Κυκλοφορεί: «Το ταξίδι στην Ιταλία», Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε Ολκός
Οι ημερολογιακές σημειώσεις του Γκαίτε με τον τίτλο Το ταξίδι στην Ιταλία (1786-1787), που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, αποκαλύπτουν την επιθυμία του συγγραφέα να γνωρίσει την Ιταλία όχι ως μια νοσταλγική κατάσταση με ρίζες στα παιδικά του χρόνια αλλά ως ακατανίκητη ανάγκη να βιώσει την κλασική και την αναγεννησιακή τέχνη διευρύνοντας τον καλλιτεχνικό του ορίζοντα και κυρίως ανακαλύπτοντας τον πραγματικό εαυτό του. Μαγεύεται από τη Βενετία αλλά ανυπομονεί να γνωρίσει τη Ρώμη και την κλασική αρχαιότητα. Συνεχίζει το ταξίδι στη Νάπολη και στη Σικελία, όπου για πρώτη φορά αντικρίζει γνήσια αρχαία ελληνικά κτίσματα και αντιλαμβάνεται τη διαφορά της ελληνικής τέχνης από τη ρωμαϊκή. Οι παρατηρήσεις του όταν δεν περιορίζονται στο ενδιαφέρον του για την αρχαιότητα που την προσεγγίζει με την ευλάβεια προσκυνητή και την ευφορία εφήβου, διασταυρώνονται με προβληματισμούς εξαιρετικά επίκαιρους για τη ζωή και τη φιλοσοφία των ανθρώπων του Νότου οι οποίοι, παρά τη δύσκολη επιβίωσή τους, μοιάζουν να απολαμβάνουν την κάθε στιγμή, σε αντίθεση με τους ανθρώπους του σκοτεινού Βορρά. «Μακάρι να μπορούσα να στείλω στους φίλους έστω μόνο μιαν ανάσα αυτής της ανάλαφρης ζωής! Για έναν Ιταλό το ultramontane είναι μια πολύ σκοτεινή εικόνα, αλλά κι εμένα μού φαίνεται τώρα αυτό το πέρα από τις Άλπεις ζοφερό». Απόσπασμα από το βιβλίο Βερόνα, 17 Σεπτεμβρίου Ο λαός κυκλοφορεί εδώ πολύ ζωηρά, ιδίως σε μερικούς δρόμους όπου εμπορικά και εργαστήρια βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο. Το θέαμα είναι πολύ όμορφο. Εδώ δεν υπάρχει μόνο μια πόρτα μπροστά στο μαγαζί ή στο εργαστήρι, όχι: ολόκληρο το πλάτος του κτηρίου είναι ανοιχτό, βλέπεις ώς το βάθος όλα όσα συμβαίνουν εκεί μέσα. Οι ράφτες ράβουν, οι τσαγκάρηδες τραβούν και σφυροκοπούν, όλοι τους εν μέρει στο δρόμο. Τα εργαστήρια μάλιστα αποτελούν ένα μέρος του δρόμου. Το βράδυ, όταν καίνε τα φώτα, υπάρχει μεγάλη ζωντάνια. Οι πλατείες, τις ημέρες των αγορών, είναι γεμάτες κόσμο· λαχανικά και φρούτα κάθε είδους, σκόρδα και κρεμμύδια όσα τραβάει η καρδιά σου. Επιπλέον ξεφωνίζουν, πειράζονται και τραγουδούν όλη τη μέρα, πετούν πράγματα ο ένας στον άλλο και παλεύουν, αλαλάζουν και χαχανίζουν αδιάκοπα. Το ήπιο κλίμα και η φτηνή τροφή κάνει τη ζωή τους εύκολη. Όλα, όσα είναι δυνατόν, γίνονται στο ύπαιθρο. Τέτοιο πληθωρικό αίσθημα ζωής χαρίζει το γλυκό κλίμα ακόμα στους φτωχούς, και κάνει ακόμα κι αυτήν τη σκιά ενός λαού άξια σεβασμού. Η έλλειψη καθαριότητας και άνεσης των σπιτιών που μας κάνει τόση εντύπωση, οφείλεται επίσης στο ότι όλοι είναι πάντα έξω, και μέσα στην ανεμελιά τους δεν σκέφτονται τίποτα. Ο λαός τα παίρνει όλα όπως έρχονται, και η μεσαία τάξη ζει επίσης από τη μια μέρα στην άλλη, ενώ οι πλούσιοι και οι ευγενείς κλείνονται στα σπίτια τους, που επίσης δεν είναι τόσο βολικά όσο στον Βορρά. Τις δεξιώσεις τους τις κάνουν σε δημόσια κτήρια. Τα αίθρια και οι στοές είναι γεμάτες σκουπίδια και αυτό φαίνεται εντελώς φυσικό. Ο λαός αισθάνεται πάντα πρώτος. Ο πλούσιος μπορεί να είναι πλούσιος, να χτίζει μέγαρα, ο αριστοκράτης μπορεί να κυβερνάει, αλλά όταν χτίσει μια στοά, ένα προαύλιο, ο λαός τα χρησιμοποιεί για όλες του τις ανάγκες, και καμία δεν είναι πιο επείγουσα από το να ξεφορτωθεί όσο το δυνατό γρηγορότερα όσα έχει γευτεί και όσο πιο συχνά γίνεται. Αν κάποιος δεν μπορεί να το ανεχτεί, τότε δεν πρέπει να παριστάνει τον μεγάλο κύριο, που σημαίνει ότι δεν πρέπει να φέρεται σαν να ανήκει ένα μέρος της