Η ιστορία τού Οίκου Τυφλών της Ελλάδος (Μέρος 17ο: Κεφάλαιο Β - 9ο υποκεφάλαιο) Η διπλωματική εργασία της Βιβής Τσαβαλιά στο Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών «Πολιτική Επιστήμη και Ιστορία» - Κατεύθυνση: Νεότερη και σύγχρονη Ιστορία, του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. (Μέρος 17ο: Κεφάλαιο Β - 9ο υποκεφάλαιο).
9ο υποκεφάλαιο: Η εικόνα του τυφλού στην ελληνική κοινωνία τού 20ού αιώνα μέσα από τον Τύπο. «Οι τυφλοί είνε ένα εθνικόν κεφάλαιον, το οποίον μπορούμε κάλλιστα να το χρησιμοποιήσωμεν. Τα κατασταλτικά μέτρα, βλέπετε, δεν είνε το παν. Δηλαδή δεν είνε τίποτε. Και με το ν΄ απασχολήται η αστυνομία από πρωίας μέχρι εσπέρας ν΄ απαλλάξει τους δρόμους από τους τυφλούς ραψωδούς, δεν κάνει παρά μίαν σκληρότητα. Αν σας ενδιαφέρη η κοινωνική ευταξία, στρατολογήσατε τους τυφλούς συστηματικώτερα. Βάλτε τους σε σχολείο. Είδατε τι λέμε συνήθως δια την εκπαίδευσιν; "Να μαθαίνη ο κόσμος γράμματα να μη μένη τυφλός"». Την ανάγκη για εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση των τυφλών περιγράφει γλαφυρά ο Κ. Αθάνατος στην εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα τού 1926 και συνεχίζει ότι η επένδυση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση ενός τυφλού είναι πολύ πιο συμφέρουσα, διότι θα αποσβεστεί σύντομα εάν δοθεί σ΄ αυτόν η ευκαιρία για επαγγελματική αποκατάσταση, όπερ είναι και το ζητούμενο, και όχι η θλιβερή εικόνα του επαίτη στην άκρη τού δρόμου. Στην εφημερίδα Το Βήμα τού 1950 παρουσιάζονται οι πραγματικές ικανότητες ενός τυφλού ατόμου, ότι μπορεί δηλαδή να σπουδάσει και στο πανεπιστήμιο, να γίνει επιτυχημένο επαγγελματικό στέλεχος, όπως ο νεαρός διευθυντής εταιρείας γραφομηχανών, τον οποίο ο δημοσιογράφος της εφημερίδας Το Βήμα αναφέρει ως πρότυπο. Ενώ για τους πολιτικούς αναπήρους οποιασδήποτε κατηγορίας, κατά κανόνα, τα δημοσιεύματα στον Τύπο αναφέρονται με λόγια οίκτου και φιλανθρωπίας ή και -πολλές φορές- με απέχθεια, για τους αναπήρους πολέμου η ορολογία διαφοροποιείται για ιδεολογικούς λόγους, διότι αυτοί ακρωτηριάστηκαν για την ενότητα και την ολοκλήρωση του «έθνους». Διαβάζουμε χαρακτηριστικά στο Εμπρός ότι επιβάλλεται η ίδρυση ενός υπουργείου «Συντάξεων Αναπήρων και Θυμάτων Πολέμου», το οποίο να συγκεντρώνει όλες τις υπηρεσίες των υπουργείων και των διαφόρων οργανισμών και -διαθέτοντας δικό του προϋπολογισμό- να ασχολείται με τα αναπηρικά ζητήματα και να τους προστατεύει. Η διαφορά τού δημόσιου λόγου είναι προφανής? τους μεν πολιτικούς αναπήρους εξακολουθεί να αφήνει έρμαια της φιλανθρωπίας και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ενώ τους αναπήρους πολέμου τούς θέτει κάτω από την άμεση προστασία τού κράτους. «Οι άνθρωποι οι οποίοι εθυσιάσθησαν για το μεγαλείον της Ελλάδος, είναι δίκαιο να εγκαταλειφθούν εις την τύχην των; Τοιαύτη τακτική θα είχεν ολέθρια αποτελέσματα και εις την προσπάθειαν που καταβάλλεται σήμερον δια την ανασυγκρότησιν. Αλλοίμονον εάν φωληάση στην ψυχή τού στρατιώτου ο φόβος της εγκαταλείψεώς του υπό του κράτους εις την περίπτωσιν που θα επάθαινε τυχόν κάτι. (...) Ας ιδρυθή και εις την Ελλάδα, δια να προστατευθούν οι ανάπηροι, που αποτελούν τίτλους τιμής δια την Χώραν». Η ιστορία τού Οίκου Τυφλών της Ελλάδος (Μέρος 18ο: Κεφάλαιο Γ - 1ο υποκεφάλαιο) Η διπλωματική εργασία της Βιβής Τσαβαλιά στο Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών «Πολιτική Επιστήμη και Ιστορία» - Κατεύθυνση: Νεότερη και σύγχρονη Ιστορία, του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. (Μέρος 18ο: Κεφάλαιο Γ - 1ο υποκεφάλαιο). ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ Ο ΟΙΚΟΣ ΤΥΦΛΩΝ. 1ο υποκεφάλαιο: Οι εμπνευστές τού Οίκου Τυφλών. Οι προσπάθειες του Α. Παλατιανού τον 19ο αιώνα για ίδρυση εκπαιδευτηρίου τυφλών μπορεί να έπεσαν στο κενό, ωστόσο 12 χρόνια μετά το θάνατό του δύο εύποροι, αστοί διανοούμενοι με έντονη φιλεκπαιδευτική δράση θα αναλάβουν μια σημαντική πρωτοβουλία για τη μέριμνα και την εκπαίδευση των τυφλών. Πρόκειται για τους Δημήτριο Βικέλα και τον Γεώργιο Δροσίνη, πρόεδρο και γραμματέα αντίστοιχα του φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων (ΣΩΒ), οι οποίοι θα κινητοποιήσουν το δραστήριο σύλλογο, με τα δεκάδες μέλη και τις υψηλές διασυνδέσεις, για την ίδρυση του Οίκου τυφλών. Ο ΣΩΒ ιδρύθηκε το 1899 από τον Δημήτριο Βικέλα με σκοπό τη «διάδοσι ωφέλιμων γνώσεων παρά τω λαώ, ιδία διά της δημοσιεύσεως βιβλιαρίων ευώνων, εύληπτων», σύμφωνα με το πρώτο άρθρο του καταστατικού του. Στις δεκάδες μέλη του συγκαταλέγονταν πολιτικοί, πανεπιστημιακοί, πλούσιοι ομογενείς, ενώ γραμματέας του ορίστηκε ο Γεώργιος Δροσίνης, θέση που του εμπιστεύτηκε ο Δ. Βικέλας. Η ίδρυση του ΣΩΒ εντάσσεται στην έντονη σωματειακή κίνηση του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, που είχε ως στόχο τη διάδοση της εκπαίδευσης, εντός και εκτός των συνόρων του ελληνικού κράτους, καθώς αυτή θεωρήθηκε «παράγων εθνικής αποκαταστάσεως». Αν και η πολύμορφη αυτή κινητοποίηση εύπορων διανοούμενων και αστών στράφηκε κυρίως στην ίδρυση σχολείων σε περιοχές της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, στις οποίες θωρήθηκε αναγκαία η ενίσχυση των ελληνικών εθνολογικών ερεισμάτων (Μακεδονία, Θράκη), ωστόσο, στις