ολιτεία όπου το «εγώ» γίνεται «εμείς». Στην Ελλάδα, με βάση τις
παραδόσεις της, η περιοχή αυτή είναι η Εκκλησία και μέσα από τα βιώματα
που αποκτούμε εκεί βγαίνουμε έξω στην κοινωνία και μεταφέρουμε την
κατάσταση της Εκκλησίας. Αυτή είναι η κανονική πραγματικότητα. Η αληθινή
κοινωνία προσώπων, όπου ζυγίζεται η ελευθερία του ενός και του άλλου
πάνω στο Πρόσωπο του Χριστού-Λόγου, με γνώμονα την «κένωση» και το
σταύρωμα του εγώ και της ατομικής αυτοκαταξίωσης είναι η ορθόδοξη
Εκκλησία, όσο λειτουργεί και πραγματώνει την Αλήθεια της ενανθρώπησης, η
μάλλον του θεανθρώπου, όσο υλοποιείται η θεανθρωπία των μελών της. Εκεί
στη Δύση για πολλούς και διάφορους λόγους που δεν μπορούμε να
αναπτύξουμε εδώ, αυτή η κοινωνία προσώπων στην Εκκλησία από μια στιγμή
και ύστερα χάθηκε, το σχίσμα Καθολικισμού-Προτεσταντισμού έσπρωξε τα
πράγματα σε μια αποεκκλησιοποίηση που έβαλε στη θέση της Εκκλησίας των
προσώπων την πολιτεία των ατόμων που βέβαια θέλουν(;) να γίνουν κοινωνία
του «εμείς». Το σκέτο άτομο, είτε το λέει ο Χέγκελ είτε όχι, ειδικά στον
ελληνικό χώρο, όταν του αφαιρέσεις κάθε παραδοσιακή δυνατότητα
υπέρβασης, ενεργεί ανταγωνιστικά, τείνει να καταλάβει τη θέση του άλλου,
τείνει να αυτοβεβαιωθεί, να ξεχωρίσει εις βάρος του άλλου. Ένας άνθρωπος
για να καταστεί όντως ελεύθερος, με πνευματική έννοια πρώτιστα και
δευτερευόντως με πολιτικοκοινωνική, χρειάζεται γενναία σπουδή, μελέτη,
παίδευση, εμπειρία ζωής, υπακοή σε πανανθρώπινες αλήθειες,
συντροφικότητα, μεγαλοψυχία, ευρυχωρία νου και καρδιάς. Αλλιώς η
ελευθερία του είναι εξάρτηση του περιρρέοντος κοινωνικού χάους, του
αποπροσανατολισμού, της μόνιμης αμφισβήτησης των πάντων, στο όνομα κατά
βάθος μιας ακραίας ατομοκρατίας ή ενός διάχυτου μηδενισμού. Είναι κάτι
σαν ιστορικό παράδοξο ότι η καθιέρωση της ατομοκρατίας στις
δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες συνδυάστηκε με οργάνωση της κοινωνίας χωρίς
μεταφυσικές αρχές και εμπειρίες, επομένως χωρίς υπέρβαση του
ατομικοποιημένου εγώ, άρα χωρίς δυνατότητα αληθινής σχέσης με τον άλλο.
Σε κοινωνίες σαν την ελληνική η οποία μέχρι προχθές στηριζόταν σε
χριστιανική πίστη και κοινοτική νοοτροπία, σε σχέσεις προσώπων, ο
επιζητούμενος εξευρωπαϊσμός ατομικοποιεί τον άνθρωπο επί τα χείρω,
σχεδόν τον εξαγριώνει. Απαιτείται μια μελέτη σε βάθος της λειτουργίας
των παθών σε λαούς μεσογειακούς, με άλλη ιστορία και άλλα ήθη για να
μπορέσουμε να καταλάβουμε τι μέλει γενέσθαι όσον αφορά την ενσωμάτωσή
μας στο αμερικανοευρωπαϊκό πρότυπο, με τα προβλήματα μάλιστα που
εκρηκτικά παρουσιάστηκαν στις μέρες μας.
