Osiromašeni uranijum
ostao na tri lokacije
Brdo Pljačkovica iznad Vranja ručno očišćeno od opasne municije, ne zna se kada će početi čišćenje preostalih mesta
VRANJE - Oko 28 ari prostora na brdu Pljačkovica iznad Vranja, koji je od 1999. godine ograđen žicom, u protekla tri meseca temeljno je prekopavano. Stručnjaci iz Instituta "Vinča" i ABHO službe Vojske SCG tražili su pre pet godina ispaljene metke sa osiromašenim uranijumom zbog kojih Vranjanci nisu mirno spavali godinama posle završetka NATO bombardovanja.
Radovi na iskopavanju počeli su 26. jula ove godine, završeni su u predviđenom roku, za tri meseca. Pošto je ozvaničeno da je pomenuti prostor očišćen, odnosno da je nađeno 47 metaka sa osiromašenim uranijumom, Vranje i Pljačkovicu posetili su Dragan Povrenović, zamenik ministra nauke i zaštite životne sredine, Predrag Manojlović, načelnik Službe za atomsko, biološko i hemijsko oružje Vojske SCG, i Jagoš Raičević, direktor laboratorije "Zaštita" Instituta "Vinča", koji je bio i rukovodilac radova na čišćenju terena.
Do nepristupačnog terena na Pljačkovici, usred koga je, bez obzira na opasnost od zračenja, ponovo podignut repetitor, koji je i bio meta napada NATO avijacije, može se stići samo vojnim džipovima, putem koji je na proleće gradila vojska, a izgradnju finansirala SO Vranje. Unutar ograđenog prostora, koji je očišćen od uranijumskih metaka, ali ne i dekontaminiran, ulazi se isključivo u zaštitnoj opremi. Na ulazu u kontaminiranu zonu Milomir Ristić iz Instituta "Vinča" pomaže pri snalaženju sa HTZ opremom.
 | ||||
 |
|
Na Srbiju ispaljeno 16,5 tona opasne municije Izvan Kosova i Metohije, na teritoriji Srbije ovo je jedinih pet lokacija na kojima je registrovan osiromašeni uranijum. Na prostoru juga centralne Srbije, prema podacima NATO, ispaljeno je oko 3.000 metaka sa osiromašenim uranijumom, odnosno do 1,5 tona. Na Kosmetu je na preko sto mesta upotrebljena takva municija, u količini od 10 do 15 tona - kaže Predrag Manojlović, načelnik ABHO službe Vojske SCG. Na Kosovu i Metohiji do sada nije počelo čišćenje, a kao ni registrovanje lokacija sa osiromašenim uranijumom, kojih najviše ima u opštinama Peć, Prizren i Uroševac. |
|
|
 |
| |||
|
| |||
| ||||
On je zajedno sa još oko 20 ljudi protekla tri meseca čistio Pljačkovicu od
opasne municije.
- Svih 28 ari ručno je prekopavano i obrađeno detektorima.
Teren je stenovit, pa se ništa nije moglo uraditi mašinski. Mnogo je teže nego
kada smo od uranijumskih metaka čistili teren kod Bratoselca prošle i pretprošle
godine. Imali smo svu potrebnu zaštitnu opremu, ali nije lako raditi na 1.100
metara nadmorske visine - kaže Ristić.
Zvanični izveštaji tvrde da je čišćenje urađeno sa 90 odsto efikasnosti, i to samo kada je reč o ograđenom prostoru. S druge strane, podaci koje je Vojska SCG dobila od NATO govore da je prilikom samo jednog rafala ispaljivano 100 do 200 metaka sa osiromašenim uranijumom. NATO nikada nije priznao da je na Pljačkovici koristio municiju sa osiromašenim uranijumom iz razloga što je meta napada bio repetitor, civilni a ne vojni objekat, za koga nije postojao izgovor da se takva municija koristi.
Da uranijuma ipak ima na Pljačkovici tvrdila je Vojska, takođe, i UNEP, Misija UN za zaštitu životne sredine. To su ovogodišnja iskopavanja i potvrdila.
Na jugu centralne Srbije, u krugu od 50 kilometara, u opštinama Vranje, Bujanovac i Preševo registrovano je pet lokacija na kojima je NATO koristio municiju sa osiromašenim uranijumom. Do sada su očišćene samo dve. Lokacija kod Bratoselca čišćena je tokom 2002/2003. godine i na njoj je nađeno 305 projektila, iako je NATO, prema podacima Vojske SCG, upravo za tu lokaciju "priznavao" čak 2.140 ispaljenih projektila sa osiromašenim uranijumom. Na Pljačkovici je nađeno 47 metaka, polovina jednog ispaljenog rafala.
Ne zna se kada će početi čišćenje preostale tri lokacije - dve kod sela Borovac, opština Bujanovac, i jedna kod Reljana, opština Preševo. Zavisi od toga koliko će se sredstava za te namene izdvojiti iz republičkog budžeta.
