Το έχω σε μεγάλον παράπονο να γένομαι ρεζίλης
Την Κυριακή βάζουμε συνήθως φιλολογικά ή λογοτεχνικά κείμενα. Σήμερα όμως, επειδή πλησιάζει η 25η Μαρτίου, που κάθε φορά της αφιερώνω ένα ή περισσότερα άρθρα, αφού είναι το ιδρυτικό γεγονός του νεοελληνικού κράτους, σκέφτηκα να βάλω κάποιο κείμενο της εποχής, γραμμένο από αγωνιστή του 1821, που να μην υπάρχει ήδη στο Διαδίκτυο. Δεν ήταν τόσο εύκολο, ευτυχώς -εννοώ ότι τα γνωστά και τρανταχτά κείμενα (Μακρυγιάννης, Κολοκοτρώνης, γράμματα του Ανδρούτσου) είναι τα περισσότερα ήδη διαθέσιμα. Τελικά αποφάσισα να βάλω αποσπάσματα από επιστολές ενός δευτεραγωνιστή, του Βαγγέλη Νικότση, που τις βρήκα στο βιβλίο που εξέδωσε η Ακαδημία με το αρχείο Κωλέττη. Ο Νικότσης, άνθρωπος του Κωλέττη, βρίσκεται το 1824 στο φρούριο της Μονεμβασιάς, και από εκεί στέλνει διαδοχικά γράμματα στον Κωλέττη, δίνοντάς του πληροφορίες και κυρίως ζητώντας του χρήματα -χωρίς μεγάλη ανταπόκριση, αν κρίνω από τα γράμματά του. Τα γράμματα πρέπει να τα έχει γράψει γραμματικός, αφού ο ίδιος ο Νικότσης υπογράφει «ευαγγελείς Νικοτζεις». Εδώ τα μεταγράφω σε μονοτονικό και με σημερινή ορθογραφία (εκσυγχρονίζοντας την υποτακτική και τον συγκριτικό των επιθέτων). Ο Νικότσης ή Νικότζης δεν ξέρω αν διακρίθηκε αλλού -πάντως το όνομά του εμφανίζεται στις ανακρίσεις για τη δολοφονία του Καποδίστρια. Κάθε συμπλήρωση δεκτή. Επειδή δεν προλαβαίνω να ερευνήσω το θέμα, παραλείπω τις αναφορές των επιστολών στις ίντριγκες και στα πολεμικά γεγονότα, μια και δεν μπορώ να τα σχολιάσω, και περιορίζομαι στο πιο προσωπικό θέμα, τις συνεχείς οχλήσεις για χρηματοδότηση. Μερικές λέξεις τις εξηγώ στο τέλος. Το πρώτο γράμμα γράφεται στις 12 Μαρτίου 1824: 1824 Μαρτίου 12 (…) Λοιπόν, είναι γνωστόν σου, σιόρ Κωλέττη, ότι κρέμομαι εις τον λαιμόν σας και εγώ κάλλια έχω θάνατον πέρι να ντροπιασθώ. Μόνον να με τηράξετε, ότι η δύναμίς μου είναι ολίγη και δεν ημπορώ καμίαν δουλειά να καταφέρω τιμημένη, οπού να σας αρέσει και της Εξοχότητός σας. Ακόμης σας περικαλώ να με ιδεάσετε και διά τους λουφέδες. Είναι και εντροπής, όμως είμαι και εγώ πτωχός και δεν έχω τακάτι· την κατάστασίν μου την ηξεύρετε. Σου δίδω την είδησιν ότι εγώ, διαβάζοντας εδώ την διαταγήν σας οπού είχατε στείλει εις τους Εφόρους διά τα υπάρχοντα του ΧηΣτεφανή να γραφτούν, διά να πληρωθεί ο Λάζαρος Σπετζιώτης, σε αυτό είδα δύο πόντους οπού εγράφατε πως τον επήγαν οι λησταί εις τον αρχηγόν τους και ότι του επήραν και επτά χιλιάδες γρόσια. Εγώ όμως είμαι πληροφορημένος από το ίδιον του στόμα ότι δεν είναι τόσα, μόνον είναι όσα φανερώνει ο ντεσκερές οπού σας περικλείω μέσα. Διατί εγώ είμαι να αποθάνω εις την αλήθειά μου παρά να λάβω τιμήν, διά να ειπώ ψεύματα και να ζω ψεύτης, οπού αυτό δεν το καταδέχομαι και το κάμω αλήθεια και να μην σας ιδεάσω. Όμως είμαι με ψυχή και με ζωή έτοιμος εις ό,τι με προστάξετε να σας δουλεύσω. Ταύτα και μένω εις τους ορισμούς σας. Τη 12 Μαρτίου 1824, εκ φρουράς Μονεμβασίας Εις