ILIMU AMBUIH MA AMBUIH TU BANA NAN LAH RURUAH...

Dulu bana... Samaso urang tuo-tuo awak di Minangkabau masih ba konco
palangkin jo alam takambang, katiko udaro di iruik masih mambuek dado taraso
lapang, katiko aie di banda-banda masih janiah tarang, katiko rimbo masih
labek dan binatang hutan hiduik tanang......

Karano katiko itu...
Urang masih babaju kain goni, masih manyasah jo buah karikia (atau kudian
nan agak moderen manyasah jo sabun tombak), di malam hari masih basuluah
daun karambia,  ba lampu masih jo dama sumbu kain, main di tanah masih jo
kaki ayam, manenteng aie dari pincuran masih jo parian, rang gaek-gaek masih
maisok jo daun anau, amak-amak masih mambungkuih sagalonyo jo daun taleh
atau daun pisang, apak-apak masih mangabek jo tali nan diambiak dari
sapiahan palapah pisang, nenek-nenek masih manyimpan barang-barang di tampek
dari anyaman rotan, uni-uni masih manareka jo galuak nan ba baka, katiko
uda-uda nan ka main kasti manyuruah adiak-adiak padusinyo ma anyam bola dari
daun karambia, katiko bocah-bocah main lompek tali dari palapah bulek
tunggua daun pisang, katiko anak-anak latihan mamanjeknyo di batang paraweh,
katiko bocah-bocah arena pacu larinyo masih di pamatang sawah, gadih-gadih
jolong gadangnyo masih suko mamasak jo manjahik, bahkan sanang mambantu ka
sawah jo kaladang, bujang-bujangnyo masih rajin mangaji malam di
surau....... :)

Dan wakatu itu pulo lah... nenek-nenek masih tarang matonyo untuak maatua
pinjaik karano rajin makan rimbang, gigi rang gaek-gaek masih rancak bak
cando gigi kudo karano mereka manggusuak gigi jo daun banto, abuak
nenek-nenek masih hitam karano ba sampo jo isi buah bukareh, ... :)

(Apo lai nan masih baun-baun saisuak yo???    Ambo bukak memori maso ketek
caro kampuang sambia galak nabi ciek lu... :)  )

Tapi nan jaleh... Samaso itulah... Kalau ado awak nan sakik, badan angek
bagai, ba bao lah ka urang cadiak, urang santiang. Kanai capak-capak baruak
saketek, dimantokan limau 7 macam ka dalam air di cipia, kalau paralu aienyo
dari 7 tapian pulo :)
Lalu kanai ambuih ubun-ubun tu di urang santiang, panuah kaniang dek
samburan pamuro dari muluiknyo... hep tah...
ndak lamo sudah tu badan agak cegak... :)

Sasudah agak gadang saketek, baru ambo mangarati baraso nan dibaco urang
santiang bantuak capak-capak baruak ko sabananyo adolah doa, sajak
Alfatihah, surek-surek pendek, sampai doa ka Tuhan Allah supayo awak di
agiah kesembuhan dari panyakik nan inggok di badan.

Mungkin itu sabab nyo kato nenek-nenek jo abo-abo (kakek) saisuak, tukang
ambuih adolah urang hebaik, urang cadiak.

Jadi dek karano ambo dari ketek juo ba cito-cito jadi urang santiang, urang
cadiak, sajak ketek pulo ambo lah baminaik bana untuak mampalajari jo
manuntuik sagalo macam ilimu ambuih ko....  :)

ILIMU AMBUIH nan partamu nan ambo pelajari adolah ILIMU MA AMBUIH LASUANG.

