Συνάντηση της Επιστημονικής Ιατρικής Συμβουλευτικής Επιτροπής (SMAB) της
διεθνούς ένωσης αμφιβληστροειδούς (Retina International) 5 Μάιου 2014 Orlando
Florida ΗΠΑ.Ερευνητικές εξελίξεις. Μέρος πρώτο
Κάθε χρόνο στις ΗΠΑ διοργανώνεται το Παναμερικανικό Συνέδριο Έρευνας στην
Οφθαλμολογία στο πλαίσιο του οποίου γίνεται ειδική συνάντηση της Επιστημονικής
Ιατρικής Συμβουλευτικής Επιτροπής (ΕΙΣΕ-SMAB) της Διεθνούς Ένωσης
Αμφιβληστροειδούς (Retina International) κατά την οποία εβδομήντα και πλέον
καθηγητές, ερευνητές, επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων που εργάζονται στον
τομέα των κληρονομικών παθήσεων του Αμφιβληστροειδή χιτώνα, της Ωχράς Κηλίδος
του Οπτικού Νεύρου κ.λπ. παρουσιάζουν τις νεότερες ερευνητικές εξελίξεις
παγκοσμίως στο επίπεδο αυτό.
Από τους ανωτέρω επιστήμονες, δεκαέξι παρουσίασαν τα αποτελέσματα των
ερευνητικών τους εργασιών τα οποία συνοπτικά ως θέματα έχουν παρουσιαστεί σε
προηγούμενα τεύχη του περιοδικού «Επαφή» και στο τωρινό τεύχος αναπτύσσονται
αναλυτικά νεότερα δεδομένα σχετικά με τα ίδια ή άλλα θέματα έρευνας.
Επίσης στη συνάντηση προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν εξήντα περίπου καθηγητές,
ερευνητές, ιατροί, βιολόγοι, εκπρόσωποι όλων των χωρών μεταξύ των οποίων την
Ελλάδα εκπροσώπησε ο Καθηγητής Οφθαλμολογίας, κ. Τσιλιμπάρης Μιλτιάδης από το
Πανεπιστήμιο Κρήτης, ως επιστημονικός σύμβουλος της Π.Ε.Α.
Επίσης, εκπρόσωπός μας στη συνάντηση είναι και η κα. Μυρτώ Παπαιωάννου,
Βιολόγος-Γενετίστρια.
I) ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΖΕΝΤΑΣ
Η κα Christina Fasser, Πρόεδρος της Retina International, άνοιξε τις εργασίες
τής συνάντησης της SMAB απευθύνοντας ένα θερμό, εγκάρδιο χαιρετισμό στους
συμμετέχοντες επιστήμονες και ευχαριστώντας όλους τους ομιλητές. Μετά από την
παρουσίαση άλλων εναρκτήριων θεμάτων, μετέφερε το συντονισμό των εργασιών στον
καθηγητή Dr. Jee Hollyfield και στον καθηγητή Dr. Erberhart Zrenner,
προκειμένου να ξεκινήσουν οι επιστημονικές παρουσιάσεις.
II) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Ακολουθούν οι περιλήψεις από τις παρουσιάσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο
της συνάντησης της SMAB της R.I
ΜΕΛΑΓΧΡΩΣΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΣΠΑΝΙΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
1) Κλινική Δοκιμή Ηλεκτροδιέγερσης- Dr. T. Peters
Πανεπιστήμιο Τούμπινγκεν Γερμανίας
Η ηλεκτροδιέγερση χρησιμοποιείται πολλά χρόνια για την θεραπεία των
νευρολογικών παθήσεων. Πολύ πρόσφατα έγινε σαφές, ότι η χρήση της
ηλεκτροδιέγερσης στις εκφυλιστικές παθήσεις αμφιβληστροειδή, μπορεί να είναι
ευεργετική, καθώς μελέτες σε ζώα έδειξαν, πως η ηλεκτροδιέγερση απελευθερώνει
ενδογενείς αυξητικούς παράγοντες στον αμφιβληστροειδή, όπως τον IGF-1, BDNF,
CNTF, FgF2, Bcl-2 και BAX, όπως ανέδειξαν διάφοροι ερευνητές [Pardue (2005),
Morimoto (2005), Sato (2008) και άλλοι]. Επιπλέον, έγινε σαφές πως η αιμάτωση
του χοριοειδή χιτώνα αυξήθηκε και έγινε αναφορά στο ότι οι λεγόμενοι ανενεργοί
φωτοϋποδοχείς, ενδέχεται να ενεργοποιηθούν ξανά μέσω ενός τέτοιου μηχανισμού.