Έρχομαι στην περιβόητη Οικονομία της Αγοράς. Η προώθησή της στο κέντρο
της ζωής μας συνεπάγεται: α) μια μόνιμη εξάρτηση των πάντων από τους
οικονομικούς παράγοντες β) μια πίεση στους πολίτες να διαθέτουν χρήματα
για να αγοράζουν γ) μια εδραίωση της κατανάλωσης ως καθημερινής μέριμνας
και πραγμάτωσης δ) μόνιμη αγωνία εξεύρεσης χρημάτων ε) αντικατάσταση των
πραγματικών αναγκών του ανθρώπου με πλαστές ανάγκες που προωθεί το
σύστημα της Οικονομίας της Αγοράς, ένα σύστημα που σκοπεύει σχεδόν
αποκλειστικά στο κέρδος και μέσα από το οποίο όλα μετατρέπονται σε
εμπόρευμα στ) μια πολύ μεγαλύτερη ανάγκη ρευστού παρά την ύπαρξη
«πλαστικού χρήματος» που λίγο πολύ αντιστοιχεί σε φανταστικό χρήμα, αφού
αυτό το πλαστικό δεν νοείται παρά ως μόνιμη δανειοδότηση του πολίτη και
συνακόλουθα συνεπάγεται σταθερό πλουτισμό των Τραπεζών ζ) τον σταθερό
απανθρωπισμό του Έλληνα, ο οποίος παύει να συναισθάνεται, παύει να
βλέπει τον άλλο ως συνάνθρωπο και αρχίζει να τον θεωρεί «παραγωγική
μονάδα» ενταγμένη στο σύστημα, αφηρημένη ύπαρξη, αν όχι κάτι που ενοχλεί
τη δική του σταθερή εξασφάλιση και το δικό του συμφέρον.
Οι εξαγγελίες των κομμάτων, οι προσπάθειες να κυβερνήσουν, οι
συνεννοήσεις μεταξύ τους που έχουν υποτίθεται ως βάση το Σύνταγμα της
χώρας, εγκλωβίζονται μέσα από αυτή τη σύγχυση και τον εσωτερικό διχασμό
των Ελλήνων που τανύονται ανάμεσα στον γηγενή εαυτό τους (με όλα όσα
συνεπάγεται ιστορικά, κληρονομικά, πνευματικά κλπ. συστατικά) και σε
εκείνον που σχηματίζει το πλέγμα της παγκόσμιας κοινότητας και πρώτιστα
της ευρωπαιοαμερικανικής. Αντανάκλαση αυτής της σύγχυσης και του
διχασμού αποτελεί η κατάσταση στην παιδεία, όπου ο Έλληνας πληρώνει
διαρκώς για μια παιδεία που χαρακτηρίζεται «δωρεάν». Πέρα από το
οικονομικό ζήτημα το είδος της παιδείας που παρέχεται δικαιολογεί κάθε
παραστράτημα, κάθε ανικανότητα μαθητών ή φοιτητών, βάζοντας στο
πανεπιστήμιο κάθε χρόνο πλειάδα απροετοίμαστων μέσω του συστήματος των
δεκάδων σχολών που ξεφύτρωσαντα τελευταία χρόνια σε όλη την επικράτεια.
Είτε αυτό έγινε για λόγους ψηφοθηρικούς και δημαγωγικούς, είτε για να
καλυφθούν κοινωνικά κενά, το βέβαιο είναι ότι μια πανεπιστημιακή σχολή
απαιτεί ειδική οργάνωση και στελέχωση και συγκεκριμένες ανάγκες, με
πρώτη την ανάγκη μετοχής σε συγκεκριμένο πεδίο γνώσης και καλλιέργειας
που λαμβάνει υπ’ όψιν της το έμψυχο υλικό υποψήφιων σπουδαστών, την
κατάσταση της κοινωνίας, την ήδη ως τότε παρεχόμενη εκπαίδευση και τον
τρόπο ένταξης της νέας σχολής εκεί, το γνωστικό επίπεδο σπουδαστών και
καθηγητών και βέβαια το βαθμό απορρόφησης τους επαγγελματικά κλπ.
