34 Undang-Undang

 

Undang-undang sambilan pucuak

Partamo undang-undang nan tunduak kapado rajo 

Kaduo undang-undang nan tunduak pado panghulu 

Katigo undang-undang nan takluak pado alam 

Kaampek undang-undang aturan caro bapakaian 

Kalimo undang-undang aturan dalam pamainan 

Kaanam undang-undang nan takluak pado bunyi-bunyian

Katujuah undang-undang nan takluak pado karamaien

Kasalapan undang-undang nan takluak pado hukum alam

Kasambilan undang-undang nan takluak pado kabasaran alam

 

Undang-undang nan takluak kapado rajo, tambo, namonyo

Undang-undang nan takluak pado panghulu, adaik limbago namonyo

Undang-undang nan takluak pado nan mudo-mudo, pakaian jo pamainan namonyo

Undang-undang nan takluak pado manyalasaikan isi alam, cupak gantang namonyo 

Undang-undang nan takluak pado parampuan, cupak nan indak buliah luhak, gantang 
nan indak buliah panuah namonyo

Undang-undang nan takluak pado rumah tanggo, bajanjang naiak batanggo turun 
namonyo 

Undang-undang nan takluak pado tukang, barih balabeh, pahek baliuang namonyo

Undang-undang nan takluak pado hulubalang, manjarah-manjaruah namonyo

Undang-undang nan takluak pado sudaga bungka nan piawai, taraju indak bagatok 
namonyo

 

Undang-undang nan ampek

Partamo undang-undang sagalo panghulu 

Kaduo undang-undang urang tuo dalam nagari 

Katigo undang-undang hulubalang dalam nagari 

Kaampek undang-undang luhak, pakaian sagalo panghulu atau Rajo Alam

 

Undang-undang sagalo panghulu

Panghulu iyolah warih jo kalipah Rajo Alam di Pagaruyuang

Warih jo kalipah Parpatiah nan Sabatang, baduo jo Datuak Katumangguangan 
Mamacik parentah dari nagari ka nagari, dari lareh ka lareh

Sangkutan nan indak sakah, tali nan indak putuih 

Lantak jo kunci Lareh Budi Caniago jo Lareh Koto Piliang

Nan mandirikan balai untuak mandirikan adaik nan kawi

Mangatahui cupak jo gantang pusako alam iyolah pusako sagalo panghulu nan 
ditarimonyo dari Rajo Alam dari Datuak Katumangguangan baduo jo Datuak 
Parpatiah nan Sabatang

 

Ampek bantuak Undang-undang 

Partamo undang-undang nagari 

Kaduo undang-undang urang dalam nagari 

Katigo undang-undang luhak

Kaampek undang-undang nan duo puluah

 

Undang-undang nagari 

Nagari bapaga undang 

Kampuang bapaga pusako 

Basasok bajarami 

Bapandan bapakubuaran 

Balabuah batapian 

Barumah batanggo 

Bakoroang bakampuang 

Basawah baladang 

Babalai bamusajik 

Baparik rantang

 

Anak gadih mangarek kuku 

Pangarek pisau sirauik 

Dikarek batuang tuonyo 

Batuang tuo ambiak ka lantai 

Nagari bakaampek suku 

Dalam suku babuah paruik 

Kampuang ado tuonyo 

Rumah ado batunganai

 

Ketek balingkuang tanah 

Gadang balingkuang aue 

Nan badusun bataratak 

Nan bakoto banagari 

Kampuang nan batumpuak 

Suku nan bajoroang

 

Undang-undang nagari ampek bagian 

Partamo taratak

Kaduo dusun 

Katigo koto 

Kaampek nagari

 

Undang-undang urang dalam nagari 

Salah cancang mamampeh

Salah bunuah mandiaik

Salah cotok bakuduang paruah 

Salah lulue babalah paruik 

Salah makan mamuntahkan 

Salah tariak mangumbalikan 

Sasek suruik talangkah kumbali 

Salah pado Allah tobaik

Salah pado manusia mintak maaf

 

