Η ιστορία τού Οίκου Τυφλών της Ελλάδος (Μέρος 27ο: Κεφάλαιο Γ - 6ο υποκεφάλαιο) Η διπλωματική εργασία της Βιβής Τσαβαλιά στο Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών «Πολιτική Επιστήμη και Ιστορία» - Κατεύθυνση: Νεότερη και σύγχρονη Ιστορία, του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. (Μέρος 27ο: Κεφάλαιο Γ - 6ο υποκεφάλαιο).
6ο υποκεφάλαιο: Η εικόνα τού Οίκου Τυφλών, διαχρονικά, μέσα από τον Τύπο. Για το έργο τού Οίκου Τυφλών και την προσωπικότητα της διευθύντριας, Ειρήνης Λασκαρίδου, διαβάζουμε στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο συχνά άρθρα επαινετικά για το επιτελούμενο στο Ίδρυμα έργο, για την εκπαίδευση και την επαγγελματική αποκατάσταση των τυφλών. Στην πρώτη περίοδο λειτουργίας του Οίκου Τυφλών τα άρθρα στον Τύπο, τα οποία επαινούν το προσφερόμενο έργο στους τυφλούς από το ίδρυμα και την Ειρήνη Λασκαρίδου, βρίθουν εκφράσεων οίκτου, όπως «οι τυφλοί ιδίως είνε τα πλέον αξιολύπητα θύματα εις την δυστυχίαν του κόσμου», «τα δυστυχή αυτά πλάσματα», «το τραγικώτερο απ΄ όλα τα δράματα του κόσμου», «μια πένθιμος λιτανεία του μικρόκοσμου που βαδίζει εις το σκότος» εκφράσεις οι οποίες συνεχίζονται και στον μεταπολεμικό Τύπο, ωστόσο εκεί αναδύονται τα κοινωνικά δικαιώματα των τυφλών και η ανάγκη για κρατική εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση. Ωστόσο, και ο λόγος του Τύπου τής Αριστεράς δεν αποκλίνει από τον κυρίαρχο αστικό λόγο, όπως «τα αόμματα αυτά παιδιά», «να κουρνιάσουν τα δυστυχισμένα μας αόμματα πουλάκια (...) στα αιώνια σκοτάδια τους», «ίσως απ΄ τις αδειανές τρύπες των ματιών τους να κύλησαν και δυο πικρόγλυκα δάκρυα», «κόψανε το τηλέφωνο (...) στα ανάπηρα αυτά πλάσματα», «αυτοί που ζουν στα σκοτάδια». Το Δεκέμβρη του 1908 στην αίθουσα Παρνασσός οι τρόφιμοι του Οίκου Τυφλών έδωσαν καλλιτεχνική παράσταση στην οποία παραβρέθηκε όλη η αφρόκρεμα της αθηναϊκής κοινωνίας, πρωτοστατούσης της Βασίλισσας και των πριγκιπισσών, Σοφίας, Ελένης και Αλίκης. Η Εφορεία τού Οίκου Τυφλών, προκειμένου να προσελκύσει δωρεές, εισφορές και κληροδοτήματα υπέρ τού Ιδρύματος, εκτός από την δημοσίευση σε ειδικό έντυπο της λογοδοσίας κάθε έτους, όπου μπορούσε ο καθένας να ενημερωθεί αναλυτικά για τα έσοδα, τα έξοδα, τους τροφίμους, τους επώνυμους και μη επισκέπτες, τους μεγάλους ευεργέτες, τους ευεργέτες, τους δωρητές, τις εισφορές σε είδος και σε χρήμα, τους συνδρομητές και -γενικά- τον κανονισμό λειτουργίας τού Ιδρύματος, προχωρά και σε δημόσια ευχαριστήρια μέσω του Τύπου προς τους, πάσης φύσεως, φιλανθρώπους, ονομαστικά, προκειμένου να παρακινήσει κι άλλους να προσφέρουν από το περίσσευμα ή το υστέρημά τους. Επίσης, μέσω του Τύπου, ενημερώνεται το φιλάνθρωπο κοινό, προκειμένου να παρακολουθήσει είτε την τελετή λήξης για το κάθε σχολικό έτος στον Οίκο Τυφλών είτε διάφορες συναυλίες και άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, που δίδονταν για την ενίσχυση των σκοπών του Ιδρύματος. Η ίδρυση του Οίκου Τυφλών δεν έγινε δεκτή από σύσσωμη την αθηναϊκή κοινωνία με ευνοϊκά σχολεία. Έτσι, βλέπουμε στην εφημερίδα Εμπρός να αντιμετωπίζεται σκωπτικά: «Τα άχρηστα πράγματα έχουν φοβεράν τύχην εις την Ελλάδα, όπως άλλως και οι άχρηστοι άνθρωποι (...) Οι τυφλοί και οι κωφάλαλοι εμπνέουν και εις ημάς όλην του κόσμου την συμπάθειαν. Οι