| Kosmetsko rudno blago |
- Kosovsko-metohijski baseni raspolažu velikim rezervama uglja. Prava istina o energetskim potencijalima Kosova obelodanjena je tek početkom osamdesetih godina, kada su uporedne studije Rudarskog instituta iz Zemuna i Rudarsko-geološkog fakulteta iz Beograda, dokazale da je reč o rezervama uglja od oko 15 milijardi tona, i da postoje veoma povoljni uslovi za njegovu profitabilnu površinsku eksploataciju i sagorevanje u termoelektranama - objašnjava Simić.
Profesor Rudarsko-geološkog fakulteta u Beogradu Stanimir Putnik naglašava da je ugalj, bez sumnje, najznačajniji energetski potencijal i imaće dominantnu ulogu u razvoju energetike Srbije. U strukturi bilansnih i uslovno bilansnih rezervi uglja, dominira 97 odsto niskokvalitetni ugalj - lignit, kakav se nalazi u kosovosko-metohijskom basenu, koji čini 76 odsto ukupnih rezervi lignita u Srbiji. Iako niskog kvaliteta, objašnjava Putnik, ugalj u kosovskom basenu je veoma povoljan za proizvodnju i eksploataciju, kao i proizvodnju u termoelektranama, jer postoje velike rezerve, sa relativno velikom debljinom slojeva i na maloj dubini zaleganja u odnosu na površinu tla. Takođe, povoljan je odnos uglja i jalovine - 1:1,8. Debljina ugljenog sloja, uključujući i jalove sastojke, varira u dijapazonu od oko pet do sto metara, a najčešće je od 30 i 70 metara. Ako se posmatra samo ugljeni sloj, onda se računa da se on rasprostire na ukupnoj površini od 280 kvadratnih kilometara. U Metohijskom basenu debljina ugljenog sloja, računajući i jalove slojeve, varira između 21 i 39 metara, a kvalitet je sličan kosovskom uglju.
Rudarsko-geološki fakultet u Beogradu je prilikom proračuna rezervi ponudio i rešenja za razvoj površinske eksploatacije uglja kosovskog ugljenog basena. Pošlo se od pretpostavke da će se kosovski ugljeni basen orijentisati na površinske kopove velikih kapaciteta i da načelno treba obezbediti takav pravac otvaranja prve grupe kopova koji će omogućiti nesmetano razvijanje kapaciteta proizvodnje u skladu sa dinamikom izgradnje termoelektrana. Predlogom nisu obuhvaćene rezerve od oko 200 miliona tona u delu basena gde su izgrađene sadašnje termoelektrane i mesto Obilić. Ostale rezerve uglja u ograničenom ugljonosnom basenu od oko 12,7 milijardi tona obuhvaćene su eksploatacionim poljima. Prestankom rada termoelektrane na lokaciji "Obilić" koji se poklapa sa prestankom eksploatacije uglja u Kosovskom ugljonosnom basenu, moguće je i ovih 200 miliona tona uglja izvaditi i upotrebiti.
Direktor Direkcije EPS za kosmetska preduzeća Milorad Moračić kaže da velike rezerve uglja na Kosovu, koje čine oko 76 odsto ukupnih rezervi uglja u Srbiji, predstavljaju okosnicu razvoja energetike ne samo u Srbiji nego i u regionu Jugoistočne Evrope, odnosno Balkana.
- Zbog toga je uloga kosovsko-metohijskog basena u razvoju energetike veoma velika, i na njega se mora računati u svim planovima razvoja na ovom prostoru, pogotovo kada je reč o perspektivama održivog razvoja, koje se oslanjaju na izvore primarne energije - tvrdi Moračić.
On podseća da je do sada iz površinskih kopova "Belaćevac" i "Dobro selo" otkopano manje od dva odsto rezervi kosovoskog basena, pri čemu se eksploatacija odvija samo u Kosovskom basenu, dok u Metohijskom i Dreničkom još nije započeta. G. Vlaović
