Γειά σας και πάλι:
Επειδή μου ζητήθηκε να αναρτήσω τις συντομεύσεις για τον τρόπο λειτουργίας του μουσικού προγράμματος Sibelius, τις παραθέτω εδώ. Το Sibelius, είναι ένα λογισμικό, το οποίο επιτρέπει σε μουσικούς να γράφουν και να επεξεργάζονται παρτιτούρες μέσω υπολογιστή. Για τα άτομα με πρόβλημα όρασης, είχε κυκλοφορήσει ένα Script για το Jaws, το sibelius speaking, από την αμερικανική εταιρεία dancing dots, που αφορούσε την έκδοση του Sibelius 3 και λειτουργούσε μόνο για Windows XP και τις εκδόσεις του Jaws 6 και 7 αντίστοιχα. Επειτα, κυκλοφόρησαν οι εκδόσεις Sibelius 4, 5, 6 και 7. Για τις 3 τελευταίες εκδόσεις του Sibelius, κυκλοφόρησε ένα νέο δωρεάν Script για το Jaws, πολύ πιο απλό στη χρήση, κάνοντας πιο προσβάσιμο το Sibelius, με όλες τις μετέπειτα εκδόσεις του Jaws, μέχρι και σήμερα. Πρόκειται για το Sibelius access, για το οποίο μπορείτε να διαβάσετε περισσότερες πληροφορίες και για να κατεβάσετε το εν λόγω Script από την παρακάτω ιστοσελίδα: http://www.musicaccess.co.uk Επίσης, μπορείτε να κατεβάσετε το πρόγραμμα και τα κείμενα εγκατάστασης και λειτουργιών στα αγγλικά, από εδώ: http://www.raisedbar.co.uk/Sibelius/SibeliusAccessV5.htm Λειτουργεί με Windows Vista, 7 και 8. Εδώ παρατίθενται οι οδηγίες στα ελληνικά: Χρησιμες συντομευσεις του Sibelius: Στο κειμενο που ακολουθει θα προσπαθησουμε να εξηγησουμε με τον καλυτερο δυνατο τροπο την κάθε λειτουργια του Sibelius. Πως εισαγουμε νοτες, παυσεις αλοιώσεις και αλλα μουσικα συμβολα? Πως σωζουμε ένα score? Πως κανουμε πλοηγηση και επεξεργασια? Πως γινεται η εναλλαγη των φθόγγων? Αυτά και αλλα πολλα βηματα θα εξηγησουμε παρακατω, ετσι ώστε ο τυφλος χρηστης του Sibelius, να γνωριζει την κάθε λεπτομερεια και να εχει την πιο σαφη εικονα, όταν λειτουργει το προγραμμα. Για το πώς δημιουργουμε ένα καινουριο score ή το πώς ανοιγουμε ένα υπαρχων, μηλησαμε στο προηγουμενο κεφαλαιο. Εδώ θα σημειωσουμε όμως πως όταν δημιουργουμε καινουριο score, θα πρεπει παντα να ρυθμιζουμε το μετρο, την κλιμακα και τα ποσα οργανα ή πεντάγραμμα θα εχει το κομματι μας. Σημειώνεται ότι το κείμενο όταν γράφτηκε, ίσχυε για την έκδοση Sibelius 3. Ωστόσο, επειδή κάποιες από τις λειτουργίες του είναι σχεδόν ίδιες και στις νέες εκδόσεις του προγράμματος, παρατίθενται ξεχωριστοί πίνακες με λειτουργίες για τις νέες εκδόσεις, καθώς και παραδείγματα εισαγωγής φθόγγων και άλλων μουσικών συμβόλων. Επίσης, η έκδοση Sibelius 3, λειτουργούσε με το Sibelius speaking, ενώ οι νέες εκδόσεις Sibelius 5, 6 και 7, λειτουργούν με νέο Script για το Jaws, το Sibelius Access. Εισαγωγη μουσικων φθογγων: Για να εισαγουμε φθογγους στην παρτιτουρα μας εχουμε 2 επιλογες: Α. Μεσω Midi keybort. Προκειται για ένα πληκτρολογιο που στο κατω μερος του διαθετει κλαβιέ όπως ένα μικρο πιανο. Ετσι μας δινεται η δυνατοτητα να εισαγουμε νοτες, ευκολα και γρηγορα, ενώ τη διαρκεια των φθογγων, τις παυσεις, τα παρεστιγμενα και τη συζευξη διαρκειας τα ρυθμιζουμε μεσω του αριθμητικου πληκτρολογιου που βρισκεται δεξια, όπως κάθε γνωστο πληκτρολογιο υπολογιστη. Ένα βασικο πλεονεκτημα του Midi keybort είναι ότι μπορουμε να εισαγουμε πολλες νοτες ταυτοχρονα, ενώ με το απλο πληκτρολογιο που θα εξυγησουμε παρακατω οι φθογγοι εισαγωνται ενας-ενας. Β. Νοτες μπορουμε να εισαγουμε και χωρις να διαθετουμε Midi keybort, αφου και το απλο πληκτρολογιο μπορει να μας εξυπηρετησει. Σε αυτό το σημειο παραθετουμε καποιους πινακες με τα μουσικα συμβολα και το αντιστοιχο πληκτρο συντομευσης: Επιπλέον, όλα τα τελευταία Laptop, κυκλοφορούν με ενσωματωμένο το αριθμήτικό πληκτρολόγιο, οπότε η χρήση του Sibelius είναι ακόμα πιο εύκολη. Νοτες: Παρατίθεται το όνομα της νότας και το αντίστοιχο γράμμα του πληκτρολογίου όπου τις εισάγουμε. Λα=a. Σι=b. Ντο=c. Ρε=d. Μι=e. Φα=f. Σολ=g. Ετσι λοιπον όταν παταμε καποιο πληκτρο που αντιστοιχει σε νοτα, το Jaws μας αναγγελει τα γραμματα a, b, c, d, e, f, g, αντιστοιχα με τις νοτες Λα, σι, ντο, ρε, μι, φα, σολ, ενώ ταυτοχρονα ακουμε το τονικο υψος της κάθε νοτας ηχητικα μεσω των ηχειων μας. Ο ίδιος πίνακας ισχύει και για τις νέες εκδόσεις του Sibelius. Θα πρεπει να σημειωσουμε εδώ, πως οσοι διαθετουν φορητο υπολογιστη, ο οποίος δεν έχει ενσωματωμένο το αριθμητικό πληκτρολόγιο, θα πρεπει να διαθετουν εξωτερικο πληκτρολογιο, διοτι αυτό που εχει οφορητος δεν μπορει να μας εξυπηρετησει στην τοποθετηση των αξιων, των αλοιωσεων, των παυσεων και των παρεστιγμενων. Ρυθμηση των αξιων, παυσεων, παρεστιγμενων, συζευξη διαρκειας και αλοιωσεων, (Διαισεις, υφεσεις και ανερεσεις), καθώς επίσης και άλλα μουσικά σύμβολα: 1. Στη μουσικη εχουμε 7 αξιες, ολοκληρο, μισο, τεταρτο, ογδοο, δεκατο εκτο, τριακοστο δευτερο και εξικοστο τεταρτο. Όταν τοποθετουμε αξιες στην παρτιτουρα μας, χρησιμοποιουμε τα πληκτρα της αριθμομηχανης. Θα πρεπει να σημειωσουμε εδώ ότι όταν ανοιγουμε ένα Score, πρεπει να ενεργοποιησουμε το nun lock και με το πληκτρο Σιν,(+) της αριθμομηχανης να επιλεξουμε Common notes templates, ενώ πατώντας το ίδιο πλήκτρο ξανά και ξανά, μετακινείται κυκλικά και στα άλλα layout templates, όπως More notes templates, tremolos, articulations και More accidentools templates. Οι μαθητές της αρμονίας και της αντίστηξης, χρησιμοποιούν μόνο το Common notes templates και πολύ σπάνια, το More notes templates. Αξιες: Ολοκληρο=πληκτρο 6 της αριθμομηχανης. Μισο=πληκτρο 5. Τεταρτο=πληκτρο4. Ογδοο=πληκτρο3. Δεκατο εκτο=πληκτρο2. Τριακοστο δευτερο=πληκτρο1. Για να τοποθετήσουμε ένα εξηκοστό τέταρτο, πατάμε μια φορά το πλήκτρο Σιν της αριθμομηχανής και έπειτα το πλήκτρο 4. Στη συνέχεια τοποθετούμε τη νότα. Εάν θέλουμε να επιστρέψουμε ψανά στο Common notes templaits, πατάμε το πλήκτρο Σιν, μέχρι να μας πεί το Jaws, Common notes templaits. Π.