[orasi] Μετά τη Θέουτα, η Ευρώπη βυθίζεται ξανά στο μεταναστευτικό χάος που η ίδια δημιούργησε | Liberal.gr

['Konstantinos Theodoropoulos' via orasi]

Title: Μετά τη Θέουτα, η Ευρώπη βυθίζεται ξανά στο μεταναστευτικό χάος που η ίδια δημιούργησε

https://www.liberal.gr/think-tanks/meta-ti-theoyta-i-eyropi-bythizetai-xana-sto-metanasteytiko-haos-poy-i-idia-dimioyrgise Μετά τη Θέουτα, η Ευρώπη βυθίζεται ξανά στο μεταναστευτικό χάος που η ίδια δημιούργησε Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά σε μια αμφιλεγόμενη συζήτηση για τη μετανάστευση. Στις 4 Αυγούστου 2026, οι Ευρωπαίοι υπουργοί Εσωτερικών συναντήθηκαν για μια πανευρωπαϊκή συνάντηση κρίσης σχετικά με τα σύνορα. Αυτό ακολούθησε ημέρες κατηγοριών, αντεγκλήσεων και εσωτερικών διαμαχών μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ σχετικά με ένα περιστατικό, κατά το οποίο περίπου 70.000 άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο στον μικρό ισπανικό θύλακα της Θέουτα, στις ακτές της Βόρειας Αφρικής. Πολλοί κολύμπησαν αρκετά μίλια στη Μεσόγειο για να αποφύγουν τον βαριά οχυρωμένο συνοριακό φράχτη, αφήνοντας 88 ανθρώπους να πνιγούν σε μόλις 48 ώρες. Ενώ η ισπανική αστυνομία συνόδευσε τα περισσότερα άτομα πίσω στο Μαρόκο, με τη βοήθεια των μαροκινών αρχών, η ευρωπαϊκή ακροδεξιά γρήγορα χρησιμοποίησε το επεισόδιο ως τροφή για να τροφοδοτήσει περαιτέρω τις αντιμεταναστευτικές πολιτικές της. Ενώ αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που χιλιάδες μετανάστες έχουν περάσει στη Θέουτα, η στιγμή αυτή πυροδότησε μια νέα διπλωματική κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θυμίζοντας την «κρίση» του 2015, όταν η μετανάστευση απείλησε επίσης να αποσταθεροποιήσει το μπλοκ. Όπως και στην προηγούμενη περίπτωση, το τελευταίο επεισόδιο δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα παραπληροφόρησης ή τεράστιου αριθμού ανθρώπων που αναζητούσαν ασφάλεια στην Ευρώπη, αλλά αντανάκλαση διαφωνιών και έλλειψης συντονισμένης δράσης στις Βρυξέλλες. Τι εξηγεί την ξαφνική αύξηση της μετανάστευσης την περασμένη εβδομάδα Οι Μαροκινοί, ειδικά στο βορρά, αισθάνονται εδώ και καιρό δυσαρέσκεια για την ανισότητα μεταξύ των τοπικών κοινοτήτων τους και των ισπανικών θυλάκων, που απέχουν μόλις λίγα μίλια μεταξύ τους. Πολλοί αναφέρουν την έλλειψη θέσεων εργασίας ή εκπαιδευτικών ευκαιριών ως λόγους μετανάστευσης. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στο Μαρόκο ήταν μόνο 4.153 δολάρια ΗΠΑ το 2024, σε σύγκριση με 26.774 δολάρια στη Θέουτα. Αυτή η ανισότητα έχει οδηγήσει ορισμένες Μαροκινές «γυναίκες-μουλάρια» να μεταφέρουν αγαθά στις πλάτες τους προς πώληση στη Θέουτα, υπό επικίνδυνες, ακόμη και θανατηφόρες συνθήκες. Υπό κανονικές συνθήκες, αρκετές χιλιάδες μετανάστες περνούν χωρίς έγγραφα στους ισπανικούς θύλακες της Θέουτα και της Μελίγια κάθε χρόνο. Από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 2026, 2.582 άτομα πέρασαν στη Θέουτα και περίπου 1.000 άτομα ζήτησαν άσυλο. Οι παρατηρητές έχουν προτείνει διάφορες θεωρίες σχετικά με το γιατί ο αριθμός αυτός αυξήθηκε τόσο πολύ την περασμένη εβδομάδα. Ο Πέδρο Σάντσες, ο Ισπανός πρωθυπουργός, κατηγόρησε τις ομάδες εμπορίας ανθρώπων που διέδιδαν φήμες στο διαδίκτυο σχετικά με μια πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ότι