κατοικίας του στον λαό· μπορεί να κλείσει την πόρτα του, και αυτό είναι επίσης αποδεκτό. Στα δημόσια κτήρια ο λαός δεν επιτρέπει να του στερήσεις τα δικαιώματά του, κι αυτό είναι εκείνο για το οποίο διαμαρτύρονται οι ξένοι σε όλη την Ιταλία. Νάπολη, 17 Μαρτίου Όταν ετοιμάζομαι να γράψω, αναδύονται πάντα μπροστά στα μάτια μου εικόνες αυτής της εύφορης γης, της ανοιχτής θάλασσας, των μυρωμένων νησιών, του βουνού που καπνίζει και μου λείπουν οι λέξεις, τα εργαλεία για να τα αναπαραστήσω όλα. Μόνο στον τόπο αυτόν καταλαβαίνεις πώς μπόρεσε ο άνθρωπος να σκεφτεί να καλλιεργήσει τη γη, εδώ όπου το χωράφι προσφέρει τα πάντα κι όπου ο άνθρωπος μπορεί να ελπίζει σε τρεις έως και πέντε σοδειές το χρόνο. Στις καλύτερες χρονιές, μου λένε ότι καλλιεργούν καλαμπόκι τρεις φορές στο ίδιο χωράφι. Έχω δει πολλά και έχω σκεφτεί ακόμη περισσότερα: ο κόσμος μού αποκαλύπτεται ολοένα και περισσότερο, και όλα εκείνα που γνωρίζω προ πολλού τώρα μόλις τα αφομοιώνω. Τι περίεργο πλάσμα που είναι ο άνθρωπος, πόσο γρήγορα μαθαίνει και πόσο αργά αφομοιώνει. Και εντέλει ο κόσμος είναι μόνο ένας απλός τροχός, που όλα στην περίμετρό του είναι ίδια κι απαράλλαχτα, σε μας μόνο φαίνονται τόσο αξιοπερίεργα, επειδή κι εμείς περιστρεφόμαστε μαζί του. Η φρεγάτα από το Παλέρμο έχει επιστρέψει πάλι, σήμερα σε οκτώ ημέρες αναχωρεί από δω ξανά. Αν θα ταξιδέψω μαζί της ή αν θα επιστρέψω τη Μεγάλη Εβδομάδα στη Ρώμη, δεν ξέρω. Πότε δεν υπήρξα τόσο αναποφάσιστος: κάτι στιγμιαίο, κάτι ασήμαντο μπορεί να επηρεάσει την απόφασή μου. Με τους ανθρώπους τα πάω τώρα καλύτερα. πρέπει απλώς να τους ζυγίζεις με τη ζυγαριά του μπακάλη κι όχι με το ζυγό ακριβείας, όπως δυστυχώς ακόμα και φίλοι συνηθίζουν να κάνουν μεταξύ τους από υποχόνδριο καπρίτσιο και ιδιοτροπία. Εδώ οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τίποτε για τους άλλους, δεν προσέχουν καν ότι πηγαινοέρχονται ο ένας δίπλα στον άλλο: τρέχουν όλη τη μέρα εδώ κι εκεί μέσα σε έναν παράδεισο χωρίς να κοιτάζουν πολύ γύρω τους, και όταν το γειτονικό λαρύγγι της κόλασης αρχίζει να μαίνεται, καταφεύγουν στο αίμα του Σαν Τζενάρο, όπως κι ο υπόλοιπος κόσμος επίσης καταφεύγει ή θα ήθελε να καταφύγει στο αίμα ενάντια στο θάνατο και τον Σατανά. Να περπατάς μέσα σε ένα τόσο αμέτρητο και ακούραστα μετακινούμενο πλήθος είναι τελείως περίεργο και ανακουφιστικό. Σαν ρεύματα που αναμειγνύονται κι ωστόσο βρίσκει το καθένα το δρόμο του. Μέσα σε τόσο πολύ κόσμο και σε τόση κίνηση νιώθω για πρώτη φορά ήρεμος και μόνος. Όσο περισσότερο χάος επικρατεί στους δρόμους, τόσο περισσότερη ηρεμία βρίσκω. Καμιά φορά σκέφτομαι τον Ρουσσώ και την υποχονδριακή γκρίνια του, κι εντούτοις μπορώ να κατανοήσω πώς μπορεί ένα τόσο οργανωμένο μυαλό να βρεθεί σε σύγχυση. Αν δεν ενδιαφερόμουν τόσο πολύ γι’ αυτά που συμβαίνουν στη φύση κι αν δεν έβλεπα ότι μέσα στη φαινομενική σύγχυσή τους μπορεί να ταξινομήσει και συγκρίνει κανείς εκατοντάδες παρατηρήσεις, όπως ο τοπογράφος με μία μόνο ευθεία γραμμή δοκιμάζει πολλές ξεχωριστές μετρήσεις, συχνά θα νόμιζα πως είμαι τρελός. *Η παρουσίαση του βιβλίου «Το ταξίδι στην Ιταλία» του Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε από τις εκδόσεις ΟΛΚΟΣ, θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου στις 19:30, στο βιβλιοπωλείο ΕΠΙ ΛΕΞΕΙ (Ακαδημίας 32). Θα μιλήσουν για αυτό οι Πέτρος Μάρκαρης, Νίκος Βατόπουλος και Γιώργος Δεπάστας, ενώ αποσπάσματα του βιβλίου θα διαβάσει ο ηθοποιός Γιάννος Περλέγκας. http://www.protagon.gr/38052 http://www.protagon.gr/38052 Στάλθηκε από το iPad μου ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