χ. Αν θελουμε να γραψουμε ένα Ντο ολοκληρο, πληκτρολογουμε τον αριθμο 6 της αριθμομηχανης και στη συνεχεια το γραμμα C, που αντιστοιχει στη νοτα Ντο. Για τις εκδόσεις Sibelius 5, 6 και 7, ισχύει διαφορετικός τρόπος εισαγωγής του μέτρου, χρησιμοποιώντας το συνδυασμό πλήκτρων Control+F1, έως Control+F7. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να πατάμε το αριθμητικό σίν, για να μετακινούμαστε κυκλικά στα Templates. Ετσι λοιπόν έχουμε για τις αξίες: Ολόκληρο, Control+F1. Μισό, Control+F2. Τέταρτο, Control+F3. Ογδοο, Control+F4. Δέκατο έκτο, Control+F5. Τριακοστό δεύτερο, Control+F6. Εξικοστό τέταρτο, Control+F7. 2. Παυσεις: Με το πληκτρο μηδεν της αριθμομηχανης ενεργοποιουνται οι παυσεις. Για να καθορισουμε την διαρκεια τους επιλεγουμε την αξια από τα παραπανω νουμερα των αξιών. Π.χ. Αν θελουμε παυση ολοκληρου, παταμε το πληκτρο 6 και στη συνεχεια το πληκτρο μηδεν. Αν θελουμε παυση μισου επιλεγουμε το πληκτρο 5 και μετα το μηδεν κ.λ.π. Μετά από κάθε παύση που εισάγουμε, πατάμε το πλήκτρο Space και συνεχίζουμε να γράφουμε κανονικά νότες. Στις εκδόσεις του Sibelius 5, 6 και 7, επιλέγουμε το μέτρο με το συνδυασμό πλήκτρων Control+F1, ή Control+F2, έως F7 και πατάμε το πλήκτρο 0 της αριθμομηχανής. 3. Συζευξη διαρκειας: Η συζευξη διαρκειας ενεργοποιειται όταν παταμε το πληκτρο enter της αριθμομηχανης. Π.χ. Αν θελουμε να γραψουμε τη νοτα Ντο, που αντιστοιχει στο γραμμα C, με αξια μισου και θελουμε να την ενωσουμε με ένα ντο τεταρτου, τοτε παταμε το πληκτρο 5 που αντιστοιχει στην αξια του μισου, μετα το γραμμα c και τελος το enter της αριθμομηχανης για να τοποθετιθει η συζευξη διαρκειας. Στη συνεχεια παταμε το πληκτρο 4 που αντιστοιχει στην αξια του τεταρτου και ξανα το γραμμα C. Για τις εκδόσεις Sibelius 5, 6 και 7, θα επιλέξουμε Control+F2, μετά θα πατήσουμε το γράμμα C που αντιστοιχεί στη νότα Ντό, μετά το πλήκτρο Enter της αριθμομηχανής, έπειτα το Control+F3 για την αξία του τετάρτου και τέλος, ξαναπατάμε το γράμμα C. 4. Παρεστιγμενα: Για να γραψουμε μια νοτα παρεστιγμενη, χρησιμοποιουμε το πληκτρο της υποδιαστολης που βρισκεται δεξια από το μηδεν της αριθμομηχανης. Π.χ. Αν θελουμε να γραψουμε ένα Ντο τεταρτο παρεστιγμενο και στυ συνεχεια ένα Ρε ογδοο, πληκτρολογουμε τον αριθμο 4 από την αριθμομηχανη που αντιστοιχει στην αξια του τεταρτου, στη συνεχεια το πληκτρο της υποδιαστολης, επειτα το γραμμα C που αντιστοιχει στη νοτα Ντο, μετα τον αριθμο 3 που αντιστοιχει στην αξια του ογδοοου και τελος το γραμμα D που αντιστοιχει στη νοτα Ρε. Ετσι εχουμε ένα Ντο τεταρτο παρεστιγμενο και ένα Ρε ογδοο. Αντίστοιχα, στις νέες εκδόσεις του Sibelius, θα επιλέξουμε τα μέτρα με τους συνδυασμούς πλήκτρων Control και F1, έως F7. 5. Διεσεις , υφεσεις και ανεραισεις: Για να τοποθετησουμε μια αλοιωση στην παρτιτουρα μας, χρησιμοποιουμε τα πληκτρα 7, 8 και 9 της αριθμομηχανης. Το πληκτρο 8 αντιστοιχει στη διαιση, το πληκτρο 9 στην υφεση και το πληκτρο 7 στην ανερεση. Π.χ. Αν γραψουμε ένα Ντο διαιση ολοκληρο, παταμε το πληκτρο 6, μετα το πληκτρο 8 και τελος το γραμμα C. Τοτε θα ακουσουμε από τα ηχεια μας το ντο αλοιωμενο, ενώ το Jaws μας λεει κάθε φορα το πληκτρο που παταμε. Για παράδειγμα, όταν πατάμε δίαιση, το Jaws μας λέει Sharp, όταν πατάμε ύφεση, τότε μας λέει Flat και την ανέρεση μας τη λέει Natural. Σημειωση: Όταν γραφουμε την παρτιτουρα μας και θελουμε να προχωρήσουμε στο επόμενο μετρο, δεν χρειαζεται να κανουμε καμια διαδικασια, διοτι το κανει από μονο του το προγραμμα. Εκεινο που θα πρεπει να προσεξουμε είναι όχι βιαστικες κινησεις και παντα να εχουμε στο νου μας την σειρα των λειτουργιων, όπως αναφερθηκαν παραπανω. Άλλες συντομεύσεις και σύμβολα του key pad: Εδώ εξηγούνται όλες οι συντομεύσεις του αριθμητικού πληκτρολογίου, όταν μετακινούμαστε κυκλικά στα αντίστοιχα ταμπλό χρησιμοποιώντας το πλήκτρο Σίν της αριθμομηχανής, όπως Common notes templates, More notes, κ.λ.π. Τα ίδια ισχύουν, ίσως με κάποιες αλλαγές και στις εκδόσεις του Sibelius 5, 6 και 7, το παραθέτουμε με κάθε επιφύλαξη. Common notes templates: Με το πλήκτρο πάνω από το 8 και με το πλήκτρο μείων της αριθμομηχανής, βάζουμε τονισμό. Με το πλήκτρο 9 της αριθμομηχανής, βάζουμε στακάτο. Ταμπλό δεύτερο, More notes templates: Με το πλήκτρο πάνω από το 8, βάζουμε πίκοιλμα (Αποτζιατούρα), ότι αξία έχει η πρώτη νότα, ίδια θα έχει και η δεύτερη. Με το πλήκτρο πάνω από το 9, βάζουμε πίκοιλμα (Μικρή νότα με λοξή γραμμή, παίζεται πρίν το χρόνο). Με το πλήκτρο μείων, βάζουμε μικρή νότα σε παρένθεση, όπως ακριβώς στις εναρμόνιες μετατροπίες. Στο 7 της αριθμομηχανής, μας εμφανίζει νότα με 7 γραμμές. Με το 8 μας βγάζει το διπλό ολόκληρο, (νότα του Brevis). Χρησιμοποιείται κυρίως στην αντίστηξη. Με το 9 μας εμφανίζει νότα με 4 ολόκληρα, (Longa). Χρησιμοποιείται και αυτό κυρίως στην αντίστηξη. Με το πλήκτρο 4, έχουμε 128 έκτα, δηλαδή το εξικοστό τέταρτο που αναφέρουμε και στον πίνακα των αξιών. Με το 5 και το 6, έχουμε 252 έκτα και 504 έκτα αντίστοιχα, πλήκτρα τα οποία δε χρησιμοποιούνται από τους μαθητές της αρμονίας. Με το πλήκτρο 1, εμφανίζεται η παρένθεση. Με τα πλήκτρα 2 και 3, εμφανίζονται το διπλό και το τριπλό παρεστιγμένο αντίστοιχα. Με το 0, έχουμε παύση ολόκληρου μέτρου. Με την τελεία, έχουμε τη λοξή γραμμή. Με το πλήκτρο