η Ισπανία δεν μπορούσε να επιστρέψει ανθρώπους εάν έφταναν δια θαλάσσης. Όταν δημοσιογράφοι πήραν συνεντεύξεις από μετανάστες, πολλοί είπαν ότι οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιούργησαν ελπίδα ότι θα μπορούσαν να κολυμπήσουν στη Θέουτα και τελικά να ταξιδέψουν στην Ευρώπη για εργασία και μια καλύτερη ζωή. Η απόφαση του ισπανικού δικαστηρίου αντιμετώπιζε ένα δύσκολο νομικό ερώτημα: Πώς και πότε μπορούν οι μετανάστες να υποβάλουν αίτηση ασύλου όταν φτάνουν στα σύνορα της Ισπανίας; Αυτό απηχεί τις συζητήσεις που πραγματεύτηκε το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ τον Ιούνιο, όταν υποστήριξε τις απωθήσεις της κυβέρνησης Τραμπ στα νότια σύνορα των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι οι μετανάστες δεν μπορούσαν να υποβάλουν αίτηση ασύλου επειδή τεχνικά δεν είχαν περάσει σε έδαφος των ΗΠΑ. Φυσικά, δεν βρίσκονταν στις ΗΠΑ επειδή οι συνοριοφύλακες τους είχαν απωθήσει. Η ισπανική απόφαση ήταν πιο περιοριστική: Συμφώνησε ότι οι μετανάστες δεν μπορούν να απωθηθούν εάν φτάσουν δια θαλάσσης, επειδή δεν υπάρχουν φυσικά στοιχεία στα θαλάσσια σύνορα. Εάν η κυβέρνηση εγκαταστήσει ένα πλωτό τείχος που θα επεκτείνει τον συνοριακό φράχτη της Θέουτα στη θάλασσα, κάτι που έχει κάνει τώρα, τότε οι απωθήσεις θα είναι νόμιμες. Παρ' όλα αυτά, η ισπανική αστυνομία έχει συνοδεύσει σχεδόν όλους τους μετανάστες πίσω στο Μαρόκο, ενώ μόνο σε ορισμένα άτομα από μη μαροκινές εθνικότητες έχει επιτραπεί να υποβάλουν αίτηση ασύλου και σε ορισμένους ασυνόδευτους Μαροκινούς ανηλίκους έχει επιτραπεί να παραμείνουν. Τα συμφέροντα του Μαρόκου AP Photo/Marius Burgelman Η Θέουτα, μαζί με τη Μελίγια, βρίσκονται υπό ισπανικό έλεγχο εδώ και τέσσερις αιώνες, αν και το Μαρόκο θεωρεί τους θύλακες κατεχόμενο μαροκινό έδαφος. Ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1990 και όλο και περισσότερο καθ' όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000, η Ισπανία έλαβε μέτρα για την ενίσχυση των συνοριακών οχυρώσεων μεταξύ των θυλάκων και του Μαρόκου, κυρίως από φόβο ότι μετανάστες από την υποσαχάρια Αφρική θα διέσχιζαν τη Μελίγια ή τη Θέουτα καθ' οδόν προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Το Μαρόκο έχει συνεργαστεί σε μεγάλο βαθμό με την ΕΕ για να εμποδίσει τη μετανάστευση, με αντάλλαγμα μεγάλα οικονομικά κίνητρα και διπλωματικά οφέλη, αν και η σχέση αυτή διαταράχθηκε για λίγο το 2021 λόγω ζητημάτων που σχετίζονται με την κατεχόμενη από το Μαρόκο περιοχή της Δυτικής Σαχάρας. Σε αντίποινα για την απόφαση της Ισπανίας εκείνο το έτος να επιτρέψει την ιατρική περίθαλψη του ηγέτη του Μετώπου Πολισάριο της Δυτικής Σαχάρας, μιας απαγορευμένης ομάδας υπέρ της ανεξαρτησίας, οι Μαροκινοί συνοριοφύλακες επέτρεψαν σε περίπου 12.000 άτομα να περάσουν στη Θέουτα σε διάστημα δύο ημερών. Η διαμάχη ξεπεράστηκε μόνο αφού ο Σάντσες έκανε ανοίγματα στο Μαρόκο, αναγνωρίζοντας την κυριαρχία του στην περιοχή. Αυτή τη φορά, είναι εξίσου απίθανο δεκάδες χιλιάδες άτομα να είχαν καταφέρει να διασχίσουν τη χώρα χωρίς τη συνενοχή των Μαροκινών συνοριοφυλάκων. Αυτό οδήγησε ορισμένους παρατηρητές να υποθέσουν ότι το επεισόδιο ήταν για άλλη μια φορά μαροκινά αντίποινα προς την ισπανική θέση στο ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας. Ο Ισπανός