Ο Κώστας Κρουστάλλης γεννήθηκε στο
Συρράκο
της
Ηπείρου
το
1868,
όπου και έζησε μέχρι τα δώδεκα. Ο πατέρας του, Δημήτρης Κρουστάλλης,
ήταν έμπορος κτηνοτροφικών προϊόντων του Συράκου, με έδρα τα Ιωάννινα,
σε όλη την
Ήπειρο. Μητέρα του ήταν η Ιωάννα Ψαλλίδα και είχε άλλα τέσσερα αδέλφια,
ενώ ο ίδιος ήταν πρωτότοκος.
[2]
Τα στοιχειώδη γράμματα τα μαθαίνει στο μεικτό δημοτικό σχολείο του
χωριού του. Το 1880 γράφτηκε στη
Ζωσιμαία Σχολή
των
Ιωαννίνων
.Την ίδια χρονιά η μητέρα του πεθαίνει.Φοιτά στις τέσσερις τάξεις του
Ελληνικού Σχολείου της Ζωσιμαίας και στην Α΄τάξη του Γυμνασίου, οπότε
και έμεινε
επανεξεταστέος, στα 1885. Διακόπτει και αυτό σχετίζεται μάλλον με την
ασθενική του υγεία.
[3]
Κατ΄άλλους βιογράφους του, ο πατέρας του τον χρησιμοποίησε υπάλληλο
στο μαγαζί του.
[4]
Το
1887
δημοσίευσε το ποίημα «Αι σκιαί του Άδου», που αναφερόταν σε επεισόδια της
Επανάστασης του 1821.
Εξαιτίας αυτού διώχθηκε από τις τουρκικές αρχές και κατέφυγε στην Αθήνα (
Ιανουάριος
1889),
ενώ τα τουρκικά δικαστήρια τον καταδίκασαν ερήμην σε εικοσιπενταετή
εξορία στη
Βαγδάτη
[5].
Στην Αθήνα άλλαξε το οικογενειακό του όνομα σε Κρυστάλλης. Στην Αθήνα
εργάστηκε αρχικά στο τυπογραφείο των εκδόσεων «Φέξη» και παράλληλα
δημοσίευε ποιήματα.
Το
1891
προσλήφθηκε ως συντάκτης στο περιοδικό «
Εβδομάς
» του Ιωάννη Δαμβέργη, αλλά η συνεργασία του έληξε τον ίδιο χρόνο
εξαιτίας διαφωνιών με τη διεύθυνση του περιοδικού. Έπειτα διορίστηκε ως
υπάλληλος στους
σιδηροδρόμους της Πελοποννήσου. Οι δύσκολες συνθήκες ζωής του είχαν
αποτέλεσμα να προσβληθεί από
φυματίωση.
Μετακόμισε στην
Κέρκυρα,
ελπίζοντας ότι εκεί θα βελτιωθεί η υγεία του, η οποία όμως επιδεινώθηκε
και τελικά πέθανε στις
22 Απριλίου
του
1894
στην
Άρτα,
όπου έμενε η αδερφή του.
[6]
Έργο[
Επεξεργασία
|
επεξεργασία κώδικα
]
Θα πάρω έναν ανήφορο να βγω σε
κορφοβούνι,
να βρω κλαράκι φουντωτό και ριζιμιό λιθάρι,
να βρω και μια κρυόβρυση, να ξαπλωθώ στον ίσκιο,
ν' αρχίσω να συλλογισθώ της
ξενιτιάς τα πάθη
Τα πρώτα του ποιήματα, Αι Σκιαί του Άδου
(1887),
με το οποίο εξυμνεί τους αγωνιστές του 21' και Ο Καλόγηρος της
Κλεισούρας του Μεσολογγίου ( αρχές του
1890),
είχαν
επικό
χαρακτήρα, με επίδραση από τον
Βαλαωρίτη.
