Η Θέουτα ξυπνά τους εφιάλτες του 2015 - Γιατί η Ευρώπη παραμένει απροετοίμαστηΗ Ευρώπη βρίσκεται για ακόμη μία φορά αντιμέτωπη με μια έντονη και διχαστική συζήτηση γύρω από τη μετανάστευση. Την Τρίτη, 4 Αυγούστου, οι υπουργοί Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντήθηκαν σε έκτακτη συνεδρίαση για το ζήτημα των συνόρων. Είχαν προηγηθεί ημέρες αλληλοκατηγοριών, αντιπαραθέσεων και εσωτερικών συγκρούσεων μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, μετά το περιστατικό κατά το οποίο περίπου 70.000 άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο στη μικρή ισπανική πόλη της Θέουτα, στη βόρεια αφρικανική ακτή. Πολλοί κολύμπησαν αρκετά χιλιόμετρα στη Μεσόγειο προκειμένου να παρακάμψουν τον ισχυρά οχυρωμένο συνοριακό φράχτη, με αποτέλεσμα 88 άνθρωποι να πνιγούν μέσα σε μόλις 48 ώρες. Παρότι η ισπανική αστυνομία, με τη συνδρομή των μαροκινών αρχών, συνόδευσε τους περισσότερους από όσους πέρασαν τα σύνορα πίσω στο Μαρόκο, η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά έσπευσε να αξιοποιήσει το επεισόδιο ως επιχείρημα για την περαιτέρω ενίσχυση της αντιμεταναστευτικής πολιτικής της. Δεν είναι η πρώτη φορά που χιλιάδες μετανάστες περνούν στη Θέουτα. Ωστόσο, το συγκεκριμένο περιστατικό πυροδότησε μια νέα διπλωματική κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ξυπνώντας μνήμες από τη μεταναστευτική «κρίση» του 2015, όταν το ζήτημα απειλούσε και πάλι να αποσταθεροποιήσει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Όπως και τότε, έτσι και σήμερα, η τελευταία κρίση δεν είναι απλώς αποτέλεσμα παραπληροφόρησης ή της μαζικής προσπάθειας ανθρώπων να αναζητήσουν ασφάλεια στην Ευρώπη. Αντανακλά επίσης τις βαθιές διαφωνίες και την έλλειψη συντονισμένης δράσης στις Βρυξέλλες. Τι εξηγεί τη νέα μαζική άφιξη μεταναστώνΟι Μαροκινοί, ιδιαίτερα εκείνοι που ζουν στο βόρειο τμήμα της χώρας, αισθάνονται εδώ και χρόνια έντονη δυσαρέσκεια λόγω της τεράστιας οικονομικής απόστασης που χωρίζει τις κοινότητές τους από τους ισπανικούς θύλακες, οι οποίοι βρίσκονται μόλις λίγα χιλιόμετρα μακριά. Πολλοί αναφέρουν την έλλειψη θέσεων εργασίας και εκπαιδευτικών ευκαιριών ως βασικούς λόγους για τους οποίους επιθυμούν να μεταναστεύσουν. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Μαρόκου ανερχόταν το 2024 σε μόλις 4.153 δολάρια, έναντι 26.774 δολαρίων στη Θέουτα. Αυτή η ανισότητα έχει οδηγήσει ορισμένες Μαροκινές, γνωστές ως «γυναίκες-μουλάρια», να μεταφέρουν στην πλάτη τους εμπορεύματα προς πώληση στη Θέουτα, υπό επικίνδυνες και σε ορισμένες περιπτώσεις θανατηφόρες συνθήκες. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, αρκετές χιλιάδες μετανάστες περνούν κάθε χρόνο χωρίς έγγραφα στους ισπανικούς θύλακες της Θέουτα και της Μελίγια. Από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 2026, 2.582 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα, ενώ περίπου 1.000 υπέβαλαν αίτηση ασύλου. Οι παρατηρητές έχουν διατυπώσει διάφορες θεωρίες για το τι προκάλεσε την τόσο απότομη εκτίναξη του αριθμού αυτού την περασμένη εβδομάδα. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ κατηγόρησε κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων ότι διέδωσαν μέσω Διαδικτύου φήμες σχετικά με πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία η Ισπανία δεν μπορούσε να επαναπροωθεί ανθρώπους εφόσον έφθαναν από τη θάλασσα. Όταν δημοσιογράφοι μίλησαν με μετανάστες, πολλοί ανέφεραν ότι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τους δημιούργησαν την ελπίδα ότι θα μπορούσαν να κολυμπήσουν μέχρι τη Θέουτα και στη συνέχεια να μετακινηθούν στην Ευρώπη αναζητώντας εργασία και μια καλύτερη ζωή. Η απόφαση του ισπανικού δικαστηρίου επιχειρούσε να απαντήσει σε ένα δύσκολο νομικό ερώτημα: πώς και πότε μπορούν οι μετανάστες να υποβάλουν αίτηση ασύλου όταν φθάνουν στα σύνορα της Ισπανίας; Πρόκειται για συζήτηση που θυμίζει εκείνη που απασχόλησε το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ τον Ιούνιο, όταν υποστήριξε την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ για επαναπροωθήσεις στα νότια σύνορα, με το σκεπτικό ότι οι μετανάστες δεν μπορούσαν να ζητήσουν άσυλο επειδή τυπικά δεν είχαν περάσει σε αμερικανικό έδαφος. Φυσικά, δεν βρίσκονταν στις ΗΠΑ ακριβώς επειδή οι συνοριοφύλακες τούς είχαν απωθήσει. Η ισπανική απόφαση είχε στενότερο πεδίο εφαρμογής. Έκρινε ότι οι μετανάστες δεν μπορούν να επαναπροωθηθούν εφόσον φθάνουν από τη θάλασσα, επειδή δεν υπήρχαν φυσικά στοιχεία που να οριοθετούν τα θαλάσσια σύνορα. Εάν η κυβέρνηση εγκαθιστούσε ένα πλωτό τείχος που θα επέκτεινε τον συνοριακό φράχτη της Θέουτα μέσα στη θάλασσα —κάτι που πλέον έχει κάνει— τότε οι επαναπροωθήσεις θα ήταν νόμιμες. Παρά ταύτα, η ισπανική αστυνομία έχει συνοδεύσει σχεδόν όλους τους μετανάστες πίσω στο Μαρόκο. Μόνο ορισμένα άτομα άλλων εθνικοτήτων μπόρεσαν να ζητήσουν άσυλο, ενώ επιτράπηκε επίσης σε ορισμένους ασυνόδευτους Μαροκινούς ανηλίκους να παραμείνουν. Τα συμφέροντα του ΜαρόκουΗ Θέουτα, όπως και η Μελίγια, βρίσκεται υπό ισπανικό έλεγχο εδώ και τέσσερις αιώνες, αν και το Μαρόκο θεωρεί τους δύο θύλακες κατεχόμενο μαροκινό έδαφος. Από τη δεκαετία του 1990 και με αυξανόμενη ένταση κατά τη δεκαετία του 2000, η Ισπανία έλαβε μέτρα για την ενίσχυση των συνοριακών οχυρώσεων μεταξύ των θυλάκων και του Μαρόκου, κυρίως λόγω του φόβου ότι μετανάστες από την υποσαχάρια Αφρική θα περνούσαν στη Μελίγια ή τη Θέουτα καθ' οδόν προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Το Μαρόκο έχει σε μεγάλο βαθμό συνεργαστεί με την ΕΕ για τον περιορισμό της μετανάστευσης, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα σημαντική οικονομική βοήθεια και διπλωματικά οφέλη. Η σχέση αυτή, ωστόσο, διαταράχθηκε προσωρινά το 2021 εξαιτίας της διαμάχης γύρω από τη Δυτική Σαχάρα, την οποία ελέγχει το Μαρόκο. Ως αντίποινα για την απόφαση της Ισπανίας εκείνη τη χρονιά να επιτρέψει την παροχή ιατρικής περίθαλψης στον ηγέτη του Μετώπου Πολισάριο της Δυτικής Σαχάρας, μιας απαγορευμένης οργάνωσης υπέρ της ανεξαρτησίας, οι Μαροκινοί συνοριοφύλακες επέτρεψαν σε περίπου 12.000 ανθρώπους να περάσουν στη Θέουτα μέσα σε δύο ημέρες. Η κρίση ξεπεράστηκε μόνο όταν ο Σάντσεθ έκανε ανοίγματα προς το Μαρόκο, αναγνωρίζοντας την κυριαρχία του επί της περιοχής. Και αυτή τη φορά θεωρείται εξίσου απίθανο δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι να κατάφεραν να περάσουν τα σύνορα χωρίς τουλάχιστον την ανοχή των Μαροκινών συνοριοφυλάκων. Αυτό οδήγησε ορισμένους παρατηρητές να υποθέσουν ότι το επεισόδιο αποτέλεσε για ακόμη μία φορά αντίποινο του Μαρόκου για τη στάση της Ισπανίας στο θέμα της Δυτικής Σαχάρας. Λίγες ημέρες πριν από τα γεγονότα στη Θέουτα, ο Ισπανός πρωθυπουργός είχε επισκεφθεί την Αλγερία, τον κυριότερο πολιτικό και οικονομικό