Ερευνητικές εξελίξεις
11) Θεραπεία αμφιβληστροειδικών κυττάρων με χρήση βλαστοκύττάρων iPS - Dr. Masayo Takahashi, Εργαστήριο Αναγέννησης Αμφιβληστροειδούς, Κέντρο Εξελικτικής Βιολογίας, Ρίκεν, Κόμπε, Ιαπωνία H ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας (AMD) προκαλεί σοβαρή βλάβη στην όραση λόγω μιας διαταραχής ηλικιακής φύσεως στα κύτταρα του μελαγχρώου επιθηλίου (RPE). Παρήχθησαν στο εργαστήριο στοιβάδες βλαστοκυττάρων hiPSC που προέρχονται από τα κύτταρα μελαγχρώου επιθηλίου RPE (hiPSC-RPE), βελτιστοποιημένων έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις κλινικής χρήσης, συμπεριλαμβανομένης των χαρακτηριστικών της ποιότητας, της ποσότητας, της συνέπειας και της ασφάλειας. Αυτές οι στοιβάδες κυττάρων παράγονται ως μονοστοιβάδα κυττάρων χωρίς τεχνητά ικριώματα. Έχουν την απαραίτητη ποιότητα, όπως έκφραση τυπικών δεικτών RPE, σχηματίζουν στενοσυνδέσεις που εμφανίζουν πολωμένη έκκριση αυξητικών παραγόντων, και παρουσιάζουν φαγοκυτταρική ικανότητα. Μπορεί εύκολα να αποκτηθεί μεγάλος αριθμός τέτοιων κυττάρων, προκειμένου να καλυφθεί μια ρωγμή στον αμφιβληστροειδή διαμέτρου μικρότερης των 2μμ. Τα κύτταρα hiPSC-RPE έδειξαν παρόμοια συμπεριφορά με τα φυσιολογικά RPE παρόλο που είχαν παραχθεί από σειρές κυττάρων iPS. Σχετικά με την ασφάλεια, έγιναν δοκιμές ογκογενετικότητας χρησιμοποιώντας μοντέλα πειραματόζωων ποντικιών με ελλειμματική ανοσία. Με αυτά τα κύτταρα άρχισε κλινική έρευνα στην οποία θα εγγραφούν 6 ασθενείς με ενεργό υγρού τύπου ΗΕΩ ύστερα από χορήγηση θεραπείας αντιαγγειογενετικών παραγόντων (anti-VEGF). Πρωταρχικό καταληκτικό σημείο είναι η ασφάλεια της θεραπείας. Θα αξιολογηθούν ασθενείς για περισσότερα από 3 χρόνια. Η αποτελεσματικότητα, το δεύτερο καταληκτικό σημείο, θα εξεταστεί ένα χρόνο μετά την εγχείρηση. ΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΩΧΡΑΣ 12) ACT η θεραπεία με βλαστοκύτταρα για την νόσο του Stargardt και την Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδως Dr. Steven D. Schwartz, Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Jules Stein, Πανεπιστήμιο του Los Angeles Ιατρική Σχολή Καλιφόρνια Η.Π.Α. ΣΗΜΕΙΩΣΗ (δεν δόθηκε περίληψη από τον ομιλητή, η ακόλουθη περίληψη διαμορφώθηκε από δημοσιεύσεις σε περιοδικά, από ανακοινώσεις στο Ίντερνετ της υπεύθυνης εταιρείας και από επικυροποιημένα στοιχεία έως τον Απρίλιο του 2014) και στις δύο κατηγορίες παθήσεων, της νόσου του Στάργκαρντ και των εκφυλίσεων της Ωχράς, και ιδιαίτερα του ξηρού τύπου της Ηλικιακής Εκφύλισης της Ωχράς (Η.Ε.