Αναλύσεις 03/09 14:07 Πού το πάει αλήθεια ο τουρκικός στρατός;
Σε περίοδο βαθέων μεταλλάξεων σε όλα τα επίπεδα έχει εισέλθει ο τουρκικός στρατός, εγείροντας πολλά ερωτηματικά σε Τούρκους και ξένους αναλυτές και διπλωμάτες όσον αφορά τον νέο του προσανατολισμό τόσο στο εσωτερικό της Τουρκίας όσο και στο εξωτερικό και κυρίως ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ. Η απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου έφερε στην επιφάνεια τις βαθιές ρωγμές ανάμεσα σε διαφορετικές ομάδες και τάσεις στο τουρκικό στράτευμα, ενώ ο απόλυτος πλέον έλεγχος που προσπαθεί να ασκήσει ο Ταγίπ Ερντογάν εγείρει σε πολλούς κύκλους στην Τουρκία και στο εξωτερικό το ερώτημα αν ο στρατός θα στραφεί προς τη «Δύση ή την Ανατολή». Οι δυναμικές που έχουν διαμορφωθεί την τελευταία μακρά περίοδο στο στράτευμα καθώς και οι εν εξελίξει εκκαθαρίσεις, σε συνδυασμό με την απόφαση της Άγκυρας να εμπλακεί στρατιωτικά στη Συρία, καθιστούν το μέλλον του ιδεολογικού και επιχειρησιακού προσανατολισμού του στρατού έναν από τους βασικούς παράγοντες της «Νέας Τουρκίας» και της συμπεριφοράς της στο εσωτερικό αλλά και στην εξωτερική πολιτική. Δύο κυρίαρχες τάσεις Πολιτικοί αναλυτές στην Τουρκία αλλά και στην έδρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ εκφράζουν ανησυχία για τις μεταλλάξεις στο τουρκικό στράτευμα και αυτό για δυο κυρίως λόγους: πρώτον διότι, σύμφωνα κυρίως με ορισμένους αναλυτές συντηρητικών κεμαλικών τάσεων, το τουρκικό στράτευμα είναι «η σπονδυλική στήλη» της δημοκρατίας της Τουρκίας, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί με βάση τις εκκοσμικευμένες και δυτικότροπες κεμαλικές τάσεις. Η απόπειρα απόλυτου ελέγχου επί του στρατεύματος που επιχειρεί ο Ταγίπ Ερντογάν είναι, κατά τους ίδιους αναλυτές, ενδεικτική της βαθιάς μετάλλαξης του χαρακτήρα της Τουρκίας και της απομάκρυνσής της από τη σφαίρα της Δύσης, τόσο σε πολιτικό όσο και σε πολιτισμικό επίπεδο. Ο στρατός, σύμφωνα με την άποψη αυτή, αποτελεί ταυτόχρονα και τη «ραχοκοκαλιά» του τουρκικού κράτους και η εικόνα διάσπασης που δίνει μετά την απόπειρα πραξικοπήματος είναι ενδεικτική της ευρύτερης κατάστασης στο τουρκικό κράτος. Οι εν εξελίξει μεταλλάξεις στο τουρκικό στράτευμα προκαλούν μεγάλη ανησυχία και στην έδρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, καθώς θεωρείται ότι ο στρατός ήταν ίσως ο πιο ισχυρός πυλώνας που κρατούσε την Τουρκία σε μια ευρωπαϊκή και κυρίως σε μια ΝΑΤΟϊκή-φιλοδυτική τροχιά. Δύση ή Ανατολή Οι βασικές αντιθέσεις που φαίνεται να έχουν διαμορφωθεί στους κόλπους του στρατεύματος, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές όπως ο Μετίν Γκιουρτζάν της έγκριτης ιστοσελίδας Τ24, κινούνται γύρω από το δίπολο ευρασιατιστών και ατλαντιστών. Με το ΑΚΡ να προσπαθεί να προσεταιριστεί τους ευρασιατιστές καθώς είναι αντι-ΝΑΤΟϊκοί, οι οποίοι ωστόσο δεν επιθυμούν μια ισλαμοποίηση του στρατεύματος, κάτι που θεωρείται ότι αργά ή γρήγορα θα τους φέρει