τας προσταγάς σας ευαγγελείς Νικοτζεις Το δεύτερο γράμμα στέλνεται τον Μάη του 1824 (χωρίς ακριβέστερη χρονολόγηση) και εκφράζει παράπονα για τη συμπεριφορά του υποφρούραρχου, που είναι ο Σπύρος Δρακόπουλος σύμφωνα με τον υπομνηματισμό της έκδοσης. (…) Εσήμερις μού έκοψε και το ταγίνι των ανθρώπων· έχοντας είκοσι δύο στρατιώτες μού έδωσε δεκάξι ταγίνια. Λοπόν, σού δίδω την είδησιν μαζί με τον κύριον Έπαρχον ότι είναι όλα του τα καμώματα διά να ενοχληστούμε. Όμως εγώ με τον κύριον Έπαρχον κάνομε μεγάλην υπομονή, όμως τώρα επερίσσεψε το κακό και δεν έχει βασταμό, επειδής εφαντάστη πολύ οπού δεν μπορώ να σας το φανερώσω. Μόνον το αγληγορότερο να κάμετε εκείνο οπού σας φανεί καλό, διά να μην πέσει το φρούριον εις άλλα χέρια, επειδής –τι να κάμω ο δυστυχής μόνος- οι άνθρωποί μου ολίγοι, μπαρούτια δεν έχω εις το χέρι μου τίποτας, απ’ όλα είμαι υστερημένος από κάτω εις Κεφαλονίτας. Δόξα να έχει ο Θεός, δι’ αγάπη της πατρίδος αυτά τραβάγω, τ’ άρματά μου τα έβαλα αμανάτι διά να φάγω, δίχως ταγίνι, δίχως γεμεκλίκια των ανθρώπων, και απορώ το τι να κάμω. Εγώ το ξέρω, του Θεού είμαι φταίχτης, ειδέ του γένους μη γένοιτο! Όμως, σιόρ Κωλέττη, σε περικαλώ να κάμεις αλλέως εις εμένα τον φτωχόν, ότι τόσον ένταισα, οπού δεν κάνει πλιο παραπάνω ΄να. Να κάθομαι ως μίαν πουτάνα εδώ και να βρίζομαι από Κεφαλονίτες η πατρίς δεν μού το συγχωρεί, και πάλι να φύγω το γένος δεν μου το ελεεί· λοιπό, και τα δυο μου στενά. Έτσι λοιπόν, όπως ορίζετε κάμετε· όμως το ογληγορότερον να κάμετε, να μην πέσει το φρούριον εις χείρας των Μανιατών, επειδής και το γνωρίζομε καλά. Όμως εις δυο-τρεις ημέρες να κάμετε, για τον Θεόν, να προφτάσει η δύναμις της Υπέρτατης Διοίκησης. Όπως ορίζετε. Ταύτα και μένω βιαστικώς. 1824 Μαγιού, φρούριον Μονοβασιάς, εις τας προσταγάς σας ευαγγελείς Νικότζεις Το τρίτο γράμμα, που το παραθέτω ολόκληρο, είναι γραμμένο στις 28 Μαΐου 1824: 1824 Μαΐου 28 Προς τον Εξοχώτατον κύριον Ιωάννην Κωλέττην Ταπεινώς προσκυνώ Με το ταπεινόν μου σε φανερώνω ό,τι σας έχω δυο-τρεις βολές φανερώσει διά την στενοχωρίαν μου οπού τραβάγω, οπού δεν μου απόμεινε τίποτας· οι ανθρώποι μας με σφίγγουν διά ουλεφέδες, ξέψωρα διά τα γεμεκλίκια. Εμένα κανένας παράς δεν με απόμεινε, διά να τους οικονομήσω, οπού να μην βαρύνω την ευγενίαν σας. Στοχάσου, κυρ Κωλέττη, όπου ένας άνθρωπος –τώρα τέσσερις μήνες- οπού τρώγω από το πουγγί μου, δίχως να μου δώσουν τίποτας. Εδώ οι κύριοι Έφοροι τους λέγω και αυτοί κάνουν κουφά αυτιά. Ομοίως περικαλώ σε να κάμεις ένα έλεος, ότι το έχω σε μεγάλον παράπονο να βρίσκομαι τόσον καταδικασμένος τώρα, να γένομαι ρεζίλης, να μην έχω κάνα μπαρά, να χρωστώ στ’ αργαστήρια. Ακόμα διά τα πεντακόσια γρόσια οπού τους έδωσα και πήραν αλεύρι του ίδιου κυρ Δεσποτόπουλο δεν μου φανερώσατε το πούθε θα τα λάβω. Αυτού έρχεται ο εδικός μου Πάτροκλος και σου τα λέγει όλα στοματικώς τα εδώ τρέχοντα και περικαλώ σε να ηθέλετε να με οικονομήσει τίποτις και με τον ίδιον Πάτροκλον το ογληγορότερον. Ταύτα και μένω εις τους ορισμούς σας. 1824 Μαγίου 28, φρούριον Μονεμβασίας Το τελευταίο γράμμα που παραθέτω είναι γραμμένο στις 19 Ιουνίου. Τα προβλήματα του Νικότση δεν έχουν λυθεί. 