Συντακτων - Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017 - 16:02
Το θέατρο δέχεται τους ιδιαίτερους ανθρώπους περισσότερο από τη ζωή Μια μητέρα πεθαίνει, η οικογένεια εκπληρώνει την ύστατη επιθυμία της να ταφεί στον γενέθλιο τόπο και το ταξίδι μιας αλλόκοτης νεκρικής πομπής ξεκινάει. Ενα ταξίδι στην κόλαση της φύσης και της ανθρώπινης φύσης για τους ήρωες του αριστουργήματος του Ουίλιαμ Φόκνερ «Καθώς ψυχορραγώ» που παίζεται στο «Θέατρο της Οδού Κυκλάδων/Λευτέρης Βογιατζής» σε σκηνοθεσία της Σοφίας Φιλιππίδου. Οι Μπάντρεν είναι αγρότες που δουλεύουν στις βαμβακοφυτείες, ενώ ακούγεται ο απόηχος της ανάπτυξης του 20ού αιώνα από ρυμοτομήσεις και οικοδομές. H Αντι Μπάντρεν αργοπεθαίνει και ο πρωτότοκος γιος μαστορεύει το κιβούρι της. Κι όταν εκείνη τελειώνει, η οικογένεια αποφασίζει να ικανοποιήσει την επιθυμία της, να θαφτεί στον τάφο της πατρικής οικογένειας. Πατέρας, τέσσερα αγόρια και μια κόρη φορτώνονται το κιβούρι και ξεκινούν από το βαμβακόσπιτο με την άμαξα και τα μουλάρια τους. Επί εννέα μέρες διασχίζουν τον αμερικανικό Νότο αντιμέτωποι με τα στοιχεία της φύσης: θύελλες, βροχές, καταιγίδες, πλημμυρισμένα ποτάμια, γκρεμισμένα γεφύρια, φωτιές. Οι ρόδες των κάρων κολλάνε στη λάσπη, τα μουλάρια ψοφάνε, χρήματα δεν υπάρχουν. Τα όρνια στριφογυρίζουν πάνω από το κεφάλι τους, καθώς η ζέστη και η υγρασία του Ιουλίου επιταχύνουν τη σήψη του νεκρού σώματος και η μυρωδιά γίνεται ανυπόφορη. Η ιδέα για το έργο ανήκε στον Μένη Κουμανταρέα. Το είχε προτείνει στη Σοφία Φιλιππίδου από τότε που συνεργάστηκαν μαζί στο έργο του Χέρμαν Μέλβιλ «Μπάρτλεμπι ο γραφιάς». Κι όταν ο συγγραφέας έφυγε ξαφνικά από τη ζωή, το «Καθώς ψυχορραγώ», μ’ έναν τρόπο, «απαιτούσε» το ανέβασμά του. Η Χλόη Κολίρη έκανε τη θεατρική διασκευή, η Σοφία Φιλιππίδου το σκηνοθέτησε κρατώντας τον ρόλο της μάνας. «Η υπόσχεση στη μητέρα κινητοποιεί ξαφνικά τα μέλη αυτής της οικογένειας γεννώντας τους επιθυμίες», λέει η Σοφία Φιλιππίδου. «Ανθρωποι προσκολλημένοι στη γη που, ακόμα κι όταν πεθαίνουν, δυσκολεύονται να την αποχωριστούν, μοναχικοί, ανέραστοι, βρίσκουν ένα λόγο, μικρό ή ασήμαντο, να μετακινηθούν από τη θέση τους. Ο άντρας για ν’ αγοράσει μασέλα, ο μικρός γιος τρενάκι, ο άλλος μπανάνες, ο άλλος φωνογράφο. Ο πρωτότοκος, αγροτόπαιδο αλλά πνεύμα ιδιοφυές, είναι διαφορετικός. Αυτός προσπαθεί να τελειώνει με το πτώμα, πότε πετώντας το στο ποτάμι και πότε βάζοντας φωτιά στον στάβλο που διανυκτερεύουν. Αυτός θέλει να κάψει τον πεθαμένο μήπως από τη στάχτη ξεπηδήσει η ζωή... Το