Εξουσία, ηγεμονία και αναγκαιότητα μέρος 2ο
Συνεχίζοντας και αναλύοντας τον συλλογισμό μου, όπως ανέφερα στο πρώτο μέρος, η εξουσία και τα συμπλέγματα αυτής, κορυφώνονται σε μία καθορισμένη κατεύθυνση και στην οποία κορύφωση, η συλλογική δράση γίνεται κανόνας. Η συλλογική αυτή δράση αποκτά θετικό πρόσημο καθώς την ενστερνίζονται πλατιές μάζες, ενώ από την άλλη, δοκιμάζεται όταν διατηρείται μεν η πολιτική εξουσία από την πρωτοπορία του συνασπισμού εξουσίας αλλά η τελευταία έχει απολέσει την διευθυντική της θέση να κατευθύνει, να προτείνει, να δίνει λύσεις. Στην περίπτωση αυτή αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα νέο τμήμα του συνασπισμού εξουσίας είτε αποκτούν σπουδαιότερη θέση ζητήματα μικροεξουσιών και σχέσεων εξουσίας τα οποία τείνουν να μετατραπούν σε αντιδραστικές δυνάμεις με στόχο την ανατροπή του υπάρχοντος συνασπισμού. Η τελευταία περίπτωση προϋποθέτει δομικές αλλαγές στην υποδομή του συστήματος, αλλαγές που επιτρέπουν μικροεξουσίες να προωθήσουν τα συμφέροντά τους που έρχονται σε ρήξη με τον κυρίαρχο συνασπισμό εξουσίας. Η οπτική της αστικής εξουσίας, θέλει την τελευταία να ασκείται από την εκάστοτε κυβέρνηση ως έκφραση της πλειοψηφίας των πολιτών και τα διοικητικά όργανα του κράτους. Είναι οφθαλμοφανές, ότι οι θεσμοί αυτοί χρησιμοποιούνται ως ιμάντες μεταβίβασης αποφάσεων και εντολών, οι οποίες είναι το αποτέλεσμα των διεργασιών που γίνονται στη βάση της οικονομικής δομής επιδρώντας στο εποικοδόμημα. Ιδιαίτερο ρόλο και συνήθως χωρίς οικονομικές προϋποθέσεις, διαδραματίζουν ένας ορισμένος αριθμός μικροεξουσιών που φαινομενικά δεν συνδέονται με την πολιτική εξουσία αλλά στην πράξη επηρεάζονται άμεσα από αυτήν1. Πρόκειται για λειτουργικούς θεσμούς, οι οποίοι εντάσσονται σε συμπλέγματα μικροεξουσιών, ρυθμίζουν τη στάση και τη νοοτροπίας των ατόμων, φαινομενικά είναι ουδέτεροι και αντικειμενικοί. Στην πραγματικότητα ασκούν πολιτική βία με την κυριαρχική έννοια του όρου, συγκαλυμμένα. Παράδειγμα τέτοιων μικροεξουσιών, η οικογένεια και το εκπαιδευτικό σύστημα. Θεσμοθετήθηκαν, τυπικά και άτυπα, ακριβώς για να διατηρήσουν την ιδεολογική ηγεμονία του συνασπισμού εξουσίας και όχι απλά του κυρίαρχου τμήματος, να διαμορφώσουν νέα νοοτροπία στα υπό έλεγχο άτομα και συγχρόνως, να εμποδίσουν τις μη-προνομιούχες τάξεις, να κυριαρχήσουν επί των οργάνων εξουσίας. Κυριαρχία που δεν μπορεί να πάρει τη μορφή συμβιβασμού με τον συνασπισμό αστικής εξουσίας αλλά τα χαρακτηριστικά, οριστικής και ολοκληρωτικής ρήξης. Δεν αρκεί να υποδείξει κανείς, πως πίσω από τον κρατικό μηχανισμό βρίσκεται το κυρίαρχο οικονομικό σύμπλεγμα αλλά πρέπει να αναδείξει το ρόλο των μικροεξουσιών στην άσκηση της κυρίαρχης πολιτικής διοχετευόμενη σε πλήθος δικτύων εξουσίας. Το ζητούμενο, πέρα από την ίδια την πολιτικής εξουσίας, για την σοσιαλδημοκρατία, πρέπει να είναι η κατανόηση του ρόλου και των σημείων υπεροχής των συμπλεγμάτων εξουσίας και μικροεξουσιών, που αναπτύσσονται στην αστική κοινωνία και εισάγονται στις δομές της εκάστοτε