σε τροχιά σύγκρουσης με τον Ταγίπ Ερντογάν. Οι ευρασιατιστές, σύμφωνα με την ανάλυση αυτή, είναι εκείνοι οι αξιωματικοί που θεωρούν ότι η Τουρκία και ο στρατός πρέπει να πάρουν αποστάσεις από το ΝΑΤΟ και να στραφούν προς τη Ρωσία, καθώς και να ενισχύσει η Τουρκία την ανεξάρτητη εξωτερική της πολιτική. Οι ατλαντιστές είναι οι αξιωματικοί που θεωρούν ότι ο τουρκικός στρατός, και συνεπώς και η Τουρκία, πρέπει να παραμείνει σφιχτά προσδεμένος στο ΝΑΤΟ και αυτό όχι μόνο για ιδεολογικούς και πολιτικούς λόγους, αλλά και για λόγους επιχειρησιακούς. Για την Πινάρ Τρέμπλεϊ, δημοσιογράφο, αναλύτρια του έγκριτου ιστότοπου Al Monitor και εξαιρετική γνώστη του τουρκικού στρατού, η κατάσταση είναι πολύ πιο πολύπλοκη και όχι τόσο «ασπρόμαυρη». Νόμος ή τάξη; «Οι διαχωριστικές γραμμές στον στρατό δεν έχουν να κάνουν με την προσήλωση των αξιωματικών στο ΝΑΤΟ ή στο ισλάμ. Έχουν να κάνουν με εξουσία και νομιμοφροσύνη», είπε η Πινάρ Τρέμπλεϊ στον «Π». «Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, παρά τα φρικτά επεισόδια που σημειώθηκαν, πολύ λίγο έχουν κατανοηθεί από το ΑΚΡ. Ο φόβος του στρατού είναι πολύ βαθύς στο ΑΚΡ και αυτός ο φόβος είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας πλέον. Ήταν υποβόσκων ο φόβος αυτός, αλλά μετά την απόπειρα πραξικοπήματος πυροδοτήθηκε. Και από εδώ και στο εξής, με ό,τι θα κάνουν ο Ταγίπ Ερντογάν και οι άνθρωποί του θα έχουν ως στόχο όχι να ελέγξουν τον στρατό αλλά να τον εξουσιάσουν. Και αυτό σημαίνει μια πολύ βαθιά αναδιάρθρωση του στρατού». Ήδη, οι αλλαγές που έχουν ανακοινωθεί, που προβλέπουν την υπαγωγή των στρατιωτικών λυκείων και σχολείων στο υπουργείο Παιδείας και όχι πια στον ίδιο τον στρατό, η διάσπαση του ελέγχου που ασκούσε μέχρι σήμερα το γενικό επιτελείο καθώς και η ενίσχυση του ελέγχου της πολιτικής ηγεσίας στο στράτευμα αποτελούν βάσεις για μια σταδιακή μετάλλαξη του χαρακτήρα του στρατεύματος. Και αυτό διότι, όπως εκτιμούν αναλυτές, οι αλλαγές αυτές θα ανοίξουν την πόρτα του στρατεύματος για νέους αξιωματικούς και υπαξιωματικούς που δεν θα προέρχονται αναγκαστικά όλοι από τον παραδοσιακό ισλαμικό χώρο, για τον οποίο η δυσπιστία βρίσκεται στα ύψη λόγω της παρουσίας του δικτύου Γκιουλέν, αλλά που πάνω από όλα θα είναι πιστοί στον Ταγίπ Ερντογάν. Ο Ερντογάν θα... κρίνει Σύμφωνα με αναλυτές που έχουν μεγάλη εξοικείωση στα θέματα του τουρκικού στρατού, το κατά πόσο ο στρατός θα στραφεί τελικά προς την Ανατολή ή αν θα παραμείνει στο «δυτικό άρμα» θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της εξουσίας του Ταγίπ Ερντογάν. Όσο περισσότερο μείνει στην εξουσία ο Τούρκος Πρόεδρος, τόσο ισχυρότερα θα γίνουν τα ισλαμικά/αντι-δυτικά ρεύματα στους κόλπους του στρατού. Ωστόσο, και αυτό δυσκολεύει ακόμα πιο πολύ τις εν εξελίξει διελκυστίνδες εξουσίας στους κόλπους του στρατού και ανάμεσα στον στρατό και τον Ταγίπ Ερντογάν, οι σχέσεις του στρατεύματος με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ είναι