Filsafat Urang Oto
==================Jikok kito paratikan merek-merek maskapai angkutan darat nan ado di nagari awak, pasti awak bisa marasokan bahasonyo urang2 nan hidup bagaluik dalam usaho tarnsporatsi darat itu sangaiklah kreatif.
Bahkan Elly Kasim pun pernah malagukan lagu bajudul "Sinar Riau", namo oto tambang dari Sumbar ka Riau. Maso saisuak, oto "Sinar Riau" ko cukuik terkenal.
"Oto banaamoo... Sinar Riau" baitu suaro Uni Elly nan sampai kini tatap kamek tu mamulai dendangnyo.
Oto lainnyo dengan trayek nan samo, yaitu "Gagak Hitam" sarato "Sinamar", pado maso saisuak cukuik terkenal pulo, tapi kini tingga namo sajo lai.
Oto tambang jauah-jauah, lintas propinsi maso saisuak gadang-gadang. Bantuaknyo gagah, sungguah membanggakan untuak jadi supir atau sitokar di oto sagadang tu.
Di ateh kapalo oto tu biasonyo ado kotak gadang, panjang, tatulih disitu tulisan "Dinas Pos". Ondeh, salain maangkuik panumpang, ruponyo oto tu manyandang amanaik barek pulo nan harus disampaikan, yaitu surek pos.
Bayangkan kalau dalam surek tu manganduang informasi nan sangaik pantiang, masalah tanah, atau masalah perkawinan, atau waris nan kadijawek? Sungguah gadang tangguang jawab sarato amanaik nan dipacik dek urang oto tu.
Supir oto iyobana gagah-gagah. Stokarnyo (sabagian dari kito manyabuiknyo cingkariak, ado pulo nan manyabuiknyo kalene) iyobana ligaik. Gariknyo lincah bakcando karo, tapi utaknyo lai utak manusia.
Supir dan cingkariak tu iyobana mamacik otorisasi panuah terhadap oto maupun terhadap penumpang. Jikok ado penumpang nan indak sanereh, barang sambarang latakkan sajo, atau duduak di sambarang tampek, stokar ndak kasagan mahariak penumpang tu.
Jikok dihariak cingkariak sajo panumpang alah mati dek katakuik-an, kunun lai jikok sampai supir nan ka berang. Mungkin raso tibo kiamaik capek rasonyo.
Dalam hal nan agak balain, kahidupan urang oto di nagari awak, ado juo maireh-irehnyo jo kahidupan lalulintas di batang aia Mississippi nan gadang tu, nan dicaritokan dek Mamak jauah ambo nan basisunguik taba tu, dalam otanyo bajudul "Life on Mississippi"(1883). Sarupo nan awak katahui, angku Mark Twain tu lamo pulo manjadi supir. Bukan supir oto tapi supir kapa uok nan ilia mudiak di batang aia gadang tu, karajo nan dicito-citokannyo sajak ketek.
Manjadi supir kapa uap tu, adolah profesi nan sangaik membanggakan. Samo halnyo jikok dunsanak manjadi supir oto "Gagak Hitam".
Sairiang jo bajalannyo wakatu, bagantinyo musim, urang oto batambah banyak juo, mangko oto-oto nan ado kini indak sagadang dulu lai. Sadangkan kapasitas ketek sajo lah indak panuah, untuak apo oto gadang-gadang bana, baitu mungkin kecek nan punyo parusahaan oto tu.
Oto lamo nan masih bertahan sajak dulu yaitu oto ANS, jo Gumarang Jaya. ANS lai mamacik juo kini nampaknyo, dari tambangan Bukiktinggi-Padang, sampai tambangan Jakarta. Cuma dek dumping harago tiket pesawat kapatangko, agak aguik-aguik juo ANS nampaknyo.
Sadangkan oto Gumarang Jaya, kondisinyo iduik sagan mati tak namuah.
Dek pangaruah lapehnyo sumbek arago karicih pesawat mairingi tumbangnyo baruak gadang tu, iyo payah urang oto nampaknyo. Namun kondisi tsb dilain pihak, mauntuangkan bagi penumpang. Kekuasaan supir jo panumpang nampaknyo alah bakurang saketek.
