Μέρος Β Επιστήμονες και Φιλόσοφοι Εναντίον του Νέου Μεσαίωνα
Προϊούσης της Ιστορίας, πολλοί αθεϊστές συνέκριναν τις πεποιθήσεις τους με κάποια μορφή ανάπτυξης. Ο Φρόιντ, για παράδειγμα, θεώρησε ότι η θρησκευτική πίστη είναι ένα είδος υπαναχώρησης στην παιδική ηλικία. Με τη θρησκεία γινόμαστε σαν τα παιδιά: εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι είμαστε προστατευμένοι εντός ενός κόσμου, στον οποίο οι καλοκάγαθοι γονείς μάς φροντίζουν. Δεν είναι τυχαίο ότι στην ιουδαϊκή και χριστιανική παράδοση ο Θεός ονομάζεται «πατέρας». Ο αθεϊσμός απομακρύνει τις παιδαριώδεις ψευδαισθήσεις και μας δείχνει ότι πρέπει να χαράσσουμε μόνοι την πορεία μας στον κόσμο. Δεν έχουμε θεϊκούς γονείς οι οποίοι μας προστατεύουν πάντοτε και που είναι αναμφισβήτητα καλοί. Αντιθέτως, ο κόσμος είναι ένα μεγάλο και τρομακτικό μέρος, αλλά μας προσφέρει ευκαιρίες να δημιουργήσουμε τη ζωή μας. Η απώλεια της παιδικής αθωότητας είναι «δίκοπο μαχαίρι». Υπάρχει κάτι για το οποίο πρέπει να θρηνήσουμε και κάτι για το οποίο πρέπει να φοβηθούμε. Από αυτό το στοιχείο προκύπτει ο σκοτεινός τόνος του αθεϊστικού συστήματος πεποιθήσεων, που είναι συγγενικός με αυτή την απώλεια. Αυτή, όμως, είναι και η προϋπόθεση για να αποκτήσει ο ενήλικος μία ζωή γεμάτη νόημα. Αν δεν χάσουμε την παιδική αθωότητα μας, δεν μπορούμε να γίνουμε σωστοί ενήλικοι. Κατά τον ίδιο τρόπο, εάν δεν αποτινάξουμε τις αντιλήψεις της αθωότητας περί της ύπαρξης ενός υπερφυσικού κόσμου, δεν μπορούμε να ζήσουμε έτσι που να καταξιώνεται η πεπερασμένη και θνητή φύση μας. Ο αθεϊσμός σχετίζεται με την πρόοδο, με τη διάθεση να εκμεταλλευόμαστε τις ευκαιρίες που μας δίνει η ζωή. Αυτό, βέβαια, ενέχει τον κίνδυνο της αποτυχίας και τον κίνδυνο της απώλειας των καθησυχαστικών ψευδαισθήσεων. Ο ρεαλισμός αυτού του είδους σημαίνει ότι ο αθεϊσμός ουδέποτε θα μπορέσει να παρουσιαστεί ως μετριοπαθής, θετική ευτυχία. Στην πραγματική ζωή δεχόμαστε τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά, το καλό και το κακό εξίσου, την πιθανότητα αποτυχίας όσο και τη φιλοδοξία για επιτυχία. Ο αθεϊσμός μιλά για την αλήθεια της ανθρώπινης φύσης μας, διότι τα αποδέχεται όλα, και δεν επιδιώκει να μας προστατεύσει από την αλήθεια επικαλούμενος το μύθο και τη δεισιδαιμονία. Απόσπασμα από το Julian Baggini: Αθεϊσμός (Oxford University Press, 2003 - Ελληνικά Γράμματα, 2006) ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑ ΠΕΡΙ ΑΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Φυσική