https://www.monopoli.gr/2020/08/04/books/407112/ta-vivlia-kalokairiou-31-protaseis-pou-tha-mas-syntrofeysoun-stis-diakopes/#.Xypb4AgDzOA.facebook
Τα βιβλία καλοκαιριού: 31 προτάσεις που θα μας συντροφεύσουν στις διακοπές Στο σπίτι ή στην παραλία, στην πόλη ή το νησί, οι παρακάτω 31 βιβλιοπροτάσεις υπόσχονται να μας παρασύρουν αυτό το καλοκαίρι σε αξέχαστες, δροσερές περιπλανήσεις. Αγγελική Βασιλάκου04.08.2020 31 προτάσεις βιβλίων για τον μήνα Αύγουστο! Σαν θερινές βουτιές στην ανάγνωση· στα σωστά βιβλία! Τίποτε δεν μπορεί να κάνει τη ζωή αδιάφορη σε αυτές τις σελίδες… Διήγημα1. «Διηγήματα» – Ρέα Γαλανάκη (Εκδόσεις Καστανιώτης) Ασκήσεις ύφους και θέματα απαράμιλλα. Μια αποτύπωση της πραγματικότητας (ιστορικής ή επικαιρικής) με έννοιες που δεν είναι ποτέ ρεαλιστικές. Τα διηγήματα της Ρέας Γαλανάκη είναι ιδέες για μυθιστορήματα που γράφτηκαν. Τα τρία πρώτα της, «Η ιστορία της Όλγας», «Μαυρόασπρο», «Τ’ αόρατα και τα ορατά» (της συλλογής Ομόκεντρα διηγήματα, 1986) προιωνίζονταν ήδη το προσωπικό της ύφος, όπως θα το ανέπτυσσε στη μυθιστορία της, «Ο Βίος του Ισμαήλ Φερίκ πασά». Στην κατοπινή της συλλογή, «Ένα σχεδόν γαλάζιο χέρι» (Κρατικό βραβείο διηγήματος 2005) δηλώνει άμεσα και κατηγορηματικά τόσο την ηθική όσο και τη μαστορική του συγγραφέα. Τι γράφει και γιατί: «Τίποτα δεν μεταβιβάζεται χωρίς απώλειες στο γραπτό λόγο. Το κενό καλύπτεται από τη φαντασία. Ό,τι χάνεται, ανήκει στην ατομική συνείδηση. Ό,τι προστίθεται, ανήκει στη συλλογική συνείδηση. Το ζητούμενο είναι πάντα το ανθρώπινο δράμα» (γράφει στη σελ. 86, της εμπνευσμένης από τον ήρωα του «Κιβωτίου» του Άρη Αλεξάνδρου ιστορίας, «Ένας άντρας καμωμένος από λέξεις». Η συγκεκριμένη έκδοση περιλαμβάνει δέκα συνολικά διηγήματα και μία νουβέλα που γράφτηκαν από το 1984 μέχρι το 2018, διαβάζονται με μια ανάσα και μένουν ανεξίτηλα στο μυαλό και στην καρδιά. Τι καλύτερη εισαγωγή άλλωστε στο γαλανικό σύμπαν από 11 αφηγήματα-διαμάντια; 2. «Φράουλες» – Joseph Roth (Εκδόσεις Άγρα) «Εδώ έβγαιναν οι ωραιότερες φράουλες. Δεν κοίταζαν να κρυφτούν διακριτικά, όπως το συνηθίζουν αλλού. Έκοβαν το δρόμο αυτών που τις έψαχναν. Έτρεμαν βαριές απ’ τα λεπτά αλλά ανθεκτικά κοτσανάκια τους. Ήταν μεγάλες και φύτρωναν τόσο χαμηλά, τόσο κοντά στο χώμα, όχι από ταπεινοσύνη αλλά από περηφάνια. Έπρεπε να σκύψεις για να τις μαζέψεις». Την άνοιξη του 1936, ο συγγραφέας του σπουδαίου μυθιστορήματος Το Εμβατήριο του Ραντέτσκυ, είχε αρχίσει τις «Φράουλες», το νοσταλγικό μονόλογο ενός ανθρώπου που χάνει την πόλη όπου γεννήθηκε από τη σαρωτική μανία της Ιστορίας. Ένα κείμενο για τη χαμένη γη της Γαλικίας, – της οποίας η έκταση ιδωμένη μέσα από τον παραμορφωτικό φακό της φαντασίας, ξεπερνά τα όρια του υπερβολικού και τα ιστορικά σύνορα της παλαιάς ανατολικής επαρχίας της Αυστρο-Ουγγαρίας» –, που ο συγγραφέας φιλοδοξούσε να αποτελέσει τη βάση ενός μεγάλου μυθιστορήματος. Το βιβλίο όμως θα μείνει ανολοκλήρωτο, σαν μια βινιέτα σπάνιας ομορφιάς, όπου σύμφωνα με την Nadine Gordimer, «αυτό που βλέπει και μας μεταδίδει ο Ροτ είναι ουσιαστικά η ευθραυστότητα της ανθρώπινης συνθήκης». *Η μετάφραση είναι της Μαρίας Αγγελίδου. 3. «Έξι περίπατοι | Προσκέφαλλο με φύλλα λεμονιάς» – Αλέξανδρος Ίσαρης (Εκδόσεις Κίχλη) Ένας λεπταίσθητος, αναγεννησιακός άνθρωπος –φωτογράφος, γραφίστας, μεταφραστής, ζωγράφος, ποιητής και πεζογράφος– ο Αλέξανδρος Ίσαρης σ’ ένα εξαιρετικής αφηγηματικής τεχνικής εγχείρημα. Έξι περίπατοι στον Οξύλιθο, τις Σέρρες, το Βερολίνο, τον Πύργο της Τήνου, τη Βιέννη και τη Θεσσαλονίκη, και μια λοξή ματιά στο αναπόφευκτο, ειπωμένο όπως μόνο το κάλλος μπορεί να αποτυπωθεί… στο θαλερό Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς. Έξι περίπατοι όπου ο συγγραφέας όχι απλά περιγράφει ένα τοπίο μέσα από τη δική του οπτική