Πάσχα στα Ανώγια της Κρήτης, το χωριό του Νίκου Ξυλούρη!
Από το βιβλίο μου με τίτλο
Νίκος Ξυλούρης με τη χορδή της λύρας,
Διασκευή του ομόνυμου βιβλίου του Χρήστου Ν. Χαραλάμπους
Των εκδώσεων Εξάντας
Η εβδομάδα θα διαβεί βασάνων του νυμφίου,
Ώσπου θα ‘ρθει η Παρασκευή μέρα του επιταφίου.
Όλες οι Νες μαζώχτηκαν την ώρα αυτή να ζήσουν,
Μιας και υποχρεώθηκαν τον τάφο να στολίσουν.
Απ’ των σπιτιών τους τις αυλές τα άνθη θα στοιβάξουν
Κι όλες μαζί οι κοπελιές θα πάνε να τον φτιάξουν.
Καμπάνα για την εκκλησιά είχε χτυπήσει απ’ ώρας,
Τα σπίτια μα και τα στενά έχουν αδειάσει κιόλας.
Σουρούπωνε κι ούτε ψυχή δεν περπατά στις στράτες,
Στον καφενέ αδειασεροί δεν πήγανε πελάτες.
Περίλυποι οι Ανωγιανοί παν να μοιριολογήσουν,
σιωπηλοί οι χωριανοί τη θλίψη τους να δείξουν
Την πίστη τους για το Χριστό και για τη σταύρωση του,
Για το φρικτό του θάνατο και την ανάσταση του.
Τα εγκώμια όλοι μαζί μες’ στο ναό θα ψάλουν,
Σαν ένα σώμα οι πιστοί με τις φωνές να πάλλουν,
Ο τόσο κατανυκτικός της ψαλμωδίας τρόπος,
Έμοιαζε σαν αγγελικός παραδεισένιος τόπος.
Η ζωή εν *τάφω* κατετέθης Χριστέ, και αγγέλων στρατιαί εξεπλήττοντο,
συγκατάβασιν δοξάζουσαι την σήν.
(ΑΠΟ ΤΟ ΟΜΟΝΗΜΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ Ν. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ.)
Μα μια φωνή ξεχώριζε μέσα απ’ το ανθρωπομάνι,
Λες και τις άλλες όριζε κι αυτή κουμάντο κάνει.
Γλυκιά γεμάτη συμπαγής μετάλλου μα και ήχου,
Παθιάρα κι ομοιογενής αυτή του Ψαρό-Νίκου.
/Άξιον εστί/μεγαλύνειν σε τον ζωοδότην, τον εν τω σταυρώ τας χείρας
εκτείναντα
και συντρίψαντα το κράτος του εχθρού.
(ΑΠΌ ΤΟ ΟΜΟΝΗΜΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ Ν. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ.)
Η εκκλησία του μικρού χωριού του Ηρακλείου,
Μοιάζει με του πραγματικού μέρους του μαρτυρίου.
Κι οι κάτοικοι απ’ το χωριό αυτού εδώ του τόπου,
Λες κι είναι στον αληθινό τάφο του Θεανθρώπου.
Την άλλη μέρα το πρωί με το Χριστός ανέστη,
Χριστός ξεχνιέται και σταυροί τα βάσανα που υπέστη.
Η όρεξη τους άλλαξε κι είπαν να φαν να πιούνε,
Μιας κι η νηστεία τους τάραξε να’ αποζημιωθούνε.
Τα κρέατα και τα πιοτά τις τάβλες πλημυρίζουν,
Οι μυρωδιές απ’ τα ψητά το μέρος κατακλύζουν.
Καλή η νηστεία ιερή πλένει ψυχή και σώμα,
Όμως το κρέας το ψαχνί καλύτερο ακόμα.
Τάβλες σε όλο το χωριό στήθηκαν για τη μέρα
και του καθένα το ψητό έπνιγε τον αέρα.
Πλούσια και τα’ άλλα τα φαγιάπου μπήκαν στις πιατέλες,
Τα έβαζαν με’ απλοχεριά οι νεαρές κοπέλες.
Όλα γλέντια τρικούβερτα ετούτα προμηνούνε
Κι οι κάτοικοι αναμφίβολα ήξεραν να γλεντούνε.
Είδαμε ‘τούτο το χωριό Λαμπρή να ετοιμάζει,
Τώρα το Ξυλουραίικο ας δούμε πως γιορτάζει.
Ρίφι μικιό γαλατερό ο Γιώργης έχει σφάξει
Κι από βραδύς για ψήσιμο το έχει ετοιμάσει.
Ο Νίκος με τα’ άλλα παιδιά το Γιάννη τον Αντώνη,
έχουνε δύσκολη δουλειά καθώς Λαμπρή ζυγώνει.
Ανέλαβαν να ψήσουνε αφού θα υποδεχτούνε,
Το Σόι να γλεντήσουνε να φάνε και να πιούνε.