εξουσίας/διακυβέρνησης. Η κατάργηση ή/και υπέρβασή τους, δεν προφυλάγει τη νέα πολιτική εξουσία από την αναζωογόνηση, ανασυγκροτημένων πλέον, των μικροεξουσιών ζητώντας ρόλο ρυθμιστή2. Πρόκειται για την εξέλιξη εκείνη κατά την οποία, ο συνασπισμός εξουσίας με πρωτοπόρο πολιτικό της τμήμα την σοσιαλδημοκρατία και τα κοινωνικά στρώματα που εκφράζει, δεν έχει καταλάβει εξ ολοκλήρου την εξουσία αλλά μονάχα ένα τμήμα της και το υπόλοιπο τμήμα που επιβιώνει ακόμα και με τη μορφή υπολειμμάτων ασκεί την κυριαρχία της εναντίον των μη-προνομιούχων στρωμάτων, εναντίον όσων βρίσκονται στο σώμα της κοινωνίας αλλά δεν εντάσσονται συνειδητά σε πλαίσια λειτουργικών οργάνων αυτής και την απουσία τους αναλαμβάνουν να καλύψουν όχι άμεσα αλλά έμμεσα, από γραφειοκρατικούς, μικροαστικούς συνασπισμούς οι οποίοι αφέθηκαν να ρυθμίσουν τη λειτουργία της νέας κοινωνικής δομής και μετατράπηκαν σε αντιδραστική, συγκαλυμμένη πηγή μικροεξουσίας. Πρόκειται για μηχανισμούς και στοιχεία του αστικού μοντέλου που εισέρχονται στην πολιτική εξουσίας ως πηγές αναγκαιότητας, μία αναγκαιότητα που όμως αποτελεί συγκαλυμμένη μορφή εξουσίας. Όλα τα παραπάνω αφορούν μία ακόμα οπτική του συμπλέγματος εξουσιών. Αφορά μικροεξουσίες που εκφράζουν ένα σύνολο δράσεων που επιδρούν η μία στην άλλη. Είτε αναφερόμαστε σε ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους και τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του κράτους, είτε σε δομικούς σχηματισμούς και συμπλέγματα εξουσιών, πρέπει να συμφωνήσουμε πως πρόκειται για εξουσία που ασκεί κάποιος σε κάποιον άλλο. Επομένως, η εξουσία, εκκινώντας από την οικονομική και εκπεφρασμένη στην πολιτική, δεν είναι μία ατομική ή συλλογική κατάσταση διάχυτη σε όλο το πλέγμα της κοινωνίας (διοχετεύεται μέσω μηχανισμών σε αυτό). Παρά μόνο εξουσία που ασκείται από το Α στο Β, είτε είναι σύνολο, υποσύνολο, είτε μονάδα. Δεν στηρίζεται σε κάποιο είδος κοινωνικού συμβολαίου, ούτε σε συναινετική συγκατάθεση των ταξικών δυνάμεων. Δεν αποτελεί θεσμικό δεδομένο ή δομικό μηχανισμό που προσαρμόζεται, αλλά <<επιδέχεται επεξεργασία, μετασχηματίζεται, οργανώνεται, εφοδιάζεται, με διαδικαστικές ενέργειες περισσότερο ή λιγότερο συναρμοσμένες>>3. Η εξουσία και τα συμπλέγματα εξουσιών, χρησιμοποιούν τη στρατηγική ως βασικό εργαλείο για να προσδιορίσουν τα μέσα που θα προωθήσουν στην τελική επίτευξη στόχων. Στο σημείο αυτό, η επιλογή του μέσου είναι επιλογή ορθολογικότητας, η οποία τίθεται σε λειτουργία για να επιτευχθεί ο εκάστοτε αντικειμενικός σκοπός. Στρατηγική επίσης χρησιμοποιείται, για να αποκαλύψει τις μεθόδους που ασκήθηκαν από αντιτιθέμενες εξουσίες, με σκοπό να παραιτηθεί από τον ανταγωνισμό. Πρόκειται για επιλογές, που θα επιφέρουν τη νίκη έναντι του αντιτιθέμενου συνασπισμού εξουσίας στην αστική διαστρωμάτωση της εξουσίας ή για επιλογές που θα καθορίσουν την έκβαση της ταξικής πάλης ή της κοινωνικής συναίνεσης στη δόμηση της κοινωνικής οργάνωσης και λειτουγίας. Η στρατηγική και στις δύο περιπτώσεις ορίζεται από την εκλογή