enter, εμφανίζονται οι νότες σε μικρότερο μέγεθος. Ταμπλό τρίτο, Tremolos and beens: Με το πλήκτρο πάνω από το 8, έχουμε ενωτικό του δεκάτου έκτου με το όγδοο. Με το πλήκτρο αστεράκι, δηλαδή πάνω από το 9, έχουμε μεμονωμένη νότα μικρής αξίας. Με το 7, έχουμε ένωμα της νότας από δεξιά. Με το 8, έχουμε ένωμα της νότας δεξιά και αριστερά. Με το 9, ένωμα δεκάτων έκτων από αριστερά. Με το 4, έχουμε τρέμολο εξικοστών τετάρτων, αξίας τετάρτου. Με το 5, έχουμε τρέμολο 128, αξίας τετάρτου. Με το 6, έχουμε τρέμολο αξίας τετάρτου, ελεύθερο. Με το 1, έχουμε τρέμολο τετάρτου με όγδοα. Με το 2, έχουμε τρέμολο τετάρτου με δέκατα έκτα. Με το 3, έχουμε τρέμολο τετάρτου με τριακοστά δεύτερα. Με το Enter, έχουμε τρέμολο δεκάτων έκτων, ενωμένα 2 μισά με 2 γραμμές, διάρκειας ένα ολόκληρο μέτρο. Στα πλήκτρα μείων, 0 και τελεία, δεν υπάρχει καμία συντόμευση, για αυτό το ταμπλό. Ταμπλό τέταρτο, Articulations templates: Στο συγκεκριμένο ταμπλό, υπάρχουν συντομεύσεις σχεδόν σε όλα τα πλήκτρα, ωστόσο δε σχετίζονται με μουσικά φθογγόσιμα ή άλλα σημάδια τα οποία βοηθάνε στην παρτιτούρα. Τα σύμβολα τα οποία υπάρχουν χρησιμεύουν απλώς για το στολισμό ενός κομματιού, πράγμα που δε το χρειάζεται ένας μαθητής αρμονίας και αντίστηξης και πολύ περισσότερο, έναάτομο με πρόβλημα όρασης. Το μόνο που αξίζει να σημειώσουμε από αυτό το ταμπλό, είναι ότι στο πλήκτρο 1 της αριθμομηχανής, εμφανίζεται η κορώνα. Ταμπλό πέμπτο, More axidentools: Με το πλήκτρο πάνω από το 8, έχουμε διπλή δίαιση. Με το πλήκτρο πάνω από το 9, δηλαδή με το αστεράκι, έχουμε διπλή ύφεση. Τα πλήκτρα 7, 8 και 9, είναι ίδια ακριβώς, όπως και στο Common notes templates, δηλαδή ανέρεση, δίαιση και ύφεση αντίστοιχα. Με το 4, έχουμε ανέρεση και δίαιση μαζί. Με το 5, έχουμε ανάποδη δίαιση. Με το 6, έχουμε ανάποδη ύφεση. Με το 1, έχουμε ανέρεση και ύφεση μαζί. Με το πλήκτρο 2, έχουμε διπλή δίαιση ζωγραφισμένη διαφορετικά, σε αντίθεση με το πλήκτρο πάνω από το 8, όπου έχουμε διπλή δίαιση σε σχήμα Χ. Με το πλήκτρο 3, έχουμε διπλή δίαιση μια κανονική και μια ζωγραφισμένη ανάποδα. Με το Enter, βάζουμε παρένθεση, όταν θέλουμε να εισάγουμε μια οποιαδήποτε αλοίωση σε αυτήν. Τα πλήκτρα μείων, 0 και τελεία, δε βγάζουν καμία συντόμευση στο συγκεκριμένο ταμπλό. Συμαντικές διευκρινήσεις: Από όλες τις συντομεύσεις που παραθέσαμε παραπάνω, υπάρχουν και ορισμένες που δε χρησιμοποιούνται καθόλου, επίσης υπάρχουν και μερικές που χρησιμοποιούνται είτε στην αρμονία μόνο, είτε στην αντίστηξη. Για παράδειγμα, στο ταμπλό more notes templates, τα πλήκτρα πάνω από το 8 και πάνω από το 9, καθώς και το μείων, χρησιμοποιούνται και στην αρμονία, και στην αντίστηξη. Τα πλήκτρα 7, 8 και 9, χρησιμοποιούνται μόνο στην αντίστηξη, ενώ τα πλήκτρα 5 και 6, δε χρησιμοποιούνται σχεδόν ποτέ. Τα πλήκτρα 1, 2, 3, 0, τελεία και Enter, χρησιμοποιούνται σχεδόν σπάνια και μόνο στο μάθημα της αντίστοιξης. Οι συντομεύσεις από το ταμπλό Tremolos and beens, χρησιμοποιούνται αρκετά σπάνια και μόνο από εξειδικευμένους μουσικούς. Στην αρμονία και στην Αντίστοιξη, δε χρησιμοποιούνται πουθενά. Η μία και μοναδική συντόμευση της κορώνας, την οποία είδαμε στο ταμπλό Articulations templates, χρησιμοποιείται αρκετά σπάνια και μόνο στο μάθημα της αντίστοιξης. Τέλος διευκρινίζουμε ότι οι συντομεύσεις στο πέμπτο ταμπλό More axidentools templates, δε χρησιμοποιούνται πουθενά, ούτε στην αρμονία, ούτε στην αντίστηξη και κυρίως από τυφλούς χρήστες. Πλήκτρα πλοήγησης, επεξεργασίας και αναπαραγωγής, μαρκάρισμα και ξεμαρκάρισμα συμβόλων, αποθήκευση και εκτύπωση μιας παρτιτούρας: Στο σημείο αυτό θα παραθεσουμε όλες τις βασικές συντομεύσεις, οι οποίες αφορούν τα πληκτρα πλοηγησης, καθώς επίσης το πώς αλλάζουμε φωνή, πώς μετακινούμαστε από πεντάγραμμο σε πεντάγραμμο, πώς μετακινούμαστε από μέτρο σε μέτρο, πώς αλλάζουμε αλοιώσεις και άλλα μουσικά σύμβολα, πως αναπαράγουμε μια παρτιτούρα, ή και μεμονωμένες συγχορδίες, καθώς επίσης και το πώς αποθηκεύουμε, ή εκτυπώνουμε μια παρτιτούρα. Παραθέτουμε επίσης και τον τρόπο με τον οποίο μαρκάρουμε, ή ξεμαρκάρουμε ένα-ένα τα μουσικά σύμβολά, ή και ολόκληρα μέτρα, καθώς επίσης σειρά-σειρά, ή και ολόκληρα πεντάγραμμα. 1. Με δεξι και αριστερο βελακι μεταφερομαστε πανω σε κάθε νοτα, ενώ ταυτοχρονα την ακουμε από τα ηχεια μας και το Jaws μας αναφερει την αξια, το ονομα της, και τη θεση της στο μετρο. 2. Με τα βελακια πανω και κατω, ανεβοκατεβαζουμε το τονικό ύψος μιας νοτας, στην οποια βρισκεται ο κερσορας μας. 3. Με τα πληκτρα delit και back space διαγραφουμε τους φθογγους που δεν θελουμε. 4. Πατωντας το πληκτρο escape μεχρι να ακουσουμε exit score, σημαινει ότι βγηκαμε από το score. 5. Για να ξαναμπουμε στο score, παταμε το tab μεχρι να επιλεξει το μερος του μετρου που βρησκομαστε, ή αν θελουμε να παμε στην αρχη του κομματιου μας, παταμε το tab μεχρι να βρουμε το πρωτο μας μετρο. Στη συνεχεια παταμε το γραμμα N και έπειτα το γράμμα V, για να επιλέξουμε φωνή. Με δεξί βελάκι, βρίσκουμε την τελευταία νότα της συγκεκριμένης φωνής όπου βρισκόμαστε και συνεχιζουμε το γραψιμο. Όπως εξηγούμε όμως και παρακάτω, δεν χρειάζεται να βγαίνουμε από το Score, όταν πρόκειται να αλλάξουμε φωνή, ή πεντάγραμμο. 6. Για να μεταβουμε σε καποιο τυχαιο μετρο, χωρις να βγουμε από το Score, παταμε το f5 και στο κουτακι γραφουμε τον αριθμο του μετρου και παταμε okay. 7. Για να αλλαξουμε τον ρυθμο του κομματιου, την ωρα που γραφουμε στο score, π.