Εύρος και βάθος της ελεημοσύνης – Ποιος είναι πλούσιος κατά τον Ιερό
Χρυσόστομο (Στυλιανός Παπαδόπουλος, Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών)
Δημοσιεύθηκε στις Μαρτίου 15th, 2007 Print This PostDownload PDFΑποστολή
σε φίλο!
(1.593 άτομα το έχουν διαβάσει)
theologia
Το γεγονός της ελεημοσύνης έχει εύρος και βάθος που και τα δύο
στηρίζονται στην θεολογία και γι’ αυτό κατανοούνται στον χώρο της
Εκκλησίας και στην όλη σκέψη του Χρυσοστόμου.
Tο εύρος ορίζεται από την «συμμετρία» ή από «το αναγκαίον». Ο κάτοχος
των υλικών αγαθών γενικά και των χρημάτων ειδικά δικαιούται να
χρησιμοποιεί -γι’ αυτό και ονομάστηκαν «χρήματα»- από τα υπάρχοντά του
όσο μόνο του είναι αναγκαίο (ΡG 56, 147. ΡG 48, 974). Να τρώγει και να
ευχαριστείται, χωρίς να φθάνει στην αμαρτία. Να πίνει, χωρίς να μεθάει.
Η τροφή και ο οίνος αποτελούν δημιουργήματα του Θεού. Η «αμετρία», η
άμετρη χρήση τους, είναι ανακάλυψη του Σατανά (ΡG 50, 663. ΡG 49, 22).
Οτι μένει από την μετρημένη χρήση των αγαθών και των χρημάτων, αποτελεί
τελικά το εύρος της ελεημοσύνης. Από το σημείο αυτό πρέπει να λειτουργεί
ο πλούσιος ως διαχειριστής («οικονόμος») των αγαθών, των χρημάτων, των
κτημάτων του. Εάν δεν λειτουργήσει έτσι, θα σημαίνει ότι υπέκυψε και
υποδουλώθηκε στα αγαθά του. Θα σημαίνει ότι έχει τόσο μεγάλο έρωτα γι’
αυτά (ΡG 60, 505), που του έγιναν κυριολεκτικά τύραννος (ΡG
61,112-114), από τον οποίο αδυνατεί να ελευθερωθεί. Στην κατάσταση αυτή
ο πλούσιος γίνεται κτήμα των κτημάτων του, διακατέχεται από αυτά, αντί
εκείνος να κυριαρχεί επάνω τους ως πραγματικός κτήτορας. Το ίδιο,
γίνεται υποχείριος των χρημάτων και κάνει καταχρήσεις αντί να τα
χρησιμοποιεί σύμμετρα ως πραγματικός κάτοχος-κυρίαρχος.
«Ου των πλουτούντων κατηγορώ, ουδέ τα χρήματα διαβάλλω, αλλά την κακήν
των χρημάτων χρήσιν και εις ασωτείαν δαπανωμένων. Δια τούτο χρήματα
λέγεται, ίνα ημείς αυτοίς χρησόμεθα και μη εκείνα ημίν. Δια τούτο
κτήματα λέγεται, ίνα ημείς αυτά κτησώμεθα και μη εκείνα ημάς. Τί ουν τον
δούλον έχεις δεσπότην; τί αντέστρεψας την τάξιν;» (Προς τους
εγκαταλείψαντας την σύναξιν 2: ΡG 51, 69. Βλ. και ΡG 62, 259-260).
Η υποδούλωση αυτή στα χρήματα είναι η χειρότερη μορφή δουλείας (ΡG 58,
518) και σημαίνει αντιστροφή τάξεως, που ο Θεός θέλησε να επιβάλει στον
κόσμο. Αντί ο άνθρωπος να ενδιαφέρεται πρώτιστα για την Βασιλεία των
Ουρανών (Ματθ. 6, 33), ενδιαφέρεται πρώτιστα για τα πλούτη, στα οποία
και υποδουλώνεται. Στο πλαίσιο αυτό κατανοείται θαυμάσια η ψυχολογική
και κοινωνιολογική παρατήρηση του Χρυσοστόμου, ότι ο πλούσιος είναι
αυτός που αρκείται στα λίγα, και όχι αυτός που κατέχει πολλά· τα πολλά
δεν του είναι ποτέ αρκετά και ζητάει συνεχώς περισσότερα. Και πτωχός δεν
είναι αυτός που δεν έχει τίποτε, αλλ’ αυτός που επιθυμεί πολλά.
Επομένως, ο πλούσιος που επιδιώκει όλο και περισσότερα, είναι πτωχός:
«… μάθωμεν μη τους πλουτούντας μακαρίζειν, μήτε τους πενομένους
ταλανίζειν. Μάλλον δε, ει χρή ταληθές ειπείν, ουδέ πλούσιός εστιν
εκείνος ο πολλά περιβεβλημένος, αλλ’ ο μη πολλών δεόμενος. Ουδέ πένης
εστίν εκείνος ο μηδέν κεκτημένος, αλλ’ ο πολλών εφιέμενος. Και τούτο
όρον πενίας και πλούτου δει νομίζειν είναι. Αν τοίνυν ίδης τινά πολλών
εφιέμενον, πάντων αυτόν πενέστερον είναι νόμιζε, καν τα πάντα η
κεκτημένος χρήματα. Αν δε πάλιν ίδης τινά μη πολλών δεόμενον, πάντων
αυτόν ευπορώτερον είναι ψηφίζου, καν μηδέν κεκτημένος η. Τη γαρ διαθέσει
της γνώμης, ου τω μέτρω της ουσίας τας πενίας και ευπορίας κρίνειν
ειώθαμεν… Ο γαρ την εαυτού στήσαι μη δυνάμενος επιθυμίαν, καν τα πάντων
περιβέβληται, πως ούτος έσται εν ευπορία ποτέ; Τους μέντοι τοις οικείοις
αρκουμένους και στέργοντας τα εαυτών και μη περισκοπουμένους τας
αλλοτρίας ουσίας, καν απάντων ώσιν απορώτεροι, πάντων ευπορωτέρους είναι
χρη νομίζειν. Ο γαρ μη δεόμενος των αλλοτρίων, αλλ’ εν αυταρκεία αγαπών
είναι πάντων εστίν ευπορώτερος» (Εις τον Λάζαρον, Ομιλ. Β΄ 1: ΡG 48,
982-983).
Το βάθος της ελεημοσύνης έχει θεολογικότερες προϋποθέσεις και
προεκτάσεις. Πρόκειται για την σημασία που έχει ο πτωχός για την σωτηρία
του πλουσίου. Και η σημασία αυτή είναι τόσο μεγάλη, που να εκτιμάται ο
πτωχός ως αναγκαίος για την σωτηρία του πλουσίου. Ο πλούσιος έχει
ανάγκη τον πτωχό, επειδή αυτός γίνεται αφορμή να ενδιαφερθεί ο πλούσιος,
ν’ αγαπήσει, να ελεήσει, γεγονός που θα τον
________
Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
και στο θέμα γράψτε unsubscribe
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας
στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net
Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/[email protected]/
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
__________
Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο
ρεπερτόριο επισκεφθείτε το
http://www.isobitis.com
______________