Παρ' όλα αυτά, ο μηχανισμός για το πώς λειτουργεί η ηλεκτροδιέγερση δεν έχει
γίνει κατανοητός πλήρως. Από το 2008, το πανεπιστήμιο του Τούμπινγκεν έχει
διεξάγει πολλές ελεγχόμενες, τυφλές, ανιχνευτικές έρευνες σε ασθενείς που
πάσχουν από παθήσεις του αμφιβληστροειδή και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Η πιλοτική δοκιμή μεταξύ 2009-2010 σε έναν μικρό αριθμό
ασθενών-συμμετεχόντων(24 άτομα) έδειξε ελπιδοφόρα αποτελέσματα όσον αφορά στη
διεύρυνση του οπτικού πεδίου και βελτίωση της απόκρισης στα κύματα b των
ραβδίων στην δοκιμασία του ΗΑΓ (ηλεκτροαμφιβληστροειδογραφήματος). Οι άλλες 2
κλινικές δοκιμές EST II και TESOLA διεξάγονται ήδη από το 2010. Το κύριο μέλημα
της δοκιμής με τεχνολογία EST II ήταν στραμμένο στην αποτελεσματικότητα, ενώ το
επίκεντρο της έρευνας ανοιχτής δοκιμής TESOLA ήταν στραμμένο στην ασφάλεια.
Συνολικά 193 ασθενείς υποβλήθηκαν στη θεραπεία σύμφωνα με το πρωτόκολλο.
Τα κριτήρια επιλογής και αποκλεισμού των ασθενών ήταν σχεδόν παρόμοια σε όλες
τις παραπάνω μελέτες. Η χορηγηθείσα ηλεκτροδιέγερση εφαρμόστηκε σε 3 δόσεις με
παροχή ηλεκτρικής τάσης, 0%, 150% και 200% του ρεύματος που απαιτείται για να
προκαλέσει αντίληψη φωτός σε έναν συγκεκριμένο ασθενή, κατ' ανώτατο 0.9mV
εφαρμοσμένο για 30 λεπτά εβδομαδιαία, αντιστοίχως. Στην έρευνα ανοιχτής δοκιμής
TESOLA είχε καθοριστεί στο 150% του ατομικού ορίου.
Η εφαρμογή του ρεύματος γίνεται μέσω ενός λεπτού ηλεκτροδίου που εφάπτεται στον
κερατοειδή, το οποίο ο ασθενής μπορεί να εφαρμόσει μέσω ειδικού εξατομικευμένου
σκελετού γυαλιών. Η εταιρεία OcuVision έχει αναπτύξει μια συσκευή όπου το
φωσφωνικό όριο μπορεί να μετρηθεί και ο γιατρός να προσαρμόσει τη χορήγηση του
ρεύματος στο κατά περίπτωση ατομικό όριο του ασθενή. Κατόπιν, ο ασθενής μπορεί
να παραλάβει τη συσκευή που ονομάζεται Ocustim για εφαρμογή κατ' οίκον. Δια
μέσω μιας συσκευής USB, ο γιατρός μπορεί να ελέγξει το κατά πόσον η συσκευή
εφαρμόζεται σωστά σε τριμηνιαίες επισκέψεις. Η συσκευή έχει λάβει πιστοποίηση
από την Ευρωπαϊκή Ένωση (σήμανση CE) και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο με
ιατρική συνταγή σε συγκεκριμένα οφθαλμολογικά κέντρα ανά την Ευρώπη. Έχει γίνει
αίτηση για έγκριση στον Αμερικανικό Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων και Τροφίμων
(FDA) από το Οφθαλμολογικό Νοσοκομείο Willis στη Φιλαδέλφεια, ενώ παράλληλα μια
νέα μελέτη αναμένεται στις ΗΠΑ.
