ζούμε; Σκόρπιες σκέψεις...»
Είναι «συγκινητικό» ένα ανάπηρο πρόσωπο να αφήνει το αμαξίδιό του για να «σηκωθεί»; Πιάνω απολύτως τους συμβολισμούς του «όρθιου». Ξέρω και ξέρετε ότι όταν μιλάμε για αναπηρία, χρησιμοποιούμε μονίμως τη λέξη «καθηλωμένος». Όμως, μου φαίνονται παλιακοί πια αυτοί οι όροι, με τον ίδιο τρόπο που μου φαίνεται παλιακό το να δίνεις συγχαρητήρια σ’ έναν άντρα που αλλάζει πάνα στο παιδί του, να μιλάς για τον ηρωισμό της «εργαζόμενης μητέρας» και να λες ότι «αν και κορίτσι, είναι καλό στα μαθηματικά».
Ό,τι διαβάζω από ανάπηρους ανθρώπους μου λέει, ξανά και ξανά, ότι δεν έχουν καμία πρόθεση να μας «συγκινούν». Μου λέει ότι όταν «συγκινούμαι» υπονοώ κάποια φυσική δική τους κατωτερότητα. Και ότι το να σκέφτομαι έτσι είναι μια μορφή διάκρισης σε βάρος τους που ονομάζεται «ικανοτισμός» και τους κάνει τη ζωή, την κοινωνικοποίηση και την καθημερινότητα δύσκολη. Η γλώσσα είναι σημαντική: όπως απομακρυνόμαστε από το «έγκλημα πάθους» για τη γυναικοκτονία, ομοίως είναι σημαντικό ν’ απομακρυνθούμε από δακρύβρεχτες διατυπώσεις για την αναπηρία.
Χρυσέλλα Λαγαρία
--
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας μπορείτε να το στείλετε την διεύθυνση: [email protected]
