Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία - Τρίτη, Φεβρουαρίου 8, 2022, 09:40
Για τη Μαριανίνα Κριεζή (1947-2022) Με πολύ μεγάλη θλίψη μάθαμε προχτές την είδηση του θανάτου της αγαπημένης Μαριανίνας Κριεζή, που συντρόφεψε την πρώτη νιότη μας μέσα από τους στίχους και τα κείμενα της Λιλιπούπολης, αλλά και από τη στιχουργική της παρουσία στη συνέχεια. Εστω και με μια μέρα καθυστέρηση, το ιστολόγιο θέλει να τιμήσει τη δημιουργό που έφυγε, μαζί με τα νιάτα μας. Τη φωτογραφία που συνοδεύει το άρθρο την πήρα από τον τοίχο της Χαριτίνης Ξύδη στο Φέισμπουκ, που τη συνόδευε με τα εξής συγκινητικά λόγια: Δεν θέλω να το πιστέψω. Δεν μπορώ. Αδύνατον, λέω, αλλά πρέπει και να σε αποχαιρετήσω. Σ’ ευχαριστούμε τόσο πολύ που μας έμαθες να κλαίμε, να συγκινούμαστε, να ερωτευόμαστε, να πονάμε για όσα χάσαμε και άξιζαν, να ονειρευόμαστε, να μη φοβόμαστε να λέμε σ’ αγαπώ. Να πας στο καλό, αγαπημένη, ευαίσθητη, τρυφερή και ανεπανάληπτη, Μαριανίνα, με το αφοπλιστικά αθώο και ανυπεράσπιστο βλέμμα. Στο σημερινό άρθρο θα ανθολογήσω μερικά κείμενα που γράφτηκαν χτες στο Φέισμπουκ για τη Μαριανίνα Κριεζή, ακριβώς επειδή, με εξαίρεση το τελευταίο, θα πάψουν να είναι προσιτά σε λίγες μέρες. (Και, σε μια παρένθεση: το γεγονός ότι διάβασα πολλά συγκινητικά και αξιόλογα κείμενα στο Φέισμπουκ, πολύ περισσότερα απ’ όσα σταχυολόγησα, δείχνει θαρρώ και την αξία του μέσου, παρά τις βασιμότατες ενστάσεις που έχουμε). Πρώτα όμως λίγο βιογραφικά. Η Μαριανίνα Κριεζή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947 με καταγωγή από την Ύδρα. Μεγάλωσε στο Ψυχικό. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών χωρίς να πάρει πτυχίο, και Διακοσμητική – Σκηνογραφία στα εργαστήρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, όπου ολοκλήρωσε τις εκεί διετείς σπουδές της. Το 1969 πήγε στο Παρίσι για να σπουδάσει σχέδιο υφάσματος, επέστρεψε στην Ελλάδα, εργάστηκε ως γραφίστρια και την άνοιξη του 1977 άρχισε να συνεργάζεται με το Τρίτο Πρόγραμμα όταν διευθυντής ήταν ο Μάνος Χατζιδάκις. Εκεί έγραψε τους στίχους όλων των τραγουδιών της ραδιοφωνικής εκπομπής «Εδώ Λιλιπούπολη» ενώ συμμετείχε και στα κείμενα, ιδίως ως συγγραφικό δίδυμο με την ηθοποιό Άννα Παναγιωτοπούλου. Συνέπραξε επίσης, ως κειμενογράφος, σε επιθεωρήσεις της «Ελεύθερης Σκηνής». Στη γενιά μου, ακούγαμε σχεδόν καθημερινά τη Λιλιπούπολη από το Τρίτο Πρόγραμμα -ήμουν φοιτητής τότε, πρωτοετής. Την άκουγαν και τα παιδιά μου, από τον δίσκο, που υπάρχει ολόκληρος στο γιουτούμπ: Αλλά η Μαριανίνα Κριεζή έγραψε έξοχους στίχους και «για μεγάλους» διατηρώντας όμως την παιδική ματιά και την ευαισθησία. Κομβική συνεργασία ήταν το Σαμποτάζ με τη Λένα Πλάτωνος, το 1981. Προχτές ο Φίλιππος Κουράντ μάς θύμισε κάτι που είχε γράψει η Λένα Πλάτωνος για ένα τραγούδι του Σαμποτάζ που ταιριάζει με τη μελαγχολική σημερινή περίσταση: «Το κοπερτί, το κοπερτί τάπι τάπι ρούσι. Είναι ένα παιδικό παιχνίδι που τα παιδιά κάνουν έναν κύκλο και στο τέλος κάθε γύρου αποχωρεί και ένα. Αυτό το παιχνίδι έφερνε μια μελαγχολία στη Μαριανίνα και ήθελε να το κάνει τραγούδι. Έτσι το Κοπερτί μεταφέρθηκε νοηματικά στο πως μας αποχαιρετάνε αγαπημένα πρόσωπα ένα-ένα και φεύγουν από τη ζωή» O ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης εγραψε, αναφερόμενος σε μερικά τραγούδια της: Ήξερα πολύ λίγα για τη Μαριανίνα Κριεζή, αμφιβάλω αν είχα στο μυαλό μου την εικόνα της, όπως άλλωστε νομίζω ήθελε και εκείνη μακριά από τη δημοσιότητα, τόσο οικεία και τόσο μακρινή παράλληλα. Κι όμως ερωτεύτηκα την Ρόζα Ροζαλία, με ξεμπλόκαρε από τον αριστερό πουριτανισμό μου το Αν μ’ αγαπάς έλα να κάνουμε έρωτα, αγόρασα για πρώτη φορά τσάι γιασεμιού, φύλαξα στον κόρφο μου το κοπερτί, αποχαιρέτησα τον πατέρα μου με το Ένα λεπτό περιπτερά. Συνόδευσε με τα λόγια της πολλές από τις μέρες μου, Σαββατοκύριακα και καθημερινές, λύπες και χαρές, έρωτες και χωρισμούς, απογοητεύσεις και ενθουσιασμούς, γέλια και κλάματα μαζί. Και θα εξακολουθήσει να το κάνει. Ακόμα κι αν φύγεις για τον γύρο του κόσμου… Ομολογώ ότι, ενώ το τραγούδι το ήξερα, και μου άρεσε, από το σχόλιο του Καραμανωλάκη έμαθα ότι το Ένα λεπτό περιπτερά ήταν σε στίχους της Μαριανίνας Κριεζή, τόσο διαφορετική συνεργασία από τις άλλες της, στον τελευταίο δίσκο που ηχογράφησε ο Στράτος Διονυσίου λίγο πριν από τον θάνατό του. Είναι βέβαια συνηθισμένο να μένουν οι στιχουργοί στο μισοσκόταδο, όμως η Μαριανίνα Κριεζή απέφευγε ακόμα περισσότερο την προβολή. Από τις συνεργασίες της Μαριανίνας Κριεζή με την Αρλέτα και τον Λάκη Παπαδόπουλο διαλέγω καταρχάς το Στραγάλι, επειδή τα στραγάλια είναι παντοτινά: Ο συγγραφέας Πάνος Θεοδωρίδης αποχαιρέτησε τη Μαριανίνα Κριεζή με αναφορές στο ποδόσφαιρο και στη ζοφερή εικόνα της σημερινής Θεσσαλονίκης. Far away from here Μνήμη Μαριανίνας Κριεζή Δεν ήταν ποτέ αστείο. Ένα πουλημένο άθλημα. Κι όταν ως μπέμπαντας μάζευα φωτογραφίες παιχταράδων και υπέφερα όταν τα τρύπια χέρια του Στέφα πριν 49 χρόνια στερούσαν από τον ΠΑΟΚ ένα πρωτάθλημα, κι όταν λάσπωνα την λογοτεχνία που έπλαθα με ύμνους υποστήριξης στην ομαδάρα, αφου δεν χαιρόμουνα μήτε μια στιγμή το γκολάκι του Σαράφη στο 1-1 με τον Άγιαξ,δεν μπορώ, στην Βαλχάλα των γηρατειων να κοιμηθώ με έναν Άλκη σφαγμένον με κομμένη την μηριαία αρτηρία, επειδή ένας ταγματαλήτικος στρατός πέρασε και ξαναπέρασε από την πόλη του δειλινού, την πόλη μου.Δεν θέλω να νιώθω πως η Αστυνομία πληρώνει τέτοιους υποστηρικτές ,μήτε πως σοφίστηκαν οι αποπάνω να στρατολογούν τα βαλκανικά φαντάσματα που μπαινοβγαίνουν στα σύνορα με αόρατη και παντοδύναμη σφραγίδα την άχαρη λέξη «οπαδιστές». Έναν πόντο απέχω από να χαρακτηριστώ φορέας πληγωμένης και τσαλακωμένης συνείδησης. Τέρμα. Την όποια φίλαθλη ιδιότητα κέρδισα, τηνε κουρέλιασαν οι σκεπασμένοι με δήθεν δαφνόφυλλα τσογλαναράδες με το μυαλό του ρούβελα. Το δράμα μου είναι πως τους ζούσα από τη στάση του Νίκα,όταν Βένετοι και Πράσινοι μαχαίρωναν αλλήλους στην Βασιλεύουσα, κι όταν οι συμμορίες, στην πόλη της Καταλλαγής, φρόντισαν να διδάξουν στους φονιάδες τι στολή φορούσαν πριν δεκαπέντε αιώνες: εφαρμοστό κολάν, γελέκο με φουσκωμένα μανίκια κατηφένιο, ξυρισμένο το μισό κεφάλι και ένα εγχειρίδιο δεμένο στον μηρό. Ελπίζω, από το πρωί, οι επισημοι αρμόδιοι με τις κλαρωτές συσκέψεις, να απομεινουν να κοιτάνε ωσάν τους βλάκες ο ένας τον άλλον και οι μισοί, όσοι δεν βρίσκονται στην Κίνα, να κοιτάνε με βλέμμα μοσχαριού ο ένας τον αλλον και μετά, ντυμένοι στολη γονιού, να σβήνουν με σφουγγάρι ο ένας τη μορφή του άλλου. Μακριά, σ΄εναν άλλον κόσμο, σήπεται η τρελή αποκριά.