ενώ, παράλληλα, το διατρέχει… Αλλά, επιπλέον, το ζωγραφίζει, το φωτογραφίζει και το υμνεί ταυτόχρονα, χαρίζοντας στον αναγνώστη πολύτιμες εικόνες του μυαλού του σε έξι περιπάτους γραμμένους επί τούτου για να ευφράνουν και να κινητοποιήσουν μνήμες και συναίσθημα… «Η ψυχή μου σιγά σιγά γαληνεύει, νιώθω να κολυμπάω στο σύμπαν, οι δυσάρεστες σκέψεις υποχωρούν και σαν υπνωτισμένος προχωρώ προς το σταυρό, απ’ όπου φαίνεται ο Οξύλιθος, που λάμποντας σκαρφαλώνει νωχελικά στο αντικρινό βουνό. Ανεβασμένος σ’ εκείνη τη μυρωμένη κορυφή, νιώθω διάφανος, σχεδόν γυάλινος, με μια κατακόκκινη καρδιά να χτυπάει ακόμα». 4. «Είμαι ο αδελφός της ΧΧ» της Fleur Jaeggy (Εκδόσεις Άγρα) Τα διηγήματα της 80χρονης Ελβετής Φλερ Γιέγκι: μια μαγγανεία που φέρνει γαλήνη κι ένα είδος ευτυχίας. Εικοσιένα ιστορίες σαν απόκοσμο άγγιγμα σε καθημερινές καταστάσεις και άτομα, ενίοτε γνωστά (μας) και, ταυτόχρονα, τόσο ανοίκεια. Όπως στην ιστορία «Συνάντηση στο Μπρονξ» όπου η Γιέγκι τρώει με τον Όλιβερ Σακς σε ένα εστιατόριο στο Μπρονξ. Ο συνομιλητής της, ωστόσο, δεν είναι ο διάσημος νευρολόγος, αλλά ένα ψάρι το οποίο περιεργάζεται τη συγγραφέα μέσα από το ενυδρείο μαζί με τα ψάρια που θα καταλήξουν στον πάγκο του μάγειρα. Παρακάτω μας λέει την ιστορία μιας Γάτας. Και ξεκινάει ως εξής: «Το να παρατηρείς τους άλλους είναι πάντα ενδιαφέρον». Και παρατηρούμε μια γάτα: που κυνηγάει το θήραμά της, και πριν το θανάσιμο χτύπημα, αφαιρείται, κοιτάει αλλού. Αυτή η στιγμιαία αφηρημάδα «αποτελεί μέρος ενός μηχανισμού ακριβείας» μας λέει η Γιέγκι. Και είναι κυριολεκτικά ο τρόπος που γράφει: Εξονυχιστική παρατήρηση, κυνήγι των λέξεων και, αμέσως μετά, αποστασιοποίηση από τις λέξεις, για να τις ξεκοκαλίσει καλύτερα (συγγραφέας & αναγνώστης!) *Η μετάφραση είναι του Σταύρου Παπασταύρου. 5. Τραγούδια για την πυρκαγιά – Juan Gabriel Vásquez (Εκδόσεις Ίκαρος) Το 2008, ο κολομβιανός συγγραφέας (κάτοικος τότε Βαρκελώνης) Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες δημοσιεύει τη συλλογή «Οι εραστές των Αγίων Πάντων». Εφτά διηγήματα γραμμένα στον ίσκιο του Hemingway, τα οποία διαδραματίζονταν στην Ευρώπη. Τώρα έρχονται τα «Τραγούδια για την πυρκαγιά…» (Καλύτερο βιβλίο 2019 στην Κολομβία). Εννέα εξαιρετικά αφηγήματα –«στην παράδοση του βιβλίου του Joyce, Οι Δουβλινέζοι– επικεντρωμένα πάντα στη βία ή τα σημάδια που αφήνει. Μια φωτογράφος αντιλαμβάνεται κάτι που θα προτιμούσε ν’ αγνοεί. Ένας βετεράνος του Πολέμου της Κορέας έρχεται αντιμέτωπος με το παρελθόν του, στη διάρκεια μιας συνάντησης αρχικά ακίνδυνης. Ο αφηγητής, παίζοντας κομπάρσος σε ταινία του Πολάνσκι, παρατηρεί το πρόσωπο του σκηνοθέτη, ψάχνοντας για σημάδια στον απόηχο της δολοφονίας της Σάρον Τέιτ. Η διαδικτυακή αναζήτηση ενός βιβλίου που είχε εκδοθεί το 1887 οδηγεί έναν συγγραφέα ν’ ανακαλύψει τη ζωή μιας παθιασμένης γυναίκας. Διαβάστε τον, θα σας συνεπάρει. *Η μετάφραση είναι του Αχιλλέα Κυριακίδη. 6. «Ιστορικός Ενεστώς» – Θανάσης Χατζόπουλος (Εκδόσεις Πόλις) Ο Ιστορικός Ενεστώς του βραβευμένου ποιητή και ψυχαναλυτή Θανάση Χατζόπουλου με την ασπρόμαυρη φωτογραφία του Τλούπα στο εξώφυλλο και τον περίεργο και αμφίσημο τίτλο της θα μπορούσε κάλλιστα να παραπέμπει στο εξώφυλλο της 24ης Μαίου των New York Times, που με αφορμή τον θάνατο 100.000 ανθρώπων στις ΗΠΑ, έγραψαν: Δεν ήταν απλώς ονόματα σε μία λίστα. Ήταν Εμείς… Και, ταυτόχρονα, είναι, νομίζω, μια αναφορά στο βιβλίο: «Το κοντραμπάντο της μνήμης» του Ζ. Χασούν. Σύντομοι βίοι ανθρώπων, του καθενός από μας, πυκνά και λιτά ιστορημένοι φωτίζουν ερωτήματα του συγγραφέα, όπως: «Τι περιλαμβάνει η ζωή ενός ανθρώπου, ποια είναι τα σημαντικά, ποια γεγονότα συνιστούν τομή. Οι πιο πολλοί άνθρωποι περνούν τη ζωή τους, χωρίς να δημιουργήσουν τομή στο κοινωνικό ή στο ιστορικό γίγνεσθαι. Κι όμως, κατά τη γνώμη μου, διαμορφώνουν την Ιστορία, όχι εξίσου, αλλά με μια αφανή μεσολάβηση, χωρίς την οποία η «αδρανής ύλη της ζωής» δεν θα μπορούσε να προχωρήσει.» 