Της Rene Nyberg Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία και η προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία τον Μάρτιο του 2014 έχουν αλλάξει την Ευρώπη. Η αυξημένη ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα έγινε επίσης αισθητή στην περιοχή της Θάλασσας της Βαλτικής, αν και οι αυξημένες εντάσεις εκεί, είναι μια πολιτική και στρατιωτική απόρροια της σύγκρουσης στην Ουκρανία, όχι κάτι που προέρχεται από την ίδια την περιοχή.
Ωστόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει πυροδοτήσει μια έντονη συζήτηση για την πολιτική ασφάλειας στη Φινλανδία και τη Σουηδία, οι οποίες είναι και οι δύο στενοί εταίροι –μη μέλη- του ΝΑΤΟ. Είναι συγκεκριμένα η δυνατότητα ένταξης στο ΝΑΤΟ που συζητιέται με τέτοια ένταση στην Φινλανδία και τη Σουηδία, μια ένταση που έρχεται σε αντίθεση με οτιδήποτε έχουμε δει από τον Ψυχρό Πόλεμο. Η διατήρηση αυτής της πιθανότητας είναι ένα κρίσιμο μέσο για αυτά τα Σκανδιναβικά κράτη για να διαχειρίζονται τις σχέσεις με τον μεγάλο ανατολικό γείτονά της. Η Ρωσία έχει 14 συνεχόμενους γείτονες και τα μεγαλύτερα χερσαία σύνορα στον κόσμο. Τα σύνορα της Ρωσίας με την Φινλανδία και τη Νορβηγία είναι τα πιο σταθερά και τα καλύτερα διαχειριζόμενα. Πραγματικά, το συνοριακό καθεστώς Φινλανδίας-Ρωσίας είχε λειτουργήσει χωρίς πρόβλημα από τα τέλη της δεκαετίας του 1950. Δηλαδή, μέχρι το φθινόπωρο του 2015, όταν προς μεγάλη έκπληξη της Νορβηγίας και της Φινλανδίας, η Ρωσία ξαφνικά επέτρεψε πολίτες τρίτης χώρας χωρίς τα κατάλληλα έγγραφα, να διασχίσουν τα σύνορα. Όχι μόνο αυτή η παραβίαση της εμπιστοσύνης θέτει υπό αμφισβήτηση τα εδώ και καιρό εδραιωμένα συνοριακά καθεστώτα και οξύνει την προσφυγική κρίση της Ευρώπης, φαίνεται επίσης ότι είναι ένα υβριδικό εργαλείο για να μεταφέρει το μήνυμα της ρωσικής ισχύος. Αυτά ήταν τα ευρήματα μιας ανεξάρτητης έκθεσης ειδικών με τίτλο "Οι επιδράσεις από την πιθανή συμμετοχή της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ", η οποία ανατέθηκε από το υπουργείο Εξωτερικής Πολιτικής της Φινλανδίας και στο οποίο συμμετείχα. Τον Απρίλιο του 2016 παρατηρήσαμε: "η απροσδόκητη και απρόκλητη παραβίαση του συνοριακού καθεστώτος… είναι ένα παράδειγμα της τάσης της Ρωσίας να δημιουργεί ένα πρόβλημα, στη συνέχεια να το εκμεταλλεύεται και να προσφέρεται να το διαχειρίζεται χωρίς κατ’ ανάγκη να το λύσει". Η επίδραση αυτής της ρωσικής κίνησης ήταν καταστροφική, καθώς η έκπληξη μετατράπηκε σε οργή. Αλλά το χάος με τα σύνορα τελικά διευθετήθηκε, και τώρα φαίνεται απίθανο η Ρωσία να χρησιμοποιήσει αυτή την προσέγγιση μηνυμάτων ξανά. Εκτός από τα συνοριακά ζητήματα, τόσο η Φινλανδία όσο και η Νορβηγία έχουν μια ευρεία διμερή