*15 Οκτωβρίου 2016 Διεθνής ημέρα του άσπρου Μπαστουνιού*

*Αναντικατάστατο μέσο δικαιωματικής προσέγγισης της οπτικής αναπηρίας *



Η αυτόνομη Μετακίνηση ενός ατόμου με ασφάλεια και με ανεξαρτησία σε κάθε
σύγχρονη κοινωνία αποτελεί αυτονόητο τρόπο ζωής για όλους. Με τους έντονους
ρυθμούς που αναπτύσσονται στις σύγχρονες πόλεις, αναβαθμίζονται ουσιαστικά
οι απαιτήσεις των πολιτών για ένα όσο το δυνατό πιο γρήγορο και ασφαλές
ταξίδι. Αυτό βέβαια δεν διαφοροποιείται στην περίπτωση των τυφλών και των
ατόμων με μειωμένη όραση.

Νέες τεχνολογίες και συσκευές αναπτύσσονται και βελτιώνονται συνεχώς με
στόχο την ανεξαρτητοποίηση των ατόμων με οπτική αναπηρία και τη βελτίωση
της ποιότητας της ζωής τους.

Παρά τις ραγδαίες εξελίξεις που σημειώνονται στην τεχνολογία τις τελευταίες
δεκαετίες, το άσπρο μπαστούνι εξακολουθεί να αποτελεί το αναντικατάστατο
βοηθητικό μέσο κινητικότητας των τυφλών και των ατόμων με μειωμένη όραση
και αναπόσπαστο μέρος της ζωής τους. Η εικόνα ενός τυφλού που διακινείται
μόνος του στους δρόμους με ένα λεπτό, άσπρο μπαστούνι στο χέρι αποτελεί
πολύ συνηθισμένη στην καθημερινή μας ζωή.

Με την ευκαιρία του εορτασμού σε ολόκληρο τον κόσμο της Διεθνούς Ημέρας του
«Λευκού Μπαστουνιού», η Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών υπογραμμίζει την τεράστια
σημασία που έχει για τους τυφλούς το δικαίωμα της ανεξάρτητης διαβίωσης και
της συμμετοχής σε όλους τους τομείς της ζωής.

Είναι επιτακτική η ανάγκη διασφάλισης των δικαιωμάτων των τυφλών και των
ατόμων με μειωμένη όραση για μια πιο ασφαλή μετάβαση και άνετη μετακίνηση
στους χώρους εργασίας, στα σχολεία και γενικότερα σε όλους τους δημόσιους
χώρους.

Η εμφάνιση του πρώτου άσπρου μπαστουνιού για τους τυφλούς αποτέλεσε την
πρακτική απάντηση αποκατάστασης των θυμάτων του Α’ Παγκόσμιου πολέμου. Στις
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής άρχισε την εποχή εκείνη να αναπτύσσεται ένα
κίνημα αποκατάστασης και επανένταξης των ατόμων που τυφλώθηκαν στον πόλεμο.
«Ο χαρακτήρας επομένως του εν λόγω καθημερινού εργαλείου υπήρξε διττός:
αποκαταστατικός και επανενταξιακός».

Η πρώτη μαζική παραγωγή άσπρων μπαστουνιών για τους τυφλούς σημειώνεται,
ωστόσο, στη Γαλλία το 1930. Τα μπαστούνια αυτά ήταν κατασκευασμένα από ξύλο
καστανιάς και βαμμένα άσπρα, αντιγραφή αυτών που χρησιμοποιούσαν οι
τροχονόμοι.

Με την πάροδο των ετών το λευκό μπαστούνι «αποτυπώθηκε συνειδησιακά στους
Κοινωνούς ως στοιχείο σύμφυτο με την τυφλότητα αλλά και ως καθρέφτης της
αυτόνομης και ανεξάρτητης διαβίωσης των πολιτών με απώλεια όρασης, που
βιώνουν τους κάθε λογής νομικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς (στερεότυπα,
νοοτροπίες και προκαταλήψεις), περιβαλλοντικούς, αρχιτεκτονικούς και
τεχνολογικούς φραγμούς και άλλα εμπόδια και περιορισμούς».

Ένα σχεδόν αιώνα μετά την πρώτη του εμφάνιση, το άσπρο μπαστούνι έχει
υποστεί κατά καιρούς διάφορες τροποποιήσεις, με σκοπό την προσαρμογή του
στα δεδομένα και τις ανάγκες των τυφλών, ανάλογα.

Στις σύγχρονες Ευρωπαϊκές πόλεις, η χρήση του άσπρου μπαστουνιού αποτελεί
για τους τυφλούς την πιο εύκολη και οικονομική λύση μετακίνησης τους στο
δομημένο περιβάλλον, ενώ προσφέρει στο ίδιο το άτομο ασφάλεια, άνεση και
ανεξαρτησία ως προς τις επιλογές του, περισσότερη και πιο ποιοτική
κοινωνική ζωή, ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, αλλά και της αυτοεκτίμησης του,
καθώς και καλύτερη φυσική κατάσταση.

