Αλλάζοντας το αμερικανικό μυθιστόρημα
Συντάκτης: Χρίστος Κυθρεώτης «Είμαι Αμερικανός, γέννημα του Σικάγου, αυτής της σκοτεινής και μελαγχολικής πόλης»: Είναι τόσο βαθιά η εντύπωση που προκάλεσε το βιβλίο και τόσο έντονο το αποτύπωμα που άφησε για δεκαετίες στα αμερικανικά γράμματα, ώστε δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι με αυτή την εναρκτήρια φράση ο Ογκι Μαρτς δεν κάνει απλώς την εμφάνισή του, αλλά εκρήγνυται μέσα στο τοπίο της αμερικανικής μεταπολεμικής πεζογραφίας. Και, πράγματι, ολόκληρο το περίφημο και ογκώδες μυθιστόρημα του Σολ Μπέλοου (Οι περιπέτειες του Ογκι Μαρτς) μοιάζει με έκρηξη. Σύμφωνα με τον βιογράφο του Μπέλοου, Τζέιμς Ατλας, ο σπουδαίος πεζογράφος εμπνεύστηκε το καλούπι της πρόζας του Ογκι Μαρτς από το θέαμα του νερού που πλημμύρισε μια μέρα έναν δρόμο του Παρισιού, όπου ζούσε εκείνη την περίοδο χάρη στην υποτροφία Γκούγκενχαϊμ. Ορμητική και πληθωρική, δομημένη πάνω σε «φουσκωμένες» φράσεις, που περικλείουν όσο το δυνατόν περισσότερες εικόνες, ήχους και νοήματα, η αφήγηση στον Ογκι Μαρτς αποτελεί ένα συναρπαστικό επίτευγμα: χωρίς να εξελίσσει με γραμμικό τρόπο μια ιστορία, αλλά βασισμένη στην ιδιοσυγκρασία του κεντρικού χαρακτήρα και αφηγητή, η απαράμιλλης πυκνότητας πρόζα του Μπέλοου εμπλέκει τον αναγνώστη με έναν βαθύτερο τρόπο στα γρανάζια της, βομβαρδίζοντάς τον με αναρίθμητες λεπτομέρειες που φιλοτεχνούν την τοιχογραφία μιας Αμερικής όπως ποτέ μέχρι τότε δεν είχε εμφανιστεί στη λογοτεχνία. Ακολουθώντας τη χαλαρή φόρμα του πικαρέσκου μυθιστορήματος, το βιβλίο στήνεται γύρω από τις πολυάριθμες περιπέτειες του κεντρικού ήρωα, ενός νεαρού ταπεινής καταγωγής που μεγαλώνει στο Σικάγο του Μεγάλου Κραχ, μέσα σε έναν αστερισμό από αξιομνημόνευτους χαρακτήρες. «Κάθε λογής επιρροές περίμεναν για να με επηρεάσουν. Είχα γεννηθεί, και να τες, για να με διαμορφώσουν, που είναι ο λόγος που σας μιλώ περισσότερο γι’ αυτές παρά για μένα». Από τη γιαγιά Λάους και τον αδερφό του Σάιμον, μέχρι τον Ουίλιαμ Αϊνχορν, τους φτωχοδιαβόλους που συναντά στον δρόμο και στις διάφορες ευκαιριακές δουλειές στις οποίες απασχολείται και τις γυναίκες της ζωής του, ο Ογκι Μαρτς περιγράφει μια σειρά από γλαφυρούς χαρακτήρες, μεταφέροντας την εστίαση πότε στον έναν και πότε στον άλλον και αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίον διαμόρφωσαν και τον ίδιο. Μεγαλώνοντας χωρίς τον πατέρα του, ο Μαρτς είναι ίσως γι’ αυτόν τον λόγο πιο ανοιχτός σε αυτές τις επιρροές, τις οποίες μοιάζει να αποδέχεται και να επιζητεί, όπως εξάλλου και τις κάθε είδους εμπειρίες και «περιπέτειες» που βρίσκονται στον δρόμο του. Στην καρδιά του βιβλίου βρίσκεται το ζήτημα της διαμόρφωσης της ταυτότητας του ατόμου – αν και φαινομενικά τυχαίες, οι ποικίλες επιδράσεις που διαμορφώνουν την ταυτότητα και καθορίζουν τη μοίρα του Ογκι Μαρτς βρίσκονται τελικά σε μια βαθύτερη αντιστοιχία με τον χαρακτήρα του, με αυτό που εξαρχής ήταν: «Ο χαρακτήρας ενός ανθρώπου, ωστόσο, είναι το πεπρωμένο του, λέει ο Ηράκλειτος», όπως το θέτει ο ίδιος στην αρχή του βιβλίου, προϊδεάζοντας τον αναγνώστη για αυτό που θα ακολουθήσει: εκατοντάδες σελίδες με επίκεντρο όχι μια ιστορία, αλλά έναν χαρακτήρα. Πέρα όμως από την ταυτότητα του ίδιου του αφηγητή, μέσα από τις διάφορες περιπέτειές του, ο Μπέλοου μοιάζει να πραγματεύεται και το ζήτημα της εξίσου πολυσυλλεκτικής και σύνθετης αμερικανικής ταυτότητας – ως ενός κράματος διαφορετικών εθνικοτήτων, πολιτισμών, ιδιοσυγκρασιών και αξιακών κωδίκων, με κοινή συνισταμένη τη φαινομενικά αέναη δυνατότητα για μεταμόρφωση και κοινωνική κινητικότητα. Ολα τα παραπάνω καθρεφτίζονται κατεξοχήν στη γλώσσα του βιβλίου, ένα αμάλγαμα «υψηλού και χαμηλού», όπως έχει κατά κόρον χαρακτηριστεί. Ο Μπέλοου χρησιμοποιεί τόσο ακαδημαϊκά όσο και λαϊκά στοιχεία, τα οποία συγχωνεύει σε έναν χειμαρρώδη ρυθμό, κατ’ αντιστοιχία του χαρακτήρα του κεντρικού αφηγητή του, αλλά και του κόσμου που θέλει να περιγράψει. Στη γλώσσα αυτή αντικατοπτρίζεται εξάλλου και η σχέση του ίδιου του αφηγητή με τα γράμματα – αν και βιβλιοφάγος και ευρυμαθής, διατηρεί μια αμφίθυμη στάση απέναντι στις ακαδημαϊκές σπουδές, ίσως απότοκη της αδυναμίας του να κατασταλάξει σε κάποιον συγκεκριμένο ρόλο. Οπως και να 'χει, είναι κυρίως μέσω της γλώσσας αυτής που ο Μπέλοου καταφέρνει τελικά να δημιουργήσει ή, ακριβέστερα, να ανακαλύψει (όπως στο τέλος του βιβλίου μοιάζει να υπονοεί) τη ζωντανή, παλλόμενη, δική του Αμερική και να δώσει ζωή σε έναν από τους πιο επιδραστικούς χαρακτήρες της αμερικανικής λογοτεχνίας: έναν εμβληματικό ήρωα της κατάφασης στη ζωή, πρόδρομο αντίστοιχων χαρακτήρων που έκαναν την εμφάνισή τους στην αμερικανική πεζογραφία, καθορίζοντάς τη για το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα. http://www.efsyn.gr/arthro/allazontas-amerikaniko-mythistorima http://www.efsyn.gr/arthro/allazontas-amerikaniko-mythistorima ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
