ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ Οι μέθοδοι υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίες είναι θεραπευτικοί τρόποι αντιμετώπισης της νεφρικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου. Όταν οι νεφροί δε λειτουργούν πλέον επαρκώς, άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού και υγρά συσσωρεύονται και απειλούν τον οργανισμό. Οι μέθοδοι υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας υποκαθιστούν όπως λέει και το όνομά τους, μερικώς τη λειτουργία των νεφρών, απομακρύνοντας άχρηστες ουσίες και υγρά. Υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας χρειάζεται όταν χαθεί περίπου το 90% ή περισσότερο από τη λειτουργία των νεφρών. Αυτό μπορεί αν συμβεί αρκετούς μήνες ή και χρόνια μετά τη διάγνωση μιας νεφρικής νόσου. Ωστόσο δεν είναι σπάνιες οι φορές που ανακαλύπτεται νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου σε ασθενείς που πριν δεν γνώριζαν ότι έπασχαν από νεφρική νόσο. Η πρώιμη διάγνωση μιας νεφρικής νόσου είναι κρίσιμη για την αντιμετώπισή της καθώς μπορεί να εφαρμοστούν θεραπείες που να καθυστερήσουν την εξέλιξή της και να προστατέψουν τη νεφρική λειτουργία. Οι θεραπείες αυτές μπορεί να στοχεύουν είτε στην ίδια την πρωταρχική νεφρική νόσο είτε σε δευτερογενείς παράγοντες όπως η υπέρταση που συμβάλλου στην εξέλιξη της νεφρικής νόσου είτε τέλος στην αντιμετώπιση των επιπλοκών της χρόνιας νεφρικής νόσου. Παθολογικές βιοχημικές εξετάσεις, κακή θρέψη, υπέρταση, οστική νόσος, αναιμία, αγγειακή νόσος μπορεί να προκληθούν σαν συνέπεια της νεφρικής ανεπάρκειας. Όταν τα ανωτέρω προβλήματα φτάσουν σε ένα κρίσιμο σημείο τότε επιβάλλεται η υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας. Επιλογή θεραπείας Από τη στιγμή που διαπιστώνεται ότι υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας θα χρειαστεί, ο ασθενής σε συνεργασία με τους θεράποντες θα συζητήσουν τις επιλογές υποκατάστασης που υπάρχουν (αιμοκάθαρση, περιτοναϊκή κάθαρση, μεταμόσχευση) και τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα αυτών των μεθόδων για τον συγκεκριμένο ασθενή. Η μεταμόσχευση νεφρού είναι η θεραπεία πρώτης επιλογής για τους περισσότερους ασθενείς με τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια, καθώς προσφέρει καλύτερη ποιότητα ζωής και μικρότερη θνησιμότητα σε σχέση με τις άλλες μεθόδους υποκατάστασης. Ωστόσο δεν είναι όλοι οι ασθενείς κατάλληλοι για λήπτες νεφρικού μοσχεύματος, εξαιτίας των περιορισμών και των κινδύνων κατά την επέμβαση. Η συζήτηση με έναν ειδικό μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να κατανοήσει τα πλεονεκτήματα και τους περιορισμούς της μεταμόσχευσης και να πάρει τη σωστή απόφαση ως προς την εφαρμογή της ή όχι. Η επιλογή ανάμεσα σε αιμοκάθαρση και περιτοναϊκή επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες όπως η ευκολία, η διαθεσιμότητα, τα υποκείεμενα ιατρικά προβλήματα, την κατάσταση του σπιτιού, την ηλικία. Και στην περίπτωση αυτή η συζήτηση με έναν ειδικό θα βοηθήσει τον ασθενή να γνωρίσει τις μεθόδους και να πάρει σε συνεργασία με το γιατρό την κατάλληλη απόφαση. Ο χρόνος Η απόφαση να ξεκινήσει αιμοκάθαρση