Gawa maubah, cabuah dibuang 

Adie dipakai, babatulan babayaran 

Basalahan bapatutan, gaib bakalamullah 

Balabeh dikatangahkan, manyalang mamulangkan 

Utang dibaie, piutang ditarimo

Jauah bahambatan, dakek batarikkan

 

Babaso basi bahereang gendeang 

Alek bapanggie, mati bajirambok 

Tumbuah disiang, jatuah batengok 

Barek samo dipikue, ringan samo dijinjiang 

Di nan elok baimbauan, di nan buruak bahambauan

Jikok sakik silau manyilau 

Jikok mati janguak manjanguak

 

Undang-undang luhak 

Mancampak tibo kahulu 

Kanailah pantau dek manjalo 

Dirampak batang cubadak 

Dirindang daun ampaleh 

Talang bambu dipatah-patah 

Sikujue dalam parahu 

Luhak nan bapanghulu 

Rantau nan barajo

 

Tagak nan indak tasundak 

Malenggang nan indak tapampeh 

Tabujue lalu tabulintang patah 

Baitu pamainan sagalo panghulu

 

Luhak nan tigo

Partamo luhak Tanah Data 

Kaduo luhak Agam

Katigo luhak Limo Puluah Koto

 

Lareh nan duo

Partamo lareh Koto piliang 

Kaduo lareh Budi Caniago

Adaik limbago rajo anam macam 

Partamo hak daciang

Kaduo hak pangaluaran 

Katigo hak ubue-ubue 

Kaampek hak gantuang kamudi 

Kalimo hak ameh manah 

Kaanam hak tukup bubuang

 

Adaik limbago panghulu 

Sakalian nego hutan tanah 

Baiak jirek nan sabatang 

Baiak rumpuik nan sahalai 

Baiak batu nan saincek

Ka bawahnyo sampai takasiak bulan 

Ka atehnyo sampai mambubuang jantan 

Pangkek panghulu punyo ulayaik

Ka sawah babungo ampiang 

Ka rimbo babungo kayu 

Ka tambang babungo ameh 

Adaik bungo kayu

Adaik takuak kayu

 

Undang-undang nan duo puluah ado duo pambagiannyo

Partamo undang-undang nan duo baleh 

Kaduo undang-undang nan salapan

 

Undang-undang nan duo baleh 

Partamo anggang lalu atah jatuah 

Kaduo pulang pai babasah-basah 

Katigo nan bajalan bagageh-gageh 

Kaampek kacondoangan mato rang 

Kalimo dibao ribuik dibao angin 

Kaanam dibao pikek dibao langau 

Katujuah tasindoroangjajak manurun 

Kasalapan tatukiak jajak mandaki 

Kasambilan bajua bamurah-murah 

Kasapuluah batimbang jawab ditanyoi 

Kasabaleh bauriah bak sipasin 

Kaduo baleh lah bajajak bak bakiak

 

Undang-undang nan salapan (cemo bakaadaan) 

Partamo dago dagi mambari malu

Kaduo sumbang salah laku parangai 

Katigo samun saka tagak dibateh 

Kaampek umbuak umbi budi marangkak 

Kalimo curi maliang taluang dindiang 

Kaanam tikam bunuah padang badarah 

Katujuah sia baka sabatang suluah 

Kasalapan upeh racun batabuang sayak

 

Undang-undang adaik ampek bagian 

Partamo adaik nan sabana adaik 

Kaduo adaik nan diadaikkan 

Katigo adaik nan taradaik 

Kaampek adaik istiadaik

 

Undang-undang hukum ampek bagian 

Partamo hukum ilimu

Kaduo hukum bainah 

Katigo hukum kurenah 

Kaampek hukum ijtihaik



=================
Oleh : A.B. Dt. Majo Indo
Disadur dari buku "Kato Pusako"
____________________________________________________

Berhenti/mengganti konfigurasi keanggotaan anda, silahkan ke:
http://rantaunet.org/palanta-setting
------------------------------------------------------------
Tata Tertib Palanta RantauNet:
http://rantaunet.org/palanta-tatatertib
____________________________________________________

Kirim email ke