τυφλοί ιδίως είνε τα πλέον αξιολύπητα θύματα εις την δυστυχίαν του κόσμου. Αλλά πριν ή μεριμνήσωμεν περί της εκπαιδεύσεως αυτών, έπρεπε να έχωμεν εργασθή υπέρ εκείνων, οίτινες, έχοντες σώαν την όρασιν και την διάνοιαν, στραβόνονται υπό της καθιερωμένης εκπαιδεύσεως». Ο συντάκτης της εφημερίδα Εμπρός θεωρεί περιττή την ίδρυση σχολείου τυφλών για την εκπαίδευσή τους και θεωρεί πιο χρήσιμη τη δημιουργία φρενοκομείων και νοσοκομείων. Το 1928 διαβάζουμε στον Τύπο για διάφορες αυθαιρεσίες της Διεύθυνσης του Οίκου Τυφλών, ως προς την επιλογή εισακτέων τροφίμων, κατά παράβαση των οικείων κανονισμών. Ωστόσο, το όμορφο και δημιουργικό περιβάλλον για την εκπαίδευση και πνευματική ανάπτυξη των τυφλών, που συντελείται στον Οίκο Τυφλών, όπως παρουσιάζεται μέσα από τις λογοδοσίες και τα άρθρα τού Τύπου τής εποχής, φαίνεται πως δεν τα συμμερίζονται όλοι. Έτσι, στην εφημερίδα Εσπερινή της 18ης και της 19ης Σεπτεμβρίου 1930 ο δημοσιογράφος Λουκάς Δαράκης, κάνοντας επιτόπιο ρεπορτάζ, παρουσιάζει με τα πιο μελανά χρώματα τη ζωή των τροφίμων στο Ίδρυμα. Γράφει χαρακτηριστικά: «Στους διαδρόμους είνε βγαλμένα ξέστρωτα κρεββάτια. - Ποιος μένει εδώ; ρωτώ μια κυρία του προσωπικού. - Μα... κανείς. Είνε φανερό πως μου είπε ψέμματα. Σε όλη μας τη συζήτησι απαντούσε έπειτα από σκέψι και πολύ δισταχτικά. - Τότε τι θέλουν εδώ αυτά τα κρεββάτια; - Τα βγάλαμε επειδή γίνονται επισκευές. - Και αφού δεν κοιμάται κανείς εδώ τι θέλουν μέσα στους θαλάμους; Μήπως έχετε τίποτε έκτακτες επισκέψεις; - Ρωτήστε την κυρία διευθύντρια. Προτίμησα όμως να ρωτήσω ένα μικρό τυφλό και με επληροφόρησε πως κάτω εκεί στα υπόγεια κι΄ ανήλια δωμάτια κοιμούνται οι τυφλοί. Έπειτα όταν εδιάβασα την στατιστική των θανάτων των τυφλών και είδα πόσοι πεθαίνουν από φυματίωσι, βυθίσθηκα σε πένθιμες σκέψεις. Αποφάσισα να παρουσιασθώ στην διευθύντρια. Με δέχεται βιαστική και λίγο ταραγμένη. Φαίνεται πως τη βρήκα απροετοίμαστη. - Δημοσιογράφος, κυρία μου. - Τι χαρά, τι χαρά! να έλθετε έπειτα από λίγες ημέρες. - Δεν θέλω να σας απασχολήσω άλλη φορά. - Τι λέτε; Να σας δώσω ραντεβού να διαθέσω ένα ολόκληρο πρωί για σας. Εμείς όμως αντί για μια μέρα ζητούμε μόνο από την κυρία διευθύντρια απασχόληση μόλις δέκα λεπτών. - Ορίστε, διαβάστε τη λογοδοσία τού 1929. - Ευχαριστώ. Είμαι βέβαιος πως θα μείνω κατενθουσιασμένος. - Να σας δώσω και τη λογοδοσία του 1920 για να δήτε τη διαφορά (...) Κι ενώ μου έλεγε αυτά προχωρούσε προς την πόρτα. Κατάλαβα? ήταν ένας εύσχημος τρόπος να με διώξη. Επροχώρησα να φύγω. με συνόδευσε έως την πόρτα. Ασφαλώς ήθελε να βεβαιωθεί πως έφυγα. Όταν έφθασα στην εξώπορτα μού λέγει. - Θα σας ξαναϊδούμε ε; - Ασφαλώς. Σας δίδω αύριο ραντεβού σε μια στήλη τής Εσπερινής. Επροχώρησα λίγα βήματα και όταν υπολόγισα πως θα επέστρεφε πάλι στο γραφείον της, ξαναγύρισα (...) Σε μια αίθουσα μια ομάδα τυφλών ήτο βυθισμένη στην εργασία της (...) Αποφάσισα τώρα να τους μιλήσω. Έπειτα από τα τυπικά τούς είπα πως η κυρία διευθύντρια τούς παρακαλεί να μου δώσουν μερικές πληροφορίες. - Μας παρακαλεί; - Μάλιστα. - Αυτό σημαίνει πως δεν πρέπει να σας πούμε την αλήθεια, μου λέγει κάποια. - Τότε σας παρακαλώ εγώ να μου πήτε την αλήθεια. - Η αλήθεια είναι πως εμείς δουλεύουμε όλην την ημέρα, πως κερδίζουμε 250 χιλιάδες το χρόνο από την εργασία μας και σε μας δίνουν 100 ή 200 δραχμές βραβείον και αυτό σε όποιον δείξει μεγαλύτερη επιμέλεια. Εννοείται πως την καλλίτερη επιμέλεια κατά κανόνα την επιδεικνύει εκείνος που δεν έχει κανένα παράπονο, που είναι απολύτως ευχαριστημένος, που θα πη τα πιο πολλά καλά λόγια για το ίδρυμα». «Ο τυφλός έπαψε να μιλά και κούνησε σκεπτικός το κεφάλι. Έπειτα είπε. - Ασφαλώς δεν ξέρετε τι γίνεται στο ίδρυμα αυτό. - Μα εγώ διαβάζω εδώ στη λογοδοσία πως όλα πηγαίνουν άριστα και πως κι εσείς καλοζήτε.