αρχές του 20ού αιώνα, υπήρξαν προσωπικότητες και σύλλογοι που έδωσαν έμφαση στην αναδιάρθρωση της εκπαίδευσης εντός των ορίων του ελληνικού κράτους. Αυτές τις αντιλήψεις πρέσβευαν οι Δ. Βικέλας, Γ. Δροσίνης και ο ΣΩΒ. Ο Δ. Βικέλας αντιτιθέμενος στον ακραίο μεγαλοϊδεατισμό και επηρεασμένος από τις αντιλήψεις των κυβερνήσεων Τρικούπη, για αναδιάρθρωση του ελληνικού κράτους, επέμενε ότι η άνοδος του μορφωτικού επιπέδου και η οικονομική ανάπτυξη του ελληνικού κράτους ήταν τα μόνα εφαλτήρια για την αποκατάσταση του ελληνικού έθνους. Εμφορούμενος από αυτές τις αντιλήψεις ίδρυσε τον ΣΩΒ, κατά το πρότυπο ανάλογων αγγλικών, γαλλικών και ελβετικών εταιρειών, που έβαλε ως πρώτιστο στόχο της δράσης του τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης και τη διεύρυνση της εκπαιδευτικής βάσης της χώρας, με τη μόρφωση του λαού. Τα οράματα του Δ. Βικέλα ενστερνιζόταν και ο Γ. Δροσίνης, η επιλογή του οποίου στη θέση του γραμματέα του Συλλόγου δεν ήταν διόλου τυχαία. Ως ιδρυτής και διευθυντής του εκπαιδευτικού περιοδικού Εθνική Αγωγή, που ξεκίνησε να εκδίδεται το 1897, ο Γ. Δροσίνης είχε υποστηρίξει μετά επιτάσεως την αναγκαιότητα «επέκτασεως της μορφώσεως», ώστε η Ελλάδα να γίνει «έθνος πολιτών κοινωνικώς και πολιτικώς πεφωτισμένων, να καταστήσουμε τον ελληνικό λαό άξιο της ελευθερίας του». Μια γρήγορη ματιά στην θεματολογία των άρθρων του περιοδικού, κάνει σαφές ότι το όραμα του Γ. Δροσίνη και των συντακτών της Εθνικής Αγωγής, μεταξύ των οποίων και ο Δ. Βικέλας, ήταν ο εκσυγχρονισμός της ελληνικής εκπαίδευσης, που βρισκόταν σε εμβρυακή κατάσταση, με την αξιοποίηση των εκπαιδευτικών μοντέλων των ευρωπαϊκών χωρών. Ακολουθώντας αυτές τις κατευθύνσεις, η παρέμβαση του ΣΩΒ στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα κινήθηκε σε τρεις κατευθύνσεις: σχολικές βιβλιοθήκες, αναμόρφωση του εκπαιδευτικού συστήματος, επαγγελματική εκπαίδευση. Είναι φανερό, ότι οι προβληματισμοί και οι πρωτοβουλίες του ΣΩΒ εγγράφονται στο ευρωπαϊκό συγκείμενο, ακολουθούν την πνευματική κίνηση και τα κοινωνικά ζητήματα που αναδύονταν στον ευρωπαϊκό χώρο, τον 19ο αιώνα. Το ευρωπαϊκό παράδειγμα θα αποτελέσει για το σύλλογο πηγή έμπνευσης και πρότυπο. Άλλωστε το μεγαλύτερο τμήμα των μελών του συλλόγου, όπως και ο πρόεδρος και γραμματέας του, είχαν ζήσει ή σπουδάσει σε χώρες της Ευρώπης, είχαν δει τις προόδους «των πολιτισμένων κρατών» και επιζητούσαν και η Ελλάδα να ακολουθήσει το τρένο του εκσυγχρονισμού. Το αντιπροσωπευτικότερο ίσως παράδειγμα αυτού του κύκλου ανθρώπων, που οι αντιλήψεις τους είχαν σχηματιστεί έξω από τα ελληνικά σύνορα, ήταν