Πού οφείλεται η ανάκαμψη της ΝΔ και τα αδιέξοδα της αντιπολίτευσης
Oι πρώτες δημοσκοπήσεις του 2026 συνέπεσαν με τη λήξη των αγροτικών κινητοποιήσεων που ξεκίνησαν αρχές Δεκεμβρίου με σημαντική λαϊκή συμπαράσταση και κράτησαν περίπου 45 μέρες, με κλειστές τις εθνικές οδούς και άρνηση κάθε μορφής διαλόγου από τους αγροτοσυνδικαλιστές.
Παρ΄ όλα αυτά η ΝΔ ανεβάζει τις δυνάμεις της κατά 0,5%-1,5% από έρευνα σε έρευνα ευρισκόμενη στο 29%-30%, ενώ ταυτόχρονα το καταπληκτικό είναι ότι όλες οι δυνάμεις της Αντιπολίτευσης πέφτουν από οριακά έως περισσότερο, με κάποιες να διατηρούν στην καλύτερη περίπτωση τις δυνάμεις τους. Έτσι η ΝΔ προηγείται κατά μέσο όρο με 16% από το δεύτερο ΠΑΣΟΚ που η βελόνα ξεκόλλησε, αλλά με την επίδοσή του στην πρόθεση/εκτίμηση ψήφου να μειώνεται 0,5%-1,5%.
Πρόκειται για κάτι «περίεργο»; Όχι, αν μελετήσει κάποιος τα ευρήματα στο σύνολό τους. Η Αντιπολίτευση με μια εντυπωσιακή ομοιογένεια από τα πιο δεξιά κόμματα έως τις δυνάμεις της Κεντροαριστεράς ως προς τον πολιτικό λόγο για τα αιτήματα και τις μορφές πάλης των αγροτών (κλείσιμο εθνικών οδών, καταλήψεις σε τελωνεία κ.λ.π), είδαν τις κινητοποιήσεις ως ευκαιρία να πλήξουν την κυβέρνηση.
Υιοθέτησαν όλα τα αιτήματα, τάχθηκαν υπέρ του κλεισίματος των εθνικών οδών, στήριξαν ακόμα και την άρνηση διαλόγου με την κυβέρνηση από τους αγροτοσυνδικαλιστές. Το αποτέλεσμα; Δεν τα κατάφεραν από τη μία, αλλά και επλήγησαν τα ίδια από την άλλη. Μόνο το 18,5% στην έρευνα της OPINION POLL στέκονται θετικά στην αντιπολιτευτική τακτική που ακολούθησαν τα κόμματα της Αντιπολίτευσης.
Πάνω από το 50% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΡΙΖΑ, της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ και της ΠΛΕΥΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ θεωρούν λαθεμένη την τακτική της Αντιπολίτευσης. Την ίδια ώρα το 33,7% θεωρεί ότι η κυβέρνηση ικανοποίησε σημαντικό τμήμα των αιτημάτων των αγροτών, όταν στις αρχές Δεκεμβρίου το ποσοστό στην αντίστοιχη ερώτηση ήταν μόλις 8,5%. Ταυτόχρονα, ενώ η πλειοψηφία της κοινής γνώμης τάσσονταν αρχικά υπέρ του κλεισίματος των εθνικών οδών, τώρα η εικόνα αντιστράφηκε με μια καθαρή κοινωνική πλειοψηφία της τάξης του 53,5% να τάσσεται κατά. Μάλιστα είναι εντυπωσιακό ότι σε Ήπειρο, Θεσσαλία και Στερεά Ελλάδα (στις περιοχές δηλαδή που υπήρχαν τα μπλόκα) η αντίθεση είναι κατά 7%-8% μεγαλύτερη.