Φταίει ίσως ένας μόνιμος επαρχιωτισμός έναντι των ξένων, ένα σύμπλεγμα
κατωτερότητας που αντιδιαστέλλει την Ελλάδα ως «καθυστερημένη» (λόγω
Τουρκοκρατίας κυρίως) με τις ευρωπαϊκές χώρες ως «προηγμένες», τη στιγμή
που το μοντέλο ανάπτυξης των χωρών αυτών έχει από χρόνια αμφισβητηθεί,
αφού ο δυτικός πολιτισμός «αναπτυσσόμενος» επιφέρει τεράστια αλλοίωση
στη φύση-κτίση, με τα αποτελέσματα που βλέπουμε όλοι στις μέρες μας.
Άλλωστε, μεγάλοι διανοητές στα μέσα περίπου του εικοστού αιώνα είχαν
καταγγείλει την μονόπλευρη ανάπτυξη, τεχνικοοικονομική κυρίως, στους
αντίποδες κάθε ουσιαστικής πνευματικής καλλιέργειας του ανθρώπου. Το
γεγονός ότι ο πολιτισμός αυτός μετά την Αναγέννηση παρήγαγε τον
άνθρωπο-άτομο και την θετικιστική-ρασιοναλιστική γνώση, σημάδεψε μια
ανεπανόρθωτη ίσως διακοπή κάθε Συνέχειας με την προηγούμενη ιστορία του
κόσμου (μέσα και η βυζαντινή «οικουμένη») και μια σταθερή εκτροπή από
κάθε πνευματικό άξονα και προπαντός τον χριστιανικό (Τα ζητήματα αυτά
έχω αναπτύξει περισσότερο στο βιβλίο Ο αντιχριστιανισμός, Αρμός, 2009).
Η κατάσταση αυτή γεννά μια σειρά από ερωτήματα:
α) ενδιαφέρεται η τάξη των πολιτικών (και δη οι κεφαλές) να υπηρετήσουν
όντως τον λαό, όχι προπαγανδιστικά, εξουσιαστικά, πελατειακά,
ρουσφετολογικά, παραπλανητικά, αλλά εξηγώντας του τα πραγματικά
προβλήματα και αναλαμβάνοντας τις ευθύνες της –κάνοντας δηλαδή μια σε
βάθος αυτοκριτική που να δείχνει συνάμα το βαθύ πολιτικό διχασμό που
σοβεί στη χώρα από την εποχή της διαμάχης βασιλικών-βενιζελικών;
β) Μπορούν τα αριστερά κόμματα και δη τα κομμουνιστικά να παραδεχτούν
ότι δεν μπορεί στην Ελλάδα να μεταφερθεί το αντικληρικαλιστικό πνεύμα
που επικράτησε στη Γαλλική Επανάσταση, αλλά χρειάζεται να συνδεθεί η
σημερινή κατάσταση με το πνεύμα της ελληνικής Επανάστασης που κάθε άλλο
ήταν παρά αντιεκκλησιαστικό και αντίχριστο;
γ) Μια τέτοια μετατόπιση θα εξασφάλιζε μια τουλάχιστον κοινή βάση
διαλόγου όλων των πολιτικών, θα επανέφερε στοιχειωδώς τη σχέση ή την
αναζήτηση σχέσης σε ιστορικά πνευματικό επίπεδο και παράλληλα θα
αποσπούσε από τα δεξιά κόμματα την αποκλειστικότητα μιας δεδομένης
σχέσης με την Εκκλησία.