υποστηρικτή του Μετώπου Πολισάριο. Η Ευρώπη εξακολουθεί να ζει στη σκιά του 2015Τα γεγονότα του Ιουλίου καταδεικνύουν επίσης με σαφήνεια ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να λειτουργεί υπό τη βαριά σκιά της μεταναστευτικής κρίσης του 2015, όταν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έφθασαν στην Ελλάδα και την Ιταλία, μέσω Τουρκίας και Βόρειας Αφρικής αντίστοιχα. Ορισμένες χώρες ανέστειλαν τότε τη λειτουργία της Ζώνης Σένγκεν, η οποία επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία ανθρώπων και αγαθών μεταξύ 29 ευρωπαϊκών χωρών, επαναφέροντας συνοριακούς ελέγχους. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε ένα υποχρεωτικό σύστημα ποσοστώσεων προκειμένου να κατανεμηθεί δικαιότερα το βάρος των προσφύγων μεταξύ των κρατών-μελών. Το σύστημα, ωστόσο, κατέρρευσε μέσα σε έντονες αντιπαραθέσεις και αλληλοκατηγορίες, όταν η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Τσεχία αρνήθηκαν να συμμετάσχουν. Για χρόνια, η νομοθετική μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ παρέμενε εγκλωβισμένη στις Βρυξέλλες, αφήνοντας στην Ένωση ουσιαστικά ένα βασικό εργαλείο πολιτικής: τη χρηματοδότηση της διαχείρισης της μετανάστευσης. Η ΕΕ διοχέτευσε σχεδόν 6 δισ. δολάρια σε ξένη βοήθεια προς χώρες όπως το Μαρόκο, με στόχο την αντιμετώπιση των αποκαλούμενων «βαθύτερων αιτίων της μετανάστευσης». Ωστόσο, η βοήθεια δεν σταμάτησε τις μεταναστευτικές ροές. Αντίθετα, όπως υποστηρίζουμε στο νέο μας βιβλίο Aiding Autocrats, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη μετανάστευση έχει ενισχύσει αυταρχικούς ηγέτες και ενέχει τον κίνδυνο να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη καταστολή. Αν και το Μαρόκο αντιμετωπίζεται συχνά τόσο από την Ευρώπη όσο και από τις ΗΠΑ ως σταθερός και αξιόπιστος εταίρος στη Βόρεια Αφρική, οι Μαροκινοί βρίσκονται αντιμέτωποι με μια συχνά καταπιεστική και αδιάφορη κυβέρνηση, η οποία έχει αποτύχει να αντιμετωπίσει τις οικονομικές ανησυχίες των πολιτών της. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, η κυβέρνηση κατέστειλε βίαια λαϊκές κινητοποιήσεις που είχαν στο επίκεντρό τους οικονομικά και πολιτικά αιτήματα, όπως την αντιμετώπιση της ανεργίας και τον περιορισμό της διαφθοράς. Οι διαδηλώσεις αυτές ήταν ιδιαίτερα έντονες στον βορρά της χώρας, κοντά στη Θέουτα. Το 2024, έπειτα από χρόνια διαπραγματεύσεων, η ΕΕ συμφώνησε τελικά σε ένα πολύ αυστηρότερο κοινό μεταναστευτικό σχέδιο, εδραιώνοντας τη στροφή του ευρωπαϊκού μπλοκ προς τα δεξιά. Το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο δίνει έμφαση στις ταχύτερες απελάσεις και σε λιγότερες δυνατότητες προσφυγής για τους αιτούντες άσυλο, τέθηκε σε εφαρμογή τον περασμένο Ιούνιο. Οι επιπτώσεις σε ολόκληρη την ΕυρώπηΗ πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, ίσως η σημαντικότερη εκπρόσωπος της περιοριστικής δεξιάς μεταναστευτικής πολιτικής στην ΕΕ, αξιοποίησε άμεσα τα γεγονότα της Θέουτα. Υποστήριξε ότι η «ανεξέλεγκτη παράνομη μετανάστευση αποτελεί πραγματική απειλή για την ασφάλεια των συνόρων της Ευρώπης». Η Ιταλία, μαζί με τη Φινλανδία, την Αυστρία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Τσεχία, ζήτησαν την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Ζώνη Σένγκεν. Η Μελόνι επανέφερε επίσης συνοριακούς ελέγχους με την Ισπανία, παρότι η Θέουτα δεν αποτελεί μέρος της ζώνης ελεύθερης κυκλοφορίας