7. «Εκτός οπτικού πεδίου» – Θοδωρής Τσάτσος (Εκδόσεις Εύμαρος) Όταν ξεκίνησα να διαβάζω το πρωτόλειο του Θοδωρή Τσάτσου για μια ακόμα βαρετή βραδιά στα τόσο μογγόλικα και βραδυκίνητα καλοκαίρια του Άρη με το εξοργιστικά ήρεμο βλέμμα και το αυτάρεσκο χαμόγελο στο χωριό της μιας ευθείας… σκέφτηκα λέξεις που κυλούν αργά, όπως το ήσυχο ποταμάκι, για να αρχίσουν ξαφνικά να κατρακυλούν με ρυθμό επιταχυνόμενο και από την έκβασή τους να αποδειχθούν τραγικές. Με μια απότομη, ρυθμική προφορικότητα, σαν μουσική που ξεπηδά από το πουθενά, ο Θοδωρής Τσάτσος από την πρώτη κιόλας ιστορία του «Οι ευχές κοστίζουν ακριβά» ωθεί τον αναγνώστη στον ρευστό κόσμο της Μοργκάνα και, ακολουθώντας αντίστροφη πορεία από το παρόν στο παρελθόν με κινητήρια δύναμη τη βιωματική μνήμη, τη φαντασία και την ανθρώπινη γνώση, τον βυθίζει στη βοή του κόσμου, εκεί όπου υπάρξεις εξοντώνονται προκειμένου να γίνουν ευγενικές, συγκαταβατικές με τον κόσμο. Επτά ασύμπτωτες ιστορίες απαλλαγμένες απ’ την εικόνα, γεμάτες αλάνθαστα σημάδια για αυτή την ήρεμη υπουλότητα που μας χαρακτηρίζει σαν είδος. Νουβέλα8. «Τι όμορφη που είναι η ζωή» – Μαρία Λαϊνά (Εκδόσεις Πατάκης) «Αν στο κεφάλι υπήρχε μόνο το αυτί, και το στόμα ήταν τοποθετημένο κάπου αλλού, παρακάτω αλλά ολωσδιόλου αλλού, ίσως υπήρχε μια τάξη. Δηλαδή να μιλάει κάποιος αφού ακούσει, και να ακούει αφού δε μιλάει. Τώρα δε γίνεται». Ένα καλειδοσκόπιο λέξεων άγριων και επικίνδυνων και όχι εξωραϊσμένων που συνιστά ποίηση και ηχεί σαν μουσική. Στη νουβέλα, «Τι όμορφη που είναι η ζωή», η Μαρία Λαϊνά κάνει λόγο για το ανώφελο της ομορφιάς της ζωής· το μόνο που έχει νόημα, ακόμη και όταν δεν μπορείς να τη χαρείς. 9. «Η Θάλασσα» – Μιχάλης Μαρκόπουλος (Εκδόσεις Κίχλη) Αυτή είναι η αλησμόνητη ιστορία ενός ανθρώπου, σημαδεμένου από εικόνες της παιδικής του ηλικίας. Με αυτές τις εικόνες και μια νεαρή γυναίκα δίπλα της, η ηρωίδα του Μιχάλη Μακρόπουλου, κάτοικος επί μια 20ετία μιας υπόγειας πόλης, επιστρέφει στον κόσμο μας, –όπου, οι πάγοι έλιωσαν, εκτάσεις γης καλύφτηκαν από τη θάλασσα, κι ένας αρχαίος μετεωρίτης έσπειρε έναν ιό–· επιθυμία της ν’ αντικρίσει τη θάλασσα· σύμβολο ενηλικίωσης και ερωτικής ωρίμανσης. Σε μια γυναικεία ιστορία, χτισμένη με ψιθύρους, φωτογραφίες, φαντάσματα και ερείπια που, σύμφωνα με τον συγγραφέα, δεν είναι παρά «μια ιστορία καταστροφής και αναγέννησης, μια ήρεμη ελεγεία για τα μικρά πράγματα που χάνονται, κι ένα ταξίδι αυτογνωσίας.» 10. «Ενάμισι δευτερόλεπτο φως» – Γιάννης Μακριδάκης (Εκδόσεις Εστία) Μια ιστορία – μια ανάσα. Αφηγημένη στον σωστό τόνο με όλες τις αισθήσεις ανοιχτές, σε εγρήγορση· σαν να ξυπνάς από όνειρο ή σε εφιάλτη. Ένα κομψοτέχνημα με τη μαγεία του κιάρο σκούρο. Την 21η Ιουλίου 1917, ο μετεωρολόγος Μάριος Τσόχος, γνωστός και με το προσωνύμιο ο Καιρός επιστρέφει μετά από 32 χρόνια στον φάρο του Κάβο Γέρακα· εκεί θα συναντήσει τον φαροφύλακα βάρδιας Ιπποκράτη Κοκκινογένη, τον αποκαλούμενο και Τιμάριθμο και τη γριά Κοκώνα, το αγαπημένο του γαϊδούρι. Γύρω τους, μισόλογα, ανεκπλήρωτοι έρωτες, πατρικές κατάρες, σημεία και τέρατα και… πολλά φαντάσματα. Που στο ενάμισυ μοναχά δευτερόλεπτο που φέγγει το φως του φαναριού του φάρου τον βραχότοπο και το πέλαγος κάθε δεκαοκτώμισυ δευτερόλεπτα· σε αυτή τη στιγμιαία αναλαμπή μες στο σκοτάδι θα σπάσουν μέσα σ’ έναν χείμαρρο ανθρωπιάς και συγκίνησης όλα «τα μη και όλα τα πρέπει» που βαραίνουν το νησί, τους ήρωες και τον αναγνώστη… Μην προσπεράσετε αυτό το βιβλίο, όχι μόνο δεν του λείπει και δεν του περισσεύει τίποτε, αλλά σας την έχει στημένη να σας… ημερώσει! 