χ. από 3 τεταρτα να παμε στα 4 τεταρτα, παταμε το γραμμα T, (Time signatures) και μας ανοιγει η λιστα με τα διαθεσιμα μετρα, επιλεγουμε αυτό που θελουμε και παταμε okay. Για να αλλαξουμε κλιμακα την ωρα που γραφουμε ένα score, παταμε το γραμμα K, (Key signatures) μας εμφανιζει τη λιστα με τις κλιμακες, επιλεγουμε αυτήν που θελουμε και παταμε okay. 8. Για να αλλάξουμε τέμπο, χρησιμοποιούμε το συνδυασμό Control+Alt+T, ενώ για να ρυθμήσουμε το μετρονόμο μας, χρησιμοποιούμε το συνδυασμό Control+Alt+M. 9. Για να αλλαξουμε φωνη, ακολουθούμε την εξείς διαδικασία: Όταν ξεκινάμε να γράφουμε την παρτιτούρα μας και βρισκόμαστε στην αρχή του πρώτου μέτρου,χρησιμοποιουμε τον συνδυασμο Alt+3 για τις φωνες Σοπράνο και Τενόρο, ή alt+4 για άλτο και μπάσο. Αυτό σημαινει πως όταν βρισκομαστε στο πανω πεντάγραμμο το Alt+3 είναι για τη Σοπράνο και το Alt+4 για την Άλτο. Ενώ όταν βρισκομαστε στο κάτω πεντάγραμμο οι παραπάνω συνδυασμοί είναι αντιστοιχα για τον Τενόρο και τον Μπάσο. Οι μαθητές της αντίστηξης, μπορούν να χρησιμοποιήσουν και τον συνδυασμό Alt+2, διότι χρησιμοποιούν 3 φωνές με διαφορετικό χρώμα. 10. Για την εναλλαγη πενταγράμμων χρησιμοποιουμε 2 τροπους: Α. Όταν θέλουμε να βγούμε έξω από το Score, εχουμε κρατημενα το control και το Alt και με τα βελακια πανω και κατω μετακινουμαστε αντιστοιχα στα πενταγραμμα. Αυτό για να γινει, παταμε το escape μεχρι να μας πει exit score, στη συνεχεια, με το tab βρισκουμε το πρωτο μετρο του κομματιου μας, παταμε Control+Alt+πανω ή κατω βελακι, μετα το γραμμα N, έπειτα επιλέγουμε τη φωνή που θέλουμεκαι συνεχιζουμε το γραψιμο. Β. Ο δευτερος τροπος που είναι και ο πιο ευκολος, απλως όταν ανοιγουμε ένα score επιλεγουμε με tab το προτο μετρο, μετα παταμε Control+f5 και μωλις ολοκληρωθει η φορτωση των ρυθμησεων στη μνημη του Jaws, ειμαστε σε θεση να αλλαζουμε ευκολα πεντάγραμμο, πατωντας 2 φορες το f5 και στη λιστα που μας εμφανιζει επιλεγουμε το πεντάγραμμο που θελουμε και πατάμε Enter. Αυτό γινεται χωρις να βγουμε από το score και χωρις να μετακινηθουμε από το μετρο που βρισκομαστε. 11. Για την αλλαγή φωνής, υπάρχουν 2 συγκεκριμένες διαδικασίες. Η πρώτη αφορά στο ξεκίνημα της παρτιτούρας, όταν δεν υπάρχει τοποθετημένος ούτε ένας μουσικός φθόγγος. Η δεύτερη αφορά, όταν σε κάθε φωνή υπάρχει έστω και μία νότα. Α. Για να αλλαξουμε φωνη στο ιδιο πεντάγραμμο, π.χ. από τη Σοπράνο να παμε στην Άλτο, παταμε το πληκτρο O, για να ξεμαρκαριστεί η σειρά στην οποία γράφαμε, μετα το γραμμα N και στη συνεχεια το Alt+4 και αμεσως μετα επιλεγουμε την αξια και γραφουμε τη νοτα που θελουμε χωρις να κανουμε τιποτε άλλο. Το ιδιο γινεται και στην αντιθετη περιπτωση, δηλαδη από την Άλτο στη Σοπράνο και επισης η ιδια διαδικασια γινεται και στο κατω πενταγραμμο. Για να αλλάξουμε φωνή μεταβαίνοντας σε άλλο πεντάγραμμο, πατάμε το γράμμα O, για να ξεμαρκαριστεί η σειρά στην οποία γράφαμε, μετα πατάμε 2 φορές το F5, επιλέγουμε το πεντάγραμμο που θέλουμε και πατάμε Enter. Έπειτα πατάμε το γράμμα N και τέλος το συνδυασμο Alt+3 ή Alt+4, ανάλογα με τη φωνή που θέλουμε. Η παραπάνω διαδικασία, γίνεται μόνο για την πρώτη συγχορδία, στο πρώτο μέτρο του κομματιού μας, διότι δεν μπορεί να λειτουργήσει η συντόμευση με το γράμμα V. Αυτό γίνεται, διότι όταν δεν υπάρχουν νότες σε κάποια φωνή, είτε στο πάνω, είτε στο κάτω πεντάγραμμο, το αντίστοιχο χρώμα της συγκεκριμένης φωνής δεν είναι ενεργό και επιδή το Sibelius speaking δεν βλέπει ενεργό το συγκεκριμένο χρώμα, δεν μπορεί να λειτουργήσει την αλλαγή φωνης με το γράμμα V. Β. Μια πιο γρήγορη και ευκολότερη διαδικασία αλλαγής φωνών, είναι όπως είπαμε και πιο πάνω με το γράμμα V: Ας υποθέσουμε ότι είμαστε στο πάνω πεντάγραμμο, στη φωνή της σοπράνο και θέλουμε να μεταβούμε στη φωνή της άλτο. Τότε πατάμε το γράμμα V, όπου μας ανοίγει μια λίστα με τις φωνές. Με τα βελάκια, βρίσκουμε τη φωνή 4, όπου αντιστοιχεί στην άλτο και πατάμε Enter. Αν είμαστε στη φωνή της σοπράνο και θέλουμε να πάμε στο κάτω πεντάγραμμο και στη φωνή της τενόρου, τότε πατάμε 2 φορές το F5 και επιλέγουμε από τη λίστα το κάτω πεντάγραμμο και πατάμε Enter. Στη συνέχεια, πατάμε μια φορά το αριστερό βελάκι, για να επιλέξουμε το μέτρο όπου γράφαμε και ξαναπατάμε το γράμμα V, για να μας ανοίξει τη λίστα με τις φωνές. Επιλέγουμε με τα βελάκια τη φωνή 3, όπου αντιστοιχεί στην τενόρο και πατάμε Enter. Στις νέες εκδόσεις του Sibelius, δεν ισχύει ο τρόπος με το γράμμα V, παρα μόνο το πρώτο παράδειγμα. Για την εναλλαγή πενταγράμμων, ισχύει μόνο ο συνδυασμός πλήκτρων Sift+Alt και αντίστοιχα πάνω και κάτω βελάκι. Σημείωση: Κάθε φορά που επιλέγουμε φονή με το γράμμα V, Μώλις πατάμε Enter εκεί που θέλουμε, αμέσως ψάχνουμε με δεξί βελάκι να βρούμε την τελευταία νότα της συγκεκριμένης φωνής. Αν η τελευταία νότα δεν βρίσκεται στο τέλος του μέτρου, τότε μας εμφανίζεται αμέσως μετά ένα κενό όπου εκεί επιλέγουμε την αξία και γράφουμε κανονικά τη νότα που θέλουμε. Αν ωστόσο η τελευταία νότα βρίσκεται στο τέλος του μέτρου, τότε όσο προχωράμε με δεξί βελάκι θα μας επαναλαμβάνει την τελευταία νότα. Εκεί απλώς, πατάμε το πλήκτρο Space, επιλέγουμε την αξία που θέλουμε και γράφουμε τη νότα κανονικά. 12. Για να ακουσουμε τη νοτα που ειμαστε 2 και 3 φορες, χωρις να μετακινησουμε τα βελακια, παταμε Control+R. Για να ακουσουμε την συγχορδια που εχουμε γραψει, παταμε μια φορα το πληκτρο f2 και τοτε ακουμε την συγχορδια στην οποια βρισκεται ο κερσορας. Ενώ αν θελουμε να ακουσουμε συγχορδιες που εμπεριεχονται σε 2 μετρα παταμε 2 φορες το f2. Τοτε θα ακουσουμε την συγχορδια που βρισκεται ο κερσορας μας και τις επομενες συγχορδιες που ακολουθουν στα επομενα 2 μετρα. 