της μεταφυσικής Του Michel Onfray Ο Θεός Αναπνέει Ακόμα Ο Θεός δεν είναι ούτε νεκρός ούτε ετοιμοθάνατος. Μια μυθοπλασία δεν πεθαίνει, μια ψευδαίσθηση δεν αποβιώνει ποτέ, ένα παιδικό παραμύθι δεν αναιρείται. Ο Θεός που κατασκεύασαν οι θνητοί καθ' υποστασιοποιημένη εικόνα τους υπάρχει μόνο και μόνο για να κάνει εφικτή την καθημερινή ζωή παρά το δρομολόγιο του καθενός προς την ανυπαρξία. Όσο οι άνθρωποι θα πρέπει να πεθαίνουν, μια μερίδα ανάμεσα τους δεν θα μπορεί να αντέξει αυτή την ιδέα και θα εφευρίσκει υπεκφυγές. Δεν δολοφονεί κανείς μια υπεκφυγή, δεν τη σκοτώνει. Μάλιστα μάλλον εκείνη μας σκοτώνει: διότι ο Θεός θανατώνει ό,τι του αντιστέκεται. Κατά πρώτο λόγο, τη Λογική, την Ευφυΐα, το Κριτικό Πνεύμα. Τα υπόλοιπα ακολουθούν λόγω αλυσιδωτής αντίδρασης. Ο τρόμος μπροστά στην ανυπαρξία, η ανικανότητα να αφομοιωθεί ο θάνατος ως μια διαδικασία φυσική, αναπόφευκτη, με την οποία πρέπει να συμβιβαστούμε, που μπροστά της μόνο η ευφυΐα μπορεί να έχει κάποια αποτελέσματα, καθώς επίσης και η απόρριψη, η απουσία νοήματος πέραν αυτού που εμείς προσδίδουμε, ο apri¬ori παραλογισμός, ιδού οι γενεαλογικές δέσμες του θείου. Και ο άθεος; Η άρνηση του Θεού και των απώτερων κόσμων. Αγανάκτηση, εξέγερση, άρνηση του προφανούς, σκλήρυνση μπροστά στις αποφάσεις του πεπρωμένου και της αναγκαιότητας, η γενεαλογία της αθεΐας φαίνεται τόσο απλή όσο και εκείνη της πίστης. Ως άθεος χαρακτηρίζεται ο άλλος που αρνείται τον τοπικό θεό όταν όλος ο κόσμος ή ο περισσότερος πιστεύει σε αυτόν. Και έχει συμφέρον να τον πιστεύει. Διότι η θεολογική άσκηση κατ' ιδίαν βασίζεται πάντοτε σε ένοπλες πολιτοφυλακές, υπαρξιακές αστυνομίες και οντολογικούς στρατιώτες που απέχουν από το να σκέφτονται και σε προτρέπουν να πιστέψεις το γρηγορότερο και πολύ συχνά να προσηλυτιστείς. Η αθεΐα χρονολογείται από το 1532, ο άθεος υπάρχει το 2ο αιώνα της κοινής εποχής των χριστιανών, οι οποίοι καταγγέλλουν και στιγματίζουν τους άθεους,1 εκείνους που δεν πιστεύουν στο θεό τους που αναστήθηκε την τρίτη μέρα. Οι κοινωνικές αποκρυσταλλώσεις καλούν σε υπερβατικότητα: η τάξη, η ιεραρχία - ετυμολογικά: η εξουσία του ιερού. Η πολιτική, η πολιτεία μπορούν να λειτουργούν πολύ ευκολότερα από τη στιγμή που επικαλούνται την εκδικητική εξουσία των θεών, οι οποίοι υποτίθεται ότι εκπροσωπούνται επί γης από τους κυρίαρχους που, πολύ εύστοχα, κάνουν και κουμάντο. Η αθεΐα καθίσταται έκτοτε ένα όπλο χρήσιμο για να ξαποστέλνει τον τάδε ή τον δείνα, φτάνει να