Αντιθέτως, με τις δύο ποιητικές συλλογές του που δημοσιεύτηκαν τα
επόμενα χρόνια, εντάχθηκε στο πνευματικό κλίμα της Νέας Αθηναϊκής
σχολής: επίδραση από
το
δημοτικό τραγούδι,
λαογραφική
θεματολογία. Η πρώτη του συλλογή, Αγροτικά
( Μάιος
του
1891),
πήρε έπαινο στο Δεύτερο Φιλαδέλφειο Ποιητικό Διαγωνισμό αφού το βραβείο
το κέρδισε το πεζογράφημα του Κωστή Παλαμά <<Τα Μάτια της Ψυχής μου>>. Η
δεύτερη
και τελευταία συλλογή του, Ο τραγουδιστής του χωριού και της στάνης
(1893),
διακρίθηκε παίρνοντας καί αυτό έπαινο επίσης στον φιλαδέλφειο ποιητικό
διαγωνισμό. ενώ το βραβείο το κέρδισε το ποίημα του Γεωργίου Στρατήγη
«Έρως καί
Ψυχή». Το πεζογραφικό του έργο (συγκεντρωμένο στον τόμο Πεζογραφήματα),
συμβαδίζει με το κλίμα της πεζογραφίας της
γενιάς του 1880:
δημοτική γλώσσα,
ηθογραφία,
καλλιέργεια του
διηγήματος.
Το λαογραφικό του έργο[
Επεξεργασία
|
επεξεργασία κώδικα
]
Ασχολήθηκε επίσης με τη συλλογή ιστορικού και λαογραφικού υλικού:ήθη και
έθιμα, δημοτικά τραγούδια, παραδόσεις. Το πρώτο του πεζογράφημα ήταν το
"Vie De
Montage" πού το εξέδωσε στο Παρίσι το 1895 με το οποίο σατυρίζει τα
ελληνικά πολιτικά έθιμα ενώ έδινε και σκηνές από την ληστοκρατία στην
Ελλάδα.Η ενασχόλησή
του αυτή αποτυπώνεται σε άρθρα του, όπως στους Γ'και Δ΄τόμους του
Ἐγκυκλοπαιδικού Λεξικού των Μπαρτ και Χίρστ (1892 και 1893), όπου
δημοσίευσε πενήντα
οχτώ ηπειρωτικά άρθρα. Επίσης σε αφηγηματικά πεζογραφήματά του,
διηγήματα, όπως Ο Γάμος της στάνης όπου περιγράφει τα γαμήλια έθιμα στα
τσελιγγάτα Ηπειρωτικής
περιοχής με παράθεση σχετικών τραγουδιών, ή το διήγημά του Το πανηγύρι
της Καστρίτσας, το οποίο περιέχει εκτενείς ενδυματολογικές πληροφορίες
[7]
ή πάλι, με πιο ειδικές εργασίες του, όπως, Οι Βλάχοι της Πίνδου,
Γραμμενοχώρια, Τρεις Δρακολίμναι επί των κορυφών της Πίνδου. Ενώ και
στις Σημειώσεις
του νεανικού ποιήματός του Ἀι σκιαί του Άδου και στις επιστολές του προς
φιλικά του πρόσωπα.
[8]
Οι επιδράσεις που έχει δεχθεί[
Επεξεργασία
|
επεξεργασία κώδικα
]
Οι επιδράσεις που έχει δεχθεί είναι από το
Δημοτικό τραγούδι,
έργα κλασικών ποιητών ὀπως του
Ομήρου,
τον
Ερωτόκριτο,
συγχρόνους του, όπως τον
Βαλαωρίτη,
τον
Ζαλοκώστα,
τον
Βηλαρά,
τους ρομαντικούς της Αθηναϊκής Σχολής , όπως του
Αχιλλέα Παράσχου
[9]
Κριτική[
Επεξεργασία
|
επεξεργασία κώδικα
]
Kostas_Krystallis%2C_Arta_1.JPG/180px-Kostas_Krystallis%2C_Arta_1
Μεγέθυνση
Επιγραφή στο σημείο όπου βρισκόταν το σπίτι του ποιητή στην Άρτα.