Με την πάροδο των χρόνων, το άσπρο μπαστούνι καθιερώθηκε ως σύμβολο
προστασίας των τυφλών. Αποτελεί, παράλληλα, ένα πολύ σημαντικό βοηθητικό
μέσο για ευκολότερο προσανατολισμό και ανεξάρτητη κινητικότητα σε
δημόσιους, εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Λόγω ακριβώς αυτών των
σημαντικών πλεονεκτημάτων του η 15η Οκτωβρίου, έχει καθιερωθεί διεθνώς, ως
η «Παγκόσμια Ημέρα του Λευκού Μπαστουνιού» και είναι αφιερωμένη στα άτομα
με οπτική αναπηρία.

Δεν είναι σε καμία περίπτωση πρόθεση μας να υποβαθμίσουμε τη σημασία του
άσπρου μπαστουνιού ως μέσου διασφάλισης μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης των
τυφλών και της απρόσκοπτης συμμετοχής τους σε όλους τους τομείς της ζωής αν
αναφέρουμε στο σημείο αυτό ότι «η κατάσταση όσον αφορά τα δικαιώματα των
ατόμων με οπτική αναπηρία έχει επιδεινωθεί επικίνδυνα τα τελευταία χρόνια
στη χώρα μας»:

«Ο κρατικός Στιγματισμός των τυφλών ως Ομάδας αποκλίνουσας από το κανονικό
αλλά και από κάθε τι που υπολαμβάνεται ή επιβάλλεται ως κανονικό
εξακολουθεί να συνιστά το εφαλτήριο για τη συντήρηση και εμπέδωση σύγχρονων
και επιζήμιων για τους τυφλούς μορφών πατερναλισμού, κηδεμόνευσης και
κοινωνικού αποκλεισμού από σύσσωμη την ίδια την πολιτεία, που δυστυχώς
ανατροφοδοτούνται από την πλειοψηφία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.

Η αποκήρυξη του ατομοκεντρικού πρότυπου και απόσχιση από την ολοκληρωτική
ιατρική θεώρηση της αναπηρίας καθυστερούν αδικαιολόγητα να υλοποιηθούν από
την κυπριακή πολιτεία και όσους έχουν εξουσία στη χώρα μας, που ενώ με την
κύρωση της Σύμβασης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των
Ατόμων με Αναπηρίες επιχείρησαν να δώσουν την εντύπωση στην παγκόσμια
κοινότητα ότι δεν υιοθετούν τις αναχρονιστικές αυτές αντιλήψεις και
πολιτικές εξακολουθούν να αρνούνται την εισαγωγή νομοθετικά ενός
Κοινωνιολογικού – Μικτού Προτύπου Κατανόησης της αναπηρίας και κατάργηση
του Ιατρικού – Θεραπευτικού / φιλανθρωπικού Μοντέλου Μεταχείρισης των
ατόμων με αναπηρίες. Σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ η αναπηρία αποτελεί μια
πολυδιάστατη έννοια και σωρευτικά δεν είναι μόνο βλάβη αλλά και
αλληλεπίδραση των πολιτών που χαρακτηρίζονται ή φέρουν αυτήν τη βλάβη, με
εμπόδια, που θέτει το περιβάλλον εν γένει, αθετώντας έτσι την ισότιμη
διαβίωση τους στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η ίδια η Παγκόσμια έννομη τάξη
λοιπόν στο σύνολο της παρακινεί τους πολιτικά ιθύνοντες αλλά και κάθε
πολίτη χωριστά να στρέψει το βλέμμα από το έλλειμμα και την μειονεξία στην
ποιότητα διαβίωσης, στο ποσοστό και το μέτρο της Κοινωνικής Συμμετοχής,
στην Ισοτιμία Πρόσβασης και εν τέλει στην επί ίσοις όροις διεκδίκηση
αναφαίρετων, θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Αναμφίβολα, με την κατάλληλη εκπαίδευση στις τεχνικές και μεθόδους χρήσης
του άσπρου μπαστουνιού, όλο και περισσότεροι τυφλοί όλων των ηλικιών είναι
σε θέση να αντιμετωπίζουν με επιτυχία τις αναβαθμισμένες προκλήσεις του
21ου αιώνα και να κατακτούν τη θέση που τους αξίζει στην κοινωνία που ζουν.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι μπαστουνιών που χρησιμοποιούνται από άτομα με
οπτική αναπηρία, ανάλογα με την ηλικία τους, το ύψος τους και το ποσοστό
όρασης που έχουν (τυφλοί, μερικώς βλέποντες). Επιπλέον, το μακρύ άσπρο
μπαστούνι (Long White Cane), το μπαστούνι σύμβολο (Symbol Cane), το
μπαστούνι με ακτίνες laser (laser cane), τα ηλεκτρονικά βοηθήματα κίνησης
καθώς και οι σκύλοι οδηγοί, αποτελούν μερικές από τις εναλλακτικές λύσεις
μετακίνησης των ατόμων αυτών.