οργανικές, σύμφωνα με τους ίδιους αναλυτές, οι οποίοι θεωρούν ότι οι κύκλοι στους κόλπους του στρατεύματος που πραγματικά θέλουν να απομακρυνθούν από το ΝΑΤΟ είναι σήμερα πολύ περιορισμένοι. Και αυτό παρά το ότι οι σχέσεις του τουρκικού στρατού με το ΝΑΤΟ, και κυρίως με τις ΗΠΑ, βρίσκονται σε μια περίοδο βαθιάς δυσπιστίας. Η δυσπιστία εκ μέρους του τουρκικού στρατεύματος ενισχύεται δραματικά και από τη στάση που έχει υιοθετήσει η Ουάσιγκτον και κυρίως το Πεντάγωνο απέναντι στους Κούρδους της βόρειας Συρίας. Η επιμονή του αμερικανικού Πενταγώνου να στηρίζει τους Κούρδους της βόρειας Συρίας αποτελεί ανάθεμα για τον τουρκικό στρατό που θεωρεί ότι οι κουρδικές δυνάμεις στην περιοχή είναι το ίδιο και το αυτό με το ΡΚΚ και ότι η εμπλοκή της Τουρκίας στη Συρία γίνεται για λόγους επιβίωσης απέναντι στην απειλή του ΡΚΚ. Η επιχείρηση στη Συρία θα δώσει τις απαντήσεις Το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα ο τουρκικός στρατός είναι η έλλειψη συνοχής και προσανατολισμού, ενώ μεγάλη είναι η απειλή να πολιτικοποιηθεί εντελώς το στράτευμα, είπε στον «Π» ο βετεράνος αναλυτής του προγράμματος Silk Road του Πανεπιστημίου John Hopkins Γκάρεθ Τζένκινς. Και τονίζει ότι μετά την απόπειρα πραξικοπήματος είναι έντονη η έλλειψη εμπιστοσύνης ανάμεσα στους αξιωματικούς και αυτό επηρεάζει την ομαλή λειτουργία του στρατεύματος. Από την αρχή της εξουσίας του ΑΚΡ άρχισαν βαθιές ρωγμές στο στράτευμα λόγω των διαφορετικών απόψεων όσον αφορά τον πολιτικό ρόλο του στρατού και με την απόπειρα πραξικοπήματος οι ρωγμές αυτές έγιναν ακόμα πιο βαθιές, εκτιμά ο Γκάρεθ Τζένκινς. Η εν εξελίξει επιχείρηση στη βόρεια Συρία θα αποτελέσει ένα διπλό «τεστ» για το τουρκικό στράτευμα, σύμφωνα με αναλυτές στην Κωνσταντινούπολη. Καθώς, από τη μια μεριά θα δοκιμάζει το αξιοπόλεμο του μετά την απόπειρα πραξικοπήματος, ενώ από την άλλη θα δοκιμάσει τις αντοχές του στρατεύματος απέναντι στον Ταγίπ Ερντογάν. Τα ίδια πρόσωπα εκτιμούν ότι το αξιοπόλεμο του τουρκικού στρατού και κυρίως των ειδικών του δυνάμεων δεν τίθεται σήμερα σε αμφιβολία, τονίζοντας ότι τα τελευταία τριάντα περίπου χρόνια ο τουρκικός στρατός και οι ειδικές του δυνάμεις έχουν συσσωρεύσει τεράστια πολεμική εμπειρία στο πλαίσιο της κουρδικής σύγκρουσης. Ωστόσο, η εμπλοκή στη Συρία είναι ένα εντελώς διαφορετικό γεωπολιτικό πλαίσιο, εξαιρετικά πολύπλοκο και επικίνδυνο. Το μεγάλο ερώτημα είναι τι στάση μπορεί πλέον να κρατήσει ο στρατός σε περίπτωση που ο Ταγίπ Ερντογάν αποφασίσει ότι απαιτείται πιο βαθιά διείσδυση σε συριακό έδαφος, κάτι που θα κινδυνεύσει να φέρει το στράτευμα σε τροχιά μετωπικής πια σύγκρουσης με τους Αμερικανούς. ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΑΡΕΤΑΙΟΣ Στάλθηκε από το iPhone μου ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ Εναλλακτικό αρχείο: http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ _____________ Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών ____________