Αφού μισοχορτάσανε πολύ ευχαριστημένοι,
Όργανα κάποιοι πιάσανε για γλέντι διψασμένοι.
Ο Νίκος με τη λύρα του να παίζει ξεκινάει
Και με την Ουρανία του στο νου να τραγουδάει.
Έβγαζε έξω το σεβντά μα και τον έρωτα του,
Δίχως να γίνουν φανερά τα συναισθήματα του.
Ποτήρια αδειαζωγέμιζαν και φούντωνε το κέφι,
Ποτάμια ιδρώτα έχυναν πολύ κοντά στη μέθη.
Ήτανε μεταδοτικό θαρρείς απ’ το λυράρη,
Μα το δικό του μυστικό δεν έπαιρναν χαμπάρι.
Μονάχα ο γέρος του σογιού σεϊτάνης καθώς ήταν,
Στο άκουσμα του κοπελιού ψήλοι στα’ αυτιά του μπήκαν.
Με το’ άδειασμα ενός κρασιού τα’ ακρόφρυδα μαζώνει,
Κλώθοντας τη μουστάκα του το Νικολή ζυγώνει.
-καλά μπρε Νίκο μας τα λες τραγούδια ένα κι ένα,
Μα μοιάζουν όλα αυτά ‘μα θες ερωτοχτυπημένα.
Κάτσε λιγάκι να σε δω δε με γελάς εμένα
και κοπελιά στο Ηράκλειο σου ‘χει γυαλίσει εσένα.
Ο Νίκος κοκκινίζοντας το γέροντα κοιτάει,
Τα μέσα του όμως κρύβοντας αμέσως του απαντάει.
-μωρέ παππού μου φαίνεται πως από λύρα ξέρεις,
Μα απ’ αγάπες κι έρωτες πράμα δεν εκατέεις.
Γιάντα ετσά και ήτανε γυναίκα μες’ στη μέση,
Εγώ θα ήμουν επαέ; Ή κάπου να μου’ αρέσει;
Γέρνει ο παππούς την κεφαλή πίνοντας το κρασί του,
Μα δεν τον πείθουν και πολύ τα λόγια αυτά του Νίκου.
Του λόγου σου καλύτερα μπρε Νικολή κατέχεις,
Του λέει γελώντας πονηρά στην πόλη να προσέχεις.
Με ‘τούτο το διάλογο όλοι τους θα γελάσουν,
Βρίσκοντας αφορμή το νιο και άλλοι να πειράξουν.
Την έχει βρει την κοπελιά ο Νίκος και την κρύβει,
Έλεγε ο ένας δυνατά μαδώντας το κοψίδι.
Ο άλλος που το έριξε από νωρίς στο πιόμα,
Αμέσως του απάντησε είναι μικρός ακόμα.
Ο Νίκος που στριμώχτηκε με’ αυτά τα λόγια τώρα,
Μάταια τρόπο έψαχνε να κόψει τους τη φόρα.
-γροίκα ήντα ‘χω να σου πω γροίκα και κάμε πράξη
Ο γέρος έβαλε σκοπό το νέο να διδάξει.
-γυναίκες ο Θιος έπλασε οι άνδρες για να Τσι έχουν,
Τσι πιθυμούν Τσι χαίρονται αλλά και Τσι προσέχουν.
Άνδρας λοιπόν είσαι κι εσύ γυναίκες ‘δα σου πέφτουν,
Σα θα διαλέξεις τη σωστή όλες οι άλλες φεύγουν.
Όμορφη Νίκο θα ‘ναι η νια και γνωστική γυναίκα,
Διαλέγοντας τη να τη μια ανάμεσα σε δέκα.
Το κούτελο σου καθαρό ετσά θα το κρατήσει
Και το στεφάνι τση θαρρώ ότι θα το τιμήσει.
Ας είναι Νίκο μου φτωχή με λίγα τα προικιά τση!
Φτάνει τον πλούτο στην ψυχή να ‘χει και στην καρδιά τση.
Οι συμβουλές του γέροντα αγγίζουν το Νικόλα,
Είναι τα λόγια του μεστά και τα γροικάει όλα.
Της κοπελιάς η πεθυμιά του έσφιγγε τα στήθια,
Αχ να μπορούσε με τη μια να ‘λεγε την αλήθεια.
Την κοπελιά την έχω βρει παππού αν θες να μάθεις
Όμορφη είναι γνωστική όπως την περιγράφεις.
Έτοιμος ήταν να το πει σε’ αυτό το γλέντι τώρα,
Όμως πρυτάνευσε η σιωπή δεν ήτανε η ώρα.
Έπρεπε πρώτα να τη βρει να τα ‘λεγε μαζί της,
Τι κρύβει να σιγουρευτεί για ‘κείνον στην ψυχή της.