Katu ketek-ketek dulu, waktu masih tingga di rumah tuo di Kubu Gadang, di
rumah kelahiran ambo, kalau ibu jo etek ambo lah pai ka lasuang manumbuak
bareh atau manumbuak tapuang, ambo lah bagageh manuruik. Tugas pertamo
sabalun manumbuak, tantu sajo mambarasiahkan lasuang. Ma ambuih jo
mambarasiahkan lasuang sabalun di pakai itu tugeh utamo ambo. Katiko
sebagian padi lah mulai jadi bareh, dadak-dadak lah mulai banyak, mako padi
tadi ditampi dulu sakali. Katiko tu tukang ambuih mulai baliak beraksi.
Kalau wakatu ma ambuihnyo ndak pas, kapalo bisa patah tigo kanai alu. Apolai
kalau nan manumbuak di lasuang nan samo ado baduo pulo. Baitu juo, cubolah
kalau ma ambuih ndak ba teori dan ndak ahli, bisa-bisa mato panuah jo abu
dadak, sahinggo mato baraie ba hari-hari :) Jadi kito juo harus cadiak jo
santiang, dan punyo ilimu ma ambuih lasuang.

Kini, padi lah di bao urang ka heler sajo, sahinggo awak tahu beres. Padohal
manuruik urang cadiak pulo, padi nan ditumbuak jo heler, vitamin B nyo
banyak takikih di masin, sahinggo urang lah banyak nan sakik beri-beri.
Babeda jo padi nan batumbuak di lasuang, vitamin B di kulik hari padi (kalau
padi di anggap ba kulik hari ko eh), vitaminnyo indak banyak bana nan hilang
takikih di alu atau di lasuang.  Baitu juo manumbuak tapuang bareh pun, kini
ambo lah labiah suko pakai balender dari pado pai ka lasuang nan lah makin
jarang. Sajak lasuang lah jarang bapagunokan, ilimu ma ambuih lasuang ambo
lah ndak ta uji pulo lai... :)

ILIMU AMBUIH nan ka duo nan ambo pelajari adolah ILIMU MA AMBUIH TUNGKU

Kalau lah di dapua ibu jo etek ambo mamasak dulu tu, urusan api adolah
urusan ambo. Maambuih tungku jo suluah api tantu harus dipelajari pulo
ilimunyo. salah-salah ambuih, bukannyo makin iduik, tapi api di tungku nan
ka padam. Irama maambuih juo harus pas, supayo ndak bakalabuangan abu dari
dalam :)  Sampai kini ilimu ma ambuih ko masih ambo praktekkan di sampiang
dapua rang gaek, tarutamo kalau mamasak pakai anglo dek nan kadimasak agak
banyak, samantaro parsadioan gas sadang manangguang pulo. Jadi dek lai acok
juo mamasak jo anglo kalau sadang di kampung, nan ilimu ma ambuih tungku lai
agak tapaliharo, tapi ndak sa santiang dulu katiko ilimu tu ba praktekkan
tiok hari. Sabab tungku kini indak lai tungku dari tigo batu sajarangan   :)

ILIMU AMBUIH nan katigo nan ambo tuntuik adolah ILIMU MA AMBUIH SALUANG

Bamulo cinto tasangkuik ka saluang ko dek ulah almarhum abak ambo juo.
Wakatu ambo ketek-ketek, beliau dulu nan tiok maiduikkan tip, pasti lagunyo
saluang atau salawaik dulang plus Rabab Piaman. Lagunyo baibo-ibo. Kalau lah
beliau nan maiduikkan tip, nan lain langsung cigin, putiah tapak lari.
Maliek beliau mandanga lagu taakuak-akuak surang di tangah rumah, bantuak
urang ba ibo hati surang diri, ambo biasonyo langsung mandakek mahibur hati
beliau (kudian ambo tahu, beliau bukan sadiah, tapi manikmati jo relung
hati, hehe). Hanyo sajo katiko lah tahu nan sabananyo, bahaso ambo ndak
paralu mahibur gaek nan mandanga saluang bantuak urang ibo, ambo sendiri lah
kanai hati pulo jo musik kasukoan beliau ko. Jadilah kami baduo baranak
asyik badendang bak kato kami, karano nan lain lah pado citing lari. Dari
situ timbua pulo niat untuak manuntuik ilimu ambuih nan ciek ko.
Sayangnyo, kalau nan ilimu ma ambuih saluang ko, di ambo iyo bak bungo
kambang ndak jadi. Kaji alun salasai ambo lah cigin pai, karano wakatu
tu indak tingga di kampuang lai. Sampai kini jadinyo kalau lah ma ambuih
saluang ko, nan lagu bak nyo lagu, nan saluang bak nyo ambo, hehe.