των λύσεων που ¨κερδίζουν¨. Σε σχέση με την εξουσία, η έννοια της κυριαρχίας αποκτά ιδιαίτερο νόημα. << η κυριαρχία είναι μία σφαιρική δομή της εξουσίας, της οποίας διακλαδώσεις και συνέπειες, μπορούμε καμιά φορά να βρούμε ακόμη και στον πιο λεπτό μίτο της κοινωνίας. Αλλά είναι συγχρόνως και μία στρατηγική κατάσταση, περισσότερο ή λιγότερο κεκτημένη και σταθεροποιημένη, μέσα σε μία αντιμετώπιση μεγάλου ιστορικού βεληνεκούς, ανάμεσα σε αντιπάλους. Μπορεί κάλλιστα ένα γεγονός κυριαρχίας να μην είναι παρά η μεταγραφή ενός από τους μηχανισμούς εξουσίας σε σχέση αντιμετώπισης και των συνεπειών της (μία πολιτική δομή που προέρχεται από μία εισβολή). Μπορεί επίσης μία σχέση αγώνα ανάμεσα σε δύο αντιπάλους, να είναι το αποτέλεσμα της ανάπτυξης των σχέσεων εξουσίας με όλες τις συγκρούσεις και τις σχάσεις που επιφέρει. Αυτό όμως που την καθιστά κυριαρχία μίας ομάδας, μίας κάστας ή μιας τάξης και τις αντιστάσεις ή τις εξεγέρσεις στις οποίες προσκρούει κεντρικό φαινόμενο στην ιστορία των κοινωνιών, είναι το ότι εκφράζουν υπό μορφή σφαιρική και μαζική στην κλίμακα ολόκληρου του κοινωνικού σώματος, τη σύμπλεξη των σχέσεων εξουσίας με τις στρατηγικές σχέσεις και τα αποτελέσματα της αμοιβαίας έλκυσής τους>>4. Το σώμα της κοινωνίας διαπερνάται από συμπλέγματα εξουσιών που χαρακτηρίζονται από πολυσχιδείς σχέσεις συν-διαμόρφωσης εξουσιών, εξουσίες που ωστόσο σταθεροποιούνται και εδραιώνονται στα πλαίσια συνεκτικών ιδεολογικών δεσμών. Η αστική δημοκρατία ως πολιτειακή μορφή οργάνωσης του αστικού συστήματος εξουσιών στην σοσιαλδημοκρατική αντίληψη, διαφοροποιείται από το πρώτιστο γεγονός, ότι δεν αφομοιώνει τα συμπλέγματα εξουσιών ως απαραίτητο όρο σταθεροποίησης και εδραίωσης, αλλά μέσω της κατάργησής και υπέρβασή τους, θεμελιώνεται η χειραφέτηση του ατόμου και η προσπάθεια οργάνωσης και οικοδόμησης νέου συστήματος σχέσεων. Οι σχέσεις εξουσίας που διατηρούνται ενυπάρχουν είτε ως λαθραία στοιχεία του αστικού συμπλέγματος, στις οποίες σχέσεις, η έκβαση της κοινωνικής διάρθρωσης και αντιπαράθεσης θα τα εξοβελίσει είτε ως αναγκαιότητες που λειτουργούν για ορισμένο χρόνο στο κοινωνικό σώμα. Η αστική εξουσία, εδραιώθηκε κυρίαρχα από τον 17ο και 18ο αιώνα, διαμορφώνοντας τις ιδεολογικές προϋποθέσεις μαζί με τις υλικές, για την οριστική κυριαρχία του συνασπισμού εξουσίας. Την εξουσία παράλληλα θα πρέπει να την αντιμετωπίζουμε όχι σαν αφηρημένη έννοια, η οποία μετακινείται στις συνιστώσες της εξουσίας ανάλογα με τα συμφέροντα της κυριαρχούσας ομάδας αλλά ως αλυσίδα. Ως αλυσίδα με την εξουσία να αποκτά διπλό ρόλο, αυτόν της άσκησης και αυτόν που την υφίσταται. Ο ρόλος των ατόμων στην αλυσίδα της εξουσίας, είναι ρόλος φορέα που μεταδίδει τις επιδράσεις από την εφαρμογή των επιλογών αυτής και όχι απλά σημεία άσκησης επί των ατόμων. Επομένως το άτομο αποκτά κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση, αποδόμηση, συμπλήρωση του εκάστοτε συνασπισμού εξουσιών, στην αστική κοινωνία. Καλείται ωστόσο να διαδραματίσει έναν διαφορετικό ρόλο στην