- Το πρώτο που είπατε είνε αλήθεια. Όλα πηγαίνουν καλά. Όλα εκτός από τη ζωή μας. Και αυτό επειδή εμείς εδώ μέσα δεν είμεθα ο σκοπός του ασύλου, αλλά οι άνθρωποι που γινόμεθα αφορμή να πηγαίνουν όλα καλά, όπως λέτε κι εσείς. - Μα πώς συμβαίνει να μην είσθε ευχαριστημένοι, αφού γίνονται τόσα έξοδα για την συντήρησι του ασύλου; - Αυτό είνε άλλο πράγμα. Δεν σας είπα; Άλλο πράγμα εμείς κι άλλο πράγμα το άσυλο. Αυτό καλοπερνάει. - Ποιο; Το κτίριο; - Όχι δα. Οι άλλοι. - Η διευθύντρια. - Ακριβώς. Σας παρακαλώ να προσέξετε σε μια λεπτομέρεια που θα διαβάσετε αυτού μέσα στη λογοδοσία αν δεν βαρυέστε να διαβάζετε. - Τι πράγμα; - Το εξής. Τα έσοδα του Οίκου είνε... υπέρογκα κάθε χρόνο. Θα δήτε λοιπόν πως τα έξοδα της συντηρήσεώς μας διαρκώς γίνονται λιγότερα. Αυτό έχει τη σημασία του. Να μας κάνουν να υποφέρουμε, αλλά να φαίνωνται πως έχουν και περίσσευμα. Βλέπετε πολιτική; (...) - Τι τροφή σας δίδεται; - Θα σας πληροφορήση πάλι η λογοδοσία. Γράφουν πως η τροφή του κάθε τυφλού στοιχίζει το χρόνο 8.000. - Μήπως δεν είνε αλήθεια; - Αλήθεια είνε, με τη διαφορά πως μέσα στις 8 χιλιάδες είναι οι μισθοί των καθηγητών, έξοδα για διάφορα μηχανήματα και πως η δική μας διατροφή στηρίζεται σε μια συστηματική χορτοφαγία!». Χωρίς να αμφισβητείται το, στον Οίκο Τυφλών, παρεχόμενο έργο, εν τούτοις συχνά ακούγονται φωνές για την ανάγκη ίδρυσης πολλών ακόμα σχολείων και επαγγελματικών σχολών για την εκπαίδευση και κατάρτιση των τυφλών, δεδομένου ότι οι στατιστικές τής Κοινωνίας των Εθνών (ΚτΕ) στην δεκαετία τού 1920 και μετά την μικρασιατική τραγωδία, αναβιβάζουν το ποσοστό των τυφλών στην Ελλάδα σε 7 χιλιάδες περίπου, ενώ οι καθοιονδήποτε τρόπο προστατευόμενοι από τον Οίκο Τυφλών δεν ξεπερνούν τις λίγες δεκάδες. Στον αγώνα αυτό για την ίδρυση και άλλων σχολείων πρωτοστατεί ο Τρύφων Νίνος, ο οποίος μετά την τύφλωσή του εκπαιδεύτηκε στη Γερμανία και αυτοπροσδιορίζεται ως καθηγητής των τυφλών και συχνά αρθρογραφεί ή δίνει συνεντεύξεις στον Τύπο για την αναγκαιότητα αυτή. Αναφέρει δε, χαρακτηριστικά ότι στον Οίκο Τυφλών, λόγω δυνατότητας εισδοχής περιορισμένου αριθμού τροφίμων, δεν προτιμώνται οι έλληνες εβραίοι και οι έλληνες αρμένιοι. Ενδεχομένως, μετά από πιέσεις του προαναφερθέντος προς δημοσιογράφους και πολιτικούς, κατατέθηκε στη Βουλή από βουλευτή των Αθηνών επερώτηση προς τον υπουργό Παιδείας, Γόντικα, ο οποίος αναγνώρισε την ανάγκη δημιουργίας κι άλλων σχολείων για τυφλούς, το ίδιο δε επανέλαβε και ο διάδοχός του στο υπουργείο, Γ. Παπανδρέου. Στα Αθηναϊκά Νέα της 24ης Αυγούστου 1936, πλανιέται το ερώτημα τι θα γίνει με τα τυφλά παιδιά όταν συμπληρώσουν τα 12 χρόνια τους και αποφοιτήσουν (όσα αποφοιτήσουν) από τον Οίκο Τυφλών. Αυτά αφήνονται αβοήθητα στην τύχη τους, η οποία στις περισσότερες των περιπτώσεων τα οδηγεί, για λόγους επιβίωσης, να