Την εποχή που όλοι εκθείαζαν τα τραγούδια του, ο
Ξενόπουλος
είχε ήδη διαγνώσει και επισημάνει τη μεγάλη σημασία του πεζογραφικού
έργου του «ποιητή του βουνού και της στάνης». Ο Κρυστάλλης δεν είναι
μόνον ο πρώτος
που έγραψε στη δημοτική, ενώ ακόμα όλοι οι άλλοι αλληθώριζαν προς την
καθαρεύουσα, παραπαίοντας ανάμεσα στις δύο γλώσσες. Μέσα στα ελάχιστα
χρόνια που
έζησε, πρόλαβε να μας δώσει κάποια δείγματα γραφής που φανερώνουν τον
γεννημένο πεζογράφο. Στα διηγήματα του ο Κρυστάλλης είναι πληθωρικός,
βιάζεται να
τα πει όλα, σαν να προαισθάνεται πως δεν υπάρχει γι' αυτόν πίστωση
χρόνου - η τόσο απαραίτητη για τη δουλειά ενός πεζογράφου. Η ζωντάνια
του στις περιγραφές
της φύσης ξαφνιάζει. Οι διάλογοι του έχουν την απλότητα και τη σοφία του
λαϊκού λόγου. Κι ήταν ακόμα μόνο 26 χρονών. Ένα παιδί!
Η ποίηση του Κρυστάλλη επικρίθηκε από πολλούς (όπως ο
Γιάννης Αποστολάκης),
οι οποίοι την θεώρησαν νεκρή ή δουλική μίμηση του
δημοτικού τραγουδιού,
σχοινοτενείς και αδιάφορες περιγραφές. Ο
Παλαμάς
είχε διαφορετική γνώμη: «[Στα ποιήματα του Κρυστάλλη] πλέκουν στίχοι
της δημώδους ποιήσεως και στίχοι δημώδεις του ποιητή· δύσκολα
ξεχωρίζουνται αυτοί
από εκείνους·κατά τρόπον τοιούτον ο ποιητής συχνά συναρμόζει τα άσματα
του, όμοια προς ανθοδέσμες των οποίων τα άνθη και τα φύλλα, στίχοι του
λαού και
στίχοι κατά τον λαόν, στενώς αναμιγνύονται, ώστε να απαρτίζουν μακρόθεν
ένα αδιαχώριστον σύνολον».
[10]
Ο Παλαμάς είχε γράψει και ένα ομότιτλο ποίημα για τον Κρυστάλλη
[11]
Η εποχή του[
Επεξεργασία
|
επεξεργασία κώδικα
]
Σε ένα μεταβατικό καιρό κατά τον οποίο οι λαογραφικές καταγραφές του
Νικολάου Πολίτη
όπλιζαν την αξία μιας επαναφοράς της παραμερισμένης λαϊκής παράδοσης,
των ηθών και των δοξασιών της, ο Κρυστάλλης και πολλοί από τους τότε
μονοδιάστατους
ηθογράφους
αποτελούσαν τον ασθενή αλλά ελλείποντα κρίκο, που όμως είχε καλές
προσβάσεις στην
κοινή γνώμη.
Πάντως, η απήχηση του έργου του και οι έπαινοι που το συνόδευαν
αποδίδουν τη γενικότερη ανάγκη του τότε κοινού που με το δημοσιογραφικό
του αισθητήριο
εξέφραζε ο
Βλάσης Γαβριηλίδης
για την επανασύνδεσή του με καταστάσεις από τις οποίες μόλις είχε
αποσυνδεθεί, ζώντας σε ένα νόθο αστικό περιβάλλον που του είχε επιβάλει
και υποβάλει
μια νοοτροπία ευθυγράμμισης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%8E%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%82_%CE%9A%CF%81%CF%85%CF%83%CF%84%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CF%82
________
Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
και στο θέμα γράψτε unsubscribe
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας
στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net
Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/[email protected]/
Εναλλακτικό αρχείο:
http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθόνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
_____________
Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή που ανεβαίνουν στις βιβλιοπροτάσεις
προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών
____________