Ω), η πρώιμη παθολογία τους προσομοιάζει στα κύτταρα του μελαγχρώου επιθηλίου στους ασθενείς έως ότου η φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων του μελαγχρώου επιθηλίου (R.P.E.) είναι απαραίτητη για την υποστήριξη της υγείας των φωτοϋποδοχέων κυττάρων, τα δυσλειτουργικά κύτταρα του εν λόγου ιστού με ταχύς ρυθμούς οδηγούν στην ανάπτυξη της παθολογίας των φωτοϋποδοχέων και τελικά στον θάνατο τους. Επομένως, η αντικατάσταση των παθολογικών κυττάρων του R.P.E. με υγιή, τα λειτουργικά κύτταρα μπορούν να διασωθούν από το θάνατο τους, ώστε οι φωτοϋποδοχείς να επιμηκύνουν το χρόνο ζωής και τη λειτουργικότητά τους, και πιθανότατα βελτιώνοντας τη λειτουργική όραση. Τα βλαστοκύτταρα είναι αρχέγονα κύτταρα τα οποία έχουν την ικανότητα να μετατρέπονται/αναπαράγονται και να διαφοροποιούνται σε ώριμα κύτταρα, όπως αυτά του μελαγχρώου επιθήλιου. Πολλές σημαντικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες σχετικά με την υποστήριξη των μηχανισμών διαφοροποίησης των βλαστοκυττάρων συμπεριλαμβανόμενων δημοσιεύσεων αναφορών για τη διαφύλαξη της όρασης σε μοντέλα πειραματόζωων με εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδή μετά από μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων. Η εταιρία Advance Cell Technology (A.C.T.) έχει ξεκινήσει τις φάσεις ένα και δύο κλινικών δοκιμών εμφύτευσης βλαστοκυττάρων, προκειμένου να ερευνήσει τη διαφύλαξη και αναδόμηση της όρασης σε ασθενείς με Στάνταρντ ή Η.Ε.Ω., και ιδιαίτερα του ξηρού τύπου Η.Ε.Ω. Οι κλινικές αυτές δοκιμές είναι πολυκεντρικές και ελέγχουν την ασφάλεια και την ανεκτικότητα των μεταμοσχευθέντων υπό τον αμφιβληστροειδή ανθρωπίνων εμβρυονικών βλαστοκυττάρων τα οποία έχουν διαφοροποιηθεί σε κύτταρα R.P.E.(MA 09 R.P.E. cells). Στους ασθενείς με Στάνταρντ και Η.Ε.Ω. 18 ετών και μεγαλύτεροι όπου έγινε αυτή η μεταμόσχευση, τα πρωταρχικά αποτελέσματα έδειξαν ασφάλεια και ανεκτικότητα στη μεταμόσχευση των κυττάρων για περίοδο μεγαλύτερη των 12 μηνών. Ειδικότερα, η απουσία κάποιας σοβαρής επιπλοκής που να συνδέεται με την εμφύτευση κυττάρων, την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος-φλεγμονή ή ενδείξεων αγγειακών βλαβών ήταν από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Πέντε ομάδες ασθενών μελετήθηκαν με διαφορετική κατάσταση διαθέσιμης όρασης και οι οποίοι έλαβαν διαφορετικές ποσότητες βλαστοκυττάρων που τοποθετήθηκαν με ένεση και που κυμαίνονται από πενήντα έως διακόσιες χιλιάδες κύτταρα R.P.E. Ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης της μελέτης είναι το τέλος του 2014. Για την ξηρού τύπου Η.Ε.Ω., η μελέτη σχεδιάστηκε σε πληθυσμό ανάλογο με την προηγούμενη μελέτη της Η.Ε.