Τρία μπιλιετάκια συγγραφέων
Ένα μικροφιλολογικό για σήμερα ή μάλλον τρία μικρά μικροφιλολογικά, απ’ αυτά που βρίσκει όποιος ξεφυλλίζει παλιές εφημερίδες ψάχνοντας να βρει κάτι άλλο, και κρατάει μια σημείωση μήπως και τα χρησιμοποιήσει κάποτε άλλοτε. Ο τίτλος είναι εσκεμμένα παραπλανητικός, μια και δεν πρόκειται ακριβώς για μπιλιετάκια, δηλαδή για σύντομα κείμενα γραμμένα πάνω στο επισκεπτήριο, πρόκειται για σύντομες επιστολές τριών λογοτεχνών σε εφημερίδες. Αν θέλετε αυθεντικά μπιλιέτα, έχω ένα παλιότερο άρθρο με μπιλιέτα του Λαπαθιώτη, ο οποίος επιδιδόταν με πάθος στο άθλημα της μπιλιετομαχίας. Και οι τρεις επιστολές είναι γραμμένες στη δεκαετία του 1920. Ξεκινώντας χρονολογικά, η πρώτη σύντομη επιστολή, το πρώτο μπιλιετάκι μας -για να διατηρήσω την ορολογία του τίτλου- δημοσιεύτηκε στη (βενιζελική) εφημερίδα Πατρίς, στις 29 Ιουνίου 1923. Βρισκόμαστε στην εποχή της επανάστασης των Πλαστήρα-Γονατά και τις προηγούμενες μέρες η Πατρίς δημοσίευε απόρρητες εκθέσεις μυστικών αστυνομικών (που είχαν βρεθεί στα υπουργεία) του προηγούμενου καθεστώτος σχετικά με παρακολουθήσεις πολιτών. O τίτλος της εφημερίδας είναι Υπερτάτη αβρότης προς χαφιέν, προτάσσεται δε η εξής εισαγωγή: Λαμβάνομεν την κάτω επιστολήν, της οποίας διατηρούμεν την ορθογραφίαν και το λεκτικόν, λόγω της υπογραφής την οποίαν φέρει. Κύριε συντάχτη της “Πατρίδος”, Παρατηρώ από το σημερινό σας φύλλο βγήκε στο φως πως οι κωσταντινικοί κατάσκοποι ήσκιωναν, όπως λεν οι Άγγλοι, το συγγενή μου κ. Α.Α.Πάλλη. Μπορώ να προσθέσω τούτο. Ο συγγενής μου γνώριζε τον κατάσκοπό του, και μια μέρα, βγαίνοντας από του ναβάρχου, τον πλησίασε και του είπε: “Λυπούμαι που σ’ έκανα να περιμένης τόσην ώρα”. 28.6.1923 Πρόθυμος, ΑΛΕΞ. ΠΑΛΛΗΣ Ο επιστολογράφος είναι ο πρωτοπόρος δημοτικιστής Αλέξανδρος Πάλλης. Ομολογώ ότι δεν ξέρω ποιος συγγενής του (εξάδελφος, μάλλον) ήταν αυτός που παρακολουθούσαν οι μυστικοί αστυνόμοι, ούτε ξέρω αν έχω μεταγράψει σωστά τα αρχικά (Α.Α. ή Α.Λ.; ). Ο “νάβαρχος” πρέπει να είναι ο Κουντουριώτης, που αργότερα έγινε Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Το πιο ενδιαφέρον κατά τη γνώμη μου είναι γλωσσικό, ο πρωτολογισμός “ισκιώνω” με τον οποίο μεταφέρει ο Πάλλης (που ζούσε στην Αγγλία) το ρήμα to shadow, που λέγεται για τον αστυνομικό που παίρνει το κατόπι τον ύποπτο και τον παρακολουθεί φροντίζοντας να μένει αθέατος. Το δεύτερο μπιλιετάκι, και εδώ παραβιάζω τη χρονολογική σειρά, δημοσιεύτηκε στις 29 Μαΐου 1926 στην εφημερίδα Εμπρός. Την προηγούμενη μέρα, η εφημερίδα, που είχε τα δυο προηγούμενα χρόνια πρωτοστατήσει στην αντιδραστική εκστρατεία εναντίον της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης των Γληνού-Δελμούζου, που έμεινε γνωστή ως “Μαρασλειακά” (δείτε εδώ ένα παλιό άρθρο), είχε δημοσιεύσει ένα άρθρο του γερμανικού αριστερού περιοδικού “Νέα αγωγή” για την Ελλάδα -και επειδή