κατακλύζουν τους δρόμους ζητιανεύοντας. Βλέπουμε συχνές καταγγελίες στον Τύπο, τόσο από τον Οίκο Τυφλών, όσο και από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών -τον πρώτο φορέα αυτοοργάνωσης των τυφλών στην Ελλάδα- οι οποίοι καταγγέλλουν ότι οι, κατά καιρούς, διενεργούμενοι έρανοι υπέρ τους, δεν έχουν καμία σχέση μ΄ αυτούς και γίνονται προς όφελος επιτηδείων που εκμεταλλεύονται τις επωνυμίες των φορέων προς ίδιον όφελος και σε καμιά περίπτωση των τυφλών. Η ιστορία τού Οίκου Τυφλών της Ελλάδος (Μέρος 28ο: Κεφάλαιο Δ - 1ο υποκεφάλαιο) Η διπλωματική εργασία της Βιβής Τσαβαλιά στο Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών «Πολιτική Επιστήμη και Ιστορία» - Κατεύθυνση: Νεότερη και σύγχρονη Ιστορία, του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. (Μέρος 28ο: Κεφάλαιο Δ - 1ο υποκεφάλαιο). ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄. Η εξέγερση των τυφλών - Ο αγώνας για χειραφέτηση. 1ο υποκεφάλαιο: Η κατάληψη του Οίκου Τυφλών. Τον Μάιο του 1976 ομάδα εξεγερμένων μαθητών τού Οίκου Τυφλών, διεκδικώντας τη χειραφέτησή τους και επιζητώντας την ανθρώπινη αξιοπρέπειά τους, προχώρησαν σε κατάληψη του Ιδρύματος για αρκετούς μήνες και δεν δίστασαν να έρθουν σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το οικονομικό, πολιτικό και εκκλησιαστικό κατεστημένο, προκειμένου να αποτινάξουν από πάνω τους τον περιθωριακό ρόλο που τους είχε επιβληθεί. Το κυρίαρχο σύνθημά τους ήταν «Ψωμί, παιδεία και όχι επαιτεία» και ήταν η πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία που ένα μέρος τού αναπηρικού κινήματος, αποφάσισε να εναντιωθεί έμπρακτα και ανοιχτά στον χρόνιο φιλανθρωπισμό και στις πολιτικές που τους κρατούσαν στο περιθώριο. Κύρια αιτήματά τους ήταν η παροχή σύνταξης σε όλους τους τυφλούς, η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στους ανασφάλιστους, η επαγγελματική αποκατάσταση, η κρατικοποίηση σχολών και ιδρυμάτων για τους τυφλούς, η δημιουργία κατάλληλων προϋποθέσεων για τη μόρφωση και την αποκατάστασή τους και η αντικατάσταση του Διοικητικού Συμβουλίου τού Οίκου Τυφλών. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, όμως, είχαν γίνει πολλές προεργασίες. Οι μαθητές τού Οίκου Τυφλών διατηρούσαν στενές επαφές με συνδικαλισμένους τυφλούς στον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών και αριστερές νεολαιίστικες πολιτικές οργανώσεις. Οι κινήσεις αυτές υποπίπτουν στην αντίληψη της διοίκησης και έτσι ο αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Οίκου Τυφλών, πρωτοπρεσβύτερος του οικουμενικού θρόνου Εμμανουήλ Σχοινιωτάκης, κατέγραψε «Μνημόνιο περί των εν τω Οίκω Τυφλών γεγονότων από Ιουνίου 1975 και εντεύθεν», το οποίο ανευρίσκουμε στο πρόγραμμα του ντοκιμαντέρ τής Μαρίας Παπαλιού, Ο αγώνας των τυφλών, και πιθανολογούμε ότι πρόκειται για αναφορά προς τον Εισαγγελέα ή αφορά το περιεχόμενο άλλου δικογράφου: «Επειδή διαπιστώθηκε η ανεξέλεγκτος είσοδος και έξοδος εκ του Οίκου των τροφίμων εις πάσαν ώραν, άνευ αδείας, γεγονός όπερ εδημιουργεί ηθικούς και σωματικούς κινδύνους δι'αυτούς. Εν τω μεταξύ επειδή ήρχισαν να ευρίσκονται η επί των τοίχων του οίκου η επί τεμαχίων χάρτου αναγραφόμενες προτάσεις με ικανά υπονοούμενα ως πχ "τα λεφτά είναι για τους τυφλούς", φράσεις αισχρού περιεχομένου, (.) επειδή