ο Δ. Βικέλας, με τη μακρά διαμονή του, από το 1852, στο Λονδίνο, τις σπουδές σε ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο, τα συνεχή ταξίδια, τη σύνδεση με την ομογένεια του Λονδίνου και τους φιλολογικούς κύκλους του Παρισιού, τη συνεργασία του με μεγάλες προσωπικότητες των γραμμάτων, τη δημοσίευση πλήθους συγγραμμάτων και, εν τέλει, τη διεθνή αναγνώριση. Από τα παραπάνω είναι προφανές ότι το αίτημα της μέριμνας και εκπαίδευσης των τυφλών, που διατύπωσαν οι δύο διανοούμενοι, δεν μπορεί να ιδωθεί αποκομμένα από το ευρύτερο πλαίσιο του προβληματισμού τους, που αφορούσε διεύρυνση της εκπαιδευτικής βάσεως και τη μόρφωση των αδυνάτων και απόρων. Άλλωστε αυτό ακριβώς τονίζει και ο Δ. Βικέλας κατά την εισήγηση του θέματος, της ίδρυσης του Οίκου Τυφλών, στον ΣΩΒ το 1905: «Τούτο [σ.σ. η ίδρυση του Οίκου] δεν αφίσταται του σκοπού του συλλόγου. Οι τυφλοί έχουν όσα και οι βλέποντες -αν όχι περισσότερα- δικαιώματα επί της παροχής των γνώσεων, όσαι είναι αναγκαίαι δια την πάλην του βίου». Πώς όμως εμπνεύστηκαν την ίδρυση του φιλανθρωπικού ιδρύματος για την εκπαίδευση των τυφλών και πώς μεθόδευσαν την υλοποίησή του; Όπως αναφέρεται σε λογοδοσία των πεπραγμένων του συλλόγου το 1905, τα εκθέματα του Εκπαιδευτικού Μουσείου «έδωκαν αφρομήν» ώστε το γραφείο του ΣΩΒ να μελετήσει το ζήτημα. Το Εκπαιδευτικό Μουσείο είχε ιδρυθεί από το ΣΩΒ το 1903. Ένα χρόνο μετά, δωρίσθηκαν σε αυτό εκθέματα από Ειδικό Σχολείο Τυφλών στο Ιλλτζάχ της Αλσατίας. Τα εκθέματα, πίνακες και βιβλία για ανάγνωση τυφλών, είχαν αποσταλεί στην Ελλάδα για να παρουσιαστούν σε σχολική έκθεση, στο πλαίσιο του πρώτου Εκπαιδευτικού Συνεδρίου, που συνδιοργάνωσαν ο ΣΩΒ, ο Σύλλογος για τη Διάδοση των Ελληνικών Γραμμάτων, και ο Παρνασσός. Μάλιστα στο ίδιο Συνέδριο, όπως αναφέρεται στα Πρακτικά του, διατυπώθηκε η πρόταση «ίδρυσης σχολείων τυφλών, κωφαλάλων, ηλιθίων, ηθικώς διαστρόφων παίδων». Ο πρώτος λοιπόν σπόρος για την εκπαίδευση των τυφλών είχε ριχθεί ήδη από το 1904. Την επόμενη χρονιά, τον Μάη τού 1905, ένα τυχαίο γεγονός πυροδότησε το υπάρχον ενδιαφέρον του προέδρου και του γραμματέα του ΣΩΒ: ο σύλλογος έλαβε εκ παραδρομής μια πρόσκληση απευθυνόμενη στην ελληνική κυβέρνηση για τη συμμετοχή της σε Διεθνές Συνέδριο και Έκθεση Τυφλών στο Εδιμβούργο. Ο Δ. Βικέλας, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, αναρωτήθηκε: «Πώς να παρουσιασθή εις τούτο το Συνέδριον μη έχουσα η Ελλάς επιδείξη ουδέν έργον υπέρ των τυφλών, εκτός του οφθαλμιατρείου Αθηνών; Και διατί μόνη η Ελλάς, μεταξύ των πολιτισμένων εθνών, να μη έλθη εισέτι αρωγός εις τους τυφλούς