Αποτυχία πρόγνωσης: «Καιρός είναι… ό,τι θέλει κάνει»!
Δεν είναι πάντα οι προγνώσεις επιτυχημένες. Το χθεσινό παράδειγμα της αποτυχίας των καιρικών προγνώσεων στο σκέλος που αφορά την προοπτική χιονόστρωσης εντός της Αθήνας πάνω από τα 100 μέτρα (διότι τον χιονιά τον αισθανθήκαμε και θα συνεχίσουμε να τον αισθανόμαστε για μέρες), είτε ακούστηκαν από επίσημα χείλη, είτε από άλλους φορείς, έρχεται να μας υπενθυμίσει, ότι η επιστήμη της μετεωρολογίας έχει ακόμη να διανύσει αρκετό δρόμο στο πεδίο της έρευνας. Του ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΚΙΚΑ (ομάδα δυναμικής της ατμόσφαιρας και του κλίματος, τμήμα Γεωγραφίας, Χαροκόπειο πανεπιστήμιο Αθηνών) Τα τελευταία 30 χρόνια, έχει συντελεστεί μεγάλη πρόοδος (όπως συμβαίνει σε όλες τις θετικές επιστήμες άλλωστε), κυρίως χάρη στη βοήθεια της τεχνολογίας. Παρόλα αυτά υπάρχουν φορές, όπως η σημερινή ημέρα, που ο καιρός και η φύση έχουν άλλη γνώμη. Στη σύγχρονη εποχή, οι μετεωρολογικές προγνώσεις βασίζονται στη χρήση μοντέλων προσομοίωσης της ατμόσφαιρας. Καθώς η ατμόσφαιρα είναι ένα εργαστήριο όπου διαρκώς λαμβάνουν χώρα διάφορα φαινόμενα, η χρήση τέτοιων εργαλείων είναι απαραίτητη ώστε οι επιστήμονες να μπορέσουν να έχουν πληρέστερη εικόνα του τι συμβαίνει σε πραγματικό χρόνο αλλά και να προβλέψουν την εξέλιξη του συστήματος. Πρόκειται δηλαδή, για μια πειραματική διαδικασία αλλά σε συνθήκες μη ελεγχόμενες και αυτό, εξ ορισμού καθιστά το εγχείρημα αρκετά δύσκολο. Ένα μεγάλο κομμάτι της έρευνας, εστιάζει στην όσο το δυνατόν ακριβέστερη πρόβλεψη. Ωστόσο, η δυσκολία σε αυτό είναι το γεγονός, ότι το σύστημα της ατμόσφαιρας, του καιρού και του κλίματος (και εν γένει της βιόσφαιρας) είναι εγγενώς χαοτικό κάτι που με απλά λόγια σημαίνει ότι ακόμη κι αν έχουμε πλήρη και ακριβή γνώση των αρχικών συνθηκών (θερμοκρασία, υγρασία, πίεση κ.α.), δεν είναι πάντα ένα το σενάριο εξέλιξης. Δηλαδή δεν υπάρχει ευθεία σχέση μεταξύ αιτίων και αποτελεσμάτων, όπως για παράδειγμα συμβαίνει σε άλλους κλάδους της φυσικής, άρα το σύστημα δεν είναι αιτιοκρατικό (ντετερμινιστικό). Συνεπώς, ακόμη κι αν με κάποιον τρόπο μπορούσαμε να γνωρίζουμε επακριβώς τις αρχικές συνθήκες του πειράματος, δηλαδή την τωρινή κατάσταση της ατμόσφαιρας, από ένα χρονικό σημείο και μετά, θα είχαμε και πάλι εντελώς διαφορετικά σενάρια εξέλιξης. Υπάρχουν λοιπόν δύο περιορισμοί: Η μη ακριβής γνώση των αρχικών συνθηκών και η ίδια η φύση της ατμόσφαιρας, η εξέλιξη της οποίας δεν μπορεί να δώσει ένα σενάριο, αλλά περισσότερα. Η μεγαλύτερη πρόοδος που έχει συντελεστεί ως προς την ακρίβεια (χωρική και χρονική) των προγνώσεων, οφείλεται στην αύξηση της υπολογιστικής ισχύος κάτι που επιτρέπει στα μοντέλα προσομοίωσης να έχουν πυκνότερο πλέγμα προγνώσεων αλλά και να εφαρμόσουν περισσότερο πολύπλοκες μαθηματικές εξισώσεις. Ωστόσο, το αποτέλεσμα όσον αφορά συγκεκριμένες παραμέτρους όπως ο υετός (τα κατακρημνίσματα κάθε μορφής όπως βροχή, χιόνι, χαλάζι κ.λπ.), μπορούν να προκύψουν μόνο μέσα από στατιστικές μεθόδους και απλοποιήσεις. Αυτό σημαίνει πως είναι ευάλωτα σε κάθε είδους λάθη, ακόμη κι αν πρόκειται για την προσομοίωση της τωρινής κατάστασης της ατμόσφαιρας. Τέτοιου είδους λάθη προέκυψαν και σε αυτήν την κακοκαιρία και το αποτέλεσμα ήταν το εξής: Ενώ στο νησί της Εύβοιας, κυρίως δε στα νότια και ανατολικά του, μαίνονται ισχυρές χιονοπτώσεις ήδη από το πρωί (κάτι στο οποίο είχαμε αναφερθεί), στην περιοχή της Αττικής προέκυψαν ελάχιστα, ή καθόλου φαινόμενα, κάτι αντίθετο με ό,τι είχε δοθεί από τα μοντέλα προσομοίωσης. Μάλιστα, καθώς τα διάφορα προγνωστικά μοντέλα εφαρμόζουν διαφορετικές αναλύσεις (πυκνότερο ή αραιότερο προγνωστικό πλέγμα), διαπιστώθηκε πως αυτός δεν ήταν ο λόγος που απέτυχαν να «δουν» την έλλειψη υετού στην Αττική. Λογικά, όσο κι αν αυξάναμε την υπολογιστική ισχύ, το αποτέλεσμα θα ήταν περίπου το ίδιο. Πρόκειται απλώς για μια περίπτωση, που αφορά στην ίδια τη μέθοδο που χρησιμοποιείται για να δοθεί το συγκεκριμένο προγνωστικό πεδίο (του υετού). Το σημερινό παράδειγμα, μας υπενθυμίζει για ακόμη μια φορά το γεγονός ότι ο ανθρώπινος παράγοντας στο κομμάτι της πρόγνωσης του καιρού είναι μοναδικός και αναντικατάστατος. Ένας έμπειρος μετεωρολόγος θα αναγνώριζε το γεγονός, ότι η συγκεκριμένη διάταξη στα ατμοσφαιρικά συστήματα δεν μπορεί να δώσει ιδιαίτερα φαινόμενα στην Αττική, ασχέτως του τι μπορεί τα μοντέλα προσομοίωσης να δείχνουν. Δυστυχώς όμως, η πρόοδος της τεχνολογίας, μας κάνει να εμπιστευόμαστε όλο και λιγότερο την προσωπική μας πείρα και αντίληψη και σε αυτό συμπεριλαμβάνεται και ο υπογράφων! http://www.defence-point.gr/news/?p=145234 http://www.defence-point.gr/news/?p=145234 Στάλθηκε από το iPhone μου Χρηστος Κορομηλας ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