Τα αποτελέσματα της μελέτης EST II δεν έχουν αξιολογηθεί ακόμα πλήρως, αλλά η
μελέτη σε επίπεδο αποτελεσματικότητας δεν ανέδειξε ση?αντικά ευρήματα, ωστόσο
έδειξε μία σαφή τάση για σταθερές ή ελαφρά βελτιωμένες ζώνες οπτικού πεδίου.
Περαιτέρω έρευνα είναι αναγκαία ως προς τα ευρήματα, δεδομένου ότι τα
συγκριτικά αποτελέσματα μεταξύ ασθενών έδειξαν μια διάκριση μεταξύ των όσων
ανταποκρίθηκαν αδύναμα και των άλλων που είχαν ισχυρή ανταπόκριση, κάτι το
οποίο είναι υπό αξιολόγηση. Επίσης, οι συνθήκες θεραπείας διαφοροποιούνταν καθ'
όλη τη διάρκεια των μελετών λόγω του γεγονότος ότι τα όρια προσαρμοζόταν σε
κάθε επίσκεψη, κάτι που οδήγησε σε μειωμένη εφαρμογή χορήγησης ρεύματος
ιδιαίτερα σε εκείνους τους ασθενείς που ανταποκρίθηκαν πιο ισχυρά σε βάθος
χρόνου. Περαιτέρω έρευνες είναι αναγκαίες για να προσδιοριστούν οι βέλτιστες
συνθήκες θεραπείας όσον αφορά στο χρόνο (διάρκεια), στη δοσολογία και όσον
αφορά στην προέλευση της διαφοράς μεταξύ ασθενών που ανταποκρίθηκαν πιο αδύναμα
ή ισχυρά, γεγονός όπου οι διαφοροποιήσεις μπορούν να συνδέονται με τις
εξατομικευμένες γενετικές συνθήκες του ασθενή και της πάθησής του.
Όσον αφορά στην ασφάλεια, δεν υπήρξαν σοβαρές αντενδείξεις από την εφαρμογή της
θεραπείας. Τα πιο χειροπιαστά ευρήματα ήταν παρόμοια με τα συμπτώματα
ξηροφθαλμίας, τα οποία θα μπορούσαν να θεραπευθούν με τη χρήση τεχνητών δακρύων
χωρίς επιπτώσεις. Η θεραπεία με ηλεκτροδιέγερση του κερατοειδή χιτώνα μπορεί,
επομένως, να θεωρηθεί ως ασφαλής, σύμφωνα με τις κλινικές δοκιμές EST II και
TESOLA.
2) Νεότερα όσον αφορά στην τεχνητή όραση - Dr. T. Peters και Dr. Eberhart
Zrenner, Πανεπιστήμιο Τούμπινγκεν, Γερμανίας
Υπάρχουν περισσότερες από 20 ομάδες παγκοσμίως που αναπτύσσουν διάφορα
αμφιβληστροειδικά εμφυτεύματα. Κατά βάση υπάρχουν 3 προσεγγίσεις,
αμφιβληστροειδικά μοσχεύματα που συνδέουν ηλεκτρόδια πάνω στα γαγγλιακά κύτταρα
του αμφιβληστροειδή, υποαμφιβληστροειδικά εμφυτεύματα που τοποθετούνται κάτω
από τον αμφιβληστροειδή στους φωτοϋποδοχείς και η επιχοριοειδική προσέγγιση, η
οποία είναι παρόμοια με τη υποαμφιβληστροειδική, αν εξαιρέσουμε το ότι η ωχρά
κηλίδα είναι μεταξύ των ηλεκτροδίων και της διπολικής στοιβάδας κυττάρων.