Jikok dahulu urang oto jo cingkariak menganggap panumpang sebagai urang nan labiah bodoh daripado baruak, nan bisa dihariak sarato dibulalangi, kini nampaknyo indak bisa baitu lai.
Lah mulai taraso dek urang2 oto tu mungkin, bahaso "panumpang" tu adolah urang nan mahiduik-i urang oto tu kasadonyo. Mulai dari cingkariak, supir, sampai bosnyo nan duduak-duduak, indak katinggalan pulo agen2.
Lah salamo ko penumpang cuma menjadi "mangsa" nan dilahap dengan rakuih dek agen, sarato pareman2 terminal, baa nak kalua juo pitih dari saku2nyo, dengan sagalo tipu jo dayo diakalinyo.
Dari segi awak selaku penumpang, patuiklah awak bersyukur dengan keadaan itu.
Oto-oto nan melayani trayek lokal pun, persaingannyo batambah kareh. Tapi sasuai jo apo nan dikecekkan Darwin, sia nan mampu manyasuaikan diri akan bertahan iduik. Nan indak yo guluang lapiak lai.
Oto "Bahagia" misalnyo. Adolah oto nan malayani rute Suliki-Padang. Jadi urang2 mudiak nan ka pai ka Padang pasti naiak bahagia. Dulu otonyo gadang, sagadang "Gagak Hitam" pulo, tapi kini tingga ukuran2 tangguang. Baru duo tahun nan lapeh, muncul pulo saingan baru, oto "RNS" nan malayani trayek samo.
Ado oto "Afmomen" nan takana dek ambo tambangan Solok-Payokumbuah. Dek namonyo sasuai jo namo ambo, Si AF, tantu suko ambo naiak oto tu. Mungkin pemiliknyo ingin mangatokan bahwa jikok dunsanak sadang basamo jo si AF, mangko maso2 kebersamaan dunsanak jo si Af tu disabuik sbg "AF Moment", disingkek "Afmomen" sajo.
Dan memang jiko dikaji, momen2 jo si Af ko memang lua biaso ... Baa tu sanak? :)
Nan sempat dikaji dek Simon USA kawan ambo tu mengenai masalah oto ko bukanlah merek2 otonyo. Tapi tulisan2 nan tapampang di oto tsb. Iyo agak heran pulo ambo, katiko inyo babaliak ari dari mudiak ka pasa Pikumbuah - dek karano inyo sikola di STM Pikumbuah, ndak tamaik - namuah pulo inyo barabih hari duduak di simpang Napa (Napar) mancaliak kasado oto nan liwaik.
Katiko ambo tanyokan, apo nan manarik paratiannyo, ternyato bukanlah merek2 oto tu, atau supir jo cingkariaknyo, atau urang2 nan manumpang oto tu. Antah apo nan dicaliaknyo, alun namuah inyo mangecekkan ka ambo sakali.
Katiko lah dirasonyo cukuik observasinyo, baru dibukaknyo kaji ka ambo.
Sangajo kami duduak di simpang Tiaka, simpang tampek babelok ka kampuang ambo nan banamo Tiaka, Kecamatan Guguak, Limopuluah Koto, Pikumbuah Mudiak.
Simpang Tiaka ko jaraknyo sakitar 11 kilo dari Kota Pikumbuah arah ka mudiak. 100 meter sasudah simpang ka Taeh> Simpang ka Tahe tu sabalah kida jikok awak dari arah Pikumbuah. Sadangkan simpang kampuang ambo, Tiaka, sabalah suok dari arah Pikumbuah. Desanyo disitu adolah dalam wilayah Desa Guguak, sadang kacamatan Guguak pulo.
"Cubo coliek oto nan lewaik tu. Apo tulisan dimukonyo?" Tanyo simon ka ambo.
Ambo calieklah oto tu, partamo agak sulik mambaconyo dek tulisannyo bagaya-gaya-an.