Για άλλη μια φορά, η Αντιπολίτευση δείχνει ότι με τη στείρα καταγγελία, τον τυφλό αντιμητσοτακισμό και την άκριτη υιοθέτηση όλων των αιτημάτων χάνει, ότι ο λαϊκισμός και η ομογενοποίηση της στάσης όλων των κομμάτων την οδηγούν στο αδιέξοδο. Είναι δε ιδιαίτερο πρόβλημα ότι «αν κάποιος κλείσει τα μάτια του» και ακούει τι λένε οι εκπρόσωποι των κομμάτων και για το αγροτικό και για άλλα, συχνά δεν καταλαβαίνεις ποιου κόμματος εκπρόσωπος μιλάει. Αυτό είναι και το αδιέξοδό τους και ιδιαίτερα του ΠΑΣΟΚ, που δεν πρέπει να αγνοεί ότι πέφτει και πάλι, ότι σε έρευνες η ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ και η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ δεν απέχουν και τόσο πολύ από τα ποσοστά του, ενώ δύο νέα υπό ίδρυση κόμματα έρχονται και ασφαλώς λίγο ή πολύ δεν θα το αφήσουν αλώβητο.
Υπάρχει και ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο στις δημοσκοπήσεις, τουλάχιστον σε όσες έθεσαν σχετικά ερωτήματα, όπως στην έρευνα της OPINION POLL. Oι διεθνείς αναταράξεις, τα όσα ανατρεπτικά συμβαίνουν στον πλανήτη πέρα από κεκτημένες αρχές και κανόνες που ίσχυαν, δεν αφήνουν ανεπηρέαστους τους Έλληνες. Αντίθετα, τροφοδοτούν έντονη ανησυχία για το τι μπορεί να σημαίνουν όλα αυτά, για το τι φέρνουν αυτές στην περιοχή μας και στη χώρα μας. Στην έρευνα της OPINION POLL το 83,8% δηλώνουν «πολύ» και «αρκετά» ανήσυχοι για προβλήματα και παρενέργειες που μπορεί να υπάρχουν στη γειτονιά μας.
Αυτό τροφοδοτεί με τη σειρά του την τάση, το σκεπτικό ότι σ΄ αυτές τις συνθήκες χρειάζεται σταθερότητα και ισχυρή ηγεσία. Αυτή την απάντηση δίνει το 80,7% όσων απάντησαν στην έρευνα που αναφέραμε. Ας το κρατήσουμε αυτό. Οι διεθνείς αναταράξεις και ασφαλώς τα θέματα βελτίωσης του επιπέδου ζωής των πολιτών θα είναι οι δύο βασικοί κύκλοι θεμάτων, προβλημάτων που θα καθορίσουν την πολιτική ατζέντα και την κοινωνική, πολιτική και εν τέλει και εκλογική συμπεριφορά των Ελλήνων.
Και μόνο από τα ευρήματα για αυτά τα δύο κορυφαία θέματα μπορούμε να εξηγήσουμε και άλλους ποιοτικούς δείκτες που έδειξαν να βελτιώνονται υπέρ της κυβέρνησης. Το 31% εκτιμούν συνολικά θετικά το έργο της, το 32% κρίνουν ότι στο πλαίσιο των δημοσιονομικών περιθωρίων προσπαθεί να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Η καταλληλότητα για πρωθυπουργός του Κ. Μητσοτάκη βρίσκεται στο 29%, όταν ο ηγέτης της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης έχει επίδοση 6.1%. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο. Στην παράσταση ψήφου, το 53% θεωρεί ότι η ΝΔ θα κερδίσει τις εκλογές, ενώ το ΠΑΣΟΚ που έχει στόχο να βγει πρώτο κόμμα το επιλέγει το 4.6%!