και η Ισπανία με την Ιταλία δεν μοιράζονται χερσαία σύνορα. Η έκτακτη Σύνοδος της 4ης Αυγούστου αναπαρήγαγε σε μεγάλο βαθμό το μοτίβο της πολιτικής κρίσης του 2015, μετά την οποία η ΕΕ πραγματοποίησε περισσότερες από 20 συνόδους για το μεταναστευτικό, προσπαθώντας να οδηγήσει τα κράτη-μέλη σε συντονισμένες ενέργειες. Πριν από την τελευταία σύνοδο, Ευρωπαίοι ηγέτες υποστήριξαν ότι το σχέδιο της Ισπανίας να χορηγήσει άδειες διαμονής και εργασίας σε 500.000 μετανάστες χωρίς νόμιμα έγγραφα είχε λειτουργήσει ως κίνητρο για την αιφνίδια αύξηση των αφίξεων της περασμένης εβδομάδας. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα ερχόταν σε αντίθεση με τα ιστορικά δεδομένα. Τόσο η Ιταλία όσο και η Ελλάδα είχαν πραγματοποιήσει μεγάλης κλίμακας προγράμματα νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς έγγραφα κατά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 και οι ερευνητές δεν εντόπισαν στοιχεία ότι αυτές οι διαδικασίες νομιμοποίησης προκάλεσαν περαιτέρω παράτυπη μετανάστευση. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν είχε επίσης εφαρμόσει πρόγραμμα αμνηστίας το 1986, το οποίο νομιμοποίησε σχεδόν 3 εκατομμύρια ανθρώπους και ακολούθησε μείωση του αριθμού των μεταναστών χωρίς έγγραφα για δεκαετίες. Μετά τη Σύνοδο της ΕΕ, τα κράτη-μέλη φάνηκε να έχουν σε έναν βαθμό κατευναστεί, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύθηκε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη χρηματοδότηση για την ασφάλεια των συνόρων, τη συνεργασία με τις αφρικανικές κυβερνήσεις και την αύξηση των απελάσεων. Ρεαλιστικά, όμως, όσο η Ευρώπη εξακολουθεί να χρησιμοποιεί την οικονομική βοήθεια κυρίως για την ενίσχυση της ασφάλειας των συνόρων, χωρίς να αντιμετωπίζει βαθύτερα προβλήματα όπως οι οικονομικές ανισότητες και η κακή διακυβέρνηση στις γειτονικές χώρες, είναι πιθανότερο να δούμε περισσότερα και όχι λιγότερα περιστατικά αιφνίδιας, χαοτικής και μεγάλης κλίμακας μετανάστευσης. * Η Kelsey Norman είναι Ερευνήτρια για τη Μέση Ανατολή στο Baker Institute for Public Policy του Rice University. Ο Nicholas R. Micinski είναι Επίκουρος καθηγητής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Πολιτισμικών Σχέσεων στο School of International Service του American University. Το άρθρο τους αναδημοσιεύεται αυτούσιο στο Liberal, μέσω άδειας Creative Commons, από τον ιστότοπο TheConversation.com. Κώστας στάλθηκε από το iPhone μου
-- Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας μπορείτε να το στείλετε την διεύθυνση: [email protected] Για το αρχείο της λίστας μπορείτε να επισκεφθείτε τον σύνδεσμο: https://www.mail-archive.com/[email protected]/maillist.html --- Λάβατε αυτό το μήνυμα επειδή έχετε εγγραφεί στην ομάδα "orasi" των Ομάδων Google. Για να απεγγραφείτε απ' αυτή την ομάδα και να σταματήσετε να λαμβάνετε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου απ' αυτή, στείλτε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση [email protected]. Για να δείτε αυτή τη συζήτηση, επισκεφτείτε το https://groups.google.com/d/msgid/orasi/3C846EA5-28CD-4830-9F49-03C6725B7876%40icloud.com. |
[orasi] Η Θέουτα ξυπνά τους εφιάλτες του 2015 - Γιατί η Ευρώπη παραμένει απροετοίμαστη | Liberal.gr
'Konstantinos Theodoropoulos' via orasi Sat, 08 Aug 2026 22:35:30 -0700
Title: Η Θέουτα ξυπνά τους εφιάλτες του 2015 - Γιατί η Ευρώπη παραμένει απροετοίμαστη
