Του Christopher Dembik Το 2017 ξεκίνησε με άρωμα πολιτικών κινδύνων, όπως οι προεδρικές εκλογές στη Γερμανία και οι εθνικές εκλογές στην Ολλανδία. Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο συνεχίζει να αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή, λόγω Brexit.
Από όλα τα πολιτικά γεγονότα που αναμένονται κατά το πρώτο τρίμηνο (οι γερμανικές προεδρικές εκλογές στις 12 Φεβρουαρίου, οι εθνικές εκλογές της Ολλανδίας στις 15 Μαρτίου), η ενεργοποίηση του άρθρου 50 από το Ηνωμένο Βασίλειο έως το τέλος Μαρτίου ενέχει με βεβαιότητα τον μεγαλύτερο κίνδυνο, εξαιτίας της οικονομικής σημασίας του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρωζώνης, που συνιστούν αντίστοιχα το 3,9% και το 15,7% του παγκόσμιου ΑΕΠ σε USD. Έως τώρα, η πιο εμφανής επίπτωση του Brexit ήταν η υποτίμηση της στερλίνας (ένας άλλος παράγοντας που εξηγεί την υποτίμηση είναι το τεράστιο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο προσεγγίζει το 7% του ΑΕΠ). Η GBP έχει υποτιμηθεί σχεδόν κατά 17% έναντι του δολαρίου ΗΠΑ και κατά 9,3% έναντι του ευρώ από τις 23 Ιουνίου. Η πτωτική τάση σχηματίστηκε σε δύο στάδια. Αρχικά μετά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και στη συνέχεια μετά την ομιλία της πρωθυπουργού Τερέζας Μέι στο συνέδριο του συντηρητικού κόμματος στις 30 Σεπτεμβρίου, όπου έδειξε σαφή προτίμηση στο "σκληρό" Brexit (προτίμηση την οποία έδειξε και στις χθεσινές της δηλώσεις). Ο ελαφρύς λαϊκισμός της Τερέζας Μέι Σίγουρα είναι πολύ νωρίς να συζητάμε για την εμφάνιση μιας νέας πολιτικής φιλοσοφίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι η Τερέζα Μέι έχει αναλύσει διεξοδικά τα αίτια που οδήγησαν στη νίκη του ΟΧΙ στο δημοψήφισμα και έχει αρχίσει να διαμορφώνει πιθανές λύσεις τις οποίες θα πρέπει να αναπτύξει περαιτέρω τους ερχόμενους μήνες. Σε αντίθεση με τους προκατόχους της που προωθούσαν την ελαχιστοποίηση του κράτους, η ίδια θεωρεί πως το κράτος είναι η λύση και όχι το πρόβλημα. Το κράτος πρέπει να έχει τρεις βασικούς σκοπούς: 1) τη μείωση των οικονομικών και γεωγραφικών ανισοτήτων, οι οποίες έχουν εκτοξευθεί σε τέτοιο βαθμό τα τελευταία έτη που το μερίδιο εισοδήματος που αντιστοιχεί στο πλουσιότερο 1% έχει αυξηθεί στα επίπεδα που βρισκόταν πριν από 80 έτη, δηλαδή στο 14%, έναντι του ιστορικού χαμηλού του 6% που είχε επιτευχθεί τη δεκαετία του 1970. 2) τη θέσπιση χρηματοπιστωτικών κανονισμών υπέρ της ασφάλειας και της ευρωστίας, προκειμένου να περιοριστεί η εγωπαθής συμπεριφορά που οδήγησε στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. 3) τη χρήση των δημόσιων δαπανών ως μηχανισμό αντιμετώπισης εσωτερικών και εξωτερικών διαταραχών, όπως η διαδικασία αποχώρησης από την ΕΕ. Αυτός ο οικονομικός τρόπος σκέψης φαίνεται να εμπνέεται από τις εμπειρίες του Νέβιλ Τσάμπερλειν και του Φράνκλιν Ρούζβελτ τη δεκαετία του 1920 και στις αρχές της δεκαετίας του 1930, ενώ υποστηρίζει τον ηθικό καπιταλισμό – που με τη σειρά του θυμίζει τον πατερναλισμό της Βρετανίας του 19ου αιώνα. Οι τρεις βασικές οικονομικές προκλήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου Η Τερέζα Μέι φαίνεται πολλά υποσχόμενη, αλλά είναι ακόμη πολύ νωρίς για να κρίνουμε τις πολιτικές της, καθώς έως τώρα δεν έχει υλοποιήσει κάτι. Εάν επιλεχθεί η λύση του "σκληρού" Brexit, το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να μεταβάλει πλήρως τη δομή της οικονομίας του έως το 2019 (ημερομηνία ισχύος της εξόδου από την ΕΕ), που προφανώς συνιστά πολύ μικρό χρονικό περιθώριο. Η βρετανική οικονομία οδεύει προς την πιο δύσκολη περίοδό της από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τρία