13. Πληκτρα αναπαραγωγης: Για να παιξουμε την παρτιτουρα που γραψαμε παταμε το γραμμα P, για να σταματησουμε την αναπαραγωγη και να συνεχισουμε από το ιδιο σημειο παταμε ξανα το P, ενώ για να σταματησουμε εντελως την αναπαραγωγη παταμε το γραμμα O. 15. Μαρκάρισμα, αντιγραφη, αποκοπη και επικολληση: Ας υποθεσουμε ότι ειμαστε στη φωνη της Σοπράνο, στο πρωτο μετρο και θελουμε να μαρκαρουμε 5 μετρα. Εχουμε κρατημενο το Sift και με δεξι βελακι μαρκάρουμε μια-μια τις νοτες στις οποίες κινούμαστε, ενώ με Control+Sift και δεξι βελακι μαρκάρουμε ένα-ένα τα μετρα προς τα δεξια. Αν επιλέξουμε παραπάνω στοιχεια από αυτά που θελουμε, τοτε την ωρα που μαρκαρουμε πατάμε το Sift ή Control+sift και το αριστερο βελακι και ξεμαρκάρεται η νοτα ή το μετρο αντιστοιχα. Παρόμοια διαδικασια γινεται και στο Microsoft Word, αλλα με αλλα πληκτρα. Εχοντας κρατημένο το Sift και με πανω ή κατω βελακι, μαρκάρουμε μια-μια σειρα, ενώ με Control+Sift και με βελακια πανω και κατω, μαρκάρουμε ένα-ένα τα πεντάγραμμα που διαθετει η παρτιτούρα μας. Μωλιςεπιλέξουμε τα στοιχεία που θελουμε, παταμε το συνδυασμό Control+C και αφου παμε στο σημειο που θα κανουμε επικόλληση, πατάμε Control+V. 16. Αποθηκευση και εκτυπωση μιας παρτιτουρας: Για να αποθηκευσουμε μια παρτιτουρα παταμε Control+S όπως και στο Wort, γραφουμε το ονομα που θελουμε και παταμε enter. Η παρτιτουρα αποθηκευεται στον φακελο Scores που βρισκεται στα εγραφα μου στον σκληρο μας δισκο. Για να εκτυπωσουμε την παρτιτουρα μας παταμε control+P όπως και σε άλλες εφαρμογές, π.χ. Microsoft Word. Πως διορθώνουμε λάθη: Τωρα που γνωριζουμε τον τροπο επεξεργασιας μιας παρτιτουρας, τα πληκτρα πλοηγησης, καθως και τα πληκτρα γραφης, μπορουμε να μιλησουμε για τον τροπο που μπορουμε να εντωπισουμε και να διορθωσουμε τιχών λάθη μας. Π.χ. Αν θελαμε να τοποθετησουμε αξια ολοκληρου και καταλαθος πατησαμε μια άλλη αξια, αμεσως παταμε το πληκτρο της σωστης αξιας χωρις άλλη διαδικασια. Αν θελαμε να γραψουμε Ντο ολοκληρο, αλλα πατησαμε Ντο μισο, τοτε παμε με δεξι και αριστερο βελακι επανω στο Ντο που θελουμε, παταμε το back space για να σβησει η νοταή το Delit, στη συνεχεια παταμε τη σωστη αξια και μετα τη νοτα που θελουμε. Μπορουμε επισης, αφου βρισκομαστε επανω στη νοτα, να πατησουμε κατευθείαν την σωστη αξια. Η νοτα θα διορθωθει αυτοματα. Αν αντι για Ντο γραψουμε Ρε, τοτε με δεξι και αριστερο βελακι βρησκουμε τη νοτα που θελουμε και με τα βελακια πανω-κατω ανεβοκατεβαζουμε τη νοτα, μεχρι να τη φερουμε στο σωστο τονο. Στη συνεχεια παταμε το space για να μας παει στο επομενο βημα και να συνεχισουμε. Σημειωνουμε εδώ ότι το Jaws μας αναγγελει κάθε φορα που πλοηγουμαστε με τα βελακια, σε ποιο μετρο ειμαστε, αλλα και σε ποιο σημειο του μετρου βρισκομαστε. Π.χ. Αν το μετρο μας είναι 4 τεταρτα και αποτελειται από ένα Ντο μισο, ένα Ρε τεταρτο και 2 ογδοα Μι και Φα και πλοηγηθουμε στο συγκεκριμενο μετρο, κάθε φορα που θα μετακινουμαστε με τα βελακια δεξια και αριστερα πανω σε κάθε νοτα, το Jaws θα μας λεει τη νοτα, την αξια της, σε ποια θεση βρισκεται στο πενταγραμμο, σε ποιο χρονο του μετρου και τη θεση της. Ταυτοχρονα θα την ακουμε ηχητικα από τα ηχεια μας. Αν θέλουμε να γράψουμε μια νότα με δίαιση και καταλάθος πατήσουμε ύφεση, ή ανέρεση, τότε επιτόπου πατάμε τη σωστή αλοίωση, χωρίς άλλη διαδικασία και έπειτα γράφουμε τη νότα. Αν κινούμαστε με τα βελάκια δεξιά και αριστερά και πέσουμε σε αλοιωμένη νότα και θέλουμε να αλλάξουμε την αλοίωση της, τότε επιτόπου πατάμε την αλοίωση που θέλουμε να προσθέσουμε και μετα το πλήκτρο Space, για να πάμε στο επόμενο άδειο κουτάκι για να συνεχίσουμε την παρτιτούρα μας. Ετσι λοιπον μπορουμε να καταλαβουμε αν η παρτιτουρα μας είναι σωστη ή περιεχει λαθη και ειμαστε σε θεση να τα εντωπισουμε και να τα διορθωσουμε. Τα ίδια ισχύουν και στις νέες εκδόσεις του Sibelius. Διαδικασία γραφής παρτιτούρας: Για να ξεκινήσουμε να γράψουμε την παρτιτούρα μας ακολουθούμε την εξείς διαδικασία: 1. Ανοίγουμε ένα score και ενεργοποιούμε την αριθμομηχανή, πατώντας το πλήκτρο Nun lock. Στη συνέχεια, πατάμε το πλήκτρο Σιν, για να μας πεί το Jaws, Common notes template. 2. Επειτα, με το αριστερό βελάκι, ή πατώντας μια φορά το πλήκτρο Tab, βρίσκουμε το πρώτο μέτρο και συγκεκριμένα το πρώτο χρόνο του μέτρου. Αυτό θα το καταλάβουμε, μώλις το Jaws μας πεί, Bar rest, count1 of bar1. Σημειώνουμε εδώ, ότι εάν δεν ενεργοποιήσουμε την αριθμομηχανή και αν δεν επιλέξουμε ταμπλό, το Sibelius δεν θα μας επιτρέψει να πλοηγηθούμε με το Tab, ώστε να βρούμε το πρώτο μέτρο και μώλις κάνουμε μια τέτοια κίνηση, θα μας πεί ότι πρώτα χρειάζεται να ενεργοποιήσουμε την αριθμομηχανή και να επιλέξουμε ταμπλό. 3. Ενώ βρισκόμαστε στην αρχή του Score, στο πρώτο μέτρο, πατάμε το συνδυασμό Control+f5, για να αποθηκευτούν στη μνήμη του Jaws τα δεδομένα της παρτιτούρας. Τότε μας λέει σε ποιο πεντάγραμμο βρισκόμαστε και ότι για να αλλάξουμε πεντάγραμμο, θα πρέπει να πατήσουμε 2 φορές γρήγορα το πλήκτρο F5, ώστε να επιλέξουμε πεντάγραμμο. Σημειώνουμε εδώ ότι εάν δεν μαρκάρουμε πρώτα το μέτρο που θέλουμε, δεν μας επιτρέπεται να πατήσουμε το συνδυασμό F5 και όταν το κάνουμε σε λάθος στιγμή, θα μας πεί ότι θα πρέπει να πατήσουμε πρώτα το Tab, ή το Sift+tab, ώστε να μαρκάρουμε μέτρο. Σημειώνουμε επίσης, ότι εάν δεν αποθηκεύσουμε στη μνήμη του Jaws τα δεδομένα της παρτιτούρας, δεν θα μας επιτρέπεται να αλλάξουμε πεντάγραμμο, ή να μετακινηθούμε σε άλλο μέτρο, χρησιμοποιώντας το F5 και όταν θα επιχειρήσουμε να πατήσουμε το F5, θα μας πεί ότι πρέπει πρώτα να πατήσουμε το συνδυασμό Control+f5. Σημειώνεται ότι δεν ισχύει ο συνδυασμός πλήκτρων Control+F5 για τις νέες εκδόσεις του Sibelius, ενώ δεν ισχύει επίσης και η συντόμευσης του F5 για την εναλλαγή πενταγράμμου. 