παρατηρήθηκε μεγάλη επιβράδυνση στας νυχτερινάς εξόδους, κατεβλήθη φροντίδα προς προστασίαν αυτών των ιδίων. Και τούτο αποτέλεσε θέμα ικανής αντιδράσεως, επειδή δεν διευκολύνατο η ανεξέλεγκτος προς το κέντρο της πόλεως κίνησις και η επαφή τροφίμων με τους έξωθεν καθοδηγητάς. Παρερχόμενων των ημερών ήρχισαν νυκτερινάς "μυστικάς" συνεδρίας οι μεγαλύτεροι τρόφιμοι, αι οποίαι περετείνοντο και πέρα του μεσονυκτίου. Ετοποθετούν δε "φρουράν" εις την είσοδον του τόπου συγκεντρώσεως, ο οποίος απαγορεύει την προσέγγιση επιμελητριών δια να μην διαρρεύσουν τα ευνόητα σχέδια αντιδραστικών ενεργειών. Καθ' υπόδειξη αρμοδίου μηχανικού ετοποθετήθη προστατευτικό κιγκλίδωμα εις το παράθυρον τούτο. Την αυτή εσπέρα της τοποθετήσεως αφαιρέθη βιαίως υπ' αγνώστων τροφίμων. Χαρακτηριστικώς ήδη ας σημειωθεί ότι έλαβον χώραν μεταξύ των τροφίμων συζητήσεις από πάσης πλευράς επιλήψιμοι, ως εξάγεται εκ μαγνητοφωνήσεων τίνων, υπήρχον δε κατά την ομολογία αυτών τούτων, "ομοφυλοφιλικά κρούσματα"». Οι τρόφιμοι του Οίκου Τυφλών συστήνουν μαθητική κοινότητα, στις γενικές συνελεύσεις της οποίας συζητούν εκπαιδευτικά προβλήματα και προβλήματα καθημερινής διαβίωσης στο Ίδρυμα, που τα προβάλλουν προς τη Διοίκηση, η οποία εξανίσταται με τον εκφερόμενο από τους τροφίμους λόγο, οι οποίοι κατά την άποψή της μόνο ευγνωμοσύνη όφειλαν να εκφράζουν προς αυτήν. Στη συνέχεια, στις 6 Μαρτίου 1976, ο διευθυντής τής Σχολής, πρωτ. Κωνσταντίνος Ανδρουλάκης δημοσίευσε ανακοίνωση (με αρ. πρωτ. 314) η οποία απευθυνόταν «Προς όλα τα παιδιά του Οίκου Τυφλών»: «Το ΔΣ είναι αποφασισμένο να βοηθήσει ΤΑ ΚΑΛΑ, ΤΑ ΦΙΛΟΠΡΟΟΔΑ και ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ παιδιά με όλα τα μέσα. Παραδείγματος χάριν: Ίσως να δίδει σε αυτούς που δεν θα μείνουν μέσα ένα καλό επίδομα κάθε μήνα. Ίσως τους πληρώνει το ενοίκιο. Ίσως αργότερα τους στείλει για ανώτερες σπουδές με έξοδά του στο εξωτερικό. Ίσως άλλα πολλά. Πάντως ένα να ξέρετε κανένας δεν θα μείνει χωρίς συμπαράσταση στο χρόνο των σπουδών κλπ. Αλλά και άλλο ένα προσέξετε: Όλα αυτά θα γίνουν για όσους έχουν διάθεση να προοδεύσουν. Για όσους είναι ευγενικοί, υπάκουοι, ενάρετοι, ευγενείς. Αυτά πρέπει να τα ξέρετε από τώρα. Γιατί από τώρα θα πρέπει να δείξετε ότι έχετε ζήλο και υπακοή και πρόοδο και αρετή. Αν σήμερα κανείς είναι απείθαρχος αμελής, ανυπακοής και ενοχλή το ίδρυμα και τους άλλους ας μη περιμένη αύριο συμπαράσταση. Όλα τα μέσα θα διαθέση ο Οίκος τυφλών για όσους με τη διαγωγή τους και την επιμέλειά τους δείξουν ότι τους αξίζει αυτό. Αυτή η ανακοίνωση είναι η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ πάνω στο θέμα τούτο. Όσοι θέλουν, όσοι αντιλαμβάνονται το συμφέρον τους ας προσέξουν τα λόγια αυτά. Δικό τους είναι το κέρδος. Η αντίστροφη μέτρηση άρχισε. Η ώρα της κρίσεως θα έρθει με μαθηματική ακρίβεια». Στις 17 Μαρτίου 1976, με ανακοίνωσή τους, οι τρόφιμοι του Οίκου Τυφλών καταγγέλλουν τα αντιπαιδαγωγικά, αντιδημοκρατικά και αντιανθρωπιστικά μέτρα που εξακολουθούσαν να υπάρχουν στο ίδρυμα. Η καταγγελία τους, η οποία απευθυνόταν στο Δ.