αντισταθεί ή να τσινήσει λιγάκι, στις φυλακές, στα μπουντρούμια, ακόμα και στην πυρά. Επινόηση της Αθεΐας Χρειάζεται όμως ένας μπροστάρης, ένας εφευρέτης, ένα κύριο όνομα σαν όριο από το οποίο και μετά μπορεί κανείς να δηλώσει: ιδού ο πρώτος άθεος, αυτός που ομολογεί την ανυπαρξία του Θεού, ο φιλόσοφος που το σκέφτεται, το δηλώνει, το γράφει ξεκάθαρα, σαφέστατα. Ένας άθεος ρηξικέλευθος, αχαλίνωτος, αποδεδειγμένος, και, μάλιστα, περήφανος. Το θαύμα θα έρθει σύντομα με έναν ιερέα, τον αβά Μελιέ, άγιο, ήρωα και μάρτυρα της υπόθεσης των άθεων, που εντοπίζεται επιτέλους. Ο Ζαν Μελιέ (1664-1729) γράφει μια ογκώδη Διαθήκη όπου λούζει πατόκορφα την Εκκλησία, τη θρησκεία, τον Ιησού, το Θεό, αλλά και την αριστοκρατία, τη Μοναρχία, το Παλαιό Καθεστώς.2 Καταγγέλλει με ακατονόμαστη βιαιότητα την κοινωνική αδικία, την ιδεαλιστική σκέψη, τη μαζοχιστική χριστιανική ηθική. Και, συγχρόνως, κηρύσσει έναν αναρχικό κομουναλισμό, μια αυθεντική και πρωτοποριακή υλιστική φιλοσοφία και μια ηδονιστική αθεΐα εκπληκτικής νεωτερικότητας. Για πρώτη φορά στην ιστορία των ιδεών ένας φιλόσοφος αφιερώνει ένα έργο στο ζήτημα της αθεΐας: την κηρύσσει, την αποδεικνύει, την τεκμηριώνει, επιχειρηματολογεί, παραθέτει, αναφέρει τα αναγνώσματα του, τους συλλογισμούς του, βασίζεται όμως επίσης και στα σχόλια του περί του γίγνεσθαι του κόσμου. Ο τίτλος το λέει σαφώς: Μνημόνιο των σκέψεων και συναισθημάτων τον Ζαν Μελιέ, καθώς και η ανάπτυξη του, όπου αναγγέλλονται Σαφείς και προφανείς αποδείξεις της Ματαιότητας και Αβασιμότητας όλων των Θεοτήτων και όλων των Θρησκειών του Κόσμου. Το βιβλίο δημοσιεύεται το 1729, μετά το θάνατο του, ενώ ο Μελιέ το είχε επεξεργαστεί για ένα μεγάλο μέρος της ζωής του. Η ιστορία της πραγματικής αθεΐας αρχίζει. Οργάνωση της Λήθης Η επικρατούσα ιστοριογραφία απο¬κρύπτει την αθεϊστική φιλοσοφία. Εκτός από τον λησμονημένο αβά Μελιέ, αποσιωπώνται και οι φυσιογνωμίες του γαλλικού υλισμού. Για παράδειγμα: ο Λα Μετρί ο έξαλλος χαροποιός' ο ντον Ντεσάν ο επινοητής ενός κοινοτικού εγελιανισμού, ο ντ' Ολμπάκ που καταριέται το Θεό, ο Ελβέτιος ο φιλήδονος υλιστής, ο Σιλβέν Μαρεσάλ με το Λεξικό των άθεων, αλλά και οι ιδεολόγοι Καμπανίς, Βολνέ ή Ντετί ντε Τρασί. Το έργο του βαρόνου ντ' Ολμπάκ δεν υπάρχει στο πανεπιστήμιο.