Μια πρωτότυπη πολιτειολογική σχεδίαση
Το νέο βιβλίο του Κώστα Α. Λάβδα, «Φιλελευθερισμός των Πολιτών: Εξελικτική Αναζήτηση με Ρεπουμπλικανική Πυξίδα» (Παπαζήσης, 2015), αποτελεί μια άσκηση στη θεωρία δύο κορυφαίων ρευμάτων της ευρωπαϊκής πολιτικής σκέψης: του φιλελευθερισμού και του ρεπουμπλικανισμού. Παρότι εξαιρετικά φιλόδοξο, το εγχείρημα εκπληρώνει την αποστολή του και δη στην πιο απαιτητική της εκδοχή: τη συμβιωτική εννόηση των ρευμάτων μέσα από τις συλλειτουργικές τους εκφάνσεις. Μέσα από την αναδιαπραγμάτευση των σημείων τομής τους, εκδήλωση αν όχι απαίτηση και η ίδια της σύμπλεξης διακριτών, εντούτοις αλληλοσυναρτώμενων, διανοητικών πηγών και ροών, ο συγγραφέας εισηγείται μια πρωτότυπη πολιτειολογική σχεδίαση, την οποία εγγράφει στον λογισμό του «φιλελευθερισμού των πολιτών» («citizens’ liberalism»). Το δοκίμιο προσφέρει μια εξελικτική θέαση της ελευθερίας και μας πλοηγεί στις ορίζουσες μιας κρίσιμης πολιτειολογικής συνάρτησης: «των σχέσεων και των ισορροπιών μεταξύ καθηκόντων και ελευθερίας» (σελ. 18) ή, με άλλη διατύπωση του συγγραφέα, «των σχέσεων του [φιλελευθερισμού] με την πολιτεία και τα πολιτειακά καθήκοντα» (σελ. 19). Δεν πρόκειται για έναν εξατομικευμένο φιλελευθερισμό, όπου μόνο το άτομο «βιώνει» την ελευθερία σε συνάρτηση προς ένα ορισμένο πολιτικό και διανοητικό περιβάλλον, εντός του οποίου συγκροτεί και εξελίσσει την προσωπικότητά του, ούτε για μια ελλειπτική χαρτογράφηση των όρων της φιλελεύθερης συμβίωσης. Πρόκειται, σύμφωνα με τον συγγραφέα, για «έναν φιλελευθερισμό για τα κοινά», τον οποίο εγγράφει στην «πολιτειακή οργάνωση της ανθρώπινης ελευθερίας» (σελ. 307). Η ουσιώδης -και είναι ουσιώδης- συμβολή του δοκιμίου εμπίπτει σε εκείνες τις σύνθετες πολιτειολογικές εκδοχές που, αντλώντας από τις θεμελιακές προκείμενες του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού, εντάσσουν το «φιλελεύθερο διάβημα» -ακριβέστερα, «ενέργημα»- σε μια διαλογικά «ανοικτή», ανθρωποκεντρική εστία, η οποία συναρτάται τόσο προς την «ιστορικότητα» του φιλελευθερισμού όσο και προς τις δομικές αλλά και αισθητικές προσμείξεις και συναρμογές του με άλλα διανοητικά ρεύματα. Η προτεινόμενη σχεδίαση δεν εξαντλείται στο γνώριμο πεδίο των εθνικών πολιτειών, αλλά εκτείνεται και στο σύνθετο πλέγμα δεσμών και δομών που συνέχουν μια ευρύτερη συλλογικότητα όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση (κεφάλαιο 4) - για τη «διεθνή ταυτότητα» της οποίας και τη συνάρτησή της προς την εσωτερική της διακυβέρνηση, ο συγγραφέας θα επισημάνει: «Ούτε αυστηρή ιεραρχία, ούτε απρόβλεπτη αναρχία: η επικράτηση της διάχυτης και μεικτής αμοιβαιότητας οδηγεί σε μια αέναη διαπραγμάτευση για την εύρεση τρόπων συνεργασίας» (σελ. 157). «Η κρίσιμη δοκιμασία», σημειώνει ο Λάβδας, «ανάγεται τελικά στις σχέσεις με την οργανωμένη, εύτακτη, δικαιοκρατούμενη πολιτεία» (σελ. 17) - στις δημόσιες απαιτήσεις της πολιτικής ελευθερίας και όχι μόνο στις εξατομικευμένες της εκφάνσεις. Ο «φιλελευθερισμός των πολιτών» φιλοτεχνεί μια εξελικτική αποτύπωση της ελευθερίας ως νοητικής και εμπειρικής ποιότητας: εγγράφεται, όπως δηλώνει ο υπότιτλος, σε μια «εξελικτική αναζήτηση με ρεπουμπλικανική πυξίδα», η οποία μας προσκαλεί να συνεχίσουμε το συναρπαστικό ταξίδι του πολιτικού στοχασμού πάνω στις αλληλοσυναρτώμενες ροές δύο κομβικών πηγών του δημοκρατικού πολιτισμού. *Ο Δημήτρης Ν. Χρυσοχόου είναι Καθηγητής Θεωρίας και Θεσμών της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο http://www.protagon.gr/40678 http://www.protagon.gr/40678 ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