Σ. της Σχολής και κοινοποιήθηκε στον πρόεδρο της Βουλής, στον υπουργό Κοινωνικών Υπηρεσιών και στον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών, ανέφερε ότι οι μαθητές της Σχολής χαρακτήριζαν ως αντιδημοκρατική, αντιπαιδαγωγική και αντισυνταγματική τη διάλυση της μαθητικής κοινότητας στις 27 Ιανουαρίου, ότι η αποβολή του μαθητή Χαράλαμπου Χουρδάκη θα ήταν η απαρχή απαράδεκτων ενεργειών ενάντια σε όποιον τρόφιμο θα ήθελε να αντιδράσει στα αντιπαιδαγωγικά μέτρα που παίρνονταν στον Οίκο, ότι η προϊσταμένη του Οικοτροφείου συμπεριφερόταν ανάρμοστα στους μαθητές και ότι οι παιδαγωγικές της γνώσεις ήταν ανεπαρκείς, ότι η μη ομαλή λειτουργία του Οικοτροφείου είχε σαν αποτέλεσμα να προκληθούν διάφορα ατυχήματα (όπως ο τραυματισμός μαθητή με καυτό νερό) και, τέλος, ότι οι υπεύθυνοι αδιαφορούσαν για την πνευματική, ψυχαγωγική, εκπαιδευτική και επιμορφωτική καλλιέργεια των μαθητών. Εντωμεταξύ στις 19 Απριλίου 1976 όλοι οι μαθητές τού Οίκου Τυφλών, από 14 χρονών και πάνω, συμμετείχαν σε εκδήλωση ενάντια σε τρομοκρατικές ενέργειες του Δ.Σ. της Σχολής (αλλεπάλληλες αποβολές μαθητών - συνδικαλιστών). Οι τρόφιμοι κατήγγειλαν, ότι το Δ.Σ. διέλυσε την μαθητική κοινότητα αμέσως μετά τη δημιουργία της, με το πρόσχημα ότι δεν ζητήθηκε σχετική άδεια για την πραγματοποίηση διάλεξης μέσα στη Σχολή. Η Συντονιστική Επιτροπή αγώνα των τροφίμων, σε έγγραφη καταγγελία της προς το Διοικητικό Συμβούλιο του Οίκου Τυφλών, διαμαρτυρήθηκε για τις αυθαίρετες αποβολές και τις τρομοκρατικές πράξεις ενάντια στους μαθητές, για την κακοδιαχείριση της περιουσίας της Σχολής με αργομισθίες κ.λπ., για τις προσλήψεις μη έμπειρου προσωπικού, για τη μη κάθαρση και αποχουντοποίηση της Σχολής, για την έλλειψη δημιουργίας κατάλληλων συνθηκών μελέτης, που είχε ως αποτέλεσμα οι μαθητές να μην μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και για την άρνηση του Δ.Σ. να δεχτεί επιτροπή τροφίμων για να συζητηθούν τα προβλήματά τους. Τέλος, τόνισαν ότι η «μόνη λύση για να λυθούν οι διαφορές είναι να απομακρυνθούν τα πρόσωπα εκείνα που με τη συμπεριφορά τους έχουν βλάψει επανειλημμένα τη Σχολή και η άμεση κρατικοποίησή της». Το βράδυ τής Κυριακής, 2 Μαΐου 1976, μετά από επεισόδια που δημιουργήθηκαν μεταξύ των μαθητών και της Διοίκησης του Ιδρύματος -εξαιτίας της άρνησής της να δεχτεί τέσσερις μαθητές που είχαν αποβληθεί πριν από το Πάσχα- 16μελής (σύμφωνα με την εφημερίδα Ριζοσπάστης) ή 19μελής (σύμφωνα με την Ελευθεροτυπία) επιτροπή τυφλών (η αποκαλούμενη συντονιστική επιτροπή αγώνα) ηγήθηκε 300 περίπου τυφλών, οι οποίοι προχώρησαν σε κατάληψη της Σχολής. Το Δ.Σ. σε απάντηση αυτής της εκδήλωσης διαμαρτυρίας, αποχώρησε και προσκάλεσε τον Εισαγγελέα, Μεταξά, ο οποίος μετά από επίσκεψη που πραγματοποίησε στο Ίδρυμα διαπίστωσε ότι επικρατούσε απόλυτη τάξη και δεν προκλήθηκε καμία φθορά, παρά τους διαφορετικούς ισχυρισμούς τής Διοίκησης. Στις 3 Μαΐου και ενώ συνεχιζόταν η κατάληψη, το Δ.Σ. έδωσε εντολή να μην λειτουργήσει το Ίδρυμα, με αποτέλεσμα να μην χορηγηθεί φαγητό στους τροφίμους και, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, έκανε μήνυση στη Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα των τυφλών για παράνομη κατάληψη της Σχολής. Το αστυνομικό τμήμα Καλλιθέας κάλεσε τα μέλη της Επιτροπής για ανακρίσεις, οι οποίες προσανατολίζονταν σε επίμονες ερωτήσεις περί των πολιτικών τους φρονημάτων. Η Εκκλησία τής Ελλάδας, με επιστολή της στον υπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας, απαιτούσε να εφαρμοστούν εναντίον των