Υπάρχουν ήδη προϊόντα στην αγορά τα οποία έχουνε λάβει την έγκριση των
ρυθμιστικών αρχών για εμπορική χρήση: Το ηλεκτρονικό μόσχευμα/εμφύτευμα ARGUS
ΙΙ από την εταιρία Second Sight, το οποίο έχει 60 ηλεκτρόδια. Περίπου 30
ασθενείς έχουν εγχειρισθεί στην Ευρώπη, και πρόσφατα κάποιοι στις ΗΠΑ. Μια
ενδιάμεση έκθεση δημοσιεύτηκε από το Dr. Humayun και αναφέρει δεδομένα για τα
30 αυτά άτομα στο επιστημονικό περιοδικό IOVS. Το δεύτερο μόσχευμα/εμφύτευμα
είναι το Alpha IMS, που αναπτύχθηκε από την εταιρεία Retina Implant στη
Γερμανία. Έχει 1500 φωτοηλεκτρόδια, που τοποθετούνται κάτω από τον
αμφιβληστροειδή. Έχει ήδη εγκριθεί για χρήση στην Ευρώπη, και μια έκθεση για 26
ασθενείς θα παρουσιαστεί στην ARVO από τον Dr. Zrenner. Όλα αυτά τα
μοσχεύματα/εμφυτεύματα έχουν ήδη εφαρμοστεί και μπορούν προς το παρόν να
εφαρμοστούν ήδη σε ασθενείς που πάσχουν από κληρονομικές εκφυλιστικές ασθένειες
του αμφιβληστροειδούς, και σχεδόν δεν έχουν αντίληψη του φωτός, δίχως τη
δυνατότητα εντοπισμού της πηγής. Η όραση που παρέχουν αυτά τα εμφυτεύματα
διαφέρει σημαντικά από την «κανονική» όραση. Το μέγιστο οπτικό πεδίο είναι 15-
20° και η μέγιστη οπτική οξύτητα που μπορεί να επιτευχθεί είναι μέχρι του
20/540 (1/25). Επομένως, οι εικόνες είναι πολύ θολές-αμυδρές και άχρωμες, και
δεν μπορεί να προβλεφθεί με ευκολία σε ποιο βαθμό είναι δυνατόν να επωφεληθεί
ένας μεμονωμένος ασθενής, καθώς η κατάσταση του αμφιβληστροειδούς διαφέρει από
ασθενή σε ασθενή. Ωστόσο, όλοι οι πάσχοντες επανέκτησαν αντίληψη του φωτός (εάν
είχε χαθεί), όπως και αντίληψη φωτεινών σημάτων. Περισσότεροι από τους μισούς
τυπικά έχουν οπτική αντίληψη που είναι χρήσιμη στην καθημερινή τους διαβίωση
όταν είναι σε θέση να εντοπίζουν αντικείμενα όπως φλιτζάνια και πιάτα, να
βλέπουν μορφές/σχήματα (π.χ. δέντρα ή ανθρώπους), σημάδια στους δρόμους (λευκές
γραμμές, φανάρια, τζαμαρίες καταστημάτων, κινούμενα αυτοκίνητα). Ορισμένοι
ασθενείς μπορούν, επίσης, να συλλαβίσουν γράμματα και να τα συνδυάσουν σε
λέξεις, αλλά η αβίαστη ανάγνωση και αναγνώριση προσώπων δεν είναι δυνατή. Παρ'
όλα αυτά, συστήνεται σε πλήρως τυφλούς ασθενείς με μελαγχρωστική
Αμφιβληστροειδοπάθεια, που προσβλέπουν σε αυτές τις τεχνικές δυνατότητες,
προκειμένου να ανακτήσουν κάποιο μέρος της όρασής τους, αν αυτή η εξέλιξη από
την πλήρη τυφλότητα σε χαμηλή όραση καλύπτει τις ιδιαίτερες ανάγκες τους, καθώς
και οι δύο προσεγγίσεις έχουν καλή εκτίμηση ασφάλειας.