11. «Ο σκύλος μου ο Ηλίθιος» – Τζων Φάντε (Εκδόσεις Δώμα) Ένας σεναριογράφος του Χόλυγουντ, μια οικογένεια δυσλειτουργική, και ένας πελώριος σκύλος που… προσγειώνεται στο Λος Άντζελες, και έτσι, από το πουθενά, εγκαθίσταται στο σπίτι του αφηγητή. Αφηγητής είναι ο ίδιος ο Φάντε, ο άνθρωπος που μπορούσε να καταστρέψει μια ζωή μέσα σε 20 λέξεις, που έγραφε με την καρδιά και το στομάχι κι ονειρευόταν πάντα ένα καινούριο ξεκίνημα, μα του έφαγαν τα σωθικά τα τηλεοπτικά σενάρια και το ζάχαρο· ο σεναριογράφος που τράβηξε το ενδιαφέρον ακόμη και του Φράνσις Φορντ Κόπολα, αλλά τότε βρέθηκε μπροστά του το φοβερό πρότζεκτ του «Apocalypse Now». «Τον Φάντε ή δεν τον ξέρεις ή δεν μπορείς να τον ξεχάσεις» έγραψαν οι New York Times· κι όμως ο σεναριογράφος που έγραψε για τον Orson Welles το «It’s All True», και επηρέασε τον Μπουκόφσκι, έζησε μια ζωή σαν τον ήρωα της νουβέλας του «Ο σκύλος μου ο Ηλίθιος»· τον Χένρι Μολίσε, έναν ημιαποτυχημένο συγγραφέα. Μια ζωή που αφηγείται με ένα τέτοιο διαβολεμένο κέφι (η μετάφραση του Θάνου Σαμαρτζή το αποδίδει καίρια) που θα σας συνταράξει και θα σας κάνει να ξεκαρδιστείτε στα γέλια. Μια πατρική νουβέλα, που μεταφέρθηκε πρόσφατα, το 2019, στη μεγάλη οθόνη από τον Yvan Attal, σαν κωμωδία με τη Charlotte Gainsbourg και τίτλο, «Mon chien Stupide». Ξένη Λογοτεχνία – Μυθιστόρημα12. «Η χορτοφάγος» – Han Kang (Εκδόσεις Καστανιώτης) Κυκλοφόρησε σε χαρτί και σε e-book σε μετάφραση της Αμαλίας Τζιώτη από τα κορεάτικα, και ήταν ένα αντίδοτο μέσα στον ζόφο της πανδημίας. Μια γυναίκα που βλέπει ένα όνειρο στη Νότια Κορέα και ξαφνικά επαναστατεί… Αρνείται να ξαναβάλει στο στόμα της κρέας, πετάει μάλιστα όλα τα ζωικά αποθέματα του σπιτιού από τρόφιμα μέχρι γούνες στα σκουπίδια. Η απάντηση του περίγυρου (του συζύγου, πατέρα, καλεσμένων, κουνιάδου, αδελφής, κράτους και θεσμών) θα είναι αμείλικτη. Το ίδιο και η άρνηση της γυναίκας· θα αποπειραθεί να αυτοκτονήσει, και θα καταλήξει στο τρελοκομείο, αφού προηγουμένως μετατραπεί σε έργο τέχνης και ευχηθεί να γίνει δέντρο. Διαβάστε αυτό το βιβλίο θα σας αναστατώσει και θα σας θυμώσει. Καθηγήτρια Δημιουργικής Γραφής στο Ινστιτούτο Τεχνών της Σεούλ αλλά και μουσικός, η Χαν Γκανγκ είναι μια συγγραφέας που ρισκάρει να αλλάζει λογοτεχνικά μονοπάτια. Χαρακτηριστικές οι «Ανθρώπινες πράξεις» του 2014, ένα πολιτικό βιβλίο-γροθιά στο στομάχι, για το ανοιχτό τραύμα της σφαγής του Γκουανγκγιού, τα «Μαθήματα ελληνικών» (2011) όπου μια γυναίκα χάνει τη φωνή της και ένας άντρας χάνει την ακοή του, ένα μυθιστόρημα για την επικοινωνία με τον Άλλο και το Λευκό Βιβλίο (2016) για την ευθραυστότητα της ζωής. Αυτή κατά ουσία είναι και η συγγραφική εμμονή της Γκανγκ: η ευθραυστότητα της ζωής. Για αυτό κάποια στιγμή, προς το τέλος του βιβλίου, η ηρωίδα της ΓιόνγκΧιε, ψιθυρίζει: «Αυτό που προσπαθώ να πω… Ίσως όλο αυτό είναι κάτι σαν όνειρο…» 13. «Η ιστορία του νερού» – Μάγια Λούντε (Εκδόσεις Κλειδάριθμος) Το νέο μυθιστόρημα της Λούντε, υποψήφιο για το Bookseller’s Prize της Νορβηγίας, είναι ουσιαστικά ένα suspense fiction. «Στη χώρα μου έχουμε μια φράση» λέει η Λούντε «γράψε εκεί που πονάει». Συνειδητοποιημένη από παιδί στο θέμα της Κλιματικής Αλλαγής κι άνθρωπος του νερού και η ίδια, (κάνει ιστιοπλοΐα από μικρή με τον πατέρα της και στη διάρκεια της εφηβείας της πέρασε ένα ολόκληρο χρόνο στο πέλαγος) η Λούντε φαντάζεται έναν κόσμο σε είκοσι χρόνια από σήμερα, μέσα από δυο παράλληλες ιστορίες· αυτήν της εβδομηντάχρονης ακτιβίστριας Σίνε που ξεκινάει το 2017 ένα επικίνδυνο ταξίδι: με ιστιοφόρο και ένα πολύ ιδιαίτερο φορτίο από τη δυτική Νορβηγία στις γαλλικές ακτές· και εκείνο του Γάλλου Νταβίντ και της μικρής του κόρης που μεταναστεύουν, το 2041, αναζητώντας πόσιμο νερό για ν’ ανακαλύψουν ένα ιστιοφόρο σ’ έναν εγκαταλελειμμένο κήπο, μακριά