Άρχισαν κι άλλοι συμβουλές για αγάπες να του δίνουν,
Ήσυχο με το πες και πες στιγμή δεν τον αφήνουν.
Ο Νίκος που τον κούρασε των συγγενών η ρέντα,
Να τους εκόψει έσπευσε σε λίγο την κουβέντα.
-αφήστε ‘δα Τσι κοπελιές και πιάστε τα λαούτα,
Κάλιο θαρρώ Τσι κοντυλιές δε σώνονται όλα ‘τούτα.
Δεν περιμένει απόκριση τη λύρα του θα πάρει,
Χαϊδεύοντας Τσι κόρδες τση γλυκά με το δοξάρι.
Να πούμε εκείνο το παλιό; Ο γέρος θα μιλήσει
Είναι μωρέ ριζίτικο! Αλήθεια πώς αρχίζει;
Αυτό για κλέφτες Σφακιανούς παλιούς απού μιλάει
Γροίκα που δεν πηγαίνει ο νους! Μωρέ πώς ξεκινάει;
Τη μελωδία έμεινε να σιγομουρμουρίζει,
Μα όμως δεν του ερχότανε του γέρου πώς αρχίζει.
Ο Νίκος τον ευκόλυνε με το να του θυμίσει
Κι εκείνος δεν περίμενε ευθείς θα ξεκινήσει.
Με πάθος τραγουδά ο παππούς κι είναι μερακλωμένος,
Στρέφεται στα παλιά ο νους πολύ ευχαριστημένος.
Τα δίνει όλα ο γέροντας κι ο Νίκος σιγοντάρει,
Πάνω στη λύρα παίζοντας το μαγικό δοξάρι.
Όλοι αμέσως έπιασαν μαζί να τραγουδούνε,
Το Νίκο με το γέροντα κεφάτοι να κλουθούνε.
‘τούτο το συνονθύλευμα φωνών μα και οργάνων,
Κάλυπτε έξω τα στενά το γύρω περιβάλλον.
Το ένα τραγούδι ενώνονταν αδιάκοπα με το’ άλλο,
Με κέφι διανθίζονταν όλο και πιο μεγάλο.
Ποτήρια που αδειάζανε από αρχής γεμίζαν,
Ευχές πολλές αλλάζανε έπιναν και τσουγκρίζαν.
Ευφραίνει ο οίνος τις καρδιές κι ετούτους τους ανθρώπους,
Τους ξεκουράζει απ’ τις δουλειές τον κάματο τους κόπους.
Όλο το Ξυλουρέικο παράδεισος φαντάζει,
Σαν ένα γλέντι αγγελικό με πρωτοψάλτες μοιάζει.
Βάρδια απ’ τη μέρα έφτασε η νύχτα να’ αναλάβει
Και το φεγγάρι έσπευσε τη θέση του να λάβει.
Στα’ Ανώγια ακόμα το γλεντούν στρωμένες είναι οι τάβλες,
Πίνουνε τρων και τραγουδούν ζώντας στιγμές μεγάλες.
Το ’χουνε μες’ στο αίμα τους ‘τούτοι το γλεντοκόποι,
Από τα γεννοφάσκια τους να βγαίνουν χαροκόποι,
Με μια ψυχή που αναζητά τραγούδι κρασοφάι
Και μες’ στα στήθια την καρδιά λεύτερη να χτυπάει.
Αντάρτικη ‘τούτη η ψυχή συμβιβασμούς δεν κάνει,
Το λίγο έχει ως αρχή ποτέ να μην της φτάνει.
Αξιοπρέπεια τιμή είναι τα ιδανικά της
Και μάχεται κάθε στιγμή να τα κρατά δικά της.
Μέγα για κάθε Κρητικό ιερό δικαίωμα του,
το κούτελο του καθαρό να ‘χει και το’ όνομα του
Δουλεύοντας ολοχρονίς χειμώνες καλοκαίρια,
Οργώνοντας βαθιά τη γης με τιμημένα χέρια,
Σάρκες που καπιρίζονταν στις κάψας τις λιακάδες
και κόκαλα που τρύπαγαν απ’ τις υγρές κρυάδες.
Πάψη δεν είχε το κορμί απ’ την ταλαιπωρία,
Δίχως να φεύγει απ’ τη γραμμή τη σταθερή πορεία.
Καρδιές πικραίνουν και ψυχές οι φτώχια το μαράζι,
Μα μένουνε αδάμαστες τίποτα δεν τις σκιάζει.
Έτσι το δίκαιο που ‘χανε μες’ στων καιρών τα έτη,
Στο φαγητό το βρίσκανε στο πιόμα και στο γλέντι.
Νίκος Χαρίτος
________
Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
και στο θέμα γράψτε unsubscribe
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας
στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net
Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/[email protected]/
Εναλλακτικό αρχείο:
http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθόνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
_____________
Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή που ανεβαίνουν στις βιβλιοπροτάσεις
προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών
____________