πρωθυπουργός επισκέφθηκε την Αλγερία, τον κύριο πολιτικό και οικονομικό υποστηρικτή του Μετώπου Πολισάριο, λίγες ημέρες πριν από το επεισόδιο της Θέουτα. Το παράδειγμα μετά το 2015 Τα γεγονότα του Ιουλίου καθιστούν επίσης σαφές ότι η ΕΕ λειτουργεί στη μακρά σκιά της μεταναστευτικής «κρίσης» του 2015, όταν περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι έφτασαν στην Ελλάδα και την Ιταλία από την Τουρκία και τη Βόρεια Αφρική, αντίστοιχα. Ορισμένες χώρες ανέστειλαν τη ζώνη Σένγκεν, η οποία επιτρέπει την εσωτερική ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και ανθρώπων σε 29 ευρωπαϊκές χώρες, και επανεκκίνησαν τους συνοριακούς ελέγχους. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε μια υποχρεωτική ποσόστωση για την πιο δίκαιη κατανομή του βάρους των προσφύγων σε όλα τα κράτη-μέλη, αλλά κατέρρευσε λόγω της οξύτητας και της επίρριψης κατηγοριών, όταν η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Τσεχική Δημοκρατία αρνήθηκαν να συμμετάσχουν. Για χρόνια, η νομοθεσία για τη μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ είχε κολλήσει στις Βρυξέλλες, αφήνοντας την ΕΕ με ένα κύριο εργαλείο πολιτικής: τη βοήθεια για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Η ΕΕ διέθεσε σχεδόν 6 δισεκατομμύρια δολάρια (πάνω από 5 δισεκατομμύρια ευρώ) σε ξένη βοήθεια σε χώρες όπως το Μαρόκο για την αντιμετώπιση των «βασικών αιτιών της μετανάστευσης», αλλά η βοήθεια δεν σταμάτησε τη μετανάστευση. Αντίθετα, όπως δείχνει το νέο μας βιβλίο «Βοήθεια προς τους Απολυταρχικούς», η μεταναστευτική βοήθεια της Ευρώπης έχει ενδυναμώσει τους αυταρχικούς ηγέτες και διατρέχει τον κίνδυνο μεγαλύτερης καταστολής. AP Photo/Petros Giannakouris Ενώ το Μαρόκο αντιμετωπίζεται συχνά ως ένας σταθερός και αξιόπιστος εταίρος της Βόρειας Αφρικής τόσο από την Ευρώπη όσο και από τις ΗΠΑ, οι Μαροκινοί αντιμετωπίζουν μια συχνά καταπιεστική και περιφρονητική κυβέρνηση, που δεν έχει καταφέρει να αντιμετωπίσει τις οικονομικές ανησυχίες των πολιτών της. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, η κυβέρνηση κατέστειλε βίαια τις λαϊκές διαμαρτυρίες που επικεντρώνονταν σε οικονομικά και πολιτικά αιτήματα, όπως η αντιμετώπιση της ανεργίας και η μείωση της διαφθοράς. Αυτές οι διαδηλώσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες στο βόρειο τμήμα της χώρας, κοντά στη Θέουτα. Το 2024, μετά από χρόνια προσπαθειών, η ΕΕ τελικά συμφώνησε σε ένα πολύ πιο αυστηρό σχέδιο μετανάστευσης σε ολόκληρη την ήπειρο, συμβάλλοντας στην εδραίωση της δεξιάς στροφής του μπλοκ. Το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο δίνει έμφαση σε ταχύτερες απελάσεις και λιγότερα δικαιώματα προσφυγής για τους αιτούντες άσυλο, τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2026. Αντίκτυπος σε όλη την Ευρώπη Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, ίσως η κορυφαία ακροδεξιά υπέρμαχος των περιορισμών στη μετανάστευση στην ΕΕ, έδωσε έμφαση στο επεισόδιο της Θέουτα. Ισχυρίστηκε ότι «η ανεξέλεγκτη παράνομη μετανάστευση αποτελεί πραγματική απειλή για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών συνόρων». Η Ιταλία, μαζί με τη Φινλανδία, την Αυστρία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Τσεχική Δημοκρατία, ζήτησαν την αναστολή της Ισπανίας από τη ζώνη Σένγκεν. Η Μελόνι