Η βάση της ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης Του Φώτη Περλικού
Το θεμέλιο πρόβλημα της ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης είναι η κρίση του μοντέλου του υπερεκτεταμένου κράτους πρόνοιας, που δημιουργήθηκε μεταπολεμικά, και σήμερα εκτοξεύει τα ελλείμματα, κάνει αδύνατη την αποπληρωμή των χρεών και μειώνει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών. Αυτές οι αδυναμίες μπορεί να είναι τώρα πιο εμφανείς στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, αλλά δεν αφορά μόνο αυτές. Ολόκληρη η Ευρωζώνη βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, αφού οι συνέπειες σε όλες τις οικονομίες είναι άμεσες, λόγω του κοινού νομίσματος, αλλά και διότι ακόμα και οι φαινομενικά πλεονασματικές χώρες έχουν τεράστια χρέη, και επομένως ελάχιστα μέσα αντίδρασης στην οξύτατη κρίση. Έτσι, η οικονομική λογική των περικοπών και των μεταρρυθμίσεων φαντάζει αδιαμφισβήτητη και η συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας προβάλει ως απαραίτητη προϋπόθεση για την επιβίωση της ΕΕ και ιδιαίτερα των υπερχρεωμένων χωρών της. Υπάρχει όμως μια σύγχυση σχετικά με το περιεχόμενο της έννοιας του κράτους πρόνοιας. Διάφορες πολιτικές δυνάμεις, στην προσπάθειά τους να ματαιώσουν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, προσπαθούν τεχνηέντως να βρουν άλλοθι ταυτίζοντας την έννοια του κράτους πρόνοιας με κυβερνητικές δράσεις που σχετίζονται με την προστασία των αναξιοπαθούντων, των θυμάτων έκτακτων περιστάσεων και ζητήματα που αφορούν το σύνολο και τα οποία δεν μπορούν να χρεωθούν σε κάποιους ατομικά. Όμως τέτοιες κυβερνητικές δράσεις, καθώς και όποιες δεν έχουν υποχρεωτικό και μονοπωλιακό χαρακτήρα, δεν δημιουργούν ούτε πολιτικό ζήτημα αφού δεν παραβιάζουν την ελευθερία των πολιτών, ούτε το κόστος τους επηρεάζει την συνολική παραγωγικότητα όταν βρίσκεται σε αναλογία με τον πλούτο της κάθε χώρας και επομένως δεν είναι αυτές που δημιουργούν το μέγιστο οικονομικό πρόβλημα. Γι΄ αυτό το λόγο δεν μπορούν να είναι αντικείμενο της κριτικής που αφορά το κράτος πρόνοιας. Οι ευθύνες της ευρωπαϊκής πολιτικής τάξης για την παρούσα οικονομική κατάσταση είναι πολύ μεγάλες, ενώ και η κριτική που ασκείται σήμερα από το μεγαλύτερο μέρος της κατά του κράτους πρόνοιας συσκοτίζει το χαρακτήρα του. Κι αυτό διότι τα τελευταία εξήντα χρόνια έχουν υιοθετηθεί στόχοι και επιβλήθηκε το κράτος πρόνοιας από όλες σχεδόν τις κυβερνήσεις, με εξαίρεση της Θάτσερ, στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Στόχοι που οδήγησαν στη μεγέθυνση του κράτους και στην ανάληψη εκ μέρους του μονοπωλιακών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και στην παρέμβασή του κυρίως στο χρηματοπιστωτικό τομέα για δήθεν εξυπηρέτηση των αδυνάμων. Η πολιτική της αναδιανεμητικής φορολογίας, που επιβάλλεται σε βάρος των πιο παραγωγικών πολιτών, η υποχρεωτική δημόσια δωρεάν υγεία και παιδεία καθώς και το υποχρεωτικό μοντέλο κοινωνικής ασφάλισης, που δεν επιτρέπει την ανάπτυξη άλλων