της, παρέχουσα εις αυτούς τα αναγκαία εφόδια δια την δύσκολον πάλην του βίου;». Την αντίληψη ότι ο βαθμός πολιτισμού ενός κράτους και μιας κοινωνίας συναρτάται με τη μέριμνα που έδειχνε για τους «δυστυχείς» τυφλούς θα διατυπώσει το 1906 και ο Γ. Δροσίνης στο βιβλίο του Οι τυφλοί. Θα γράψει εκεί: «μόνο εις τα βάρβαρα έθνη και εις τα πολιτισμένα κράτη, όσα δεν εμερίμνησαν ακόμα περί προστασίας των», οι «άποροι τυφλοί ζουν δια της επαιτείας» αναφέρει. Από αυτά τα αισθήματα εμπνεόμενος, ο Γ. Δροσίνης δημοσίευσε στην εφημερίδα Αθήναι άρθρο «προκαλών την μέριμναν των συμπολιτών ημών υπέρ των τυφλών». Από ό,τι φαίνεται, το άρθρο αυτό είχε απήχηση, καθώς «αυτόκλητοι αρωγοί» επισκέφτηκαν τον σύλλογο, συνδράμοντάς τον για την υλοποίηση της ιδέας. Μάλιστα, όπως αναφέρει ο Γ. Δροσίνης, «ευγενής Κυρία των Αθηνών επιθυμούσα να συντελέση εις την ίδρυσιν Σχολής και Ασύλου τυφλών εν Αθήναις, ανέλαβε δι' ιδίας δαπάνης την αποστολήν μιας υποτρόφου εις ειδικά ιδρύματα τυφλών της Εσπερίας». Η «ευγενής κυρία», η ανωνυμία της οποίας διαφυλάχθηκε τότε, ήταν η Ιφιγένεια Συγγρού, συστηματική δωρήτρια του ΣΩΒ. Το καλοκαίρι του 1905, θέλοντας να συστηματοποιήσει τις προσπάθειες του ΣΩΒ για την ίδρυση εκπαιδευτηρίου τυφλών, ο Δ. Βικέλας επισκέφτηκε μια σειρά από σχολές και άσυλα Τυφλών στην Γαλλία, την Αγγλία, την Ελβετία (Ιnstitut national des jeunes aveugles, Ecole Louis Braille, Association Valentin Hauy, Σχολή τυφλών στον Ιλλτζάχ της Αλσατίας κ.λπ.) θέλοντας να μάθει τις μεθόδους διδασκαλίας και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσαν, ενώ συλλέγει όργανα και βιβλία διδασκαλίας, τα οποία στέλνει στην Αθήνα. Κατά τις επισκέψεις αποστέλλει συχνές ανταποκρίσεις στον Γ. Δροσίνη, παρέχοντάς του πλήθος πληροφοριών για την ιστορία των ιδρυμάτων, τα μαθήματα που παρείχαν, τα εργαστήρια που διατηρούσαν, τους οικότροφους, τον τρόπο βιοπορισμού των τυφλών. Μάλιστα κατά την επίσκεψή του σε άσυλο και σχολή τυφλών στη Λωζάννη συναντά τυχαία και άλλο μέλος του ΣΩΒ, τον Ιωάννη Αθανασάκη, ο οποίος είχε επισκεφτεί το κατάστημα «χάριν του σκοπούμενου ιδρύματός μας». Γεγονός που αποδεικνύει ότι υπήρχε ευρεία δραστηριοποίηση μελών του συλλόγου γύρω από το ζήτημα. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, μάλιστα, ο Δ. Βικέλας βολιδοσκόπησε τις διαθέσεις των ομογενών για την αρωγή τους στη νέα πρωτοβουλία του συλλόγου, ωστόσο συνάντησε απροθυμία. Ακολούθησε ταξίδι του Δ. Βικέλα στην Αίγυπτο «αποβλέπων και πάλιν εις προσδοκωμένην εκ των εκεί αποκατεστημένων ευπόρων ομογενών ενίσχυσιν του Συλλόγου». Μάλιστα στο Κάιρο, πόλη με ακμάζουσα ελληνική