κιβούρι, τελικά, θα φτάσει στον προορισμό του, ο μπαμπάς θα αποκτήσει καινούργια μασέλα αλλά και γυναίκα, οι υπόλοιποι τα δικά τους μικρά πράγματα». • Μια έκρηξη ζωής μ’ ένα πτώμα ανάμεσά τους να αποσυντίθεται. Λες και μετά τον θάνατο το αίμα ρέει, όλα ζωντανεύουν. Κινούνται, μιλάνε, διεκδικούν, παλεύουν. Μέσα σ’ αυτή τη δυσώδη κόλαση τίποτα δεν είναι αφύσικο. Ούτε τα κοράκια ούτε η σήψη. Ο θάνατος, το σκοτάδι, το μεταφυσικό, δεν υπάρχουν. Είναι όπως όταν αρπαζόμαστε από κάτι που, ενώ ξέρουμε ότι είναι πια νεκρό, δεν το θάβουμε ανήμποροι να το αποχωριστούμε, φοβισμένοι με το άγνωστο, το καινούργιο. Το έργο έχει μύθο, υπόθεση, ζωντανούς χαρακτήρες που ζουν στη φύση και είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι μαζί της. Ο Φόκνερ εισάγει αριστοτεχνικά, υπόγεια, τη φροϊδική διάσταση. Το γλωσσικό ιδίωμα είναι άλλοτε απλό κι άλλοτε ποιητικό ακόμα και λόγιο. Πώς μια αγρότισσα λέει: «Δεν είναι το καθήκον που μας σπρώχνει κοντά στους άλλους, αλλά το είναι μας ως αιτία του είμαστε»... Ο συγγραφέας δεν νοιάζεται γιατί μιλούν έτσι οι ήρωες, δεν δίνει λογαριασμό σε κανέναν όπως και ο Μπέκετ. Οι λέξεις ανεβαίνουν στον ουρανό σαν καπνός… • Πώς σκηνοθετείται ένα λογοτεχνικό έργο με τόσο έντονα ρεαλιστικά και συγχρόνως ποιητικά στοιχεία; Ο Φόκνερ, μέγας πρωτοπόρος της μοντέρνας γραφής, σπάει τους παραδοσιακούς κανόνες της λογοτεχνίας. Γράφει «δήθεν» αυτόματα και πλάθει αριστοτεχνικά μια νέα φόρμα επηρεασμένος από τους εικαστικούς του κυβισμού. Παρατηρεί τους χαρακτήρες από διάφορες πλευρές συγχρόνως. Καθώς περπατούν μιλάνε για τη ζωή τους από την αρχή. Ο καθένας αφηγείται από τη σκοπιά του το ίδιο πράγμα. Δεν υπάρχει η συνήθης προοπτική των κλασικών έργων. Εδώ έχουμε να κάνουμε με σπαρταριστή ζωή, νερό, φωτιά, αέρα, γη, ζώα, στοιχεία που εξ ανάγκης αφαιρούνται από την παράσταση. Η διασκευή κράτησε μια αφηγηματική ροή, ακολουθώντας τον ημερολογιακό χρόνο, αλλά και μια άχρονη, που αφορά την εσωτερική διαδρομή των ανθρώπων με τα συνειρμικά πετάγματα, χωρίς να γίνονται ξεκάθαρα. Η έλλειψη μέσων με οδήγησε στη χρήση ειδών θεάτρου. Κράτησα τον παλμό της ρεαλιστικής αφήγησης, δοκίμασα την αναπαράσταση των συγκινήσεων και των εικόνων μέσα από τα σώματα, την κίνηση, τα μάτια, με διάφορα μικρά πράγματα εδώ κι εκεί, όπως τη λάμπα και το πανί από τους περιοδεύοντες θιάσους τσίρκο. Στόχος ήταν να παρατηρούμε από μια απόσταση, να πηγαίνουμε βαθιά στη φόρμα μέχρι να φτάσουμε στην κωμικότητα, στο γελοίο των καταστάσεων και να καταλήξουμε