Στον 21ο αιώνα που ήδη διανύουμε τα δημόσια κτίρια, συμπεριλαμβανομένων και
των δημόσιων συγκοινωνιών καθώς και του δομημένου περιβάλλοντος θα πρέπει
να σχεδιάζονται ή να τροποποιούνται με βάση την αρχή της ισότητας στην
πρόσβαση και του καθολικού σχεδιασμού: Στη βάση της κοινωνικής συμμετοχής
και ενσωμάτωσης όπως αυτές ορίζονται μέσα από τις αρχές της Σύμβασης του
ΟΗΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, το δικαίωμα των τυφλών να κινούνται ανεξάρτητα με
το άσπρο μπαστούνι στις αφιλόξενες γι’ αυτούς «σύγχρονες» πόλεις της
Κύπρου, ενισχύεται ουσιαστικά με την κατασκευή οδηγών (λωρίδων) όδευσης
τυφλών. Πρόκειται για ειδικά διαμορφωμένα πλακίδια διαφορετικής υφής και
χρώματος πεζοδρόμησης τα οποία δημιουργούν προστατευμένες διαδρομές, με
βάση τις οποίες κινείται ελεύθερα ένα άτομο με οπτική αναπηρία
χρησιμοποιώντας πάντοτε το άσπρο μπαστούνι ή/και παράλληλα με σκύλο οδηγό.
Οι διαδρομές αυτές πρέπει να είναι πάντοτε ελεύθερες και να
οδηγούν/καταλήγουν σε συγκεκριμένο σημείο/στόχο.

Η κατασκευή τέτοιων οδηγών αποτελεί σημαντικό βήμα προς τη διασφάλιση της
ελεύθερης μετακίνησης ατόμων τυφλών αλλά εκπαιδευμένων στη χρήση του άσπρου
μπαστουνιού. Ταυτόχρονα, όμως, χρειάζεται ενημέρωση του πληθυσμού για το
λόγο ύπαρξης αυτών των ειδικών πλακιδίων και ευαισθητοποίηση του πάνω στη
σωστή χρήση αυτών των οδηγών από τις οργανώσεις και την ίδια την πολιτεία,
έτσι ώστε να μην παρατηρείται το απαράδεχτο για την κοινωνία μας φαινόμενο
καταπάτησης των οδηγών και οι οδηγοί όδευσης να καταλαμβάνονται από αστικό
εξοπλισμό, τραπεζοκαθίσματα των μαγαζιών, μηχανάκια παρκαρισμένα πάνω σε
αυτούς, εμπορεύματα κ.α.

Είναι πολύ σημαντικό, όλοι μας να κατανοήσουμε την ουσία της ύπαρξης αυτών
των οδηγών και να τους διατηρούμε ελεύθερους, καθ’ ότι είναι το μοναδικό
σημείο «ελεύθερης κινητικότητας» ατόμων με οπτική αναπηρία.

Γνωρίζοντας, κατανοώντας και αναγνωρίζοντας την ανάγκη όλων των πολιτών να
κυκλοφορούν με ασφάλεια οφείλουμε όλοι μας να σεβόμαστε και να τηρούμε τις
βασικές αρχές κυκλοφοριακής αγωγής και να μην ξεχνάμε ότι «η τήρηση τους
οδηγεί στον απεγκλωβισμό αυτών των ατόμων και στη δυνατότητα τους για
ελεύθερη συμμετοχή σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής.»

Με την ευκαιρία του εορτασμού σε ολόκληρο τον κόσμο της Διεθνούς Ημέρας του
άσπρου μπαστουνιού, η Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών απευθύνει θερμή έκκληση
προς όλους τους πολίτες και ιδιαίτερα τους οδηγούς, να σέβονται και να
προβαίνουν σε μια ιδιαίτερη μεταχείριση με προσοχή όσους κρατούν άσπρο
μπαστούνι. Απευθύνει, επίσης, ακόμη μια φορά θερμή έκκληση σε όλους, να
συνεχίσουν να συμπαραστέκονται στους πεζούς, που κρατούν στο χέρι τους το
άσπρο μπαστούνι, να μην τοποθετούν ή/και να παραμερίζουν εμπόδια στα
πεζοδρόμια και στους άλλους δημόσιους χώρους. Πρόκειται για το ελάχιστο,
που μπορεί ο καθένας να πράξει στην περίπτωση αυτή.

Από την Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών
________

Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
orasi-requ...@hostvis.net
και στο θέμα γράψτε unsubscribe

Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας 
στείλτε email στην διεύθυνση
Orasi@hostvis.net

διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net

Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/orasi@hostvis.net/
Εναλλακτικό αρχείο:
http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
_____________
Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση
http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls
Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που 
λειτουργούν οι φορείς των τυφλών
____________

Απαντηση