Αυτή είναι η εικόνα των πολιτικών συσχετισμών στις αρχές του νέου έτους. Θα είναι βέβαια μια χρονιά με γεγονότα, με κόμματα που έχει προαναγγελθεί η ίδρυσή τους, με αναποφάσιστους στο 18%, με πρωτοβουλίες και απρόοπτα. Η ΝΔ είναι αντιμέτωπη με τα προβλήματα, τον στόχο για την αυτοδυναμία, αλλά και τους δαίμονές της όπως η κόπωση, η εξαφάνιση κορυφαίων στελεχών στα δύσκολα και βέβαια τη λαϊκή αντίθεση ευρύτατων κοινωνικών κατηγοριών. Δεν έχει περιθώρια λαθών, ολιγωριών, πισωγυρισμάτων. Μπήκαμε πια στην τελική ευθεία προς τις εκλογές. Ακόμα και η έλλειψη κάποιου αξιόμαχου αντίπαλου είναι ένα πρόβλημα. Ωστόσο, από τα υπάρχοντα κόμματα, ακόμα και από το ΠΑΣΟΚ, δεν δημιουργείται αντίπαλο δέος.
Το ΠΑΣΟΚ για παράδειγμα έχει χάσει 4% από τον Ιανουάριο του 2025 και 6% από τον Νοέμβριο του 2024. Είναι το μόνο κόμμα που είχε τόσο σημαντικές απώλειες στη χρονιά που πέρασε. Έχει μια τεράστια ροπή προς την καταγγελία και μόνο, θάβοντας μόνο του την όποια προγραμματική επεξεργασία έκανε. Έχει ξεμείνει ουσιαστικά από εκλογικό στόχο, αφού το να βγει πρώτο δεν το πιστεύει παρά μόνο το 4.6%. Έχει θολό στίγμα, με μια επιλεκτική σταδιακή στροφή προς ΣΥΡΙΖΑ και ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ που όμως σήμερα βρίσκονται στο 4% και 1.5% αντίστοιχα, ενώ κινδυνεύουν από ισοπέδωση όταν θα εμφανιστεί το κόμμα Τσίπρα.
Ξαφνικές συμπλεύσεις μοιάζουν με ομολογία αποτυχίας και θα έχουν πτωτικά αποτελέσματα. Όλα αυτά του αφαίρεσαν και ένα βήμα που είχε κάνει. Στις Ευρωεκλογές και στο διάστημα μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024 είχε περάσει πρώτο κόμμα στο Κέντρο. Αυτό σήμερα δεν υπάρχει και μάλιστα το 20% όσων δηλώνουν ψηφοφόροι του προτιμούν τον Κ. Μητσοτάκη για πρωθυπουργό, με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει προοπτικά.
Το ερώτημα είναι τι μπορούν να κάνουν τα δύο υπό ίδρυση νέα κόμματα. Αλλαγές θα φέρουν ασφαλώς στους συσχετισμούς, αλλά το πού θα φτάσουν σε μια πρόθεση ψήφου όταν πια θα έχουν ιδρυθεί και θα μας έχουν αυτοσυστηθεί. Το κόμμα Τσίπρα για παράδειγμα δείχνει αυτή τη χρονική στιγμή να χάνει σε δυναμική. Τον Νοέμβριο είχε δυνητική ψήφο (πολύ και αρκετά πιθανό να το ψηφίσει κάποιος) 21%, τον Δεκέμβριο 19% και τώρα 17% με το πολύ πιθανό να βρίσκεται στο 7%-8%. Δεν το λες και ικανοποιητικό ποσοστό όταν με το βιβλίο, τις εκδηλώσεις για την παρουσίασή του υπήρχε τόσο έντονη επικοινωνιακή καταιγίδα. Δεν φαίνεται εν ολίγοις μια δυνατότητα εκτίναξης, αλλά ας περιμένουμε.
Αντίθετα, το κόμμα Καρυστιανού δείχνει αρκετά μεγαλύτερη δυνητική ψήφο της τάξης του 29.1% με τη μεγαλύτερη διείσδυση στα κοινά του ΣΥΡΙΖΑ που απευθύνεται και ο Α. Τσίπρας, της ΠΛΕΥΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ και βέβαια της ΝΙΚΗΣ. Όμως είμαστε ακόμα σε πολύ πρώιμη φάση, με πολλούς πολίτες να απαντούν συναισθηματικά, θεωρώντας ακόμα ότι απαντούν για τη Μαρία των Τεμπών. Όσο μιλάει, όσο παρουσιάζει τις θέσεις της όλο αυτό θα προσγειώνεται.