4. Πατάμε το πλήκτρο με το γράμμα Ν, και στη συνέχεια το συνδυασμό Alt+3, ή το συνδυασμό Alt+4, ανάλογα με ποια φωνή θέλουμε να ξεκινήσουμε, δηλαδή την άλτο, ή τη σοπράνο αντίστοιχα στο πάνω πεντάγραμμο και Τενόρο, ή μπάσο αντίστοιχα, για το κάτω πεντάγραμμο. Σημειώνουμε εδώ ότι για τους παραπάνω συνδυασμούς, θα χρησιμοποιήσουμε τους αριθμούς που βρίσκονται πάνω από τα γράμματα, δηλαδή κάτω από τη σειρά των πλήκτρων F1, F2, F3, κ.λ.π. Συνήθως ξεκινάμε από το πάνω πεντάγραμμο, γράφοντας τη φωνή της Σοπράνο, ή άλτο. 5. Επιλέγουμε την αξία που θέλουμε, χρησιμοποιώντας τα πλήκτρα της αριθμομηχανής, όπως περιγράψαμε παραπάνω, ή για τις νέες εκδόσεις του Sibelius, αντίστοιχα τα γράμματα F1 έως F7, σε συνδυασμό με το Control. 6. Γράφουμε τη νότα που θέλουμε, ενώ ο κέρσορας μας προχωράει αυτόματα στο επόμενο κουτάκι. Στην περίπτωση που θέλουμε να αλλάξουμε αξία, απλώς επιλέγουμε ξανά από την αριθμομηχανή την αξία που θέλουμε, ή το συνδυασμό Control και ένα από τα πλήκτρα F1, έως F7. Γραφή συγχορδιών, αρχή παρτιτούρας: Ας υποθέσουμε ότι έχουμε ένα θέμα αρμονίας, με δωσμένη τη φωνή του μπάσου. Αφού ανοίξουμε την παρτιτούρα και κάνουμε όλα αυτά που περιγράψαμε παραπάνω, τότε κάνουμε τα εξείς: 1. Μώλις γράψουμε την πρώτη νότα, για παράδειγμα στη φωνή της Σοπράνο, με το βελάκι αριστερά πηγαίνουμε επάνω της. 2. Πατάμε το γράμμα Ο, στη συνέχεια το γράμμα ν, και αμέσως μετά, το συνδυασμό Alt+4, για να πάμε στη φωνή της Αλτο. 3. Επιλέγουμε την αξία που θέλουμε και γράφουμε τη νότα μας. 4. Πατάμε πάλι μια φορά το Γράμμα Ο, μετά πάλι πάμε με βελάκι αριστερά και στη συνέχεια, πατάμε 2 φορές το πλήκτρο F5 και στη λίστα που μας εμφανίζεται επιλέγουμε pianoB, το οποίο αντιστοιχεί στο κάτω πεντάγραμμο. Εκεί πατάμε Enter. Για τις νέες εκδόσεις, θα πατήσουμε το συνδυασμό πλήκτρων Alt+Sift και κάτω βέλος. 5. Πατάμε το γράμμα Ν, και έπειτα το συνδυασμό Alt+3, για να μεταβούμε στη φωνή του Τενόρου. 6. Επιλέγουμε την αξία που θέλουμε και έπειτα γράφουμε τη νότα μας. Η πρώτη τετράφωνη συγχορδία μας έχει είδη ολοκληρωθεί, διότι όπως είπαμε και πρίν η φωνή του μπάσου είναι δωσμένη και απλώς εμείς συμπληρώνουμε τις άλλες 3 φωνές. Τώρα πλέον, η διαδικασία γραφής συγχορδιών, γίνεται πιο εύκολη, διότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ως συντόμευση και το πλήκτρο V, μιάς και είναι ενεργοποιημένα όλα τα χρώματα των τέσσάρων φωνών, αφού η κάθε μία έχει και από μια νότα, άρα φαίνεται στην οθώνη ενεργοποιημένο το σημείο της κάθε φωνής. Γραφή υπόλοιπων συγχορδιών, συνέχεια της παρτιτούρας: Αφού βρισκόμαστε στη φωνή του τενόρου, άρα θα συνεχίσουμε στην ίδια φωνή, απλώς θα κινηθούμε τώρα προς τα πάνω. 1. Επιλέγουμε την αξία που θέλουμε και γράφουμε τη νότα μας, για τη φωνή του τενόρου. 2. Πατάμε 2 φορές το πλήκτρο F5 και στη λίστα που μας εμφανίζεται, επιλέγουμε Piano A, το οποίο αντιστοιχεί στο πάνω πεντάγραμμο, ενώ αντίστοιχα για τις νέες εκδόσεις, πατάμε το συνδυασμό πλήκτρων Alt+Sift και πάνω βελάκι. 3. Τώρα πλέον, πατάμε το πλήκτρο με το γράμμα V και στη λίστα που εμφανίζεται, βρίσκουμε με τα βελάκια τον αριθμό 4, το οποίο αντιστοιχεί στη φωνή της Αλτο και πατάμε Enter. Αυτόματα μετακινηθήκαμε στη φωνή της άλτο και στο σημείο που πρέπει να γράψουμε. 4. Επιλέγουμε την αξία μας και γράφουμε τη νότα που θέλουμε. 5. Ξαναπατάμε το γράμμα V, για να επιλέξουμε τον αριθμό 3, ο οποίος αντιστοιχεί στη φωνή της Σοπράνο και πατάμε Enter. 6. Επιλέγουμε την αξία που θέλουμε και γράφουμε τη νότα μας. Στις νέες εκδόσεις όπως είπαμε, δεν ισχύει η συντόμευση με το γράμμα V, παρα μόνο η εναλλαγή με το συνδυασμό πλήκτρων Alt+3 και Alt+4. Συγχορδίες με αλοιώσεις: Για να γράψουμε συγχορδίες με αλοιώσεις, απλώς κάνουμε την παραπάνω διαδικασία, απλώς όταν επιλέγουμε την αξία που θέλουμε, επιλέγουμε έπειτα και την αλοίωση που πρέπει να προσθέσουμε. Π.Χ. με το πλήκτρο 8 της αριθμομηχανής, επιλέγουμε δίαιση, με το 9 την ύφεση και με το 7 την ανέρεση. Στη συνέχεια γράφουμε τη νότα που θέλουμε. Το ίδιο κάνουμε και όταν θέλουμε να προσθέσουμε και άλλα σύμβολα, όπως παρεστιγμένο, ή σύζευξη διαρκείας. Ανάγνωση παρτιτούρας: Για την ανάγνωση παρτιτούρας, ακολουθούμε την εξής διαδικασία. 1. Ανοίγουμε το score που θέλουμε, ενεργοποιούμε την αριθμομηχανή πατώντας το nun lock, και έπειτα το πλήκτρο Σίν, για να επιλέξουμε Common notes template. 2. Πατάμε μια φορά το πλήκτρο Tab, για να επιλέξουμε μέτρο και στη συνέχεια το συνδυασμό Control+F5, ώστε να φορτωθούν στη μνήμη του Jaws τα δεδομένα της παρτιτούρας μας και να μας δωθεί η δυνατότητα των πρόσθετων συντομεύσεων του Sibelius speaking. 3. Συνήθως, όταν ανοίγουμε ένα score, μας πηγαίνει πάντα στο πάνω πεντάγραμμο. Εάν το δωσμένο θέμα είναι γραμμένο στη φωνή της Σοπράνο, τότε πατάμε το πλήκτρο Ο, στη συνέχεια το πλήκτρο Ν και τέλος το συνδυασμό Alt+3, για να επιλέξουμε τη φωνή της Σοπράνο. 4. Στην περίπτωση που το θέμα είναι δωσμένο στη φωνή του Μπασου, άρα στο κάτω πεντάγραμμο, τότε πατάμε 2 φορές το πλήκτρο F5 και στη λίστα που εμφανίζεται, επιλέγουμε το κάτω πεντάγραμμο και πατάμε Enter. 5. Συνήθως μας μεταφέρει στη φωνή του μπάσου, διότι αυτή είναι η μόνη ενεργή. Στην περίπτωση όμως που μας μεταφέρει αλλού, τότε κάνουμε την ίδια διαδικασία όπως και στο πάνω πεντάγραμμο, δηλαδή με το πλήκτρο Ο κ.