Padohal saluang ko kama pai acok ambo bao juo. Katiko marantau ka tanah
baruah, kadang-kadang ambo cubo juo mahibur penguin agak sakali duo, tapi
dek iramanyo aneh, walaupun alah 3 kali musim dingin ambo bujuak, penguin
tadi bukan mandakek, malah lari katakuik-an. Di ambuih pulo dakek kanguru,
mereka baeh malompek-lompek manjauah. Akibatnyo ambo tinggakan sajo saluang
tu untuak kenang-kenangan di keluarga angkek, daddy jo mommy  ambo di kutuik
salatan.

Katiko pai marantau ka nagari Uda Obama, saluang ko lai ba bao pulo. Tapi
untuang ndak dapek di raiah, malang ndak dapek di tolak, nan saluang hilang
di tangah jalan. Tangih basibak ka dipangakan, aie mato badarai balapehkan,
nan jaleh saluang lah lapeh dari tangan.

Nan paliang parah katiko marantau ka kampuang Inyiak Gandhi. Saluang nan
babao sabana nan gadang pulo. Suaronyo kareh padek, awak ambuih saketek,
urang langsung manggaretek, dek tuahnyo nan sabana kuek. Sakali lai, sayang
saribu sayang, katiko ambo maambuih saluang ko, kawan-kawan sa asrama di
Mukherjee Nagar, Delhi, langsuang manyangko ambo katurunan PAWANG ULA. Sajak
itu saluang tu dari bulan ka bulan lah tasimpan rancak sajo dalam limari di
kamar ambo di New Delhi, hihihi.,.. Akibaiknyo sampai kini, ilimu ma ambuih
saluang ko di ambo ndak putuih juo kajinyo :(

ILIMU AMBUIH nan ka ampek nan ambo tuntuik adolah ILIMU MA AMBUIH PUPUIK
BATANG PADI

Kalau nan iko adolah ilimu ambuih kasukoan ambo. Dulu katiko ketek-ketek,
kalau urang ka manyabik, bacari batang padi nan agak gadang. Sasudah diirih
jo panjang nan sadang elok, tingga agak dipiciak bagian tangahnyo sahinggo
balah mananggung tapi mamanjang, ka ganti lubang-lubang suling jaman kini
:)  lalu balasuih-lasuih lah pipih gembot tu asyik maambuih pupuik batang
padi. Sayang kasukoan maso ketek tu juo hilang dengan sendirinyo karano
kesibukan jo pai marantau. Kini biapun urang musim manyabik jo mairiak,
nampaknyo indak ado pulo anak-anak nan barabuik batang padi untuak mambuek
pupuik sarupo maso dulu lai doh.

Nan, duo hari nan lalu, antah bantuak si bisu barasian atau tasapo karano a,
ambo bamimpi asyik banyanyi jo pupuik batang padi di tangah sawah bantuak
ketek-ketek dulu. Kebetulan kini juo musim manyabik, bapasanlah kapatang tu
ka etek ambo (bako) untuak maasiangkan batang padi nan rancak bakeh manyabik
agak saganggam ketek, ka ambo buek pupuik batang padi (ambo digalak-galakkan
urang pulo jo permintaan nan ciek ko, hehe...). Tapi bialah, nan jaleh ambo
ka mambuek pupuik batang padi. Urang bak janyo urang, nan ambo ka main
pupuik batang padi.