Ω. περιλαμβάνοντας ασθενείς ηλικίας 55 ετών και άνω. Από τις προκαταρτικές αναφορές των αποτελεσμάτων της έρευνας που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Lanset το 2012, σημαντικά, αξιοσημείωτα ευρήματα δείχνουν ότι η διαφοροποίηση των ανθρώπινων εμβρυονικών βλαστοκυττάρων ότι έχουν αποτελέσματα «μεγαλύτερα των 99% σε καθαρά κύτταρα του μελαγχρώου επιθήλιου (Μ.Ε.) με τυπική συμπεριφορά αυτών ως φυσιολογικά» και όταν αυτά μεταμοσχεύονται στον οφθαλμό, «διασυνδέονται-διαντιδρούν με τους ιστούς του αμφιβληστροειδή που τα υποδέχεται». Καμία παθολογική ανάπτυξη ή απόρριψη του μοσχεύματος δεν παρατηρήθηκε στους ασθενείς 4 μήνες μετά την εμφύτευση. Οι ασθενείς έδειξε να μην χάνουν όραση σε αυτά τα πρώιμα στάδια της κλινικής μελέτης, αλλά σημειώθηκε βελτίωση της οπτικής οξύτητας των ασθενών. Αυτή η διαπίστωση της ασφάλειας και της μερικής αποτελεσματικότητας θα μπορεί να επιτρέψει τη συνέχιση της κλινικής μελέτης σε νεαρότερους ασθενείς στο μέλλον. 13) Γεωγραφική Ατροφία: Κλινική δοκιμή με χορήγηση Lampalizumab - Dr. Steffen Schmitz- Valckenberg- Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογικη Κλινική Βόννης Γερμανία Η γεωγραφική ατροφία (GA) είναι η δεύτερη, αμέσως μετά την ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας (ΗΕΩ), πρόκληση για τη χρήση της ριζοσπαστική θεραπείας που αντιμετωπίζει τις νεοαγγειώσεις που εμφανίζονται στην ΗΕΩ. Μεταξύ των διαφόρων παρεμβατικών φαρμακολογικών προσεγγίσεων, ένας ελπιδοφόρος στόχος είναι η αναστολή του συμπληρωματικού συστήματος. Η φαρμακευτική ουσία Lampalizumab (αντιπαράγοντας D) θέτει ένα εμπόδιο/φραγή στη διαδικασία δέσμευσης αντιγόνων, που στοχεύει στο συμπληρωματικό παράγοντα D, που είναι ένα ένζυμο περιορισμού της ταχύτητας στην εναλλακτική συμπληρωματικής διαδικασίας. Η μελέτη Mahalo φάσης 2, εκτίμησε την ασφάλεια, την ανεκτικότητα και την κλινική αποτελεσματικότητα του Lampalizumab σε ασθενείς με GA. Αυτή η πολυκεντρική, απλή, τυφλή, εικονική και ελεγχόμενη μελέτη διεξήχθη σε κέντρα διενέργειας κλινικών δοκιμών στις ΗΠΑ και στη Γερμανία. Περίπου 130 άτομα που εμφάνισαν γεωγραφική ατροφία (GA) δευτερογενώς, ως προς την ΗΕΩ, δίχως νεοαγγειακή χοριοειδοπάθεια εντάχθησαν στην κλινική δοκιμή. Η χορήγηση Lampalizumab (10mg) συγκρίθηκε με εικονικό φάρμακο το οποίο χορηγούνταν μηνιαίως ή μήνα παρά μήνα. Το πρωταρχικό καταληκτικό σημείο ήταν η μεταστροφή της κλινικής εικόνας της GA από την έναρξη έως τον 18ο μήνα με συγκριτικά στοιχεία ελέγχου, όπως αξιολογούνται με έλεγχο δοκιμασιών FAF (απεικονιστικών μεθόδων της κατάστασης του βυθού με laser οφθαλμοσκόπηση και φλουροαγγειογραφία). Τα φερόμενα αποτελέσματα (από το δελτίου τύπου και τις παρουσιάσεις του συνεδρίου, καθώς δεν υπάρχουν ακόμα δημοσιευμένα