κοινότητα, έδωσε διάλεξη αποκλειστικά για τους τυφλούς και τα σχέδια του ΣΩΒ για την εκπαίδευσή τους. Αρχικά αναφέρθηκε στο ευρωπαϊκό παράδειγμα, τονίζοντας ότι πριν από έναν αιώνα δεν υπήρχαν σχολεία τυφλών και «Εις όλην την Ευρώπην οι τυφλοί, αμαθείς και άχρηστοι, βάρος της κοινωνίας συνηθροίζοντο εις τα πύλας των εκκλησιών αποζώντες από ελεημοσύνην, καθώς συμβαίνει δυστυχώς εις τα μέρη μας». Ωστόσο, συνεχίζει, η φιλανθρωπία δεν άργησε να κατανοήσει ότι η πραγματική ελεημοσύνη προς τους τυφλούς είναι η παροχή μόρφωσης και η ανύψωση του ηθικού τους, για την απόκτηση του επιούσιου άρτου «δηλαδή της ηθικής και υλικής ανεξαρτησίας τους», ενώ για τις προόδους στην εκπαίδευση των τυφλών στο εξωτερικό παραπέμπει στο βιβλίο του Δροσίνη που θα εκδώσει προσεχώς ο ΣΩΒ. Καταλήγοντας, ο Δ. Βικέλας υποστήριξε ότι είναι αναγκαιότητα η Ελλάδα να αποκτήσει σχολείο για το ένα τέταρτο των τυφλών που βρίσκονται σε σχολική ηλικία, δηλαδή για 100 τυφλά παιδιά. Με βάση τα παραπάνω, στη συνεδρίαση του Δ.Σ. του ΣΩΒ, της 22ας Οκτωβρίου 1905, αποφασίστηκε να μπει σε τελική ευθεία η πρωτοβουλία για σύσταση σχολής τυφλών. «Το Διοικητικό Συμβούλιον ομοφώνως ενέκρινε τας ενέργειας και (.) ανέθεσεν εις τον Πρόεδρον να ονομάση επιτροπήν εκ τριών συμβούλων, όπως από κοινού μετά του Προέδρου καταρτίση τον οργανισμόν του ιδρύματος, έχοντος σκοπόν την υπέρ των τυφλών εν γένει μέριμναν (....) με την προϋπόθεσιν ότι το ίδρυμα τούτο θα είναι εντελώς ανεξάρτητον, του Συλλόγου μη αναλαμβάνοντας ουδεμίαν ευθύνην περί της διοικήσεως και της οικονομικής συντηρήσεώς του». Την ίδια περίοδο, η κόρη της παιδαγωγού Αικατερίνης Λασκαρίδου, που είχε επαφές με τον ΣΩΒ -η Ειρήνη Λασκαρίδου- στάλθηκε ως υπότροφος σε ευρωπαϊκές σχολές τυφλών. Η ιδρυτική πράξη του συλλόγου έγινε στις 7 Μάιου 1906. Σε σύσκεψη, που κλήθηκαν μέλη του ΣΩΒ, «επιδοκιμάζοντες τον αγαθοεργή σκοπό» και ο μητροπολίτης Αθηνών Θεόκλητος, ο Δ. Βικέλας εισηγήθηκε το καταστατικό του Οίκου Τυφλών, το οποίο υπερψηφίστηκε. Περιλάμβανε 17 άρθρα από τα οποία μόνο το πρώτο και το δεύτερο αναφέρονταν στο τι έργο πρόκειται να επιτελέσει το ίδρυμα. Αναφέρει λοιπόν χαρακτηριστικά, ότι η Εταιρεία «σκοπούσα την εκπαίδευσιν και την προστασίαν των τυφλών», «ο σκοπός ούτος επιδιώκεται: διά της ιδρύσεως Σχολών τυφλών παιδιών, αρρένων και θηλέων, Ασύλου εργαζομένων τυφλών, δια της μερίμνης περί των ανικάνων προς εργασίαν τυφλών, και δια παντός άλλου μέσου το οποίο ήθελε κριθή συντελεστικόν προς τον σκοπόν». Στα υπόλοιπα άρθρα οριζόταν ο τρόπος λειτουργίας της Εταιρείας: η πενταμελής Εφορεία, που εκλεγόταν από τη Γενική