ατζέντα με τη Ρωσία, ενώ η Σουηδία έχει μόνο περιορισμένες επαφές με την Μόσχα πέρα από τις διπλωματικές σχέσεις. Οι θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ Φινλανδίας και Σουηδίας μπορεί να απεικονίζονται στις διαφορές στην ιδεολογία και την ταυτότητα. Αναφορικά με την ιδεολογία, η φιλανδική θρησκεία είναι ο πραγματισμός, το αντίθετο της ιδεολογίας. Αντιθέτως, η σουηδική άποψη για τον κόσμο παραμένει ισχυρά επηρεασμένη από την κληρονομιά και την κοινωνική-δημοκρατική φιλοσοφία του πρώην πρωθυπουργού Olof Palme. Η ταυτότητα για τους Φινλανδούς βασίζεται στην επιβίωση, ενώ οι Σουηδοί βλέπουν την ουδετερότητα ως μέρος της εθνικής τους ταυτότητας. Οι γεωγραφικές περιοχές της Φινλανδίας και της Σουηδίας, εξηγούν εν μέρει τις διαφορές στον τόνο και στην ουσία των εν εξελίξει διαλόγων στις δύο χώρες για το ΝΑΤΟ. Η σουηδική συζήτηση ακούγεται περισσότερο ανησυχητική και κυριαρχείται από ακτιβιστές. Η Anna-Lena Laures, ανταποκρίτρια στη Μόσχα για μια κορυφαία σουηδική εφημερίδα, το έθεσε κατά αυτόν τον τρόπο: "Οι Σουηδοί προσπαθούν περισσότερο παρά ανησυχούν για τις εξελίξεις στη Ρωσία, ενώ οι Φινλανδοί είναι πιο ανήσυχοι παρά προσπαθούν για αυτό". Οι θέσεις τόσο της σουηδικής όσο και της φιλανδικής κυβέρνησης είναι ισχυρές και αδιαμφισβήτητες. Το συμπέρασμα του report μας ήταν σαφές για το θέμα αυτό, επισημαίνοντας ότι μια μη συντονισμένη κίνηση από οποιοδήποτε κράτος αναφορικά με το ΝΑΤΟ, θα επηρέαζε αρνητικά την ασφάλεια των άλλων. Μια απόφαση από το Ελσίνκι να ενταχθεί στη Συμμαχία θα αποτελέσει μια ριζική αλλαγή που θα μπορούσε να μεταμορφώσει την πολιτική ασφάλειας της Φινλανδίας γενικότερα και τις σχέσεις της με τη Ρωσία ειδικότερα. Μια μικρή χώρα όπως η Φιλανδία έχει λόγο να είναι προσεκτική όταν εξετάζει επιλογές μιας μεγάλης στρατηγικής. Το report μας περιλάμβανε ωστόσο μια προειδοποίηση, που αντιστοιχεί στην άποψη της φιλανδικής κυβέρνησης: "η πιθανότητα να αιτηθεί για ένταξη παραμένει ένα εργαλείο για να λύσει το γεωπολιτικό δίλημμα που θέτει ένας απρόβλεπτος γείτονας". Σε κάθε περίπτωση, οποιαδήποτε πολιτική ουδετερότητας είναι κάτι από το παρελθόν. Ως μέλος της ΕΕ η Φινλανδία δεν είναι ουδέτερη, δεν είναι απλώς στρατιωτικός εταίρος. Πραγματικά, αυτό που ξεκίνησε με την ένταξη της Σύμπραξης για την Ειρήνη του ΝΑΤΟ το 1994, έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής για την ασφάλεια της Φιλανδίας. Οι φινλανδικές ένοπλες δυνάμεις σήμερα είναι πλήρως συμβατές με το ΝΑΤΟ. Δεν υπάρχει σχέδιο για την ένταξη αλλά η διακηρυγμένη πολιτική παραμένει να μην εγκαταλειφθεί η πιθανότητα αίτησης για την ένταξη. Ταυτόχρονα, η Φινλανδία και η Σουηδία, που σχηματίζουν ένα κοινό στρατηγικό