λ.π. 6. Αφού λοιπόν όλα είναι εντάξει, ξεκινάμε την ανάγνωση της παρτιτούρας μας, πατώντας το πλήκτρο Tab, με το οποίο μετακινούμαστε από νότα σε νότα. Μπορούμε επίσης να διαβάσουμε την παρτιτούρα μας, πατώντας τα βελάκια δεξιά και αριστερά. Ωστόσο υπάρχει πρόβλημα, όταν η παρτιτούρα μας διαθέτει αριθμούς και γράμματα κάτω από ορισμένους φθόγγους, πράγμα που συμβαίνει σε θέματα του τρίτου έτους, δηλαδή στις αλοιωμένες συγχορδίες. Αρα λοιπόν, πατώντας το πλήκτρο Tab, μας διαβάζει την κάθε νότα, την αξία της και ταυτόχρονα ακούμε το τονικό ύψος από τα ηχεία μας. 7. Στην περίπτωση που εμφανιστεί ένα κενό κουτάκι και το Jaws μας πεί, Technic at count, ή αλλιώς, Liric at count, τότε πατάμε το πλήκτρο F1, για να μας διαβάσει το περιεχόμενο του κειμένου, που υπάρχει στο κουτάκι. Εάν θέλουμε να το επεξεργαστούμε, πατάμε το πλήκτρο Enter και με τα βελάκια, διαβάζουμε το περιεχόμενο. Με τον ίδιο τρόπο συνεχίζουμε να διαβάζουμε και την υπόλοιπη παρτιτούρα. Λύση παρτιτούρας: Με τη μέθοδο ανάγνωσης παρτιτούρας που περιγράψαμε παραπάνω, μπορούμε να μεταφέρουμε τα δεδομένα μας στη γραφή Braille, χρησιμοποιώντας την ειδική γραφομηχανή. Στη συνέχεια, λύνουμε την παρτιτούρα μας με το γνωστό κλασικό τρόπο, δηλαδή καταγράφοντας τη στη γραφομηχανήμας. Επειτα τη μεταφέρουμε στο Sibelius, με τον τρόπο που περιγράψαμε παραπάνω, στην παράγραφο Γραφή παρτιτούρας. Αυτό πρέπει να γίνει διότι το ίδιο το Sibelius, δε μας δίνει τη δυνατότητα να πλοηγηθούμε κάθετα. Δηλαδή, δεν έχουμε τη δυνατότητα ενώ βρισκόμαστε στη φωνή της Σοπράνο, ή του μπάσου, να πλοηγηθούμε στην αμέσως κάτω νότα της Αλτο, ή στην αμέσως επάνω νότα, του τενόρου. Ετσι δε μπορούμε να θυμόμαστε κάθε φορά τη γράψαμε στις 4 φωνές της προηγούμενης συγχορδίας, ώστε να γράψουμε την επόμενη με βάση την προηγούμενη συγχορδία, όπως απαιτούν τα μαθήματα της Αρμονίας και της Αντίστηξης. Επιπλέον το Sibelius, δε μας δινει τη δυνατότητα να ακούσουμε ξεχωριστά την κάθε νότα και κυρίως, δε μπορούμε να ακούμε τις νότες του δωσμένου θέματος, ώστε να μπορούμε ανάλογα να δουλέψουμε. Αρα λοιπόνσυμπεραίνουμε και τονίζουμε για άλλη μια φορά, ότι η γραφή Braille δε μπορεί να παραμεληθεί και να αφεθεί εντελώς, επειδή έχουμε στα χέρια μας το Sibelius speaking. Λοιπές συντομεύσεις: Στο κεφάλαιο αυτό εξηγούμε ορισμένες συντομεύσεις του Sibelius speaking, αρκετά συμαντικές για την άνετη και αποτελεσματική γραφή της παρτιτούρας μας. 1. Control+Alt+M, μας ανοίγει τη φόρμα εισαγωγής κειμένου στο μετρονόμο, στην οποία μπορούμε να εισάγουμε το τέμπο, δηλαδή το πόσο αργό ή γρήγορο θα είναι το κομμάτι μας. Στην περίπτωση που θέλουμε να επιλέξουμε ένα στοιχείο από μια λίστα, μώλις πατήσουμε τον παραπάνω συνδυασμό, πατάμε Control και 2 φορές το γράμμα J, ώστε να αλλάξει πλοήγηση το Jaws. Επειτα, πατάμε το συνδυασμό Control+M, όπου και εμφανίζεται η λίστα, από την οποία επιλέγουμε το στοιχείο που θέλουμε, π.χ. Moderato, allegro, alegreto κ.λ.π. Αφού επιλέξουμε αυτό που θέλουμε, πατάμε Enter. Στη συνέχεια, πατάμε Escape και μετά το πλήκτρο Tab, για να επιστρέψουμε στην παρτιτούρα μας. 2. Πατώντας το συνδυασμό Control+Alt+T, έχουμε τη δυνατότητα να εισάγουμε τέμπο, αλλά επιπλέον μας δίνεται η δυνατότητα να εισάγουμε και το πόσο σιγανά ή γρήγορα θα παιχτεί ένα κομμάτι, π.χ. εάν θέλουμε να παιχτεί σε τέμπο 60, 80, 120, κ.λ.π. 3. Με το συνδυασμό Control+Alt+G, κάνουμε ακριβώς το ίδιο με τη συντόμευση του F5, δηλαδή γράφουμε τον αριθμό του μέτρου που θέλουμε και μετακινούμαστε σε αυτό. 4. Πατώντας το πλήκτρο F7, ενεργοποιούμε και απενεργοποιούμε το μετρονόμο, κατά τη διάρκεια αναπαραγωγής της παρτιτούρας μας, δηλαδή την ώρα που παίζει το κομμάτι μας, μπορούμε να επιλέξουμε, εάν θέλουμε να ακούγεται ή να μην ακούγεται ο μετρονόμος μας. 5. Πατώντας το συνδυασμό Control+Sift και αριστερό βελάκι, μας πηγαίνει στην αρχή του μέτρου στο οποίο βρισκόμαστε. 6. Πατώντας το συνδυασμό Control+Sift και αριστερό μας πάει στο τέλος του μέτρου στο οποίο βρισκόμαστε. 7. Με Control και δεξί ή αριστερό βελάκι, μας διαβάζει την πρώτη νότα, στην αρχή κάθε μέτρου. 8. Με το συνδυασμό Control+Z, κάνουμε Adu. Δηλαδή εάν γράψουμε κάτι λάθος, πατώντας το συνδυασμό αυτό σβήνουμε αυτό που κάναμε, ή επιπλέον μπορούμε να σβήσουμε πολλές κινήσεις μαζί. Ας υποθέσουμε ότι επιλέξαμε 4 τέταρτα, μετά τοποθετήσαμε μια αλοίωση και τέλος βάλαμε τη νότα Ντο και όλο αυτό είναι λάθος. Πατώντας Control+Z, σβήνουμε όλο το παραπάνω. 9. Πατώντας το συνδυασμό Control+Sift+Z, μας ανοίγει το ιστορικό του Adu, δηλαδή μια λίστα από την οποία μπορούμε να επιλέξουμε πόσες κινήσεις θα πάμε πίσω. 10. 2 συντομεύσεις που θα πρέπει να αναφέρουμε και αφορούν τον τύπο ακρόασης της παρτιτούρας που θέλουμε να επιλέξουμε, είναι Control+Sift+F και η δεύτερη είναι πατώντας το πλήκτρο F4. Οι 2 αυτές συντομεύσεις κάνουν την ίδια δουλειά, ωστόσο αφορούν τους χρήστες που έχουν εγκατεστημένα στο PC τους Midi κάρτα ήχου και Midi keybort. 11. Για να μετονομάσουμε το πεντάγραμμο στο οποίο βρισκόμαστε, πατάμε το συνδυασμό Control+Sift+F5. Αυτό συμβαίνει μόνο όταν έχουμε 2, 3, ή και περισσότερα συστήματα στην παρτιτούρα μας. Στην περίπτωση ενός θέματος αρμονίας ή αντίστηξης, έχουμε μόνο 2 πεντάγραμμα, του Σολ και του Φα, δηλαδή ένα σύστημα μόνο. Εά θέλουμε να μετονομάσουμε το ένα και μοναδικό σύστημα που έχουμε, πατάμε το συνδυασμό Control+Sift+F5 2 φορές και στο κουτάκι που εμφανίζεται, γράφουμε το όνομα που θέλουμε και πατάμε Enter. 