καταληψιών οι νόμοι «περί συμμοριτοπολέμου» και ο πρωτοπρεσβύτερος Εμμ. Σχοινιωτάκης δήλωσε ότι «Αν δεν υποχωρήσουν, θα τους προσθέσω άλλη μια αναπηρία». Κινήθηκαν μηχανισμοί δίωξης και τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής τυφλών κατηγορήθηκαν για παράβαση του νόμου 4000 περί τεντιμποϊσμού. Οι καταληψίες, όχι μόνο δεν πτοήθηκαν με τις απόπειρες εκφοβισμού τους, αλλά υπερβαίνοντας τα αναμενόμενα αιτήματά τους για τη βελτίωση της Σχολής, μίλησαν για την παραχώρηση του Ιδρύματος και όλης της περιουσίας του από την Εκκλησία στο Κράτος. Ενώ συνεχιζόταν για τέταρτη μέρα η κατάληψη στη Σχολή, η Διοίκηση έκοψε και την παροχή τηλεφωνικής σύνδεσης, με αποτέλεσμα, να γίνει προβληματική η παροχή ιατρικής περίθαλψης στους τροφίμους, εάν χρειαζόταν, ενώ η Αρχιεπισκοπή Αθηνών με ανακοίνωση που έστειλε σε όλες τις εφημερίδες, χαρακτήρισε τους μαθητές ως αυθαίρετους κατακτητές που «έσπασαν την πόρτα και μένουν στο οίκημα βίαια αντιποιούμενοι τα δικαιώματα της νόμιμης και δημοκρατικότατα εκλεγμένης διοικήσεως του Συλλόγου». Στις 6 Μαΐου η Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα τυφλών, κατήγγειλε με ανακοίνωσή της το Δ.Σ. ότι το τελευταίο έκανε μήνυση ενάντια σε 6 μαθητές, μέλη της Επιτροπής, για παράνομη κατάληψη της Σχολής και ότι εναντίον τους υποβλήθηκαν αγωγές για τη λήψη προσωρινών μέτρων, όπως εκδίωξή τους από τη σχολή, πρόστιμο 10.000 δραχμών και προσωπική κράτηση. Σε ανακοίνωση - καταγγελία τους, οι τυφλοί καταδίκασαν αυτές τις ενέργειες, οι οποίες αποτελούσαν μια επιπλέον απόδειξη των κακών προθέσεων της διοίκησης του Οίκου Τυφλών και κάλεσαν τους εκπαιδευτικούς τής Σχολής να συνεχίσουν τα μαθήματα, παρά την απαγόρευσή τους από το Διοικητικό Συμβούλιο. Οι αγωγές θα εκδικάζονταν στις 7 Μαΐου στο Ειρηνοδικείο Καλλιθέας, αλλά τελικά αναβλήθηκαν για τις 11 Μαΐου. Το απόγευμα της 7ης Μαΐου πραγματοποιήθηκε κοινή σύσκεψη των εκπροσώπων των τυφλών με το Δ.Σ. του Ιδρύματος, παρουσία του Δημάρχου Καλλιθέας, Ιω. Γάλλου, ώστε να βρεθεί λύση στη διένεξη που είχε προκληθεί. Στις 10 Μαΐου, κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης διαμαρτυρίας αλληλέγγυων στο Στάδιο Καλλιθέας και πορείας προς τον Οίκο Τυφλών, οι τυφλοί για άλλη μια φορά ζήτησαν να σταματήσουν οι μεσαιωνικές μέθοδοι από μέρους του Δ.Σ, να ανακληθούν οι άδικες αποβολές των μαθητών, να σταματήσει κάθε είδους τρομοκρατία, να παραιτηθεί το Δ.Σ. και να διοριστούν νέα άξια εμπιστοσύνης πρόσωπα, να κρατικοποιηθεί η Σχολή και όλα τα ιδρύματα που έχουν σχέση με την εκπαίδευση και την αποκατάσταση των τυφλών και, τέλος, να επιλυθούν νομοθετικά όλα τους τα αιτήματα. Στις 11 Μαΐου 1976 ο αντιπρόεδρος του Οίκου Τυφλών, Εμμ. Σχοινιωτάκης, έδωσε συνέντευξη Τύπου, στην οποία δήλωσε ότι θα υιοθετούσε την άποψη να κρατικοποιηθεί το σωματείο και η πολιτεία να έχει άμεσα την ευθύνη για την εποπτεία και την καλή λειτουργία τού Οίκου και την αξιοποίηση των περιουσιακών του στοιχείων. Επίσης, ανακοίνωσε όλες τις ενέργειες που έκανε η διοίκηση για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που προκλήθηκαν μετά την αυθαίρετη κατάληψη από ομάδα τυφλών: 1) υποβολή μηνύσεων κατά των πρωταιτίων, 2) αναφορές προς τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες (βλ. εισαγγελέας κ.