Συνέλευση και είχε θητεία τετραετή, ήταν η υπεύθυνη για τη διοίκηση του Οίκου, την πρόσληψη και παύση του προσωπικού και των ιδρυμάτων του, ήταν υποχρεωμένη να συντάσσει απολογισμό. Η Εφορεία αποτελείτο από τον πρόεδρο, το γραμματέα και τον ταμία, οι οποίοι έπρεπε να συνεδριάζουν μια φορά το μήνα. Παράλληλα, προβλεπόταν η εκλογή ελεγκτών με σκοπό τον έλεγχο της διαχείρισης. Η Γενική Συνέλευση, που αποτελείτο από όλα τα μέλη της εταιρίας, καλείτο μια φορά το χρόνο, αυτή θεωρούνταν το όργανο που επικύρωνε τη λογοδοσία του έτους και τον οικονομικό απολογισμό, αυτή εξέλεγε τα μέλη της εφορείας και τους ελεγκτές. Για την εγγραφή μέλους οριζόταν συνδρομή 200 δραχμές. Τέλος αναφερόταν και σε όσους συνεισέφεραν στο έργο του Οίκου: δωρητές θεωρούνταν όσοι προσέφεραν τουλάχιστον 500 δρχ, ευεργέτες όσοι έδιναν τουλάχιστον 1000 δρχ. και μεγάλοι ευεργέτες 10.000 δρχ. και πάνω. Τα ονόματα των ευεργετών, δωρητών, μεγάλων ευεργετών αναφερόταν ότι θα χαράζονταν «επί πλακών ανηρτημένων εντός του ιδρύματος της εταιρείας», ενώ όλοι τους θεωρούνταν αυτοδίκαια μέλη της. Το καταστατικό υπέγραψαν 32 άτομα εκ των οποίων οι 8 ήταν μέλη του ΣΩΒ (Δ. Βικέλας, Μ. Δραγούμης, Γ. Δροσίνης, Σπ. Λάμπρος, Αντ. Μάτεσις, Αριστ. Προβελέγγιος, Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, Γ. Στρέιτ). Στη συνέχεια, εκλέχθηκε Εφορεία του Οίκου Τυφλών, υπό την προεδρεία του μητροπολίτη. Χαρακτηριστικό είναι ότι πρόεδρος Δ.Σ. ορίστηκε ex officio ο εκάστοτε αρχιεπίσκοπος. Παρόλο που η ανάμειξη της Εκκλησίας στις φιλανθρωπικές δραστηριότητες των εύπορων αστών δεν ήταν συνηθισμένη, πιθανόν αυτή η επιλογή προκρίθηκε, από τους διανοούμενους που ανέλαβαν την πρωτοβουλία της ίδρυσης, για να αποδοθεί μεγαλύτερο κύρος στο σύλλογο. Ίσως η ανάληψη της προεδρίας από τον εκάστοτε αρχιεπίσκοπο στόχευε στο να παίξει «το ρόλο του διαμεσολαβητή αναλαμβάνοντας να εγγυηθεί απέναντι κυρίως στους δωρητές την καλή διαχείριση των προσφορών τους». Μάλιστα έχει υποστηριχθεί ότι «η ανάμειξη της εκκλησίας σε αυτή την πρωτοβουλία διευκόλυνε τον κοινωνικό της έλεγχο σε ασθενείς κοινωνικές ομάδες δρώντας ανταγωνιστικά προς το κράτος ως φορέας κοινωνικής πρόνοιας». Από εκεί και πέρα η Εφορεία του Οίκου Τυφλών αποτελούνταν εκ των μελών του ΣΩΒ, τον διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Στέφανο Στρέιτ, τον ταμία του Κράτους Κλεισθένη Καλογέρη, τον δικηγόρο εξ Αιγύπτου Ιωάννη Αθανασάκη, τον Εμμανουήλ Δραγούμη. «Ως επίκουρον προσέλαβεν η Εφορεία κοσμητείαν εκ τριών κυριών»: αποτελούμενη από την Ελένη Μαυροκορδάτου, τη Βιργινία Καλλιάδου και την Ιουλία Στρέιτ. Στην εφορεία παραδόθηκαν όλες οι εισφορές που είχαν συγκεντρωθεί μέχρι τότε. Οι πρώτες δωρεές ήταν του Αλ. Δημοσθένη Χατζηλαζάρου, του Ιωάννη Μπόταση, «ανώνυμης δέσποινας», του Ιωάννη Αθανασάκη (600 φράγκα χρυσά) και του Εμμανουήλ Μπενάκη (100 λίρες Αγγλίας). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο τελευταίοι που έκαναν και τις δύο πρώτες μεγάλες δωρεές ανήκαν στον κύκλο των εύπορων ελλήνων της Αιγύπτου. Πάντως σε αυτή τη φάση ο σύλλογος δεν είχε συγκεντρώσει το απαιτούμενο ποσό, ωστόσο ο Δ. Βικέλας ανέφερε «έχομεν την πεποίθησιν ότι πολλοί θ' ακολουθήσουν το ευγενές παράδειγμα των πρώτων τούτων δωρητών». Πιθανόν η αναφορά του ήταν επίκληση στους παρευρισκόμενους για να κάνουν και αυτοί δωρεές υπέρ του Οίκου Τυφλών. Στη συγκέντρωση αναφέρθηκε και η Ειρήνη Λασκαρίδου, που είχε σταλεί σε ευρωπαϊκά ιδρύματα για να μάθει τις μεθόδους διδασκαλίας «των αόμματων». Κατά τη διάρκεια της φοίτησής της στη σχολή Ιλλχάτζ απέστελλε τακτικές εκθέσεις, αλλά και επιστολές του διευθυντή της σχολής, που αποδείκνυαν την πρόοδό της. Στο Ιλλχάτζ παρέμεινε 8 μήνες και έπειτα μετέβη στην σχολή τυφλών στη Λωζάννη, ενώ αργότερα στην Κοπεγχάγη, στη Σουηδία, το Βερολίνο, τη Βιέννη. Αναμενόταν δε να επιστρέψει τον Σεπτέμβρη, αποδεχόμενη «το ευγενές έργο διά το οποίο προωρίσθη». Η αποστολή της διήρκησε 14 μήνες. Τελικά στη συνεδρίαση του Δ.Σ. του ΣΩΒ, την 1η Νοέμβριου 1906, ο Δ. Βικέλας ανακοίνωσε ότι η Ειρήνη Λασκαρίδου επέστρεψε και προτίθεται να αναλάβει τη διεύθυνση του Οίκου Τυφλών. Πρόσθεσε επίσης ότι μεταβιβάστηκε στην Εφορεία το ποσό 5.125,80 δραχμών. Το 1906, πραγματοποιήθηκαν και τα εγκαίνια της Σχολής, τα οποία έγιναν «αθορύβως». «Δεν είναι μεγάλη η εγκαινισθείσα σχολή, η εφορεία βαδίζει μετά περισκέψεως και επί βάσει ασφαλών» αναφερόταν στη λογοδοσία του ΣΩΒ, ενώ τονιζόταν ότι ο σύλλογος θεωρεί τιμή και ευτύχημα ότι συνδέει το όνομά του με το όλο εγχείρημα. Ωστόσο σύντομα οι προσδοκίες για συνδρομή των ευπόρων ελλήνων της Αιγύπτου ευοδώθηκαν. Άλλωστε η προσωπικότητα και το κύρος του Δ. Βικέλα, η αναγνώρισή του από τους ευρωπαϊκούς πνευματικούς κύκλους της εποχής προσέλκυε συχνά πολλούς εύπορους αστούς ομογενείς και μη, για την ενίσχυση του έργου του. Η μεγάλη δωρεά 6.000 χρυσών λιρών των κληρονόμων των αδελφών Ανανία και Ραφαήλ Αμπέτ, η οποία έγινε με παρέμβαση του Ιω. Αθανασάκη, έπαιξε σημαντικό ρόλο, καθώς σε αυτή στηρίχθηκε ο σύλλογος για να φτιάξει το Αμπέτειο Μέλαθρον. Ταυτόχρονα αποτέλεσε το εφαλτήριο ώστε η εισροή φιλανθρωπικού χρήματος προς τον Οίκο Τυφλών να αυξηθεί. www.eoty.gr ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