12. Με το συνδυασμό Sift+F9, μαρκάρουμε τα μέτρα που θέλουμε. Μώλις πατήσουμε το συνδυασμό αυτό, μας ανοίγει μια φόρμα, στην οποία γράφουμε τον αριθμό των μέτρων που θέλουμε να μαρκάρουμε, από το συμείο που βρίσκεται ο κέρσορας μας και μετά. Εάν γράψουμε τον αριθμό 4, θα μας μαρκάρει 4 μέτρα, από το σημείο που βρίσκεται ο κέρσορας μας και μετά. Γράφουμε λοιπόν τον αριθμό που θέλουμε και πατάμε Enter. α δεξιά και αριστερά. Εάν θέλουμε να μαρκάρουμε όλα τα μέτρα της παρτιτούρας, απλώς όταν μας ανοίγει η φόρμα, γράφουμε τη λέξη All και πατάμε Enter. 13 Εισαγωγή Expressions, δηλαδήΦόρτε, Μέντζο φόρτε, Πιάνο, πιανίσιμο, κ.λ.π. Για να εισάγουμε expressions, πατάμε το συνδυασμό Control+E και στη φόρμα που εμφανίζεται, γράφουμε το σύμβολο που θέλουμε, δηλαδή MF για μέντζο φόρτε, P για πιάνο, MP για μέντζο πιάνο, κ.λ.π. Στην περίπτωση που δε θυμόμαστε τα σύμβολα, ή επειδή θέλουμε να είμαστε σίγουροι για αυτό που εισάγουμε, τότε έχουμε τους 2 παρακάτω τρόπους: Πατάμε το συνδυασμό Control+J 2 φορές και μετά το συνδυασμό Control+M, ώστε να μας ανοίξει η λίστα με τα σύμβολα. Επίσης, την ώρα που πατάμε Control+E και μας ανοίγει η φόρμα για να γράψουμε, πατάμε το συνδυασμό Sift +F10, όπου επίσης ανοίγει η ίδια λίστα. Επιλέγουμε το σύμβολο που θέλουμε και πατάμε Enter. Επειτα πατάμε Escape και το πλήκτρο Tab, ώστε να επιστρέψουμε στην παρτιτούρα μας. 14. Εισαγωγή Technick text, δηλαδή Solo, tuti, sorndino, κ.λ.π., πατάμε το συνδυασμό Control+T, όπου και μας ανοίγει η σχετική φόρμα για να γράψουμε. Εάν δε θυμόμαστε το σύμβολο, πατάμε το συνδυασμό Control και 2 φορές το πλήκτρο J και στη συνέχεια το συνδυασμό Control+M, για να μας ανοίξει η λίστα και να επιλέξουμε αυτό που θέλουμε. Αφού κάνουμε την επιλογή μας, πατάμε Enter. Πατάμε Escape και το πλήκτρο Tab, για να επιστρέψουμε στην παρτιτούρα μας. 15. Με το συνδυασμό Sift+P, ανοίγουμε τη λίστα με τη διαμόρφωση της αναπαραγωγής της παρτιτούρας μας. Εκεί για παράδειγμα, έχουμε να επιλέξουμε Poco, expresivo, κ.λ.π. Αφού επιλέξουμε αυτό που θέλουμε, πατάμε Enter. 16. Για την εισαγωγή συμβόλων όπως Dacapo, κορώνα, κ.λ.π., πατάμε το συνδυασμό Alt+C, όπου και ανοίγουμε το Create menu. Με τα βελάκια, βρίσκουμε Text και ανοίγουμε το υπομενού με δεξί βελάκι. Με 2 βελάκια προς τα πάνω, βρίσκουμε Repit και πατάμε Enter. 17. Για να εισάγουμε Bar lines, δηλαδή γραμμές κάθετες ανάμεσα στα μέτρα, ανοίγουμε το μενού Create, με την ίδια διαδικασία όπως και παραπάνω. Βρίσκουμε την επιλογή Bar line και με δεξί βελάκι ανοίγουμε το υπομενού. Με τα βελάκια, βρίσκουμε Start bar line και End bar line και ανάλογα με αυτό που θέλουμε, πατάμε Enter στην αντίστοιχη επιλογή. 18. Για να εισάγουμε γράμματα στην αρχή κάθε μέτρου, πατάμε το πλήκτρο F10 και στη λίστα που εμφανίζεται, επιλέγουμε αυτό που θέλουμε και πατάμε Enter. Η συγκεκριμένη διαδικασία, αφορά κυρίως τους μαθητές της Αντίστηξης. 19. Για να εισάγουμε βαθμίδες κάτω από μια νότα, ή διάφορους αριθμούς και σύμβολα τα οποία χρησιμεύουν για παρτιτούρες, οι οποίες περιέχουν δευτερεύουσες βαθμίδες, πατάμε το συνδυασμό Control+L, όπου και μας ανοίγει η σχετική φόρμα του Lyrics text και εκεί γράφουμε αυτό που θέλουμε. Εάν πατήσουμε το Space, μας μετακινεί αυτόματα στην επόμενη νότα, κ.ο.κ. Την ίδια διαδικασία χρησιμοποιούμε, εάν θέλουμε να εισάγουμε συλλαβές σε κάθε νότα. Εάν μάλιστα θέλουμε να εισάγουμε μια συλλαβή σε 3 νότες, π.χ. τη συλλαβή Λα, πατάμε Control+L, γράφουμε τη συλλαβή Λα, πατάμε Space και μετά 2 παύλες. Η συλλαβή μας προστέθηκε σε 3 νότες. Στην περίπτωση που δε θυμόμαστε τα σύμβολα που θέλουμε να βάλουμε, την ώρα που πατάμε Control+L, πατάμε Control+ 2 φορές το πλήκτρο J και τέλος το συνδυασμό Control+M. Στη λίστα που εμφανίζεται, επιλέγουμε αυτό που θέλουμε και πατάμε Enter. Αφού τελειώσουμε την εισαγωγή όλων των πληροφοριών, πατάμε Escape και έπειτα το πλήκτρο Tab, ώστε να επιστρέψουμε στην παρτιτούρα. 20. Για την τοποθέτηση βαθμίδω, δηλαδή αριθμούς κάτω από νότες οι οποίοι να δηλώνουν τη θέση τους στην κλίμακα, πατάμε το συνδυασμό Control+K. Στη σχετική φόρμα που εμφανίζεται, γράφουμε τα σύμβολα που θέλουμε, ενώ εάν θέλουμε να επιλέξουμε μέσα από λίστα, πατάμε το συνδυασμό Control+ 2 φορές το πλήκτρο J και μετά το συνδυασμό Control+M, ώστε να μας εμφανιστεί η λίστα με τα σύμβολα. Επιλέγουμε αυτό που θέλουμε και πατάμε Enter. Μετά από κάθε σύμβολο, εάν αφήσουμε διάστημα, μας πηγαίνει στην επόμενη νότα. Αφού ολοκληρώσουμε το κείμενο μας, πατάμε Escape και μετά το πλήκτρο Tab, για να ξαναεπιστρέψουμε στην παρτιτούρα μας. Ανάγνωση μυνημάτων του Sibelius με το Jaws: Για να διαβάσουμε ένα οποιοδήποτε μήνυμα στο Sibelius με τον αναγνώστη οθώνης Jaws, ακολουθούμε την εξής διαδικασία: 1. Πατάμε το συνδυασμό Control+ 2 φορές το πλήκτρο J. 2. Πηγαίνουμε στην αρχή του μυνήματος, χρησιμοποιώντας το Page up. 3. Για να διαβάσουμε τη λέξη στην οποία βρίσκεται ο κέρσορας μας, πατάμε το πλήκτρο F1. 4. Για να διαβάσουμε όλη τη γραμμή, πατάμε 2 φορές το πλήκτρο F1. 5. Για να διαβάσουμε από το σημείο που βρίσκεται ο κέρσορας μας, μέχρι και το τέλος του μυνήματος, πατάμε 3 φορές το πλήκτρο F1. 6. Επίσης, μπορούμε να διαβάσουμε τα μυνήματα του Jaws, χρησιμοποιώντας τα βελάκια πάνω και κάτω. 7. Για να κλείσουμε το μήνυμα, πατάμε Escape, ενώ για να φέρουμε το Jaws σε κανονική πλοήγηση, πατάμε το συνδυασμό Sift+J. Με εκτίμηση, Τσακιρίδης Δημήτριος. ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