συγκινημένοι, μελαγχολικοί αλλά και πολύ χαρούμενοι. • Εχετε τρακ; Δεν έχω άγχος μήπως δεν είμαι άξια, μήπως δεν το κάνω καλά. Κατέχω, αγαπώ αυτό που κάνω, το πληρώνω με μόχθο και χρήματα. Ξέρω ότι το κάνω στην ώρα μου. Εχω το άγχος του ευγενικού ανθρώπου να είναι συνεπής στο ραντεβού του με τη σκηνή. Τώρα που πέρασαν τα χρόνια, δεν ξέρω πόσα ακόμα αλλά μακάρι να είναι κάμποσα και καλά, βρίσκω σωστό που το ένστικτο με οδήγησε στο θέατρο παρόλο που τότε δεν είχα ιδέα τι ήθελα. Η σχέση μου μαζί του παλαιότερα ήταν όπως με τον εραστή που σε προδίδει, γι’ αυτό το εγκατέλειπα. Τώρα συμφιλιωθήκαμε, λέω μάλιστα ευτυχώς που με δέχτηκε πίσω, που άφησε την πόρτα ανοιχτή. • Μπορείτε χωρίς το θέατρο; Μπορώ να κάνω κι άλλα πράγματα, αλλά το καλύτερο είναι το θέατρο, γιατί συνδυάζει όλες τις τέχνες, ανοίγει την αγκαλιά του και στους ιδιαίτερους ανθρώπους περισσότερο απ' ό,τι το κάνει η ζωή. Τώρα ασχολούμαι με ό,τι επιθυμώ, όμως πέρασα από διάφορα στάδια: μαθητεία, ομαδικό θέατρο, τηλεόραση, δικό μου θέατρο. Εμαθα πολλά, χάθηκα στον δρόμο σαν την Κοκκινοσκουφίτσα, αλλά συνέχισα να περπατώ στο δάσος μαζεύοντας λουλούδια… Μετά φοβήθηκα και πήγα σπίτι μου, αλλά ξαναβγήκα. Αυτό που δεν γνώριζα νέα είναι ότι για να κάνεις θέατρο πρέπει να πας έξω να σπουδάσεις και να επιστρέψεις οπλισμένη. Τα έμαθα όλα στην πορεία πολλών χρόνων, θέλοντας να αποδείξω ότι είμαι ηθοποιός. Αν ήμουν εφοδιασμένη, πολλά θα τα είχα παρακάμψει στην πρώτη δεκαετία. • Τι θέλετε πολύ να παίξετε; Ολα τα ωραία έργα, ήρεμα όμως. Δεν τρελαίνομαι, δεν έχω απωθημένα. Μια εμφάνιση στην Επίδαυρο ή στο Εθνικό είναι μεγάλο γεγονός, όνειρο ζωής για τον ηθοποιό. Αλλοι το ονειρεύονται από 18 χρόνων. Δεν νομίζω να απαγορεύεται σε μένα, τώρα, αυτό το όνειρο... Η τέχνη μας είναι μεγάλο φευγιό από τη σκληρότητα, την απελπισία του αδιεξόδου της ζωής. Η στιγμή της δημιουργίας είναι το μόνο που απέμεινε. • Κι όσοι δεν έχουν αυτό το καταφύγιο; Ας βάλουμε στο παιχνίδι ξανά τα χέρια μας - όχι μόνο πάνω στα πληκτρολόγια… Μην ξεχνάμε την επαφή με τη φύση και τη φύση μας. Ας ακούσουμε το τραγούδι ενός πουλιού, ας δούμε ότι κάτι φύτρωσε μέσα σ’ αυτή τη γλάστρα, ότι ένα σύννεφο κάνει περίεργα σχέδια στον ουρανό. Ας ακούσουμε λίγο τον εαυτό μας, την επιθυμία μας, έτσι όπως ακούμε τη βροχή. Να ξαναμπεί στη ζωή μας το βακχικό, η διονυσιακή εκτόνωση. Δεν εννοώ φυσικά θυσίες στα βουνά, ούτε να καίμε χιλιάρικα πάνω σε πίστες, το λιώμα, το χύμα, το τίποτα ως μαγκιά. Ούτε να είσαι 18 χρόνων και να θέλεις να παντρευτείς τον