λπ.). Τέλος είπε ότι η διοίκηση προτίθετο να δεχτεί εκ νέου τους μαθητές που αποβλήθηκαν, γιατί συμπεριφέρθηκαν με τρόπο ανοίκειο και αντίθετο στις διατάξεις του κανονισμού λειτουργίας τού Οίκου Τυφλών. Στις 13 Μαΐου η Διοίκηση του Ιδρύματος εξακολουθούσε να κρατάει κλειστή την αποθήκη των τροφίμων και να μην επιτρέπει στους εκπαιδευτικούς να κάνουν μαθήματα στα παιδιά και ο πρωτοπρεσβύτερος, Εμμ. Σχοινιωτάκης, προσπαθώντας να το δικαιολογήσει, δήλωσε ότι «Μπορεί να χαθούν τίποτε χαρτιά και να κατηγορηθούν γι αυτό οι δάσκαλοι». Στις 14 Μαΐου ο δήμαρχος Καλλιθέας Ιω. Γάλλος έδωσε συνέντευξη Τύπου, στην οποία κάλεσε την κυβέρνηση να δώσει λύση στα προβλήματα των τυφλών, ώστε να επαναλειτουργήσει η σχολή και κατήγγειλε ως υποβολιμαίες τις κατηγορίες του Σχοινιωτάκη, περί υποκίνησης των τυφλών από δημάρχους και βουλευτές. Τέλος, ο δήμαρχος έκανε έκκληση σε όλους τους δημότες Καλλιθέας να βοηθήσουν με κάθε μέσο, ώστε να επιτευχθεί μια ανθρώπινη διαβίωση στον Οίκο Τυφλών. Στο μεταξύ οι έγκλειστοι κατήγγειλαν ότι η διοίκηση κλείδωσε τις αποθήκες τροφίμων και οι τρόφιμοι συντηρούνταν αποκλειστικά με προσφορές ιδιωτών. Η κυρία Μαρία Δαμιανού κατήγγειλε ενυπόγραφα ότι στις 5 Ιουνίου 1975 διέθεσε στον Οίκο Τυφλών Καλλιθέας 13.000 δραχμές για να αγοραστούν πουκάμισα για τους τροφίμους, τα οποία μέχρι τότε δεν είχαν δοθεί και κάλεσε τον κύριο εισαγγελέα να επιληφθεί του θέματος. Στις 20 Μαΐου 1976, 23 τυφλοί κατέβηκαν σε 48ωρη προειδοποιητική απεργία πείνας μπροστά από τον Άγνωστο Στρατιώτη, προκειμένου να λυθούν τα αιτήματα που είχαν θέσει κατά την κατάληψη του Οίκου Τυφλών στις 2 Μαΐου. Στις 23 Μαΐου συνεχιζόταν η κατάληψη του Οίκου Τυφλών για 22η μέρα από τους εξεγερμένους τροφίμους και από το απόγευμα της 22ας Μαΐου είχε λήξει η 48ωρη προειδοποιητική απεργία πείνας που πραγματοποίησε αντιπροσωπευτική ομάδα τυφλών στο Σύνταγμα. Το υπουργείο δεν είχε προβεί σε καμία κίνηση προς επίλυση των ζητημάτων τους, ενώ η Αρχιεπισκοπή συνέχιζε με μηνύσεις και εκφοβισμούς ενάντια στους τροφίμους. 14 από αυτές τις μηνύσεις θα εκδικάζονταν στις 24 Μαΐου στο Α΄ Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών με την κατηγορία ότι οι τυφλοί δεν είχαν το δικαίωμα να βρίσκονται μέσα στον Οίκο Τυφλών, τελικά όμως η εκδίκαση αναβλήθηκε. Στις 24 Μαΐου 1976 επισκέφθηκαν τους καταληψίες οι βουλευτές Γ.Β. Μαγκάκης και Κ. Αλαβάνος τής ΕΔΗΚ, Σύλβα Ακρίτα του ΠΑΣΟΚ, η Αμαλία Φλέμιγκ, ο Γ. Καβουνίδης (επίτιμος γενικός γραμματέας Τύπου) και η Μάργκαρετ Παπανδρέου και έκαναν σχετικές δηλώσεις. Στις 28 Μαΐου οι τυφλοί τής Θεσσαλονίκης είχαν προγραμματίσει να πραγματοποιήσουν πορεία προς το υπουργείο Βορείου Ελλάδος, με αίτημα την ικανοποίηση των αιτημάτων τους αλλά και σε ένδειξη συμπαράστασης προς τους τυφλούς τού Οίκου Τυφλών Καλλιθέας. Η πορεία, τελικά, απαγορεύτηκε από την αστυνομία και οι τυφλοί, οι οποίοι ζητούσαν κρατικοποίηση όλων των σχολών που είχαν σχέση με την εκπαίδευση και την αποκατάσταση των τυφλών, αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν στις 30 Μαΐου συγκέντρωση διαμαρτυρίας στον κινηματογράφο «Παλλάς». Ένα μήνα μετά την κατάληψη, η Διοίκηση του Οίκου Τυφλών έστειλε μικρό αριθμό μαθητών και σύσσωμο το προσωπικό στο ορφανοτροφείο Βουλιαγμένης. www.eoty.gr ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