εναλλακτικών τρόπων ασφάλισης κατά κινδύνων υγείας και γήρατος, η πολιτική «πλήρους απασχόλησης» και η θεσμική κάλυψη των παρανομούντων συνδικάτων που εκβιάζουν εργαζόμενους, εργοδότες και κράτος για υπερβολικές αυξήσεις μισθών και συντάξεων κάποιων προνομιούχων συντεχνιών καθώς και η πληθωριστική νομισματική πολιτική και ο υπερδανεισμός για την υποστήριξή τους, απετέλεσαν για μεγάλο χρονικό διάστημα τους πυλώνες αυτού του κράτους πρόνοιας. Αυτές οι πολιτικές αφενός επιβλήθηκαν με ανελεύθερα μέσα, καταπατώντας τα δικαιώματα των πολιτών για ελεύθερη επιλογή σε όλα αυτά τα ζητήματα, και αφετέρου, λόγω ακριβώς αυτού του κεντρικού σχεδιασμού και της υποχρεωτικότητας εφαρμογής του, οδήγησαν σε οικονομικό αδιέξοδο και υπερχρέωση. Και τελικά ελάχιστοι πόροι από όσους αποσπάστηκαν από τους παραγωγικούς πολίτες κατέληξαν στους υποτιθέμενους αναξιοπαθούντες δικαιούχους τους, αφού το μεγαλύτερο κομμάτι κατέληξε στην τροφοδότηση μιας γιγάντιας γραφειοκρατίας (και στην Ελλάδα στην εξυπηρέτηση των κομματικών στρατών των δύο κομμάτων εξουσίας). Είναι προφανές ότι η πολιτική διάσταση του ζητήματος είναι άμεσα συνυφασμένη με την οικονομική αποτυχία του κράτους πρόνοιας και συνεπώς η αντιμετώπιση της σημερινής κρίσης δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Δηλαδή η λογική των περικοπών και της μείωσης του κράτους πρόνοιας από μόνη της δεν θα λύσει το πρόβλημα μακροπρόθεσμα, αν δεν παρθούν και πολιτικές αποφάσεις για την άρση όλων των ανελεύθερων μέτρων, που έχουν επιβληθεί στο όνομα της «κοινωνικής δικαιοσύνης», είτε αυτά αφορούν την προοδευτική φορολόγηση, είτε την υποχρεωτικότητα στα ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, παιδείας, υγείας κλπ, είτε σχετίζονται με τα απαράδεκτα προνόμια των συνδικάτων που δρουν σε βάρος της οικονομικής ανάπτυξης και των συμφερόντων των εργαζομένων. Αν το ζητούμενο λοιπόν είναι η οικονομική ανάπτυξη και η ευημερία, τότε πρέπει να απαλλαγεί η κοινωνία από εκείνα τα βαρίδια που δρουν αντιοικονομικά και έχουν τις ρίζες τους σ' αυτόν τον κρατικό πατερναλιστικό παρεμβατισμό που πνίγει κάθε ιδιωτική δημιουργική προσπάθεια. Κι αυτή η αντιμετώπιση δεν μπορεί να είναι συγκυριακή, που προκαλείται από την οικονομική κρίση, αλλά πρέπει να γίνει συνείδηση ότι το κράτος πρόνοιας είναι απευκταίο σε κάθε περίπτωση και ιδιαίτερα σε καιρούς ανάπτυξης, επειδή υπονομεύει και την ελευθερία και την οικονομία μακροπρόθεσμα. Η σημερινή ευρωπαϊκή κρίση δεν είναι ούτε απλά νομισματική, ούτε απλά κρίση χρέους. Είναι πάνω απ΄ όλα κρίση μοντέλου ανάπτυξης, που συσσωρεύει χρέη και υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα. Και αν αυτό δεν αλλάξει ριζικά και πανευρωπαϊκά, δεν πρόκειται να ξεπεραστεί η κρίση. * Ο κ. Φώτη Περλικός είναι ιατρός και μέλος της Γραμματείας Πολιτικής Έρευνας και Νέων Ιδεών της Δημοκρατικής Συμμαχίας. απο το καπιταλ ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected] παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ ______________