από τη θάλασσα –το σκάφος της Σίνε. 14. «Οι Διαθήκες» – Μάργκαρετ Άτγουντ (Εκδόσεις Ψυχογιός) Οι «Διαθήκες» (BOOKER 2019) κυκλοφόρησαν αρχές Μαρτίου, αψηφώντας την πανδημία, σε 12.000 αντίτυπα…, και σε μετάφραση Αύγουστου Κορτώ. Η 80χρονη αεικίνητη φεμινίστρια και οικολόγος Μάργκαρετ Άτγουντ (και πρόεδρος του PEN στη χώρα της), την ίδια στιγμή στον Καναδά παρουσίαζε στο ραδιόφωνο και τα υπερδραστήρια μέσα κοινωνικής της δικτύωσης, βιβλία που είχαν εκδώσει οι συνάδελφοί της, εμφανιζόταν στα τηλεοπτικά κανάλια υπό τον όρο να εμφανιστούν και οι νεότεροι συνάδελφοί της (και να πληρωθούν γι’ αυτό), έκανε puppet show μια ιστοριούλα του Πόε, έραβε μάσκες με την αδελφή της και έγραφε άρθρα στο περιοδικό Time, με τίτλο: «It’s the Best of Times, It’s the Worst of Times. Make the Most of It…» «Αυτή είναι η Άτγουντ!» Έγραψε την Άνοιξη του 1984, στη δυστοπία του Τείχους του Βερολίνου και στον απόηχο του Τζωρτζ Όργουελ «Την ιστορία της θεραπαινίδας», όπου οι γυναίκες δεν είναι παρά «μήτρες με πόδια». Και 35 χρόνια και, 60 βιβλία, μετά –ενώ «Η ιστορία της θεραπαινίδας» θεωρείται πολιτισμικό φαινόμενο με εκ. πωλήσεις διεθνώς, το HBO μετράει αντίστροφα για την έναρξη της τέταρτης σεζόν, και ακτιβιστές παντός είδους και φύλου διαδηλώνουν ανά τον κόσμο υψώνοντας πλακάτ με φράσεις της Μ. Άτγουντ–, έρχεται να μας αποκαλύψει τι απέγινε η ηρωίδα της, η Τουφρέντ (και μαζί της όλες οι θεραπαινίδες Του-Γκλεν, Του-Γουόρεν κλπ. στη «Δημοκρατία» της Γαλαάδ και τη δική μας). Εν ολίγοις να μας πει τι απέγιναν οι γυναίκες του πλανήτη. Δεκαπέντε χρόνια μετά την «Ιστορία της Θεραπαινίδας», η Άτγουντ προσθέτει το υπέρτατο δείγμα μισογυνισμού και ηθικής αμφιθυμίας στην καρδιά του φανατικού και θρησκόληπτου καθεστώτος της Γαλαάδ, όπου τα πρώτα σημάδια της παρακμής αρχίζουν να γίνονται ορατά. Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή, οι ζωές τριών ολότελα διαφορετικών γυναικών διασταυρώνονται, και το αποτέλεσμα είναι όντως εκρηκτικό. 15. «Space Invaders» – Νόνα Φερνάντες Σιλάνες (Εκδόσεις Gutenberg) Θυμάστε το «Space Invaders»; Ένα από τα πρώτα video game βολών της δεκαετίας του 1980, όπου ο στόχος είναι να καταστραφούν τα κύματα εξωγήινων με ένα κανόνι λέιζερ; Έτσι είναι και η γραφή της Νόνα Φερνάντες Σιλάνες, πυκνή, σύντομη και θανάσιμη. Σε λιγότερο από 150 σελίδες αφηγείται 11 χρόνια ζωής στη Χιλή υπό τη δικτατορία του Αουγούστο Πινοτσέτ. 11 χρόνια φόβου, άγριας καταστολής, δύσκολης ενηλικίωσης, εξαφανίσεων… «Σχεδόν με έκανε να κλάψω. Ερωτεύτηκα αυτό το βιβλίο, αφού ξαναπήγα στο βιβλιοπωλείο και αγόρασα αλλά 5 αντίτυπα» ομολόγησε πρόσφατα η Αμερικανίδα τραγουδοποιός Patti Smith, δηλωμένη οπαδός του επίσης Χιλιανού συγγραφέα Roberto Bolaño, και πρόσθεσε: «Το «Space Invaders» της Nona Fernández είναι το καλύτερο λογοτεχνικό βιβλίο που βγήκε φέτος στην Αμερική, μακάρι να μεταφραστεί όλο της το έργο. Χρειαζόμαστε τέτοια βιβλία.» 16. «Απόσταση ασφαλείας» – Σαμάντα Σβέμπλιν (Εκδόσεις Πατάκη) «Οι αδελφοί Γκριµ και ο Φραντς Κάφκα επισκέπτονται την Αργεντινή!» γράφει ο J.M. Coetzee για την «Απόσταση ασφαλείας» της Σβέμπλιν. Τι είναι αυτό το βιβλίο; Ένας εφιάλτης που πήρε σάρκα και οστά, μια ιστορία φαντασμάτων στον πραγματικό κόσμο κι ένα ερωτικό αφήγημα, του οποίου την τηλεοπτική μεταφορά για λογαριασμό του Netflix ξεκίνησε η περουβιανή σκηνοθέτης Claudia Llosa. Στη λίστα των 10 καλύτερων βιβλίων της χρονιάς σύμφωνα με τους New York Times (το 2018), υποψήφιο για Booker International (το 2019), όπως και το επόμενο της «Σβέμπλιν» που βρέθηκε στη μακρά λίστα του φετινού Booker (!) Και το ερώτημα είναι: Ποια είναι η Σαμάντα Σβέμπλιν και τι γράφει; «Τα θαύματα είναι υπαρκτά. Απόδειξη ότι καθημερινά εκατομμύρια άτομα ξυπνάνε κάθε πρωί και ξανακοιμούνται το βράδυ χωρίς να