Jadi sasudah mamandikan ibu sore hari karano kebetulan beliau agak kurang
sehat dan manyiapkan ubeknyo, ambo langsung pai ka ujung kampung ka
manjapuik batang padi nan lah dijanjikan etek ambo. Ambo yakin batang padi
tu pasti lah diasingkan beliau untuak ambo, sabab sebagai anak pisang
kesayangannyo, ndak ka ado kandak ambo nan indak ka balaku dek beliau doh...
hehehe (GE ER MODE : ON).

Kironyo iyo, batang padi untuak pupuik lah tasadio. Bajadilah ambo
maliek-lipek pacah batang padi tu kadijadikan pupuik. Pupuik lah siap,
dicubo ma ambuih... Olala... pacah angin bunyinyo... antah kama pai
iramanyo... Ijankan ka balagu, mancik sajo bisa lari mandanganyo :)
Bunyinyo bukan lagi tut-tut-tut, tapi toek-toek-toek.... :(

Ondeh mandeh... kama kapandaian saisuak ko hilangnyo...
ALAH BI RURUAH SADO ILIMU AMBUIH MA AMBUIH AMBO KIRONYO....

Apokah ilimu-ilimu ambuih kito maso dulu nan hilang ko lai mandapek dek
anak-anak nan kudian?

Baitu juo suasano kahidupan maso saisuak...

Masih kah anak-anak kini tau manggusuak gigi jo daun banto? pandaikah
anak-anak kini manyasah baju jo buah karikia, bukan sabun cuci? Masih namuah
kah anak-anak baraja jo lampu togok kalau listrik sadang mati? Pandaikah
mereka manareka jo baro galuak? Masih pandaikah anak-anak kini tungkuih
manungkuih jo daun pisang dan mangabeknyo jo sapiahan palapah, sahinggo
sampah palastik indak baserak-serak? Masihkah anak-anak tahu nan ma nan
parian? Pandaikah mereka manumbuak di lasuang model kito-kito dulu, lai bisa
mereka badendang jo pupuik batang padi...?

 Ilimu-ilimu jo Kapandaian-kapandaian tu....
 Nan ma ko lah nan tajadi... ???

Awak dahulu KAHILANGAN, Anak-anak kini nan MANDAPEKKAN,
atau
Awak dahulu MANDAPEKKAN, Anak-anak kini nan KAHILANGAN....?


Antahlah...
Mungkin ambo sajo nan sadang ta sapo surang, hehe..


Salam Tamanuang ka zaman katumba...  :)

Maninjau, 16 Oktober 2010

Rita Desfitri Lukman
------ Murai Kukuban nan indak jadi tukang ambuih lai... :)

-- 
.
* Posting yg berasal dari Palanta RantauNet, dipublikasikan di tempat lain 
wajib mencantumkan sumber: ~dari Palanta r...@ntaunet 
http://groups.google.com/group/RantauNet/~
* Isi email, menjadi tanggung jawab pengirim email.
===========================================================
UNTUK DIPERHATIKAN, melanggar akan dimoderasi:
- DILARANG:
  1. E-mail besar dari 200KB;
  2. E-mail attachment, tawarkan di sini & kirim melalui jalur pribadi; 
  3. One Liner.
- Anggota WAJIB mematuhi peraturan serta mengirim biodata! Lihat di: 
http://groups.google.com/group/RantauNet/web/peraturan-rantaunet
- Tulis Nama, Umur & Lokasi disetiap posting
- Hapus footer & seluruh bagian tdk perlu dlm melakukan reply
- Untuk topik/subjek baru buat email baru, tdk mereply email lama & mengganti 
subjeknya.
===========================================================
Berhenti, bergabung kembali, mengubah konfigurasi/setting keanggotaan di: 
http://groups.google.com/group/RantauNet/subscribe.

Kirim email ke