είναι τα άμεσα οικονομικά ζητήματα που θα ανακύψουν το 2017: 1) Άνοδος του πληθωρισμού. Η χαμηλότερη ισοτιμία της GBP, η οποία είναι βέβαιο ότι θα συνεχιστεί, οδηγεί σε αύξηση του πληθωρισμού μέσω των εισαγωγών (πρόβλεψη για 2,4% το 2017 και 2,5% το 2018) και πλήττει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Η αύξηση του πληθωρισμού ενισχύεται και από τις υψηλότερες τιμές των εμπορευμάτων παγκοσμίως (+4,70% τον Νοέμβριο του 2016 σε σχέση με τον Νοέμβριο του 2015). Έως τώρα, η αύξηση των ημερομισθίων ήταν επαρκής (+2,3% σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία) ώστε να αντισταθμίσει μερικώς τον υψηλότερο πληθωρισμό, αλλά αυτό αναμένεται να αλλάξει το 2017 εάν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό. Ωστόσο, μεσοπρόθεσμα, η χαμηλότερη GBP είναι πιθανόν να οδηγήσει σε υποκατάσταση των εισαγόμενων αγαθών από εγχώρια παραγόμενα αγαθά, όπου αυτό είναι εφικτό. Σε κάθε περίπτωση, το όφελος σε όρους αγοραστικής δύναμης δεν θα είναι ουσιαστικό. 2) Ανησυχίες για τα ημερομίσθια. Σε μια κανονική οικονομική περίοδο, η πλήρης απασχόληση οδηγεί σε υψηλότερα ημερομίσθια. Ωστόσο, είναι πιθανόν η κατάσταση να μην εξελιχθεί με αυτόν τον τρόπο, καθώς οι επιχειρήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο ίσως αναβάλουν τις προσλήψεις εξαιτίας των αβέβαιων οικονομικών συνθηκών. Η ενεργοποίηση του άρθρου 50 πιθανότατα θα έχει σημαντικό ψυχολογικό αντίκτυπο στις βρετανικές επιχειρήσεις και θα οδηγήσει σε πάγωμα των προσλήψεων. Κάποιοι σχολιαστές τονίζουν την ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας για να αποδείξουν ότι το Brexit δεν έχει πραγματικές επιπτώσεις. Ωστόσο, ξεχνούν ότι τα γεγονότα χρειάζονται τουλάχιστον έξι μήνες για να επηρεάσουν την αγορά εργασίας, ακόμη και όταν είναι πολύ ευέλικτη, όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο. Επομένως, είναι απαραίτητο να αναμένουμε τη δημοσίευση των στοιχείων για την ανεργία από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου (ONS) (σήμερα 18 Ιανουαρίου) και τον προσεχή Φεβρουάριο, προκειμένου να μπορέσουμε να αξιολογήσουμε πραγματικά την κατάσταση στην αγορά εργασίας του Ηνωμένου Βασιλείου. 3) Η ανταγωνιστικότητα σε κίνδυνο. Θεωρητικά, η υποτίμηση της στερλίνας θα πρέπει να βοηθήσει τη βρετανική οικονομία σε περίοδο αβεβαιότητας, όμως το πραγματικό όφελος παραμένει περιορισμένο επειδή η ελαστικότητα των εξαγωγών ως προς την τιμή είναι χαμηλή. Μάλιστα, σύμφωνα με μελέτη του βρετανικού Γραφείου Προϋπολογισμού, η μείωση των σχετικών τιμών κατά 1% οδηγεί σε αύξηση των εξαγωγών (εκτός προϊόντων πετρελαίου) κατά μόλις 0,41% μετά από εννέα τρίμηνα. Συγκριτικά, μια αντίστοιχη μείωση οδηγεί σε αύξηση των εξαγωγών της Γαλλίας κατά 0,8%. Επομένως, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι το αναμενόμενο όφελος για τις βρετανικές επιχειρήσεις από την ανταγωνιστικότερη τιμή λόγω υποτίμησης της στερλίνας δεν θα είναι τόσο κρίσιμο όσο ακούμε συχνά. Ο χαμηλότερος εταιρικός φόρος πιθανόν να αποτελέσει κίνητρο για τις βρετανικές επιχειρήσεις να επενδύσουν βραχυπρόθεσμα, αλλά μεσοπρόθεσμα το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να εφαρμόσει ένα φιλόδοξο σχέδιο εκ νέου βιομηχανοποίησης εάν δεν καταφέρει να επιτύχει ευνοϊκή συμφωνία συνεργασίας με την ΕΕ. Ένα τέτοιο σχέδιο συνεπάγεται ανεξέλεγκτες δημόσιες δαπάνες που θα αυξήσουν το βάρος του χρέους εν μέσω εντάσεων στις αγορές ομολόγων (η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου του Ηνωμένου Βασιλείου έχει αυξηθεί 2,3 φορές από το ετήσιο χαμηλότερο σημείο) και σίγουρα θα οδηγήσουν σε μια νέα υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας. Η κεντρική και ανατολική Ευρώπη αποτελεί τον καλύτερο σύμμαχο για το Ηνωμένο Βασίλειο Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με την ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο σίγουρα θα αντιμετωπίσει την αδιαλλαξία πολλών χωρών, κυρίως της Γαλλίας, παρόλο που η υφιστάμενη γαλλική κυβέρνηση είναι πιθανόν να έχει μικρότερη επιρροή σε ευρωπαϊκό επίπεδο λόγω των επερχόμενων προεδρικών εκλογών τον Απρίλιο. Εκ πρώτης, η ισορροπία δυνάμεων φαίνεται ευνοϊκότερη για την ΕΕ παρά για το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελούν μόλις το 3% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, ενώ οι βρετανικές εξαγωγές προς την ΕΕ αντιστοιχούν στο 13% του ΑΕΠ του Ηνωμένου Βασιλείου. Ωστόσο, η Τερέζα Μέι θα μπορεί να υπολογίζει στη στήριξη των χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Οι χώρες αυτές έχουν δύο κρίσιμα ζητήματα να αντιμετωπίσουν αυτό το τρίμηνο. Το πρώτο αφορά την ενίσχυση του USD, αν και κατά τη γνώμη μας δεν αποτελεί σημαντικό χρηματοπιστωτικό κίνδυνο για την περιοχή. Μάλιστα, το συνολικό χρέος που αποτιμάται σε δολάρια ΗΠΑ ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι πολύ χαμηλό στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Οι χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης με τη μεγαλύτερη έκθεση είναι η Πολωνία και η Τσεχία, όπου το χρέος φτάνει περίπου στο 10% του ΑΕΠ – το οποίο είναι διαχειρίσιμο σε σχέση με τη Χιλή (άνω του 35% του ΑΕΠ) και την Τουρκία (περίπου 25% του ΑΕΠ). Το δεύτερο ζήτημα σχετίζεται με τον ενδεχόμενο οικονομικό αντίκτυπο του Brexit στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Η Τσεχία και η Σλοβακία αποτελούν τους μεγαλύτερους υποδοχείς επενδύσεων από το Ηνωμένο Βασίλειο στην περιοχή και γι’ αυτό ενδέχεται να δεχθούν μεγαλύτερο πλήγμα στην περίπτωση του "σκληρού" Brexit. Βραχυπρόθεσμα, η απόφαση για αποχώρηση από την ΕΕ δεν έχει επηρεάσει ουσιωδώς τις επενδυτικές ροές. Η κατασκευή του νέου εργοστασίου Jaguar Land Rover, το οποίο αναμένεται να ξεκινήσει την παραγωγή το 2018 και να συνεισφέρει σημαντικά στην ανάπτυξη του ΑΕΠ και στην απασχόληση, συνεχίζει σύμφωνα με το πρόγραμμα. Ωστόσο, μεσοπρόθεσμα, υπάρχει πραγματική αβεβαιότητα σχετικά με τη συνέχιση της παρουσίας των βρετανικών επιχειρήσεων στην περιοχή (περισσότερες από 300 βρετανικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην Τσεχία, χώρα που λειτουργεί ως κόμβος για τη διείσδυση στις γειτονικές χώρες). Η οικονομική εξάρτηση αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία θα μπορούσε να ανταλλάξει τη στήριξη των χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης κατά τις διαπραγματεύσεις (για παράδειγμα, όσον αφορά τα δικαιώματα διαβατηρίου) με τη διατήρηση των βρετανικών επενδύσεων. Από τη μια πλευρά, η βρετανική διπλωματία δεν έχει διαπραγματευτεί καμία σημαντική εμπορική συμφωνία από το 1973 και πλέον δεν διαθέτει τις κατάλληλες ομάδες για κάτι τέτοιο. Από την άλλη όμως, γνωρίζει το διαίρει και βασίλευε. Επομένως, το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να επιτύχει καλύτερο από το αναμενόμενο αποτέλεσμα επειδή θα λάβει παραχωρήσεις από συμμαχικά ευρωπαϊκά κράτη – ΕΦΟΣΟΝ τελικά το Brexit πραγματοποιηθεί, πράγμα καθόλου βέβαιο. * Ο κ. Christopher Dembik είναι Επικεφαλής Μακροοικονομικών Αναλύσεων της Saxo Bank http://www.capital.gr ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ Εναλλακτικό αρχείο: http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ _____________ Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών ____________