Τίποτα για την αθεΐα του ντ' Ολμπάκ, για τη διαβρωτική ιστορική ανάγνωση του των βιβλικών κειμένων. Τίποτα για την κριτική της χριστιανικής θεοκρατίας, για τη συμπαιγνία Κράτους και Εκκλησίας, για την ανάγκη διαχωρισμού των δύο θεσμών τίποτα για την αυτονόμηση της ηθικής από τη θρησκεία. Τίποτα για τον κατακερματισμό των καθολικών μύθων. Τίποτα για τη συγκριτική επιστήμη των θρησκειών. . Σιωπή για τον Μελιέ, τον εκτοξεύοντα κατάρες (Η Διαθήκη, 1729). . Σιωπή για τον ντ' Ολμπάκ τον απομυθοποιητικό (Η ιερή μεταδοτικότητα χρονολογείται από το 1768). . Σιωπή για τον Φόιερμπαχ τον αποδομητή (Η ουσία του χριστιανισμού, 1841), τον τρίτο αυτόν πυλώνα της δυτικής αθεΐας, έναν καίριο στυλοβάτη μιας αθεολογίας άξιας αυτού του ονόματος: διότι ο Λούντβιχ Φόιερμπαχ προτείνει μια εξήγηση περί του τι είναι Θεός. Δεν αρνείται την ύπαρξη του, προχωρεί σε ανατομία της χίμαιρας. Δεν τίθεται θέμα να πούμε: Ο Θεός δεν υπάρχει, αλλά: Τι είναι αυτός ο Θεός που πιστεύουν οι περισσότεροι; Και η απάντηση: μια μυθοπλασία, ένα δημιουργημάτων ανθρώπων, ένα κατασκεύασμα που υπακούει σε ιδιαίτερους νόμους, εν προκειμένω την προβολή και την υπόσταση: οι άνθρωποι πλάθουν το Θεό κατ' ανεστραμμένη εικόνα και ομοίωση τους..Η θρησκεία γίνεται άρα η κατεξοχήν πρακτική αλλοτρίωσης: προϋποθέτει το διχασμό του ανθρώπου και τη δημιουργία ενός φανταστικού κόσμου όπου η αλήθεια βρίσκεται περιβεβλημένη με μυθοπλασία. Η θεολογία είναι μια «ψυχοπαθολογία», δηλώνει ο Φόιερμπαχ, κάτι στο οποίο αντιτάσσει τη δική του ανθρωπολογία, βασισμένη σε ένα είδος «αναλυτικής χημείας». . Έπειτα ήρθε ο Νίτσε. Μαζί του, η ιδεαλιστική, σπιριτουαλιστική, ιουδαιο-χριστιανική, δυαδική σκέψη, σαν να λέμε η κυρίαρχη σκέψη, μπορεί επιτέλους να ανησυχήσει: ο διονυσιακός μονισμός του, η λογική του περί δυνάμεων, η γενεαλογική του μέθοδος, η άθεη ηθική του, επιτρέπουν να εξεταστεί μια φυγή από το χριστιανισμό. Για πρώτη φορά μια ρηξικέλευθη, επεξεργασμένη μεταχριστιανική σκέψη εμφανίζεται στο δυτικό προσκήνιο. Από όπου προκύπτει ένα νέο και ανώτερο εργοτάξιο για την αθεΐα: ο Μελιέ αρνήθηκε κάθε θεότητα. Ο ντ' Ολμπάκ κατακερμάτισε το χριστιανισμό. Ο Φόιερμπαχ αποδήμησε το Θεό. Ο Νίτσε αποκαλύπτει τη μετεκτίμηση: η αθεΐα δεν πρέπει να λειτουργεί μόνο ως αυτοσκοπός. Να καταργήσουμε το Θεό, μάλιστα, και τι να κάνουμε; Μια άλλη ηθική, μια νέα δεοντολογία, πρωτοφανείς αξίες, αδιανόητες διότι ασύλληπτες, ιδού τι επιτρέπει η πραγμάτωση και η υπέρβαση της αθεΐας. Ένα φοβερό μελλοντικό καθήκον. .