συγκρότηση του σοσιαλιστικού συστήματος. Έναν διπλό ρόλο, καθώς το άτομο λειτουργεί ως μοναδική ύπαρξη και ως μέλος της κοινότητας. Την ίδια στιγμή, το άτομο φέρει κληρονομικά, την διαπαιδαγώγηση του αστικού καθεστώτος, διαπαιδαγώγηση που τον κατέτασσαν στην κατηγορία του ημιτελούς προϊόντος, του ανολοκλήρωτου οργανισμού. Επομένως, ο ρόλος του συνασπισμού εξουσίας με πρωτοπόρο πολιτικό τμήμα την σοσιαλδημοκρατία, καλείται από τη μία να επιδράσει πάνω στο άτομο, δηλαδή στον εαυτό της (εκφράζοντας δυνάμεις και ευρύτερα στρώματα της κοινωνίας των παραγωγών, της διανόησης, των ανθρώπων της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και καινοτομίας) συνολικά και συλλογικά και από την άλλη πλευρά το κάθε άτομο ξεχωριστά καλείται να συμμετέχει σε μία συνειδητή διαδικασία αυτό-διαπαιδαγώγησης. Πρόκειται για την αλληλεπίδραση της πρωτοπορίας με τις μικροεξουσίες στις οποίες εντάσσονται τα άτομα ως ξεχωριστές μονάδες, την ίδια στιγμή που ως σύνολο αποτελούν τον πυρήνα της πρωτοπορίας. Ο αγώνας με τα κατάλοιπα του παρελθόντος, κατάλοιπα συσσωρευμένα στη δομική συγκρότηση του αστικού οργανικού κράτους με στόχο την υπέρβαση τους, στο επίπεδο της συνείδησης, της νοοτροπίας, των συνηθειών, είναι συνεχής και αδιάκοπος. Οι στρατηγικές οι οποίες λειτουργούν ως εργαλείο στους σχηματισμούς εξουσίας, εσωκλείουν τις τακτικές που εξασφαλίζουν την κυριαρχία. Η κυρίαρχη πολιτική εξουσία, δεν μπορεί να νοηθεί ως αφαιρετική έννοια ούτε και ως οντότητα δοσμένη και δεδομένη. Για να διαμορφώσει τους συσχετισμούς που θα της επιτρέψουν να εγκαθιδρύσει την πρωτοκαθεδρία της και να αναπαραχθεί, χρειάζεται αποτελεσματικές τακτικές προκειμένου η στρατηγική να αποκτήσει ταυτότητα. Συνεπώς, μπορούμε να ισχυριστούμε, πως η αστική τάξη διαμορφώνει τους συσχετισμούς εξουσίας, βάση στρατηγικής η οποία ωστόσο δεν επιβάλλεται βίαια στην στρωματοποιημένη κοινωνία αλλά διαμορφώνει μικροεξουσίες, ως προπύργια στα οποία εντάσσεται η εκάσττε παραγωγική συλλογικότητα εκ των προτέρων. Την ίδια στιγμή, η πολιτική που προωθείται από το κυρίαρχο κάθε φορά τμήμα της αστικής εξουσίας, παίρνει τη μορφή ανταγωνισμού ανάμεσα σε τάξεις, ομάδες συμφερόντων και άτομα. Πρόκειται για αλληλοσπαραγμό ανάμεσα σε εξουσίες και συμπλέγματα αυτών, που διαπερνούν το σώμα της κοινωνίας μέσω μηχανισμών 1Μισέλ Φουκώ, Η μικροφυσική της εξουσίας, εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα, 1991, σελ 43 2στο ίδιο, σελ 44 3στο ίδιο, σελ 97 4 Μισέλ Φουκώ, Το μάτι της εξουσίας, εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 2008, σελ 10 Κοινοποιήστε: Σχολιασμός Σχόλια http://metarithmisi.gr/%ce%b5%ce%be%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%af%ce%b1-%ce%b7%ce%b3%ce%b5%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b3%ce%ba%ce%b1%ce%b9%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b1-%ce%bc%ce%ad-2/ http://metarithmisi.gr/εξουσία-ηγεμονία-και-αναγκαιότητα-μέ-2/ Στάλθηκε από το iPhone μου ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