χώρο, έχουν βαθύνει την αμυντική συνεργασία με έναν πρωτοφανή τρόπο. Όπως η Σουηδία, η Φινλανδία έχει καταλήξει σε μια διμερή συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο και διαπραγματεύεται μία παρόμοια με τις ΗΠΑ. Αυτές οι συμφωνίες είναι τεχνικές αλλά η σημασία τους δεν μπορεί να αμφισβητηθεί όπως αποδεικνύουν οι στρατιωτικοί ελιγμοί με το ΝΑΤΟ και με τις αμερικανικές δυνάμεις. Για τη Ρωσία ωστόσο, η ένταξη της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ θα ήταν μια γραμμή στην άμμο. Μία γραμμή που αν την περνούσε θα προκαλούσε μια ρωσική αντίδραση και θα προκαλούσε μια σοβαρή κρίση, ή μπορεί ακόμη και να έφερνε ρήγμα στις σχέσεις με την Μόσχα. Στις αρχές Ιουλίου 2016, όταν Φιλανδός ανταποκριτής ρώτησε τον Vladimir Putin σε συνέντευξη Τύπου γιατί η Ρωσία πιέζει τη Φιλανδία και τη Σουηδία προς το ΝΑΤΟ, ο Ρώσος πρόεδρος τόνισε πως η Μόσχα θα επανατοποθετήσει τα στρατεύματά της εάν το Ελσίνκι ενταχθεί στη Συμμαχία. Η απάντηση του Putin έκλεισε αυτόν τον κύκλο της συζήτησης για το ΝΑΤΟ. Επιβεβαίωσε την ύπαρξη μιας κόκκινης γραμμής αλλά συγκεκριμένα, παρέλειψε να αναφέρει τη συνεργασία της Φιλανδίας με το ΝΑΤΟ, της ακόμη πιο στενής συνεργασίας με τη Σουηδία ή τις υπερατλαντικές συνδέσεις. Η Φινλανδία δεν είναι ανυπεράσπιστη, και η χώρα ποτέ δεν παρέδωσε την χερσαία της άμυνα ή εγκατέλειψε την στράτευση. Σε μια ομιλία στο τέλος Αυγούστου, ο Φιλανδός πρόεδρος Sauli Niinisto συνόψισε την σημασία της εθνικής άμυνας ως μια βασική πηγή της εθνικής ασφάλειας της Φινλανδίας: "έχουμε μάθει να σκεφτόμαστε ότι μια αξιόπιστη άμυνα δημιουργεί ένα όριο και έναν αποτρεπτικό παράγοντα για τους εισβολείς. Είναι εξίσου σημαντικό ότι, εάν ξεσπάσει μία σοβαρή κρίση, μια αξιόπιστη φιλανδική άμυνα παρέχει επίσης ισχυρά κίνητρα για την εταιρική σχέση". Η επιβίωση και η αποφυγή της κατοχής είναι ίσως τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Φινλανδίας. Ασφαλώς, το να βρεθεί ένα modus Vivendi με έναν πρώην εχθρό είναι αυτό που κάνει τόσο συναρπαστική την φιλανδική ιστορία. Παράλληλα, η αμείωτη αποφασιστικότητα της Φιλανδίας στην ενοποίηση με τις δυτικές δομές έχει υπάρξει ο ακρογωνιαίος λίθος της οικονομικής της επιτυχίας. Η στενή συνεργασία με το ΝΑΤΟ είναι η λογική συνέχεια αυτής της προσπάθειας. Η πιθανότητα να αιτηθεί ένταξη στο ΝΑΤΟ παραμένει ένα μέσο για την αντιμετώπση του απρόβλεπτου γείτονα. Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/?fa=64509 http://www.capital.gr’ ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ Εναλλακτικό αρχείο: http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ _____________ Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών ____________