τρελαθούν. Παρότι δεν λείπουν ούτε εκείνοι που ισχυρίζονται το αντίθετο αλλά ούτε κι εκείνοι που θα προτιμούσαν να είναι τρελαμένοι, έστω και λίγο, αλλά…» Από τη μεριά της «λογικής», η Σαμάντα Σβέμπλιν διερευνά αυτό το όριο από τα 20 της, τότε δηλαδή, που άρχισε να καταγράφει καθημερινά επεισόδια που στο βάθος κρύβουνε φωνές αναγκάζοντας τον αναγνώστη να αναρωτηθεί: Τι είναι φυσιολογικό; Τι είναι ελευθερία; Πότε ξεκινάει αυτό που αποκαλούμε τρέλα; Γιατί δεν κάνουμε αυτό που πραγματικά θέλουμε εφόσον δεν βλάπτουμε κανένα; Γιατί απομονώνουμε όσους δεν ανήκουν σε ομάδα; Γιατί τρέμουμε και το παίζουμε ευτυχισμένοι; Ποιο είναι το όριο ανάμεσα στη λογική και την τρέλα; 17. «Αύριο θα μας λένε αλλιώς» – Patricio Pron (Εκδόσεις Ίκαρος) Μια συναρπαστική αυτοψία της διάλυσης μιας σχέσης και, συνάμα υπερβαίνοντας τα όρια του έρωτα, μια συναισθηματική χαρτογράφηση μιας νευρωτικής κοινωνίας όπου οι ανθρώπινες σχέσεις είναι καταναλωτικά προϊόντα· αυτό ήταν το σκεφτικό της επιτροπής που απένειμε το Βραβείο Alfaguara 2019 –που αποτιμάται σε 154.000 ευρώ και ένα γλυπτό του Martín Chirino ενώ ακολουθεί περιοδεία του συγγραφέα επί ένα έτος σε 11 χώρες–, στο βιβλίο του Προν. Με δυο λόγια, ένας χωρισμός στα χρόνια του Tinder, όπου ένας αλγόριθμος επιλέγει τον ερωτικό σου σύντροφο· η συναίνεση· το σπάσιμο της παραδοσιακής φόρμας του ζευγαριού· το σπάσιμο της λογοτεχνικής φόρμας… Ο ευφυής και ολίγον κυνικός Αργεντινός 45άρης συγγραφέας Πατρίσιο Προν αφήνει κατά μέρος τις ντροπές και τις συγγραφικές του εμμονές και ξανοίγεται στο πέλαγος της αποτυχίας, τις ασυμμετρίες στο πλαίσιο των ερωτικών σχέσεων, στους περιορισμούς και τις δυνατότητες που παρουσιάζει το παιχνίδι της αποπλάνησης… Εκείνοι, οι πρωταγωνιστές ανώνυμοι, γύρω στα σαράντα, ζουν στη Μαδρίτη, μορφωμένοι και σχετικά ευκατάστατοι. Εκείνος, ο συγγραφέας ξεκινάει να γράψει, να εκτεθεί, οπλισμένος μόνο με μία φράση ενός άλλου Ιταλού συγγραφέα, του Gesualdo Bufalino: Οι νικητές δεν ξέρουν τι χάνουν! Μην χάσετε αυτό το απολαυστικό βιβλίο, σε μετάφραση Μαρίας Παλαιολόγου. 18. «Ο Γαλατάς» – Anna Burns (Εκδόσεις Gutenberg) Το να περιγράφεις κάτι σημαίνει να το εξουδετερώνεις. Γι’ αυτό τον λόγο πρέπει να προσέχεις πολύ. Καλύτερα να μην χρησιμοποιείς ονόματα… Κι αυτό ακριβώς κάνει η Ιρλανδή Άννα Μπερνς στην ιστορία του «Γαλατά» που της χάρισε το 2018 το βραβείο Man Booker. Προφανώς, η πόλη της Βόρειας Ιρλανδίας, όπου επικεντρώνεται η ομολογουμένως εμπύρετη αυτή γραφή, σκοπίμως δεν κατονομάζεται. Και η καταιγιστική, αυστηρά πρωτοπρόσωπη γραφή σ’ αυτό το πραγματικά τρομερό, διασκεδαστικό ενίοτε, σκοτεινό και ιδιοφυές βιβλίο, συνδεδεμένο κατά κάποιο τρόπο και με το κίνημα του #MeToo, κάνει τον αναγνώστη να ταυτιστεί εντελώς τόσο με την εποχή όσο και με την πλοκή. Μετάφραση, Μαρία Αγγελίδου. 19. «Το όνομά μου είναι Λούσυ Μπάρτον» – Elizabeth Strout (Εκδόσεις Άγρα) Δαιδαλώδης, πολύχρωμος, ανάγλυφος· ο τρόπος που γράφει η Ελίζαμπεθ Στράουτ θυμίζει πολύ αυτόν της Μαργαρίτας Καραπάνου –ακόμη και τα θέματά της, τολμώ να πω. «Δεν έχω γράψει τίποτε από την αρχή ως το τέλος» εξηγεί η βραβευμένη με Pulitzer συγγραφέας. «Συλλέγω απλώς διάφορες σκηνές που τις μοντάρω μετά, όταν συνειδητοποιώ ότι συνδέονται, πάνω στο μεγάλο τραπέζι που γράφω, πολλές από αυτές μάλιστα καταλήγουν στο καλάθι των αχρήστων…» Μέσα της δεκαετίας του 1980 στη Νέα Υόρκη, περίοδος του AIDS. Η Λούσυ Μπάρτον, παντρεμένη μητέρα δύο κοριτσιών και επίδοξη συγγραφέας βρίσκεται στο νοσοκομείο για μια εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας. Από το δωμάτιο της, όταν πέφτει η νύχτα, παρατηρεί το Κτίριο Κράισλερ «σε όλη την κατάφωτη γεωμετρική του λαμπρότητα». Ώσπου, κάποια στιγμή στρέφει το βλέμμα της από το παράθυρο και βλέπει τη μητέρα της