ALBANSKA LUTANJA
BEOGRADSKI FORUM ZA SVET RAVNOPRAVNIH OKRUGLI STO:
"KOSOVO I METOHIJA"
12. I. 2002.
Acd. dr Vladimir Jankovi�
pisac istorijskih romana o ranim Slovenima
E-mail [EMAIL PROTECTED]
I ALBANSKA LUTANJA
Albanci, odnosno �iptari i
njihova mati�na dr�ava Albanija, na kraju XX i po�etkom XXI veka, postali su
svetski politi�ki i medijski hit i deo geostrate�kih planova globalisti�kih
svetskih sila. Uz to, svakako ide i "kosovski sindrom" vezan za poku�aj NATO-a i
SAD-a da trajno stacioniraju svoje trupe na jugoistoku Srbije, kao odsko�nu
dasku za dalje poduhvate svetskih mo�nika, bez presedana u novijoj istoriji.
Drugi deo tog "sindroma" ili prvorazrednog politi�kog i medijskog hita jeste
albanska narkomafija, koja polako preuzima primat Koza nostre, kalabrijske i
sicilijanske mafije. Danas se ne mo�e zamisliti svetska trgovina droge i oru�ja
bez albanske mafije. Ima ih na stotine hiljada u SAD, Nema�koj, �e�koj, u
Milanu, Pragu, �ikagu i drugim metropolama. Sve u svemu, �iptari i njihova
malena, brdovita i sirom�{na dr�ava na obalama strate�kog Jonskog zaliva, danas
su predmet interesovanja i obi�nih ljudi u svetu.
U ovom ko�maru izme�u
albanske mafije, Kosova, Rambujea, Pentagona, ubijanja i proterivanja Srba sa
Kosova, bombi NATO-a na Srbe, stvaranje protektorata Zapadne alijanse od
Kosovova i sli�nih stravi�nih pojava, obi�ni ljudi postavljaju pitanje: ko su ti
Albanci, odnosno �iptari i odakle poti�u, kada su toliko danas aktuelni? Odgovor
na to pitanje mo�e biti slo�en, ali i jednostavan. S obzirom da nemamo nameru da
nau�no obradimo zadatu temu, prihvati�emo se jednostavnijeg odgovora -
ekskatedra. Obi�no se u nekim polunau�nim i romanti�arskim sredinama vezuje
drevna pro�lost ovog naroda za ve� kompromitovanu tvrdnju da su Albanci potomci
Ilira, pa zatim za Kraljicu Teutu i sl. Takvih banalnosti ima u vi�e varijanti,
ali one ispunjavaju svest ljudi, znanje, pa i pseudo nauku. No, istorijska i
etni�ko-geografska fakta imaju druga�iju logiku. Ako otvorite bilo koji
solidniji istorijski atlas, na primer "The Times ATLAS", uveri�ete se u
postojanje geografskog toponima ALBANIJA na jugoistoku Kavkaza, oko reka Araks i
Kura, tik uz Kaspijsko jezero. To je podatak iz 550. godine pre Hrista, pa se to
ponavlja do vremena rimskog imperatora Avgusta i do vizantijskog cara
Justinijana, odnosno do 565. godine posle Hrista. Ima jo� istorijskih podataka o
nekada�njem Albanskom kraljevstvu u tragovima, ali ima jo� tragova njihovih
predaka na Kavkazu, koji pod drugim etni�kim imenima �ine danas neprilike
Rusima, svetu poznate. Sigurno je da su Albanci sa pomenutih prostora is�ezli do
VII veka. Poneti talasima Velike seobe naroda, i Albanci su krenuli u svoja
istorijska lutanja, koja jo� traju. Godine 1984. u Bakuu, u izdanju Akademije
nauka Azerbej�anske SSR, iza�la je knjiga pod nazivom "Hri��anstvo u kavkaskoj
Albaniji", pisana na osnovu arheolo�kih i pisanih dokumenata, autora Ra�ida
Boharuroglua Koju�eva. U ovoj studiji Akademijinog Sektora etnografije i
Instituta istorije, ima puno toga zanimljivog vezanog za predbalkansku
postojbinu Albanaca. Autor tvrdi, prema anti�kim izvorima, da je na prostorima
Azerbej�ana i ju�nog Dagestana postojala dr�ava Albanija. U starogr�kim i
latinskim izvorima to je bila Albanija, u sirijskim Ran, u arapskim Aran, a u
armenskim Agvank. U periodu izme�u VI i VII veka, odnosno u vreme Vizantijskog
Carstva, Albanci su u dodiru sa Konstantinopoljem, ali i sasanidskim Iranom.