Η διδασκαλία του θρησκευτικού φαινομένου θα προϋπέθετε μια αρχαιολογία του θρησκευτικού αισθήματος: φόβο, δέος, αδυναμία να κοιτάξουμε κατάματα το θάνατο, ανέφικτη επίγνωση της ατέλειας και του πεπερασμένου των ανθρώπων, μείζονος κινητήριου ρόλου του υπαρξιακού άγχους. Η θρησκεία, αυτό το μυθοπλαστικό δημιούργημα, θα απαιτούσε μια εις βάθος ανάλυση με όλους τους τύπους των οντολογικών της πλασέμπο - όπως στη φιλοσοφία προσεγγίζουμε το ζήτημα της μαγείας, της τρέλας και των περιθωρίων για να παραγάγουμε και να οριοθετήσουμε έναν ορισμό της λογικής. Φασματογραφία του Μηδενισμού Η εποχή μοιάζει άθεη, αλλά μόνο στα μάτια των χριστιανών ή των πιστών. Στην πραγματικότητα είναι μηδενιστική.. Το «αν ο Θεός δεν υπάρχει, τότε όλα επιτρέπονται» (η χιλιοειπωμένη φράση από τους Αδελφούς Καραμαζόφ του Ντοστογιέφσκι) εξακολουθεί να δίνει αποτελέσματα. Αυτή η χαλκευμένη τοποθέτηση αξίζει μια εις βάθος ανάλυση με όλους τους τύπους. Διότι αυτό που μου φαίνεται αληθινό είναι μάλλον το αντίθετο: «Αφού ο Θεός υπάρχει, τότε όλα επι¬τρέπονται». Τρεις χιλιετίες το μαρτυρούν, από τα πρώτα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης ως σήμερα: Η παραδοχή ενός Θεού μοναδικού, βίαιου, φθονερού, εριστικού, μισαλλόδοξου, πολεμοχαρούς, έχει επιφέρει περισσότερο μίσος, αίμα, θανάτους, βιαιότητα, παρά ειρήνη. . Η εβραϊκή φαντασίωση περί του εκλεκτού λαού η οποία νομιμοποιεί την αποικιοκρατία, την απαλλοτρίωση, το μίσος, την εχθρότητα μεταξύ των λαών, και στη συνέχεια την αυταρχική ένοπλη θεοκρατία. . Η αναφορά των χριστιανών στους εμπόρους του Ναού ή σε έναν (κατά Παύλο) Ιησού που ισχυρίζεται ότι έρχεται για να φέρει μάχαιρα, που αιτιολογεί τις Σταυροφορίες, την Ιερή Εξέταση, τους θρησκευτικούς πολέμους, τη Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου, την πυρά, τον Ίντεξ, αλλά και την παγκόσμια αποικιοκρατία, τις γενοκτονίες των Βορειοαμερικανών ιθαγενών, την υποστήριξη των φασιστικών καθεστώτων του 20ου αιώνα, και την εγκόσμια παντοδυναμία του Βατικανού, εδώ και αιώνες ολόκληρους και στην παραμικρή λεπτομέρεια της καθημερινής ζωής, . Η έκκληση, σαφής σε όλες σχεδόν τις σελίδες του Κορανίου, για τον αφανισμό των απίστων, της θρησκείας τους, της κουλτούρας τους, του πολιτισμού τους, αλλά και των Εβραίων και των χριστιανών, στο όνομα ενός φιλεύσπλαχνου Θεού.. Ιδού αρκετοί σπόροι για να καλλιεργηθεί η ιδέα ότι ακριβώς εξαιτίας της ύπαρξης του Θεού τα πάντα επιτρέπονται - σε εκείνον, από εκείνον, στο όνομα του, χωρίς ούτε οι πιστοί, ούτε ο κλήρος, ούτε ο λαουτζίκος, ούτε οι υψηλοί κύκλοι να βρίσκουν κάτι να αντιτάξουν. Γιώργος ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