Και στην Λιλιπούπολη, ώρα να κλείσουν τα κεπέγκια. Και αφού αναφέρθηκε πάλι η Λιλιπούπολη, εδώ μερικές εκπομπές -όχι «όλες» βέβαια: Τέλος, ο συγγραφέας Άκης Γαβριηλίδης έφερε στο φως ένα άγνωστο εύρημα. Μια επιστολή που είχε στείλει το 1961 η δεκατετράχρονη Μαριανίνα Κριεζή στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη, ο οποίος τότε ήταν πρεσβευτής στο Λονδίνο. Ο Γαβριηλίδης ανακάλυψε την επιστολή στο αρχείο Σεφέρη και τη δημοσίευσε στο ιστολόγιό του, απ’ όπου την αναδημοσιεύω εδώ: Μ. Κριεζή Χλόης 5, Ψυχικό Αθήνα Ελλάς. 20 Ιανουαρίου 1961. Αγαπητέ μου κε Σεφέρη, Σας στέλνω το πρώτο μου μικρό βιβλίο με σχήματα και ρυθμούς από τη ζωή μου, σαν πρόφαση να σας μιλήσω όχι για θαυμασμό, μα για ευγνωμοσύνη. Έμαθα την ποίηση από επιγραμματικές σας ή συνεχόμενες εξωτερικεύσεις, από εξωτερικεύσεις που μου δόθηκαν με τόσην απαλότητα, με τόση εμπιστοσύνη _ πήρα για πρώτη μου φορά στα χέρια την ποίηση που καταργεί και την παραμικρότερη τεχνική και γίνεται σφυγμός ψυχής. Και το τέλεια αληθινό δεν σηκώνει κριτική, δεν σηκώνει κατάφαση, μόνο πολλή αγάπη. Τι παράξενο, να στέκεται ένας άνθρωπος γυμνός πάνω σε μια πέτρα· θα πρέπει ν’ αγαπάτε πολύ τους ανθρώπους, να μη σας έχουν απογοητεύσει ποτέ. Η αληθινή ομορφιά είναι η απίστευτα κι’ ανεύρετα ειλικρινής προσφορά – και δεν έχω να σας πω παρά ένα το ίδιο ειλικρινές «Ευχαριστώ». Όμως, είναι κρίμα να μένετε στο Λονδίνο. Ο μπαμπάς, όποτε πηγαίνει για τις δουλειές του γυρίζει με θλιμμένο ύφος και λίγο εξαϋλωμένος. Κάνει κι’ αδεξιότητες είναι αλήθεια – ας πούμε, πάει στο Κινέζικο εστιατόριο και τρώει λουλούδια. Μα … ο καιρός … θα σας λείπει τόσο το κλίμα μας, το χρώμα, ο χαρακτήρας, ο ουρανός μας – προπαντός αυτός! Όταν γυρίσετε για λίγες ημέρες, πρέπει να πάτε στην Ύδρα. Θα γεμίση η ομπρέλλα σας Ελλάδα για πολύν καιρό. Είναι πατρίδα μου η Ύδρα. Έχουμε ένα μεγάλο σπίτι εκεί με στέρνα και χελιδονοφωλιές, που βλέπει στη θάλασσα. Είμαι δεκατεσσάρων χρονών τώρα. Έχω τους γονείς μου, ένα χρυσόψαρο τον Εδουάρδο, ένα ποδήλατο και καλά βιβλία. Το γατάκι μου πέθανε. Σε μερικές μέρες έχω και διαγωνισμούς. Πάω στο Αμερικανικό Κολλέγιο Θηλέων Ελληνικού όπου συννεφιάζω απ’ τ’ αγγλικά και το θόρυβο των αεροπλάνων. Ξέρω αρκετά γαλλικά και ζωγραφίζω πού και πού, αγαπώ το θέατρο, τα γλυκά και το Μόζαρτ, μα στα μαθήματα δεν είμαι σπουδαία. Όνειρό μου είναι ν’ αποχτήσω ένα ποίημά σας σε χειρόγραφό σας, να το κρεμάσω απέναντι στο κρεββάτι μου και να το βλέπω κάθε πρωί. Θάναι μια από τις μεγάλες χαρές της ζωής μου. Με την αγάπη μου Μαριανίνα Να αποχαιρετήσουμε τη Μαριανίνα με ένα από τα ωραιότερα ελληνικά τραγούδια. Ακόμα κι αν φύγεις….. Σε μουσική Λάκη Παπαδόπουλου με την Αρλέτα https://sarantakos.wordpress.com/2022/02/08/marianina/ ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ Εναλλακτικό αρχείο: http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθόνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ _____________ Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή που ανεβαίνουν στις βιβλιοπροτάσεις προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών ενώ Για να κατεβάσετε τον σχετικό κατάλογο επισκεφθείτε το http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.zip ____________