Kudian lai tabaco juo dek ambo, tulisannyo adolah "Diseso Janji".
Lalu pulo oto ciek lai, disuruah baconyo pulo dek Simon ka ambo baliak, tulisannyo, "Denai Mananti."
Sasudah tu, "Kasiah tak Sampai."
Sasudah tu, "Rindu tapi Benci".
Sasudah tu, "Kabaa Juo."
"Indak den Sangko."
"Si Mona".
"Sabana Sayang".
"Pasan Mandeh".
"Diseso Bayang"
"Bujang...-"
Alun sampai tabaco dek ambo nan tarakhir tu, tibo muak ambo.
"Oii... indak iko lo ka karajo den do sakarek ari, Simon kan****g!" Memang antah baa namuah pulo incek mato ambo mambulalalngi oto2 nan lewaik tu gara2 manuruik-an kecek Simon kanai ko!
Acok pulo oto2 nan lewaik tu ka baranti, disangkonyo kami ka manumpang ka arah mudiak.
Dek ambo jo Simon langsuang manggeleang capek, langsuang stokarnyo maariak maagiah kode ka supir, "Indak indak, tarikk!!!!"
"Cubo inok-ranuangkan dek waang arati kato-kato tu.
Sasungguahnyo apo nan ka jadi padoman awak iduik, ndak paralu jauah jauah mancarinyo do." Lanjuik Simon, bakcando indak tau sajo nyo ambo lah mulai kurang madok ka kajinyo.
"Cukuik dibaco sajo di oto nan lalu, mangko waang bisa manamukan solusi nan paliang tapek dalam satiok permasalahan dalam hiduik ko." Mangecek juo Simon kanai tu baliak.
Jikok waang indak picayo, cubo kalau ado masalah, waang caritokan ka den. Ndak paralu den manjawek. Den bao se waang katapi labuah, caliek sajo dek waang surang."
Apo kecek Simon tu sabananyo indak jadi pamikiran bagai dek ambo do.
Sampai kiro2 bara bulan sasudah tu. Ado permasalahan nan tibo di ambo. Mungkin ndak paralu ambo sabuikkan ka dunsanak disiko karano sipaiknyo agak pribadi.
Dek takana kecek Simon tu baliak dek ambo, mangko pai lah kami ka tapi labuah baliak.
Ndak lamo, lalu oto ciek. Tulisannyo, "Kaba Papa."
Langsuang ambo manyirengeh ka Simon, apo lo ko nan kabasuo solusinyo disiko, waang bagatele sajo mah."
Simon data se jaweknyo. "Saba lah waang sabanta."
Alah kiro-kiro oto nan ka-limo nan lalu sudah tu, ambo lah mulai ndak taraso pulo manuruikkan kecek Simon ko. Alah siap2 ka maengkol Honda CB tu ambo lai, ka babaliak ka Tiaka. Tapi lalu oto ciek lai.
Tulisannyo; "Malah dicubo..."
Tamanuang ambo dinyo di ateh Honda CB tu. Kaki lah tasangkui di engkol, pangana jauah malayang.
A nan ado di dalam pikiran Ambo...:
Iyo lah sarupo itu den bausaho. Tapi hasianyo alun sasuai di hati awak do...
Bak kecek urang, indak taruih do kandak buliah pintak dibalakukan urang...
Nan awak iyo dapek bausaho... tapi nan manantukan kan lain, yaitu Sang Khaliq...
Manga juo ambo rusuah... Utang ambo alah bausaho. Jikok alun dapek, itu adolah kandak Nan Kuaso...
Apo juo nan ambo sadiahkan....?
Tanpa ambo manyadari, titiak aia mato ambo... malah dicubo, apo juo lai?
Lupo ambo sadang di tapi jalan dicaliak urang rami. Wakatu tu adolah hari Sabtu pulo, ari balai di Pakan Danguang-Danguang. Ampia sajo ambo taisak-isak jikok indak mangecek Simon tu baliak.