στοιχεία από την έκθεση αξιολόγησης), έδειξαν ένα ποσοστό μείωσης 20,4 % στην εξέλιξη της γεωγραφικής ατροφίας στον πληθυσμό στον οποίον χορηγήθηκε μηνιαίως lampalizumab σε σύγκριση με τον πληθυσμό στον οποίον χορηγήθηκε το πλασέμπο. Αυτό το θετικό στοιχείο παρατηρήθηκε από τον έκτο ως το δεκατοόγδοο μήνα. Επιπλέον, σε ένα συγκεκριμένο υποπληθυσμό των ασθενών με γεωγραφική ατροφία στον οποίον χορηγήθηκε σε μηνιαία βάση Lampalizumab, που εντοπίστηκαν με τη χρήση διερευνητικών βιοδεικτών (CFI), ο ρυθμός εξέλιξης της GA μειώθηκε κατά 44%. Επίσης, η φερόμενη ασφάλεια ήταν σε αποδεκτά επίπεδα. Αυτή είναι η πρώτη έρευνα που δείχνει θετική έκβαση θεραπείας στη μείωση της εξέλιξης της γεωγραφική ατροφίας. H θετική έκβαση ενισχύθηκε με το βιοδείκτη CFI με τον οποίον αξιολογήθηκε η σχετική υποκατηγορία των ασθενών. Περεταίρω κλινικές αξιολογήσεις αναμένονται. ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 14) Επομένη Γενιά Aλληλουχιακών Ανιχνεύσεων στην Έρευνα για Εκφυλιστικές Παθήσεις του Αμφιβληστροειδή, Drs. Rinki Ratnapriya και Anand Swaroop, Εθνικό Ινστιτούτο Όρασης, Βηθεσδά, Μασαχουσέτη, ΗΠΑ. Στο εργαστήριο του Εθνικού Ινστιτούτου Όρασης (NIH) απασχολούνται οι ερευνητές με τις επόμενες γενιές μεθόδων αλληλουχιακής ανίχνευσης συμπεριλαμβανομένων των εξωμικών των διασκριπτομικών και των επιγενομικών αλληλουχιών, προκειμένου να διαφωτίσουν τα βιολογικά στάδια-διαδικασίες κατανόησης της διαφοροποίησης των φωτοδεκτικών κυττάρων, της ομοιόστασής τους, της γήρανσης και της παθολογίας-νοσηρότητας αυτών. Η ταυτοποίηση των γενετικών μεταλλάξεων και των μοριακών μηχανισμών των κληρονομικών εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή είναι ένα από τα πρωταρχικά ενδιαφέροντα του N-NLR. Οι ερευνητές έχουν χρησιμοποιήσει όλη την εξωμική ανάλυση αλληλουχίας (WES) για πλήθος από μικρές έως μεσαίου μεγέθους γενεαλογίες με μονογονιδιακές εκφυλίσεις του αμφιβληστροειδή. Επιπρόσθετα, οι ερευνητές εξετάζουν 19 οικογένειες Ηλικιακής Εκφύλισης Ωχράς Κηλίδος χρησιμοποιώντας την τεχνική WES για τον προσδιορισμό σπάνιων τύπων των παθήσεων αυτών οι οποίοι μπορούν να πρωταγωνιστήσουν σε ανάλογες παθήσεις με οικογενή εκδήλωση. Ο περαιτέρω προσδιορισμός του ρόλου των υποψήφιων γονιδίων προσδιορίστηκε μέσω γενομικών και γενετικών αναλύσεων, χρησιμοποιώντας οι ερευνητές πειραματόζωα όπως το ψάρι zebra και ποντίκια. Τελικώς, οι ερευνητές αναπτύσσουν διευρυμένες βάσεις δεδομένων με εκδηλωμένους τύπους RNA, DNA και ιστολογικά πρότυπα, για να ξεκαθαρίσουν τα γονίδια που συνήθως εμπλέκονται και που μπορούν να τα διαχειριστούν, ώστε να σχεδιάσουν θεραπείες για τη μελλοντική ίαση των εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή και της Ωχράς Κηλίδος. 