λαμβάνεται από τον ασθενή και το γιατρό του καθώς η νεφρική νόσος εξελίσσεται και αφού ληφθούν υπόψη μια σειρά από παράγοντες: η νεφρική λειτουργία (όπως αυτή εκτιμάται από εξετάσεις αίματος και ούρων), η συνολική κατάσταση της υγείας του ασθενούς, η θρέψη, τα συμπτώματα, η ποιότητα ζωής, η ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς. Η σύσταση των ειδικών είναι να ξεκινά η υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας αρκετά πριν η νεφρική ανεπάρκεια εξελιχθεί τόσο ώστε να είναι πιθανή η εμφάνιση θανατηφόρων επιπλοκών. Υπάρχουν ορισμένα εργαστηριακά ευρήματα και κλινικά συμπτώματα και σημεία που υποδηλώνουν ότι η αιμοκάθαρση πρέπει να ξεκινήσει άμεσα Προετοιμασία για αιμοκάθαρση Η προετοιμασία για αιμοκάθαρση πρέπει να γίνεται αρκετούς μήνες προτού ξεκινήσει η αιμοκάθαρση. Αυτό θα επιτρέψει την έγκαιρη δημιουργία αγγειακής προσπέλασης (μιας εύκολης, δηλαδή προσπέλασης στην κυκλοφορία του αίματος του ασθενούς), ώστε να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος στην προσπέλαση αυτή να ωριμάσει και να είναι έτοιμη για χρήση όταν απαιτηθεί. Αγγειακή προσπέλαση Η αγγειακή προσπέλαση ή αναστόμωση δημιουργείται χειρουργικά στους ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε αιμοκάθαρση. Συνήθως δημιουργείται στο λιγότερο χρησιμοποιούμενο άνω άκρο (π.χ. στο αριστερό χέρι για τους δεξιόχειρες). Η προσπέλαση προσφέρει ένα εύκολα προσβάσιμο δρόμο για το αίμα να μετακινηθεί από το σώμα (ώστε περνώντας από το μηχάνημα αιμοκάθαρσης να απαλλαγεί από μέρος των άχρηστων ουσιών και να επιστρέψει στη συνέχεια στο σώμα «καθαρισμένο») με ταχύτητες πολύ υψηλότερες αυτών που επιτυγχάνονται από μια απλή περιφερική φλέβα. Τρεις τύποι αγγειακής προσπέλασης υπάρχουν: • πρωτογενής αρτηριοφλεφική αναστόμωση (fistula) • συνθετικό αρτηριοφλεβικό μόσχευμα • κεντρικός φλεβικός καθετήρας. Η πρωτογενής αρτηριοφλεφική αναστόμωση (fistula) Πρόκειται για τη χειρουργική αναστόμωση μιας αρτηρίας και μιας φλέβας του ασθενούς. Η αναστόμωση γίνεται συνηθέστερα στην περιοχή του καρπού ή του αγκώνα του χεριού. Στη δεύτερη περίπτωση μπορεί να απαιτηθεί και δεύτερη επέμβαση για την κινητοποίηση μιας βαθιάς φλέβας προς την επιφάνεια του δέρματος (επιφανειοποίηση) έτσι ώστε η φλέβα να γίνει καλύτερα προσβάσιμη. Ανεξάρτητα από τη θέση στην οποία δημιουργείται, το αποτέλεσμα της ωρίμανσής της είναι η εμφάνιση μεγάλων, ανθεκτικών στις παρακεντήσεις φλεβών κάτω από το δέρμα του χεριού. Στις φλέβες αυτές η ροή του αίματος είναι σημαντικά μεγαλύτερη από ότι στις κοινές φλέβες. Για τη διαδικασία της αιμοκάθαρσης απαιτείται η είσοδος δύο βελόνων στη φλέβα της fistula. Από τη μια βελόνα εξέρχεται το αίμα από τον ασθενή προς το μηχάνημα αιμοκάθαρσης και από την άλλη επιστρέφει. Η πρωτογενής αρτηριοφλεφική αναστόμωση (fistula) είναι η αγγειακή προσπέλαση πρώτης επιλογής καθώς προσφέρει τους μεγαλύτερους χρόνους λειτουργίας και το μικρότερο ποσοστό επιπλοκών. Ωστόσο χρειάζεται αρκετό χρόνο για να ωριμάσει (2-4 μήνες) πριν χρησιμοποιηθεί. Για το λόγο αυτό πρέπει να δημιουργείται έγκαιρα, αρκετό καιρό πριν την ένταξη του ασθενούς σε αιμοκάθαρση. Επίσης για τη