Tako razapeti izme�u dve sile, prvo su duhovno bili vezani za kulturu Sasanida,
i pod uticajejem zoroastrizma. No u prvoj polovini IV veka, hri��anstvo postaje
religija Albanaca. To dugo ne traje. U sedmom veku Albanci postaju deo kalifata
i prelaze u islam. O�igledno, da su promene �este, i �esta vi�evekovna lutanja.
Vizantijski car Iraklije 628. godine osvaja albansku oblast Hardman, pa albanski
vo�a Varaz Grigor postaje vazal, prvo kao monofizit, a posle se priklanja
pravoslavlju na Halkedonskom saboru. Na istorijsku scenu stupaju Hazari �iji
vazali postaju Albanci, pa kre�u na kalifate. Bitku gube i ponovo prihvataju
islam. Arapi, da bi ih vezali za sebe opra�taju im hara�, ali ne i desetinu. Od
tada njihove vo�e su Vardan, i brat mu Gaguk, pa Mahmat, pa �ero, pa Ra�agan. i
tako dalje. O samoj zemlji Albaniji pi�u dosta detaljno Strabon, Dionisije i
drugi. Prihvati}emo i delimi�an podatak, da su ponegde i ponekad Albanci bili i
pastirski, nomadski i ratarski narod, da bi predvo|eni tursko-mongolskim i
arapskim osvaja�ima prihvatili i plja�ka�ku ekonomiju. Vo�eni Arapima i
tursko-mongolskim osvaja�ima, Albanci kre�u na Evropu i za sobom ostavljaju,
verovatno u pusto�i, slede�e toponime: Arnavutkoj kod Carigrada, Arnautlar i
Arnaut u Bugarskoj, Rt Arnaut na Kipru i na drugim ratnim popri�tima. Mogu�e je
pretpostaviti da su se kretali sa Kavkaza na ju�nom krilu nadolaze�ih Huna,
Avara, Turaka i drugih konjani�kih azijskih ratnika, na �ta upu�uju navedeni
toponimi. Njihov doprinos propasti Vizantije i potiskivanja Slovena sa njihovih
pradedovskih prostora na Jugu Balkana je o�igledan. To vreme, druge polovine
Ranog srednjeg veka, sve do dinastije Nemanji}a, na�i istori�ari jo� nisu
dovoljno osvetlili. Taj zadatak im predstoji. Ovim ne �elimo da umanjimo zna�aj
na�e vizantolo�ke nauke, ali vreme name�e potrebu da i drugi istorijski izvori
budu prou�eni, osim vizantijskih, jer imaju dodatnih podataka o Albancima,
Slovenima, ali i Ranim Srbima, odnosno Protosrbima. Na nau�nom skupu Srpske
akademije nauka i umetnosti 1988. godine, pod nazivom: "Iliri i Albanci", bilo
je govora i o poreklu Albanaca. Naro�iti doprinos tom pitanju dao je prof. dr
Bo�idar Ferjan�i� u svom saop�tenju "Albanci u vizantijskim izvorima."