15) Πρόγραμμα DRUGSFORD: Συνδυάζοντας καινοτόμα φάρμακα με πρωτότυπες τεχνικές διανομής-διοχέτευσης φαρμακευτικών ουσιών Drs. Rinki Ratnapriya και Anand Swaroop, Ερευνητικό Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Tούμπιγκεν, Γερμανία. Το πρόγραμμα DRUGSFORD που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στόχο έχει να παράγει νέα φάρμακα για τη θεραπεία των κληρονομικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή και να συνδέσει αυτά με ένα πρωτοποριακό σύστημα διανομής των φαρμακευτικών ουσιών λιποσωμικώς. Η ανάπτυξη των θεραπειών για τις εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδή πρόσφατα αντιμετωπίζει δύο μεγάλες προκλήσεις. α) τη γενετική ετερογένεια των παθήσεων με την πολλαπλότητα των γονιδίων και των μεταλλάξεών τους που ευθύνονται για τις παθήσεις αυτές. Για τη διαχείριση αυτής της ετερογένειας, το πρόγραμμα DRUGSFORD εστιάζει στα σήματα c GMP ως θεραπευτικό στόχο. Προσφάτως, οι συνεργάτες του DRUGSFORD μπορούν να δείξουν ότι τα αποκλίνοντα σήματα c GMP μπορούν να προκαλέσουν ανάλογες παθήσεις στον αμφιβληστροειδή σε μια μεγάλη ποικιλία μοντέλων πειραματόζωων. β) οι φραγμοί-εμπόδια σε αγγειακό επίπεδο (ροής αίματος) στον αμφιβληστροειδή οι οποίοι προλαμβάνουν τον αποτελεσματικό τρόπο διανομής των φαρμακευτικών ουσιών στους φωτοϋποδοχείς του αμφιβληστροειδή. Για μια επιτυχημένη θεραπεία των εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή, το πρόγραμμα DRUGSFORD συνδυάζει τη χρήση νέων φαρμάκων που στοχεύουν τα σήματα c GMP με ένα πρωτοποριακό σύστημα διανομής των φαρμακευτικών ουσιών. Προκειμένου να φτάσουν αυτές οι φαρμακευτικές ουσίες στον αμφιβληστροειδή, και ειδικότερα μέσα στους φωτοϋποδοχείς έτσι ώστε να μπορούν μετά να εκφράσουν τα θετικά τους αποτελέσματα. Η πλατφόρμα συνεργασίας του DRUGSFORD αποτελείται από δύο βιομηχανίες και τρία ακαδημαϊκά ερευνητικά κέντρα ως συνέταιρους. Η εταιρεία BIOLOGS (Γερμανία) είναι η συντονίστρια εταιρεία σε παγκόσμιο επίπεδο η οποία παράγει νουκλεϊκά αντίγραφα τα οποία μπορούν να στοχεύσουν και να μετατρέψουν τα σήματα c GMP. Τα προϊόντα της BIOLOGS είναι ενσωματωμένα σε κάψουλα, σε ένα εμπορεύσιμο λιποσωμικό όχημα-διαβιβαστή διοχέτευσης φαρμάκου που παράγεται από την εταιρία ΒΒΒ (Ολλανδία). Μία από τις πιο σημαντικές εταιρείες ειδικευμένες στη διοχέτευση φαρμάκων διαμέσου των φραγμών που έχουν σχέση με την κυκλοφορία του αίματος. Τα πρωτοποριακά αυτά στοιχεία και η λιποσωμική της μορφοποίησης ελέγχθηκαν κατόπιν σε σταδιακά μοτίβα σε τρία διαφορετικά συστήματα αυξανόμενης πολυπλοκότητας. Αρχικώς, η