Άλλες μέθοδοι είναι σε πειραματικό στάδιο και όχι ακόμα έτοιμες να εφαρμοστούν
σε ασθενείς. Η εταιρεία Bionic Vision στην Αυστραλία εγχείρισε 3 ασθενείς με
επιχοριοειδικές σειρές ηλεκτροδίων, και στην Ιαπωνία ορισμένες μελέτες έγιναν
σε ασθενείς επίσης επιχοριοειδικά. Επιπλέον υπάρχουν κάποιες σχετικά νέες
ιδέες, που δεν έχουνε ακόμη εφαρμοστεί σε ασθενείς (ένας συμπαγής προσθετικός
τεχνητός οφθαλμός που συνδέεται απευθείας πάνω στο βολβό του ματιού και που
διερευνάται στην ιατρική σχολή του Harvard, ένα αμφιβληστροειδικό μόσχευμα, με
ηλεκτρονικά τμήματα που τοποθετούνται στο φακό της εταιρείας Pixium στο Παρίσι
και που έχει ήδη δοκιμαστεί σε έναν ασθενή, ένα υποαμφιβληστροειδικό εμφύτευμα
με πολλαπλές φωτοδιόδους και διόπτρα ενίσχυση φωτός που μελετάται στο
πανεπιστήμιο Stanford, καθώς και ένα σύστημα 3-D ηλεκτροδίων επί του
αμφιβληστροειδή στο Ισραήλ).
Το πεδίο αυτής της έρευνας εξελίσσεται ραγδαία. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει
κάποιας άλλης δυνατότητας αποκατάσταση από την τυφλότητα στην περιορισμένη
όραση που να παρέχεται στους ασθενείς αυτήν τη στιγμή, η κατάσταση της εξέλιξης
των ηλεκτρονικών αμφιβληστροειδικών εμφυτευμάτων είναι πολύ συναρπαστική και
πολλά υποσχόμενη και αναμένεται περεταίρω βελτίωση σε επίπεδο οπτικής οξύτητας
και αντίθεσης, καθώς και οπτικού πεδίου, όπως παρομοίως συμβαίνει με την
ανάπτυξη κοχλιακών εμφυτευμάτων, όπου οι τεχνικές εξελίξεις επιτρέπουν την
πλήρη αντίληψη θορύβου να εξελιχτεί σε ικανότητα αναγνώρισης ομιλίας μέσα σε
λίγα χρόνια.
3) Ανοικοδόμηση της οπτικής λειτουργίας σε τυφλά ποντίκια πειραματόζωα με
χημικούς φωτοδιακόπτες (Red Shifted)
Dr.Ivan Tochitsky, Τμήμα Μοριακής και Κυτταρικής Βιολογίας, Τμήμα Διαδραστικής
Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Μπέρκλεϋ - ΗΠΑ. (Δεν άλλαξε τίποτα σε
σχέση με το 2014, οπότε έμεινε ίδιο)
Οι εκφυλιστικές παθήσεις που οδηγούν σε τυφλότητα όπως Μελαγχρωστική
Αμφιβληστροειδοπάθεια και Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδος επηρεάζουν
εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως. Αυτές οι βλάβες προκαλούν τη σταδιακή απώλεια
των ραβδίων και κωνίων φωτοϋποδοχέων κυττάρων στον αμφιβληστροειδή χιτώνα που
οδηγούν σε σταδιακή απώλεια της όρασης έως και τύφλωση. Ένα πλήθος προσεγγίσεων
είναι υπό ανακάλυψη για να ανοικοδομήσουν-διαφυλάξουν την όραση σε τυφλούς
ασθενείς. Ο στόχος των επιστημόνων είναι να αναπτύξουν και να ελέγξουν πρότυπες
φαρμακευτικές θεραπείες για την διαφύλαξη της όρασης. Στην ενότητα αυτήν
παρουσιάζεται η ανοικοδόμηση της οπτικής λειτουργίας σε τυφλά ποντίκια
πειραματόζωα ακολουθώντας τη χορήγηση με ένεση επικεντρωμένων στο ερυθρό
χημικών παραγόντων που αποκαλούνται «φωτοδιακόπτες» (photoswitch).