"Malah dicubo." Keceknyo bakcando patuih tadanga dek ambo, manyadarkan ambo nan sadang barasian kutiko jago. Langsuang ambo kuncang-kuncang kapalo ambo, baapuih aia mato nan lah mangalia. Sadar ambo baliak.
"Nampaknyo awak alah batamu jawabannyo. Ayo, Let's Go...!!!"
Ongeh bana Simon ko, bakcando pandai bana babahaso Inggirih.
Ambo engkol Honda CB tu, baputa arah baliak ka Tiaka. Lalu di ateh jambatan Batang Namang, malewati sawah2 nan sadang manghijau bakcando parmadani Parsia, padi sadang tabik.
Babarapo urang nan sadang bakarajo di tangah sawah, manyagah kami baduo. Kami baleh sakadarnyo, kadang2 jikok bakatauan bana, baranti kami sabanta.
"Lai ndak tibo pulo moncik musim kini ko, tek Juh (Jus)?"
"Kini lai olun baru. Tapi ontah baa lah saketek lai. Moncik tu lah codiak kini. Padi nan sabolah katopi ditinggakannyo rancak-rancak, nan ditongah nan disulahinyo. Dicoliak dari jauah padi rancak juo, baru diampingi kironyo lah lobiah saparo sulah, licin dikarapahinyo."
baitu jawek Tek Juh nan mangecek batuduang pandan laweh di kapalonyo.
Batu Putiah seakan tersenyum ka ambo, dari ateh bukik Tiaka nan sabana jombang tu, manyambuik kami tibo baliak. Jikok nak tau dunsanak baa bantuaknyo batu putiah nan manyambuik kami tu, klik disiko > http://geocities.com/tiakarguguk.
Dek ati ambo lah sonang baliak. Mangko lomak pulo lah ota ambo jo Simon baliak.
Epilog: =======
Dek karano alah disampa-sampa-kannyo ka kapalo ambo nan banak sakareh batu ko (indak namuah manangkok!), mangko lah lakek bana di kapalo ambo falsafah2 kahidupan nan dilakekkan dek urang2 oto tsb, sampai kini.
Ambo manantang dunsanak kasadonyo:
Cubo dunsanak kamukokan problem dunsanak nan paliang barek, nan alun juo batamu solusinyo sampai kini.
Mangko ambo ka manjawek jo falsafah hiduik nan ado di oto tu... Jan cameh, masih takana dek ambo!
Tolong dunsanak jawek tantangan ambo, sugiro kirim masalah dunsanak ka palanta ko!
Ambo TUNGGU.
Kasimpulan: ===========
Tarnyato, karano mamikua baban, amanah, sarato tangguang jawab nan barek tu, alah manjadikan urang oto ko sabagai urang nan arif bijaksano, nan dapek pulo kajadi padoman salain nan disampaikan dek buya-buya atau niniak mamak kito?
(Ambo batanyo ko sanak, mari kito ambiak kasimpulan basamo).
Ciek kalabiahan urang oto nan alun bisa diikuti oleh urang kapatabang adolah dalam bafilsafat tu. Tapi ambo yakin, ndak pulo lamo lai, urang pasawat atau kapatabang tu pasti bisa pulo mangaja katartinggalannyo.
Manuruik parkiraan ambo, ndak lamo lai, ado pulo pasawat Garuda batuliskan "Aie Mato Mandeh" nan ka mambao panumpang Padang-Jakarta, atau sabaliaknyo.
Talabiah jo takurang, tasasek jo takaleru, ridlha jo maaf manyudahi.
Minggu, 19 September 2004
Wassalam, Wady Afriadi
---------------------------------------- Do You Urangawak?
Join the [EMAIL PROTECTED]
The group of Minangkabau folks worldwide
To join, click http://groups.yahoo.com/group/urangawak ----------------------------------------
____________________________________________________
Berhenti/mengganti konfigurasi keanggotaan anda, silahkan ke: http://rantaunet.org/palanta-setting
------------------------------------------------------------
Tata Tertib Palanta RantauNet:
http://rantaunet.org/palanta-tatatertib
____________________________________________________