επανέφερε επίσης τους συνοριακούς ελέγχους με την Ισπανία, παρόλο που η Θέουτα δεν αποτελεί μέρος της ζώνης ελεύθερης κυκλοφορίας και η Ισπανία και η Ιταλία δεν έχουν χερσαία σύνορα. Η έκτακτη σύνοδος κορυφής στις 4 Αυγούστου συνέχισε το μοτίβο της πολιτικής κρίσης του 2015, μετά την οποία η ΕΕ πραγματοποίησε περισσότερες από 20 συνόδους κορυφής για τη μετανάστευση, προσπαθώντας να εμπλέξει τα κράτη-μέλη σε συντονισμένες δράσεις. Πριν από την τελευταία σύνοδο κορυφής, οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποστήριξαν ότι το σχέδιο της Ισπανίας να παρέχει άδειες παραμονής και εργασίας σε 500.000 παράτυπους μετανάστες είχε δώσει κίνητρο για την ξαφνική αύξηση των αφίξεων της περασμένης εβδομάδας. Αυτό, ωστόσο, θα ανέτρεπε το ιστορικό προηγούμενο. Τόσο η Ιταλία όσο και η Ελλάδα είχαν μεγάλες εκστρατείες για την παροχή νόμιμου καθεστώτος σε παράνομους μετανάστες τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, και οι ερευνητές δεν βρήκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι λεγόμενες διαδικασίες νομιμοποίησης οδήγησαν σε περαιτέρω παράνομη μετανάστευση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν επέβλεψε επίσης ένα πρόγραμμα αμνηστίας που νομιμοποίησε σχεδόν 3 εκατομμύρια ανθρώπους το 1986 και μείωσε τον αριθμό των παράνομων μεταναστών για δεκαετίες μετά. Μετά τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ, τα κράτη-μέλη φάνηκαν να έχουν ηρεμήσει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποσχέθηκε να διπλασιάσει τη χρηματοδότηση για την ασφάλεια των συνόρων, τη συνεργασία με τις αφρικανικές κυβερνήσεις και την αύξηση των απελάσεων. Ρεαλιστικά, ωστόσο, όσο η Ευρώπη συνεχίζει να χρησιμοποιεί την οικονομική βοήθεια για την ενίσχυση της ασφάλειας των συνόρων χωρίς να αντιμετωπίζει υποκείμενα ζητήματα, όπως οι οικονομικές ανισότητες και η κακή διακυβέρνηση στις γειτονικές χώρες, πιθανότατα θα υπάρξουν περισσότερα περιστατικά ξαφνικής, χαοτικής, μεγάλης κλίμακας μετανάστευσης, όχι λιγότερα. Η Kelsey Norman είναι υπότροφος για θέματα Μέσης Ανατολής και διευθύντρια του Προγράμματος για τα Δικαιώματα των Γυναικών, τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τους Πρόσφυγες στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής Baker του Πανεπιστημίου Rice, ενώ ο Nicholas R. Micinski είναι επίκουρος καθηγητής στη Σχολή Διεθνών Υπηρεσιών του Αμερικανικού Πανεπιστημίου.  Το άρθρο της αναδημοσιεύεται αυτούσιο στο Liberal, μέσω άδειας Creative Commons, από τον ιστότοπο TheConversation.com. Κώστας στάλθηκε από το iPhone μου -- Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας μπορείτε να το στείλετε την διεύθυνση: orasi@googlegroups.com   Για το αρχείο της λίστας μπορείτε να επισκεφθείτε τον σύνδεσμο: https://www.mail-archive.com/orasi@googlegroups.com/maillist.html --- Λάβατε αυτό το μήνυμα επειδή έχετε εγγραφεί στην ομάδα "orasi" των Ομάδων Google. Για να απεγγραφείτε απ' αυτή την ομάδα και να σταματήσετε να λαμβάνετε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου απ' αυτή, στείλτε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση orasi+unsubscr...@googlegroups.com. Για να δείτε αυτή τη συζήτηση, επισκεφτείτε το https://groups.google.com/d/msgid/orasi/A047E0FB-6C97-4A35-9E73-36F8DF85C08A%40icloud.com.