Konstatuje se da je vidokrug nauke vrlo mali, kada se ti�e kretanja Albanaca
prema sada�njim prostorima. Zna se da je postojala dijaspora Albanaca u
Tesaliji, Epiru, Etoliji, Peloponezu i drugde. Vizantija je u prvom periodu
svoga postojanja dr�ala pod svojim okriljem pokrajinu Dra�. Sna�enjem Slovena,
po�etkom VII veka, vlast Vizantije na tom delu Balkana je potisnuta. Osnivanjem
teme Dra�, u zale�ini je zadr�ana vizantijska uprava jo� jedno vreme. Slede�e
vesti o Albancima poti�u, izme|u ostalih, od istori�ara Mihajla Atolijata.
Opisuju�i doga�aje u ju�noj Italiji posle smenjivanja Gerorgija Maniakisa,
pobednika nad Arabljanima (1038), pominje se da su protiv Carstva ustali Albani
i Latini. Evo ih u Italiji! Ne�to docnije sa Romejima, Bugarima i Grcima kre�u
se 1078. godine prema Solunu. Tako, malo po malo, iz Italije Albanci prelaze na
prostore svoje budu�e dr�ave na Balkanskom poluostrvu. Vesti o oblasti Arbanona
i o Arvanitima nalazimo u saop�tenju carske princeze Ane Komnine, �erke Aleksija
I (1081-1118). Car se bori protiv Normana u zale�u Dra�a. Princeza pi�e da je
njen otac napu�taju�i Dra�, akropolj ostavio Mle�anima, dok je ostali deo grada
poverio Komiskorotu, koji je poticao od Arbanona. Dalje, princeza pominje,
anga�ovanje Arnavanita i Dalmata od strane srpskog vladara Bodina, itd. U
brojnim vizantijskim izvorima po�inju da se pod Ilirima i Tribalima podrzumevaju
Srbi. Ovi poslednji, stvaraju mo�nu dr�avu na Balkanskom poluostrvu "Gr�ko
carstvo" pod carem Du�anom. U tu mo}nu srednjevekovnu Srbiju spada i Pokrajina
Dra�-Arbanija. Od kraja XIII ili pop�etka XIV veka po�inje dijaspora Albanaca u
razli�itim pravcima sa planinskih predela, prema Jadranskom moru, zatim prema
Tesaliji, Peloponezu. To su nomadski sto�ari koji �ive izvan gradova, leti na
planinama sa kojih zimi silaze u toplije ravni�arske predele. Vizantijski pisci,
nestankom Carstva, prestaju sa podacima o novim stanovnicima Balkanskog
poluostrva. Ostalo je poznato. Turci dolaze, zaposedaju prostore srpske
srednjovekovne dr�ave. Albanci, prete�no, ponovo prelaze u islam, ali do kraja
Otomanskog carstva, verni su podanici Turaka. Jedina svetla ta�ka u vi�evekovnoj
tami jednog malog naroda, jeste otpor prema Mle�anima i Turcima pod vo�stvom, po
meni, Sbina �or�a Kastrioti�a (1445-1463), zapravo zvanog Skenderbeg. Potom se
njihova nomadska dijaspora postepeno �iri. Posle Balkanskih ratova, a naro�ito
posle Prvog i Drugog svetskog rata osnivaju i u�vr��uju svoju dr�avu, �esto uz
veliku i iskrenu pomo� Srba, naro�ito Prve i Druge Jugoslavije, i to na mirovnim
konferncijama. Njihova ideolo�ka lutanja u proteklih pola veka, lutanja
potpomognuta od strane vi�e komunisti�kih dr�ava, danas su ponovo preto�ena u
velikoalbanske aspiracije, koje traju i podupiru ih mo�nici savremenog
globalizma, mondijalizma, novog fa�izma ili kako se ve� nazivaju svetski mo�nici
na kraju XX i po�etka XXI veka. Za �iptare je karakteristi�no da nikada nisu
imali uslove za ekonomski nezavisnu i modernu dr�avu, ve� su oduvek bili zavisni
od mo�nika i razapeti izme�u nomadske i plja�ka�ke ekonomije. (Sofija, "Blgarski
pisatel", 25. maj 1999. god. i dr.)