το άρθρο υπογραφόταν από κάποιον Demos, συμπέραινε ότι συγγραφέας του ήταν ο Βάρναλης, αφού αυτός είχε παλιότερα μεταχειριστεί το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας (“συγγραφέα του έργου του εξυβρίζοντος υπό τον τίτλον “Φως που καίει” πόρνην την πατρίδα, κουρελόπανον την εθνικήν σημαίαν και την θρησκείαν συμφοράν”). Αν και “μαλλιαροκομμουνιστής”, ο Βάρναλης απάντησε σε άπταιστη καθαρεύουσα και με αδιόρατη ειρωνεία. Η εφημερίδα προτάσσει τον τίτλο “Ο κ. Βάρναλης αρνείται την πατρότητα του άρθρου”. Κύριε Διευθυντά, Πολύ αργά επληροφορήθην, ότι εις το σημερινόν σας φύλλον υποβάλλετε την γνώμην, ότι συγγραφεύς του εις το γερμανικόν περιοδικόν “Νέα Αγωγή” δημοσιευθέντος άρθρου υπό τον τίτλον “Μορφωτικά προβλήματα της Ν. Ελλάδος” είμαι εγώ. Σπεύδω να σας παρακαλέσω να το διαψεύσητε. Αγνοώ και τον συγγραφέα και το άρθρον. Επί πλέον αγνοώ και την γερμανικήν. Με τιμήν Κ. ΒΑΡΝΑΛΗΣ Το τρίτο μπιλιετάκι ανήκει στον Χαρίλαο Παπαντωνίου, τον αδελφό του πολύ γνωστότερου Ζαχαρία Παπαντωνίου. Ο Χαρίλαος Παπαντωνίου συνήθιζε την πολεμική από τις σελίδες των περιοδικών και των εφημερίδων και δεν ανεχόταν επεμβάσεις στα κείμενά του. Όταν κάποτε ο Λαπαθιώτης έκανε μια επέμβαση σε κείμενό του, ο Παπαντωνίου απάντησε με πολυσέλιδο λίβελλο -και ενώ λίγες μέρες νωρίτερα του είχε γράψει έναν ύμνο για τον Λαπαθιώτη! (Το επεισόδιο το διηγούμαι και εδώ αλλά δεν το έχω παρουσιάσει σε άρθρο). Εδώ είναι λακωνικός, αλλά φαρμακερά ειρωνικός. H επιστολή δημοσιεύτηκε στην εφημ. Ελεύθερος Λόγος στις 23 Απριλίου 1924 αλλά αφορά τις περιπέτειες ενός άρθρου που είχε στείλει ο Παπαντωνίου σε λογοτεχνικό περιοδικό. Η “Φιλολογική δήλωσις” (κατά την ορολογία της εφημερίδας) έχει ως εξής: Εις το περιοδικόν “Κριτική” παρουσιάσθη ακέφαλος και ατέχνως χειρουργημένη μελέτη μου περί του κ. Φιλήντα ως ποιητού, την οποίαν είχα παραδώσει εις αυτό αρτίαν και πολύ ευμελή. Επί πλέον δε εθεωρήθη εντελώς περιττόν να ειδοποιηθώ διά τας διορθώσεις, ώστε ο όλεθρος να είναι πλήρης. Χάριν της αναλογίας και της συμμετρίας, επιβάλλεται τώρα βεβαίως να της κοπούν και τα πόδια, το οποίον και θα γίνει, μη παραχωρουμένης της συνεχείας. Χαρίλαος Παπαντωνίου Το περιοδικό “Κριτική” το εξέδιδαν οι Α. Παπαδήμας και Μ. Φιλήντας το 1923-24. Η επίμαχη μελέτη δημοσιεύτηκε στο 10ο τεύχος, αν και βρίσκω πως δεν αφορούσε μόνο τον Μένο Φιλήντα. Αυτοδίδακτος αλλά οξυδερκής γλωσσολόγος και πρωτοπόρος του δημοτικισμού, ο μικρασιάτης Φιλήντας έγραφε και ποιήματα. Πράγματι, το επίμαχο άρθρο δημοσιεύτηκε με τη μνεία “Έχει συνέχεια” αλλά συνέχεια δεν δημοσιεύτηκε ούτε στο επόμενο τεύχος, ούτε στο μεθεπόμενο, το 12ο, που ήταν και το τελευταίο του περιοδικού. About these ads http://sarantakos.wordpress.com/2014/07/13/bilietakia/ http://sarantakos.wordpress.com/2014/07/13/bilietakia/ ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