καθισμένη σε μια καρέκλα, στα πόδια του κρεβατιού. «Γεια σου, Φρου Φρου» της λέει χαϊδευτικά, όπως ακριβώς την αποκαλούσε παιδί, στο αγροτικό Άμγκας του Ιλινόι. «Είχα να τη δω τέσσερα χρόνια» εξομολογείται η Λούσυ. «Έμεινα…». Το συναπάντημά της όμως με αγνώστους αυτή την περίεργη εποχή, –όπως τον Τζέρεμι που συναισθάνθηκε τη μοναξιά της, και τη Σάρα Πέιν, μία συγγραφέα–, θα δώσουν στη Λούσυ (και τον αναγνώστη) ένα μάθημα ζωής: τους ανθρώπους, που δεν τους καταλαβαίνουμε ποτέ πλήρως και τους οποίους αγαπάμε πάντοτε ατελώς, οφείλουμε να τους προσεγγίζουμε όπως μια λευκή σελίδα, χωρίς επικριτική διάθεση […] Υπέροχο βιβλίο, ήσυχο σαν θύελλα. Όπως και η μετάφραση της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου. 20. «Πλάνητες» – Όλγκα Τόκαρτσουκ (Εκδόσεις Καστανιώτη) Ότι και να πεις για τους «Πλάνητες» θα είναι λίγο. Οι πολυβραβευμένοι (Βραβείο Nike 2008, η σημαντικότερη διάκριση της πολωνικής λογοτεχνίας, & Διεθνές Βραβείο Booker & Νόμπελ Λογοτεχνίας 2018) «Πλάνητες» της Όλγκα Τοκάρτσουκ είναι ένα βιβλίο για τα ταξίδια και την ανθρώπινη ανατομία, διαβάζεις στο οπισθόφυλλο. Και όντως η 58χρονη Πολωνή συγγραφέας πέρασε 2 χρόνια μελετώντας ανατομία στα μουσεία της Ολλανδίας και, τουλάχιστον, τα 2/3 της ζωής της ταξιδεύοντας… Τι είναι λοιπόν αυτό το βιβλίο που όταν το έστειλε στον εκδότη της, τής τηλεφώνησε να τη ρωτήσει μήπως είχε μπερδέψει τα αρχεία στον υπολογιστή της; Απαντάει η ίδια: «Οι Πλάνητες είναι ένα απολύτως ρεαλιστικό μυθιστόρημα του XXI αιώνα. Είναι αποσπασματικό επειδή ο κόσμος μας είναι αποσπασματικός. Το βιβλίο αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα που ζούμε. Ξεκινάμε από το αεροδρόμιο JFK της ΝΥ για Ουάσιγκτον, επί παραδείγματι. Μπαίνοντας στο σκάφος απενεργοποιούμε τα κινητά μας, αποσυνδεόμαστε από τον έξω κόσμο, και σε λίγο βυθιζόμαστε σε έναν άλλον παρακολουθώντας κάποια ταινία ενώ, παράλληλα, τρώμε αδημονώντας πότε θα φτάσουμε και σημειώνουμε τι δεν πρέπει να ξεχάσουμε· βιώνουμε δηλαδή πολλαπλές πραγματικότητες την ίδια στιγμή. Οπότε αυτό που κάποτε θεωρούσαμε ρεαλιστικό μυθιστόρημα δεν είναι πλέον ρεαλιστικό, αλλά τελείως αναχρονιστικό, γιατί η πραγματικότητα έχει αλλάξει…». Οι «Πλάνητες» λοιπόν, που εμπνέονται τον τίτλο τους από τους «μπιεγκούνι» (όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου), την ορθόδοξη σέχτα των παλαιοημερολογιτών που ξόρκιζαν το κακό με τη διαρκή μετακίνηση) είναι μια υποδειγματική αφήγηση της αληθινής ζωής που λαμβάνει χώρα μέσα στην κίνηση, όπως αυτή καταγράφεται στον αιώνα που ζούμε. Μεταφρασμένο υποδειγματικά από την Αλεξάνδρα Δ. Ιωαννίδου. 21. Ώσπου οι πέτρες να γίνουν ελαφρύτερες απ’ το νερό – Αντόνιο Λόμπο Αντούνες (Εκδ. Πόλις) «Γράφω, γιατί διαφορετικά νιώθω ενοχή.» Ο 78 χρονος Πορτογάλος συγγραφέας γράφει από 15 ετών, από τότε που ήθελε να γίνει συγγραφέας. Έγινε ψυχίατρος και βρέθηκε, 3 σχεδόν χρόνια, στον πόλεμο της Αγκόλας· πουθενά αλλού δεν ένιωσε χρήσιμος όσο εκεί. Και ωστόσο τα φαντάσματα του πολέμου, δεν έπαψαν να τον στοιχειώνουν όπως κι αυτά της γραφής· όπου αναμετριέται με μεγάλους συγγραφείς (κυρίως του 19ου αιώνα) και φτιάχνει πολυφωνικά μυθιστορήματα «αναγκασμένος» σχεδόν από τους ήρωες του χωρίς σημεία στίξης ή και παραγράφους, σαν κάτι που πλέκεται μόνο του κι επιπλέει σαν ποίηση, μνήμη ακατάληπτη, σκιά βαριά… Γράφει με τον φόβο πάντα της λευκής σελίδας κι όταν τελειώνει σημειώνει μια ημερομηνία. Είναι η ημερομηνία του επόμενου βιβλίου. Για να συνεχίσει να γράφει… Διαβάστε τον! Θα σας παρασύρει, όπως και η μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα. Ελληνική Λογοτεχνία22. «Γράμματα στη Χιονάτη» – Ευγενία Φακίνου (Εκδόσεις Καστανιώτη) Είναι τελικά η αγάπη η μέγιστη πλάνη; Ή μήπως ο ύψιστος σκοπός; Κλαίγοντας όπως τότε που ήτανε παιδί˙ κι έχοντας έτσι με δάκρυα χαμηλώσει την οδύνη της προς μια πιο ήπια διάθεση, μια γυναίκα χωρίς μαλλιά με ξυρισμένα φρύδια έρχεται σ’ ένα μέρος που το εγκαταλείπουν όλοι να περιμένει το χιόνι· το τελευταίο, φέρνει κι ένα παιδί μαζί του. Όνειρα, προσευχές, εφιάλτες, μεταφυσικοί στοχασμοί και ατόφια ψήγματα ποίησης στο πιο προσωπικό και ένα από τα καλύτερα βιβλία της Ευγενίας Φακίνου. 