δ) Δοθέντος ότι η «ανάπτυξη» των θεωρούμενων προηγμένων χωρών έφερε το
περιβάλλον στο χείλος της καταστροφής, θα μπορούσε να αρχίσει μια μεγάλη
συζήτηση για το είδος ανάπτυξης που πρέπει να εφαρμοστεί στην Ελλάδα, τη
στιγμή μάλιστα που υπολειπόμαστε πολύ των άλλων και αυτό έχει τα θετικά
του; Εννοείται ότι σε μια τέτοια περίπτωση πρέπει να αμφισβητηθεί ριζικά
ο καταναλωτισμός των Ελλήνων και η απαράδεκτη σχέση του Έλληνα με το
«περιβάλλον».
ε) Αφού η ευρωπαϊκή κοινότητα καλλιεργεί το δόγμα της
πολυπολιτισμικότητας γιατί δεν «επενδύουμε» σ’ αυτό για να προωθήσουμε
την ιδιαιτερότητα της πνευματικής μας παράδοσης που διαφοροποιείται από
τη Δύση ιστορικά και πνευματικά, έστω και αν χρειάζεται να την
«ανακαλύψουμε» εκ νέου; Πότε θα καταλάβουμε ότι έχουμε άλλες αφετηρίες
από εκείνες των δυτικοευρωπαίων;
στ) Σε όποια ευρωπαϊκή χώρα κι αν πάς συναντάς μια σταθερή μέριμνα για
ό,τι την αφορά ιστορικά ως χώρα, βλέπεις την περιποίηση των μνημείων
της, των κοινόχρηστων χώρων, των δημόσιων κτιρίων, το ενδιαφέρον για το
παρόν ως χώρο και ως χρόνο σε σύνδεση με το παρελθόν και με άνοιγμα στο
μέλλον. Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι εμείς είμαστε αρχαιότεροι εκείνων
–πράγμα που άλλωστε αληθεύει– και ότι η παράδοσή μας συνδέει τον άνθρωπο
όχι μόνο με το σήμερα, το παρελθόν και το μέλλον αλλά και με την
αιωνιότητα (αρχαιοελληνική παράδοση και χριστιανική τουλάχιστον), αυτή η
πλευρά, η «αιωνιότητα» δεν φαίνεται να μας απασχολεί ενεργητικά, όπως
δεν φαίνεται να μας απασχολεί ενεργητικά και η παράδοση (όχι το φολκλόρ)
με όλα όσα συνεπάγεται. Αυτό όμως σημαίνει ότι έχει σπάσει η αλυσίδα και
οι σπασμένοι κρίκοι δημιουργούν αυτό το ασύνδετο των κομματιών
(παρόν-παρελθόν-μέλλον) και την περιρρέουσα αρρυθμία.
Κατακλείδα: Μπορούμε σήμερα λήγοντος το 2010 να εξακολουθούμε να μιλούμε
με τους όρους «Δεξιά» και «Αριστερά» στην Ελλάδα, τη στιγμή που οι
απορρέουσες από αυτούς ιδεολογίες έχουν προ πολλού εξατμιστεί ή
καταποθεί από τον οδοστρωτήρα της παγκοσμιοποιημένης Οικονομίας, που
μονάχα απρόσωπες καταστάσεις γνωρίζει και αυτές διαχειρίζεται
μηδενίζοντας τις αληθινά ψυχοσωματικές και πνευματικές ανάγκες των
ανθρώπων ή μετατρέποντάς τες σε ρηχά συναισθηματικά και σεξουαλικά
σχήματα; Πουθενά δεν μπορούμε να προχωρήσουμε χωρίς ριζικό
επανασχεδιασμό και αποκατάσταση των διαστάσεων της πολιτικής,
αποκατάσταση νοημάτων και σημασιών προτού είναι αργά και προτού η
κατάσταση της χώρας εξελιχτεί εις βάρος της ζωής όλων μας. Είμαστε στα
πρόθυρα μιας τέτοιας εξέλιξης.
("Νέα Ευθύνη", τχ. 2/2010)
(Πηγή ηλ. κειμένου: antifono.gr)
RSS
________
Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
και στο θέμα γράψτε unsubscribe
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας
στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net
Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/[email protected]/
Εναλλακτικό αρχείο:
http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
_____________
Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση
http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls
Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που
λειτουργούν οι φορείς των τυφλών
____________