πλούσιο… • Στην εποχή της τεχνολογίας επικοινωνούμε επί της ουσίας; Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν θέλουμε να επικοινωνούμε αληθινά. Εγώ το κάνω κι όλη μου η ζωή καθορίστηκε από το γεγονός ότι δεν το κάνουν οι άλλοι. Τι είμαστε τώρα; Δυο ζωντανοί ακόμα που μιλάνε ανάμεσα σε δισεκατομμύρια πεθαμένους. Θα ανοιχτώ. Αν με απορρίψεις, δεν χάλασε ο κόσμος. Στην τελική, με την απόρριψη βρίσκεις και τα μέτρα σου. Δεν πας από εδώ, πας από εκεί. Σήμερα οι νέοι δεν δέχονται να πληγωθούν. Δεν αντέχουν τον πόνο της απόρριψης, ούτε καν την επαφή, το άγγιγμα. Εγώ είμαι ευτυχισμένη που ξυπνάω το πρωί, τελευταία μάλιστα πετάγομαι με μεγαλύτερη όρεξη από το κρεβάτι. Μετά τον θάνατο της μητέρας μου αρχίζω και εκτιμώ το ξύπνημα, δεν είναι παίξε-γέλασε. Οχι πως τρελάθηκα και «θέλω να ζήσω τη στιγμή», που ούτε ξέρω τι σημαίνει αυτό... Να δεχτώ τη μέρα μου θέλω, γιατί ξημέρωσε αυτή η μέρα και δεν θα την αγνοήσω, δεν θα την ταπεινώσω με γκρίνια, θλίψη. • Η σημερινή υπερπληροφόρηση βοηθάει να βρίσκετε την πραγματική είδηση; Μα η είδηση είναι όπως η αναζήτηση βιβλίων. Ενημερωνόμαστε ρωτώντας, ψάχνοντας. Δεν λέω, αγοράσαμε και βιβλία που πετάξαμε. Ομως, πλέον, δεν ψωνίζω οτιδήποτε, από τον πάγκο… Δεν πειράζει αν κουραστώ ερευνώντας για το καλό. Μη νομίζεις, πάντα γραφόταν η αλήθεια στις εφημερίδες ακόμα κι αν δεν ήταν προβεβλημένη, αλλά «από κάτω» ή με ψιλά γράμματα. Το ψέμα, η λογοκρισία, η αυτολογοκρισία, η σιβυλλική γραφή, η εμπάθεια, τα απωθημένα, η υπερβολή αναγνωρίζονται. Εύχομαι να τα καταφέρει αυτή η κυβέρνηση • Γιατί αργούμε «να θάψουμε το πτώμα» ζώντας μαζί του για καιρό; Είμαι φανατικά υπέρ της ελπίδας ότι θα το θάψουμε. Αναμετριόμαστε πια με την τελευταία ικμάδα της αντοχής μας. Τη στιγμή ακριβώς που σέρνουμε την τεράστια πέτρα προς την κορυφή, άσχετα από το αν θα κατρακυλήσει ξανά κατά τον σισύφειο μύθο, ο στόχος είναι να φτάσουμε. Δεν υπάρχει επιστροφή. Δεν θα εγκαταλείψουμε τώρα, στην κρίσιμη καμπή. Παλεύουμε με όποιο κουράγιο, κόντρα στην απόφαση κάποιων να μας συντρίψουν, να μας διαλύσουν, κόντρα σε μια ευχή να γίνει κάτι κακό, βρε παιδί μου.... Ενα απέλπιδο αιωρείται πάνω από τα κεφάλια μας, μια απροσδιόριστη αγωνιώδης, τρομακτική απειλή όπως στα θρίλερ. • Τι σας φοβίζει; Μήπως αποτύχουν όλοι όσοι έχουν πολιτικές, διοικητικές, θεσμικές θέσεις, όσοι προσπαθούν ν’ αλλάξουν κάτι προς το καλύτερο. Δεν μου αρέσει που δεν αναγνωρίζουμε τους κύκλους της φύσης, της κοινωνίας, της Ιστορίας, που τορπιλίζουμε κάθε τι καινούργιο. Είναι η