ομάδα του Valeria Marigo Πανεπιστήμιο στη Μοντένα Ιταλίας ελέγχει στοιχεία του προγράμματος DRUGSFORD σε καλλιέργειες φωτοϋποδοχέων κυττάρων. Θετικός έλεγχος ανάλογων στοιχείων περαιτέρω ελέγχθηκε σε οργανωτικές εξωτερικές καλλιέργειες αμφιβληστροειδικών κυττάρων από τον Per Ekstrom του Πανεπιστημίου Λουντ της Σουηδίας. Τελικώς, τα στοιχεία που ελέχθησαν και πέρασαν στο δεύτερο στάδιο ελέγχθηκαν σε διάφορα μοντέλα πειραματόζωων με παθήσεις αμφιβληστροειδή στο εργαστήρι του F. Francoise Paquet-Durant πανεπιστήμιο Τούμπιγκεν στη Γερμανία. Σε πρόσφατα στάδια ερευνών, η πλατφόρμα συνεργατών παρήγαγε πάνω από 150 καινοτόμα στοιχεία/ενώσεις, όπου πάνω από 100 περίπου από αυτά έχουν ελεγχθεί σε αναλύσεις ελεύθερων κυττάρων, 15 από αυτές τις ενώσεις ελέγχθηκαν σε καλλιέργειες κυττάρων φωτοϋποδοχέων, 8 σε αμφιβληστροειδείς ενώ άλλες τρείς ενώσεις σε ποντίκια πειραματόζωα που είχαν παθήσεις του αμφιβληστροειδή. Αξιοσημείωτο είναι ότι μια λιποσωμική φόρμα ένωσης έδειξε σημαντικά αποτελέσματα στη διαφύλαξη-διάσωση των RDI φωτοϋποδοχέων. Αυτό αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό επίτευγμα, και έτσι η ομάδα των ερευνητών αποφάσισε να επιλέξει αυτή την ένωση με την κάθε είδους λιποσωμική του μορφή ως την πρώτη κορυφαία ένωση που πρέπει να αναπτυχθεί για τη φάση ένα των κλινικών δοκιμών. Τελικά θα αναπτυχθεί ένα σχέδιο για προκλινικές μελέτες το οποίο είναι αυτό που απαιτείται για τη διερεύνηση ενός φαρμάκου (IND) και που έχει κατατεθεί σχετική αίτηση έγκρισης, έτσι ώστε οι επιστήμονες να είναι σε θέση να ξεκινήσουν κλινικές μελέτες φάσης ένα έως το τέλος του 2015. Καταλήγοντας το πρόγραμμα DRUGFORD έχει ταυτοποιήσει-προσδιορίσει τα σήματα c GMP ως ένα κοινό στόχο για τη θεραπεία των εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή, έχοντας παράγει νέα στοιχεία/ενώσεις με μοναδικές και υψηλής εξειδίκευσης στόχευσης ιδιότητας και έχουν υιοθετηθεί και αναπτυχθεί νέες τεχνικές διοχέτευσης λιποσωμικών φαρμάκων για μια αποτελεσματική διανομή αυτών στους φωτοϋποδοχείς του αμφιβληστροειδή. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Ανακοινώσεις της RI και συμπεράσματα Η κυρία Christina Fasser έκλεισε τις εργασίες της συνάντησης ευχαριστώντας όλους τους ομιλητές για τις εξαίρετες παρουσιάσεις τους, εκφράζοντας την ευαρέσκειά της για τις πολύ καλές νέες εξελίξεις που οδηγούν στην αναζήτηση νέων θεραπειών για την αντιμετώπιση παθήσεων του αμφιβληστροειδή. Επίσης ευχήθηκε καλή συνέχεια των εργασιών στις έρευνές τους και ανανέωσε το ραντεβού συνάντησης στην ARVO το 2015. Περιοδικό επαφή 72 Φιλικά Γιώργος ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