1824 Ιουνίου 19 Εξοχότατε κυρ Ιωάννη, ταπεινώς προσκυνώ Με το ταπεινόν σε φανερώνω τα εδώ τρέχοντα· μάλιστα σάς έχω γράψει πολλές φορές και απορώ οπού δεν έχω αξιωθεί να λάβω μίαν τιμίαν σου γραφήν, διά να παρηγορηθώ, διατί πρώτα έχω τον Θεόν και δεύτερον την ευγενίαν σου. Μάλιστα γνώρισέ το πολλά καλά ότι διά το χατίρι σου είμαι έτοιμος να θυσιάσω την ζωγήν μας και δεν τήνε αψηφώ διά τίποτας ομπρός στο χατίρι σου. Όμως, σε περικαλώ, πρέπει να με λυπηθείς εις τα όσα βάσανα τραβάγω με δίχως κανέναν παρά, δίχως ταγίνι, δίχως γεμεκλίκια οι άνθρωποί μου. Δεν ημπορώ να υποφέρω και να είμαι και καταφρονημένος από έναν Κεφαλονίτη, οπού όποιος έχει το σπίτι του εις την Κεφαλονιά και το γυρίζει όπως θέλει. Επροχτές μού εσκοτώθη ένας άνθρωπός μου μουναχός· του λοιπόν έβγαλα τ’ άρματά του στο τελιάλη, διά να του τα πουλήσω και να ιδώ τι μαζώνουνται (διά να τα φυλάξω και αν έρθει κάνας κληρονόμος να τα δώσω) και ο καπετάν Σπύρος, ο Υποφρούραρχος, τα πήρε από τον τελιάλη και τα κάμει ζάπτι αυτός. Λοιπό τι να κάμω; Ο κύριος Έπαρχος μου λέγει «αμάν, για το Θεόν, διατί αφουρμήν γυρεύει» και έτζι τα κρατάγει· όμως, αδελφέ, διά το χατίρι της πατρίδος εγίνηκα ωσάν μία πουτάνα, όμως, αμάν, πλιον δεν βαστιέται· είναι γινομένος το ένα με τους Εφόρους πλιον και τον κύριον Έπαρχον τον έχουν το ουδέν, ωσάν έναν Εβραίον. Και μερικές λέξεις που δεν τις έχουν τα λεξικά: γεμεκλίκι: διατροφή ή έξοδα διατροφής των στρατιωτών -αγνοώ σε τι διαφέρει από το ταγίνι ζάπτι’ κάνω ζάπτι (εδώ) αποκτώ, οικειοποιούμαι. Σήμερα, ζάφτι. λουφές: μισθός, μισθοτροφοδοσία πόντος: θέμα, ζήτημα (είδα δύο πόντους) (ν)τεσκερές: έγγραφο, σημείωμα ουλεφές: βλ. λουφές ταγίνι: σιτηρέσιο, έξοδα διατροφής των στρατιωτών τακάτι: δύναμη, αντοχή Κλείνοντας, να αναφέρω τα εξής παλιότερα άρθρα του ιστολογίου που έχουν σχέση με το 1821 και την 25η Μαρτίου: Από την Αγίου Μάρκου στη Ραφήνα Από τον γλούπον καπνισμένον Βρίζοντας και πολεμώντας πάλι Ένας Δανός στο Μεσολόγγι Η μπουγάτσα και τα όρνια Λόρδε πριν να ξεψυχήσεις… Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα Περσιάνοι και φραγκοφορεμένοι Πούτζον θα πει πηγάδι Σελίδες από τον δεύτερο εμφύλιο της επανάστασης Σκόρπια για την 25η Μαρτίου Το μοιρολόι της Πάργας και ο θρήνος της Κάρυστος Το πλαστό γράμμα του οπλαρχηγού Τζήμα Ζέρβα Το στερνό ταξίδι του Βύρωνα Και ένας επετειακός Μποστ με θέμα από το 1821. Υ.Γ. Επειδή μπορεί να λείπω και να βρίσκομαι εκτός σύνδεσης (το άρθρο θα ανέβει με αυτόματο πιλότο) ίσως δεν θα μπορέσω να απαντήσω σε σχόλια ως αργά το απόγεμα. https://sarantakos.wordpress.com/2015/03/22/1821-5/ https://sarantakos.wordpress.com/2015/03/22/1821-5/ Στάλθηκε από το iPad μου ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
