WASINGTON POST Vasington - Srpski premijer zatrazio "stratesko partnerstvo" sa SAD
Zivkovic nudi 1000 vojnika za bilo koju americku misiju VASINGTON - Gotovo izgubljen medju stranim traziocima usluga koji su preplavili Vasington proslog mjeseca bio je lider drzave protiv koje su SAD ratovale prije samo cetiri godine. Tokom glavnine devedesetih americki kreatori politike bili su preokupirani time kako da suzbiju Srbiju - glavnu komponentu zemlje koja se nekad zvala Jugoslavija a nedavno je promijenila ime u Srbija i Crna Gora. Sada je njen novi premijer Zoran Zivkovic samo jedan od sefova vlada koji zele da stvore "strateski savez" sa Busovom administracijom - i, kao mamac, nudi da posalje vojsku koju je razbilo americko ratno vazduhoplovstvo da podrzi americke vojnike u Iraku. To nije lako "prodati", uprkos potrebi za trupama. Zivkovic je demokrata i reformista, ali po sopstvenim rijecima njegovu zemlju i dalje muce ekonomska disfunkcionalnost i kriminalne bande, ukljucujuci i neke povezane sa ekstremnim nacionalistima i kriminalcima u posljednjoj deceniji rata. Tuzioci balkanskog tribunala za ratne zlocine u Hagu vjeruju da je jedan od najgorih, Ratko Mladic, i dalje na slobodi u ovoj zemlji. Zivkovicevog prethodnika ubili su gangsteri, a nije jasno da li se vojska mnogo reformisala u odnosu na vrijeme kada je vodila ratove na Balkanu. Ipak, Zivkovic je bio tu, sastao se sa Kolinom Pauelom i Kondolizom Rajs i izlozio strategiju svoje zemlje koja se zasniva na integraciji u centralne institucije Zapada - Evropsku uniju i NATO, alijansu koja je prvi rat vodila 1999. da bi otjerala srpsku vojsku sa Kosova. Kao prvi korak, Srbija se nada pozivu u Partnerstvo za mir, programu NATO-a za prijatelje i buduce clanice. "Srbija u Sjedinjenim Drzavama trazi saveznika, a u zamjenu za to Srbija moze ponuditi da bude pouzdan partner na Balkanu", rekao je premijer na sastanku u redakciji "Vasington Posta". Da bi dokazao da stvarno tako misli, on je rekao Rajsovoj da ce Srbija dati 1000 vojnika za bilo koju americku misiju - ukljucujuci Avganistan ili Irak. Bilo bi lako odbaciti predlozeno partnerstvo, ali Zivkovic ne predstavlja samo svoje istorijski problematicno parce Evrope, vec puno veci dio nezavrsenog posla za Zapad. Iako su NATO i EU prosle kroz veliku ekspanziju od pada Berlinskog zida, jos se nijesu pozabavili sa desetak zemalja i oko 170 miliona ljudi koji sebe smatraju Evropljanima - od djelica bivse Jugoslavije i bivse izolovane drzave Albanije na Balkanu, preko bivseg sovjetskog vlasnistva poput Jermenije i Gruzije na Kavkazu, do novih nezavisnih drzava izmedju centralne Evrope i Rusije, od dzinovske Ukrajine i siromasne Moldavije do Bjelorusije, posljednje diktature na kontinentu. Laksi dio posla obnove Evrope nakon hladnog rata prosirio je Zapad i obuhvatio zemlje poput Ceske i Poljske, koje su imale zapadnu tradiciju i istoriju demokratije. Drzave poput Rumunije i Bugarske od tada su odgajane ka kapitalizmu slobodnog trzista i demokratiji obecanjem clanstva u transatlanskoj alijansi. Medjutim, sta da se radi sa Ukrajinom, zemljom velicine Francuske sa 50 miliona stanovnika, koja tetura izmedju demokratije i autokratije, kao i izmedju saveza sa Moskvom i sa Vasingtonom? Ili, sa Turskom, zemljom koja prestavlja granicu Evrope prema arapskom Bliskom istoku i pripada NATO-u ali ne i EU? Ili, na kraju, sa Srbijom, najcescem pocetnom tackom evropskih ratova u proteklih 100 godina? "Gdje se ovaj dio Evrope nadje za pet godina tu cemo mi biti sljedecih 50 godina", predvidja Brus Dzekson, bivsi zvanicnik Pentagona sa dobrim vezama, i zagovornik sirenja NATO, koji je stavio sebi u zadatak da privuce paznju na posljednje teske slucajeve u Evropi. "Ovo su posljednje zrtve komunizma, fasizma i nacionalizma", kaze Dzekson. "Sebe smatraju dijelom Evrope i saveznicima SAD. Nece svi oni uspjeti - ali mi cemo biti ocjenjivani po tome koliko njih mozemo sacuvati". Njegova strategija nailazi na otpor u Parizu i djelovima Brisela, koji bi zeljeli da Tursku drze van EU, a Ukrajinu i Kavkaz u potpunosti iskljuce iz Zapada. Medjutim, cini se da ona dobija na privlacnosti u Busovoj administraciji, koja se snazno zalaze za clanstvo Turske u EU, a prihvatila je ponudu Ukrajine da posalje trupe u Irak uprkos problematicnom dosijeu predsjednika Leonida Kucme. I Zivkovic je naisao na topao prijem Rajsove i Pauela. Sto se tice njegove ponude za slanje trupa - zvanicnici kazu da razmisljaju o tome. Dzekson DIHL Opcija nema mnogo Alternative su ostre u svom opsegu - zemlje poput Srbije i Ukrajine mogle bi biti privoljene da postanu demokratije, americki vojni saveznici i dio federalne Evrope; mogle bi pasti pod uticaj obnovljene ruske imperije; mogle bi lutati kao nestabilne tampon drzave, dom za svercere droge i oruzja, teroristicke grupe i dozivotne predsjednike. Dzekson, koji je nedavno osnovao Projekat za tranzicione demokratije, pokusava da ubijedi kreatore politike u Vasingtonu i Briselu da za cilj uzmu prvu alternativu, cak i ako to znaci poducavanje nekih neprijatnih licnosti - ili u slucaju Evrope dotiranje dodatnog broja siromasnih poljoprivrednika. VIJESTI PCNEN