Ήδη σημαντικό τμήμα πολιτών μετά τις δηλώσεις της για τις ταυτότητες και τον προσωπικό αριθμό και τις αμβλώσεις, την επίκληση θρησκοληπτικών αντιλήψεων αρχίζουν να την αντιμετωπίζουν ως μια πιθανή διευρυμένη ΝΙΚΗ. Άλλοι γνωρίζουν ότι ο εύκολος αντισυστημισμός με γενικόλογα συνθήματα περί κάθαρσης συχνά υποκρύπτουν ένα υφέρποντα συντηρητισμό σε συνδυασμό με άφθονο λαϊκισμό. Έχει αξία να σημειωθεί δε ότι αυτοί που την κατακεραυνώνουν πιο πολύ είναι αυτοί που την στήριξαν την περίοδο της ξυλολιάδας, των ψεμάτων για ξυλόλιο και μπάζωμα για να κρυφτεί, με τους «πραγματογνώμονες» που στήριξαν αυτή την τερατολογία να έχουν κρυφτεί.
Όταν θα παρουσιάσει τις θέσεις της και δούμε τους συνεργάτες της πέραν της κ. Γκρατσίας, θα κριθεί διαφορετικά. Ας το δούμε αυτό το κόμμα και ας μην υποτιμάμε το μειοψηφικό πέρασμα στην κοινωνία ακόμα και υπερσυντηρητικών θέσεων (19% τάσσονταν υπέρ να ανοίξει ο διάλογος για τις αμβλώσεις σε περυσινή έρευνα της prorata), όπως και την ιδεολογική - πολιτική ώσμωση δυνάμεων από τη ριζοσπαστική αριστερά έως την ακροδεξιά από την εποχή των πλατειών των αγανακτισμένων.
Με αυτά τα δεδομένα εισήλθαμε στο 2026 και ας μην ξεχνάμε και τους «ανησυχούντες» τέως, όπως και τις ακατανόητες θεωρίες περί μη διακυβερνησιμότητας της χώρας ταυτόχρονα με τη συστηματική προσπάθεια να σαμποταριστεί κάθε μεταρρύθμιση που θα επιχειρήσει η κυβέρνηση και της διαδικασίας της Συνταγματικής Αναθεώρησης.
Τα γεγονότα θα προχωρήσουν, όλες θα πιεστούν λιγότερο ή περισσότερο, οι συσχετισμοί θα διαμορφωθούν με την πιθανή εξαέρωση 4-5 κομμάτων που μετριούνται λίγο πάνω, λίγο κάτω και στο τέλος φθάνοντας στις εκλογές εύκολα ή δύσκολα, η χώρα θα κυβερνηθεί. Οι πολίτες θα ψηφίσουν με γνώμονα το σχέδιο, την προοπτική και την αίσθηση ελπίδας για το μέλλον, τη σταθερότητα και την ανάγκη αίσθησης δικαιοσύνης σε όλα επίπεδα.
Υπάρχει βέβαια και η περίπτωση η διαμαρτυρία να ωθήσει δυνάμεις να ψηφίσουν τυφλά, αλλά αυτό θα ήταν καταστροφικό για τη χώρα. Ας παρακολουθήσουμε τις εξελίξεις το επόμενο διάστημα. Θα μας δίνουν απάντηση σε τρία κρίσιμα ερωτήματα: Θα καταφέρει η ΝΔ να ανέβει ώστε να διεκδικήσει αυτοδυναμία; Ποια κόμματα θα καταλάβουν τις θέσεις δύο έως τέσσερα, γιατί αυτό θα είναι εντελώς ανοικτό; Ποια κόμματα από τα υπάρχοντα θα επιβιώσουν;
* Ο Ζαχαρίας Ζούπης είναι Διευθυντής Ερευνών της OPINION POLL - Πολιτικός Αναλυτής.