23. Θηριόμορφοι – Έλενα Μαρούτσου (Εκδόσεις Πόλις) Μόνο το ζώο είναι αληθινά αθώο (Χέγκελ: Μαθήματα για την Φιλοσοφία της Ιστορίας). Δεν ξέρω αν αυτό πιστεύουν οι ήρωες της Μαρούτσου και κείνοι της Μακαμπρέσκου, της οποίας οι φωτογραφίες κοσμούν το βιβλίο· η έκδοση, άλλωστε, το ίδιο το βιβλίο σαν αντικείμενο είναι ένα έργο τέχνης. Και η γλώσσα της Μαρούτσου απύλωτη. Τολμηρή, ερωτική και εφευρετική προκειμένου να αποτυπώσει το θηρίο και το τραύμα μέσα μας. Το βιβλίο ξεκίνησε, όπως λέει η ίδια η συγγραφέας: όταν διάβασα, πριν από λίγα χρόνια, ένα δοκίμιο της φίλης συγγραφέως Μαρίας Γιαγιάννου με τίτλο «Η σημασία του να είσαι ζώο: Η θηριανθρωπία στις εικαστικές τέχνες». Τότε σκέφτηκα να γράψω ένα βιβλίο που να αναφέρεται στη σχέση ανθρώπου και ζώου, όμως αυτή η «πρόθεση» κοιμόταν μέσα στη συνείδησή μου (μαζί με άλλες «προθέσεις» μυθιστορημάτων) μέχρι που την ξύπνησαν οι φωτογραφίες της Λάουρα Μακαμπρέσκου.» Αυτές τις φωτογραφίες μοιάζει να ιστορεί ουσιαστικά το κείμενο της Μαρούτσου, σαν να ενώνει σπασμένα κομμάτια ενός (και) δικού μας ονείρου, μέσα από τρεις αφηγηματικές φωνές, εκ των οποίων η τελευταία ανήκει στον ίδιο τον αναγνώστη. Μαγεία, έμφυλη σεξουαλικότητα, χιούμορ και διακειμενικότητα σε ένα καθηλωτικό βιβλίο. Τι άλλο να ζητήσει κανείς; 24. «Ο πολτός των πραγμάτων» – Αριστείδης Αντονάς (Εκδόσεις Αντίποδες) Όταν πρωτοδιάβασα Αντονά, («Τον επίσκοπο» ή τον «Φλογοκρύπτη») σκέφτηκα: να, κάποιος που μπορεί να γράψει στα ελληνικά «Την εφεύρεση του Μορέλ». Δομημένα αριστοτεχνικά, με εμφανή τα αποτυπώματα του θαυμαστού Ζορζ Περέκ και το πνεύμα των Μπόρχες και Κασάρες, τα γραπτά του Αντονά μας φέρνουν σε δύσκολη θέση… Ένας άνθρωπος απέναντι στα αντικείμενα, απέναντι σε μια βιτρίνα που περιέχει έναν νεκρό και μια τσάντα, απέναντι στον διευθυντή του, απέναντι στην έρευνα για το φόνο, απέναντι στον πολτό των πραγμάτων. Στοχαστικά, αλλόκοτα επίκαιρα και απόλυτα υπνωτιστικά αναγνώσματα που καθηλώνουν. 25. «Το χρυσό βραχιόλι» – Σοφία Νικολαΐδου (Εκδόσεις Μεταίχμιο) Ένα βιβλίο ντοκουμέντο: «όταν ζορίζουν τα πράγματα σκεφτόμαστε τις αληθινές ιστορίες», λέει η συγγραφέας που κυκλοφόρησε αυτό το βιβλίο αμέσως μετά την πανδημία για μια εποχή, μακρινή ίσως για μας· τότε, που το όνειρο του πτυχίου σήμαινε να ζήσεις μια καλύτερη ζωή και υπήρχε υπόληψη στη γνώση, καθώς κυριαρχούσε η άποψη ότι τα γράμματα σε κάνουν άνθρωπο, όχι τα χρήματα. Η Σοφία Νικολαΐδου έκανε έρευνα, ξεκινώντας από τη γενιά της μητέρας της, των ανθρώπων δηλαδή που ήταν οι πρώτοι στην οικογένειά τους που πήραν πτυχίο, το «χρυσό βραχιόλι», και άλλαξαν ζωή και φτάνοντας ως τους μαθητές της σήμερα στο παν/μιο, πολλοί από τους οποίους είναι μετανάστες. Πού βρίσκεται σήμερα το ελληνικό σχολείο, τι σημαίνει πραγματικά το πτυχίο και γιατί πολλά παιδιά ονειρεύονται να σπουδάσουν (και να μείνουν) στο εξωτερικό; Χρυσέλλα Λαγαρία ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ Εναλλακτικό αρχείο: http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθόνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ _____________ Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή που ανεβαίνουν στις βιβλιοπροτάσεις προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών ενώ Για να κατεβάσετε τον σχετικό κατάλογο επισκεφθείτε το http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.zip ____________