στιγμή του «μαζί», να αγωνιστούμε ο ένας δίπλα στον άλλον, χωρίς μικροψυχία, ανοιχτοί, συνεργάσιμοι. Μη έχοντας τίποτα καλύτερο από τη δημοκρατία, ας την καθαρίσουμε, ας την προστατεύσουμε. • Στο όνομα της δημοκρατίας αναπτύσσονται και οι διαφορετικές, διχαστικές ή φανατικές απόψεις. Δεν θα γκρινιάξω, δεν μου αξίζει. Μπορεί να κλάψω, αλλά δεν υπάρχει περίπτωση να γκρινιάξω... Η μόνη διέξοδος που έχουμε είναι να πετύχουν όλοι στον τομέα τους. Εγώ εύχομαι να τα καταφέρει αυτή η κυβέρνηση. Επιθυμώ βαθύτατα να πετύχει ο καθένας στην προσπάθειά του. Η Λυδία Κονιόρδου, ο Στάθης Λιβαθινός, ο Γιώργος Κιμούλης, ο Τσίπρας… Δηλαδή να εύχομαι το αντίθετο; Αυτή η οικονομική λαίλαπα μας έφερε όλους ανάποδα. Στην ανθρώπινη φύση υπάρχει η εκδίκηση, η μικρότητα αλλά και η καταφυγή στην κατάρα, δεν είναι καινούργιο. Σκέψου πόσες ωραιότατες κατάρες υπάρχουν στα έργα του Σέξπιρ… Οταν είσαι ναυαγός, δεν έχεις δικαίωμα στην γκρίνια, δεν πιάνεις τον άλλον από τον λαιμό, γιατί θα πνιγεί. Προχωράς με σύνεση και διάθεση συγχώρεσης. Και μη μου πείτε ότι είναι χριστιανικά αυτά. Η συγχώρεση λυτρώνει κυρίως αυτόν που την προσφέρει. Ως νέοι, ακόμα και τους γονείς μας «μισούσαμε», γιατί έφταιγαν σε κάποια επιλογή ή μη επιλογή μας. Κάποτε ενηλικιωνόμαστε, συγχωρούμε και προχωράμε. Αλλιώς μετά θα σου φταίει η αναξιοκρατία, ο συνάδελφος, ο ξένος, κι αυτό δεν έχει τέλος. Να δουλέψουμε συνειδητοποιώντας ότι, χωρίς τους άλλους, συντρόφους, συνεργάτες, γείτονες, λαούς, χώρες, ανθρώπους που συμφωνούμε ή διαφωνούμε, δεν υπάρχει μέλλον. Θέατρο Οδού Κυκλάδων/Λευτέρης Βογιατζής (Κυκλάδων 11, Κυψέλη, τηλ.: 210-8217877). «Καθώς ψυχορραγώ» του Ουίλιαμ Φόκνερ. Μετάφραση: Μένης Κουμανταρέας. Ελεύθερη απόδοση-διασκευή: Χλόη Κολύρη. Σκηνοθεσία, επιμέλεια κοστουμιών-τραγουδιών-κίνησης: Σοφία Φιλιππίδου. Σκηνογραφική επιμέλεια: Κυριακή Μαυρογεώργη, Μάγδα Καλορίτη. Ηχητικά και μουσικά τοπία: Γεωργία Σπυροπούλου. Φωτισμοί: Νίκος Βλαχόπουλος. Παίζουν: Σοφία Φιλιππίδου, Κώστας Βασαρδάνης, Μιχάλης Καλιότσος, Ελενα Μεγγρέλη, Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος, Μιχαήλ Ταμπακάκης και Μορφέας Παπουτσάκης. Παραστάσεις: Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00. http://www.efsyn.gr/arthro/theatro-dehetai-toys-idiaiteroys-anthropoys-perissotero-apo-ti-zoi ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ Εναλλακτικό αρχείο: http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ _____________ Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών ____________