II KOSOVO I METOHIJA
U konceptu teza za raspravu na
Beogradskom forumu za svet ravnopravnih Ustavno pravni aspekti Kosova i
Metohije, treba i dalje da se zasnivaju na Ustavu S.R. Jugoslavije i Ustavu R.
Srbije, va�e�e i za preko 20 preostalih nacionalnih grupa, koje imaju svoje
mati�ne dr�ave. Wihov gra�anski, politi�ki i socijalni polo�aj je na visokom
nivou standarda evropskih i svetskih normi u svakom pogledu. �iptarski narod u
Jugoslaviji i Srbiji, kao, recimo i Ma�arski ili Rumunski narod, koristili su u
pro�losti sve civilizacijske tekovine kao i mati�ni Srpski narod. U proteklih
pola veka, te narodne grupe imale su, i danas imaju, vi�i socijalni i �ivotni
standard, nego njihova bra�a u mati�nim zemljama, pre svega u Vojvodini. Svako
ignorisanje tih civilizacijskih tekovina od bilo koga, daje puno pravo da se te
nacionalne grupe priklju�e mati�nim dr�avama, uz prenos ste�enog vlasni�tva. Ovo
se posebno odnosi na teroriste iz islamskog sveta, koji sve vi�e naseljavaju
Pokrajinu, ali i druge delove Druge Jugoslavije. M�|unarodno-pravni aspekti
polo�aja Kosova i Metohije i preovla�uju�eg �iptarskog stanovni�tva, zasnivaju
se na svim normama OUN i drugih m�|unarodnih asocijacija o polo�aju nacionalnih
manjina u svetu i Evropi. Ako uporedimo polo�aj Lu�i�kih Srba u Nema�koj,
do�i�emo do pora�avaju�ih rezultata. Nekada vi�emilionski i preovla�uju�i Srpski
narod u Nema�koj, danas nema Ustavom Nema�ke zagarantovan status nacionalne
manjine. Usled vi�evekovne denacionalizacije, asimilacije i germanizacije, danas
u Srpskoj Lu�ici ima samo nekoliko desetina hiljada Srba, od kojih se 50% busaju
u grudi da su Serbi, ali na nema�kom jeziku. O tragediji Srba na Severu,
Beogradski forum je informisan od Srpsko-lu�i�kog Srpskog dru�tva. U isto vreme
Nema�ka, preko svojih elitnih vojnih formacija, navodno se zala�e za
"ravnopravnost �iptara u Jugoslaviji i Srbiji". To je slu�aj i sa drugim
evropskim silama koje ne po�tuju kulturne i etni�ke vrednosti nacionalnih
manjina u sopstvenim zemljama. Bezbednosni aspekt na Kosovu i Metohiji treba da
bude osigurani prisustvom Policije i Vojske Jugoslavije u Pokrajini Kosovo, uz
odgovaraju}e u�e��e svih narodnih grupa sa Kosova u tim formacijama, a ujedno i
povratak stotine hiljada Srba proteranih sa Kosova. U isto vreme, okupatorske
trupe NATO-a treba odmah da napuste Kosovo i civilnu i vojnu vlast predaju
nadle�nim organima Jugoslavije i Srbije, jer �e se Tre�i balkanski rat nastaviti
u nedogled. Terorizmu na Kosovu i Metohiji treba se suprotstaviti kao i svakom
drugom terorizmu u svetu. Incidenti u Njujorku i Va�ingtonu najbolje upozoravaju
�ta je u stanju da u�ini savremeni terorizam. No, metode borbe protiv �iptarskog
i svakog drugog terorizma, treba da budu humanije i vaspitne. Molim da ova
gledi�ta na�u mesto u zavr�nom dokumentu Okruglog stola Foruma. Hvala!
by 