δημιουργία της fistula απαιτείται οι φλέβες του ασθενούς να είναι σε καλή κατάσταση. Για το λόγο αυτό συστήνεται η αποφυγή φλεβοκεντήσεων (για αιμοληψία ή τοποθέτηση φλεβοκαθετήρων) στο άκρο που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για fistula. Συνθετικό αρτηριοφλεβικό μόσχευμα Ορισμένες φορές οι φλέβες του ασθενούς δεν είναι οι κατάλληλες ώστε να δημιουργηθεί fistula και ο χειρουργός χρησιμοποιεί ένα συνθετικό εύκαμπτο σωλήνα για να ενώσει μια αρτηρία με μια φλέβα. Ο σωλήνας τοποθετείται κάτω από το δέρμα του ασθενούς. Όπως και με τη fistula χρησιμοποιούνται δύο βελόνες (για της έξοδο του αίματος από τον ασθενή στο μηχάνημα και για την επιστροφή του στον ασθενή), μόνο που στην περίπτωση αυτή οι βελόνες εισέρχονται στο συνθετικό σωλήνα και όχι στις φλέβες του ασθενούς. Τα μοσχεύματα χρειάζονται σημαντικά λιγότερο χρόνο για να ωριμάσουν και να χρησιμοποιηθούν (2-3 εβδομάδες) σε σύγκριση με τη fistula, ωστόσο αποτελούν δεύτερη επιλογή καθώς συνοδέυονται πολύ συχνότερα από επιπλοκές όπως στένωση, θρόμβωση αγγείων και λοίμωξη λόγω επιμόλυνσης του συνθετικού υλικού. Κεντρικοί φλεβικοί καθετήρες Οι κεντρικοί φλεβικοί καθετήρες είναι λεπτοί εύκαμπτοι σωλήνες που τοποθετούνται σε κεντρικές (μεγάλες) φλέβες του ασθενούς (συνήθως στον τράχηλο, σπανιότερα στο μηρό) και έχουν δύο αυλούς. Η κύρια ένδειξή τους είναι η ανάγκη για άμεση έναρξη αιμοκάθαρσης σε ασθενή που δεν υπάρχει fistula ή μόσχευμα και η κατάσταση της υγείας του δεν αφήνει χρονικά περιθώρια για να δημιουργηθούν και να ωριμάσουν η fistula ή το μόσχευμα. Στην περίπτωση αυτή η αιμοκάθαρση γίνεται προσωρινά μέσω των κεντρικών καθετήρων, μέχρι να δημιουργηθούν και να ωριμάσουν οι άλλες επιλογές προσπέλασης. Σε σπάνιες περιπτώσεις όπου είναι αδύνατη η δημιουργία fistula ή μοσχεύματος (λόγω της κατάστασης του αγγειακού δικτύου ή της καρδιακής λειτουργίας του ασθενούς) οι κεντρικοί καθετήρες μπορεί να χρησιμοποιηθούν και σαν μόνιμη αγγειακή προσπέλαση. Σε σύγκριση με τις άλλες επιλογές προσπέλασης οι καθετήρες δεν απαιτούν της είσοδο βελόνων καθώς η μετακίνηση του αίματος από και προς τον ασθενή εξασφαλίζεται μέσω του διπλού αυλού που διαθέτουν. Ωστόσο αποτελούν την τελευταία επιλογή προσπέλασης καθώς συνοδεύονται από συχνότατη εμφάνιση λοιμώξεων, μικρότερη παροχή αίματος, αυξημένη επίπτωση στενώσεων και θρομβώσεων των μεγάλων φλεβών. Διαιτητικές αλλαγές στην αιμοκάθαρση Μετά την έναρξη της αιμοκάθαρσης σε ένα κέντρο, ο ασθενής χρειάζεται να συμμορφωθεί σε ορισμένες αλλαγές στη δίαιτά του. Οι αλλαγές αφορούν κυρίως: • την περιορισμένη πρόσληψη υγρών ώστε να μην υπερφορτώνεται με υγρά στα διαστήματα μεταξύ των αιμοκαθάρσεων • την περιορισμένη λήψη άλατος, καλίου και φωσφόρου. • Την ικανοποιητική πρόσληψη πρωτεϊνών Ένας διαιτολόγος μπορεί να είναι χρήσιμος ώστε να επιλεγούν οι κατάλληλες τροφές που να εξασφαλίζουν τα ανωτέρω και να είναι συγχρόνως επιθυμητές από τον ασθενή. ________
Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ Εναλλακτικό αρχείο: http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ _____________ Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών ____________