Οι επιστήμονες έχουν δημιουργήσει διάφορα μικρά μόρια φωτοδιακοπτών, τα οποία
μπορούν να χρησιμοποιηθούν ώστε να ελέγξουν την δράση των νευρώνων μέσω
αναστρέψιμης δέσμευσης των καναλιών των τοπικών ιόντων, ώστε να ανταποκρίνονται
στο φώς. Προκειμένου να αξιολογηθεί η ικανότητα αυτών των φωτοδιακοπτών στην
ανοικοδόμηση της ευαισθησίας στο φώς σε τυφλά ποντίκια, οι επιστήμονες έλεγξαν
αυτά σε ένα μοντέλο πειραματόζωων rd1 που έπασχαν από Μελαγχρωστική
Αμφιβληστροειδοπάθεια. Σε επίπεδο εργαστηρίου, οι μετρήσεις ανταπόκρισης στο
φώς, στον Αμφιβληστροειδή επιτεύχθηκαν με τη χρήση μιας συστοιχίας
πολυηλεκτροδίων (ΜΕΑ). Επίσης ελέγχθηκε η ανοικοδόμηση-βελτίωση διάφορων
κατευθυνόμενων οπτικών συμπεριφορών σε τυφλά ποντίκια.
Οι ερευνητές έχουν πρόσφατα αναδείξει ότι οι φωτοδιακόπτες AAQ μπορούν να
οδηγήσουν σε ανταπόκριση στο φώς σε αμφιβληστροειδείς που έχουν τυφλότητα σε
επίπεδο εργαστηριακό και ότι καθώς επίσης ανοικοδομούν την αντανάκλαση στο φώς
και τις συμπεριφορές φωτοαπέχθειας σε τυφλά ποντίκια. Στην ανακοίνωση αυτήν, οι
επιστήμονες παρουσιάζουν την επαναφορά της φωτοευαισθησίας σε ποντίκια
πειραματόζωα τόσο σε εργαστηριακό, όσο και σε πραγματικό επίπεδο με τη χρήση
δύο επικεντρωμένων στο ερυθρό μορίων φωτοδιακοπτών, των DENAQ και των BENAQ. Σε
αντίθεση με τα AAQ, τα DENAQ και BENAQ δεν απαιτούν τη χρήση υπεριώδους φωτός
και καθιστούν τους τυφλούς αμφιβληστροειδείς να είναι ευαίσθητοι στο ορατό φώς
(φάσμα μπλε-πράσινο) σε ένα φωτεινό ισοδύναμο παρόμοιο με το φώς της ημέρας.
Αυτά τα επικεντρωμένα στο κόκκινο μόρια φωτοευαισθητοποιούν τους
αμφιβληστροειδείς στα τυφλά ποντίκια rd1 σε εργαστηριακό επίπεδο. Οι
φωτοδιακόπτες ενεργοποιούνται για αρκετές εβδομάδες σε πραγματικό επίπεδο, και
είναι ικανοποιητική η αποδοχή τους από τον οφθαλμό. Οι DENAQ και BENAQ
φωτοδιακόπτες έχουν επιλεκτική δράση για εκφυλισμένους παρά για
φυσιολογικούς-υγιείς αμφιβληστροειδικούς ιστούς, προτείνοντας ότι δεν θα
μπορούσαν να παρέμβουν με κάθε εναπομείναντα φωτοϋποδοχέα, θεραπεύοντας την
όραση σε ασθενείς με παθήσεις του Αμφιβληστροειδούς. Ενδοϋαλοειδικές ενέσεις
των φωτοδιακοπτών DENAQ μπορεί επίσης να επαναφέρουν την φωτοευαισθησία σε
ποντίκια rd1 σε κλινικό επίπεδο σε ένα διερευνητικό, κινησιολογικό,
συμπεριφορικό μοντέλο.
Συμπερασματικά, οι επικεντρωμένοι στο ερυθρό χημικοί φωτοδιακόπτες όπως οι
DENAQ και BENAQ και οι φαρμακευτικές προσεγγίσεις γενικότερα δίνουν
σημαντικότατες ελπίδες στην ανοικοδόμηση της λειτουργίας της όρασης στα τελικά
στάδια των εκφυλιστικών παθήσεων που οδηγούν στην τυφλότητα.
Πηγή περιοδικό επαφή 72
Γιώργος
________
Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
και στο θέμα γράψτε unsubscribe
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας
στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net
Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/[email protected]/
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
__________
Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο
ρεπερτόριο επισκεφθείτε το
http://www.isobitis.com
______________
